1.5 RIB Naar aanleiding A21-015 79875.docx

RAADSINFORMATIEBRIEF griffier de gemeenteraad

VAN VOOR CC DATUM ONDERWERP

12 april 2021 Naar aanleiding van A21-015

Inleiding In de raad van 16 maart jl is bij agendapunt 16 over het aanpassen van het RvO een amendement ingediend door PK. Dit amendement (A21-015) is met 27 voor en 2 tegen aangenomen, onder voorbehoud van een juridische toets. Bij deze de bevindingen bij het uitvoeren van die toets en een voorstel voor verwerking daarvan. Te ondernemen acties: - Verwerking van A21-015 op de wijze als in deze notitie aangegeven, dwz: o Aan het RvO wordt bij artikel 8 lid 5a toegevoegd; de toelichting wordt conform die toevoeging aangepast o In de Verordening op de ambtelijke bijstand en de fractieondersteuning gemeente Krimpenerwaard wordt artikel 9 aangepast - Formaliseren in de volgende ronde van aanpassingen van het RvO en de Verordening op de ambtelijke bijstand en de fractieondersteuning gemeente Krimpenerwaard, in ieder geval vóór de verkiezingen van maart 2022

AMENDEMENT Nr.: A21-015 Behorend bij agendapunt: RvO, aanpassen verordening en instrumenten BOB Datum: 16 maart 2021 Onderwerp: Reglement van Orde raad, art. 8 (afsplitsend raadslid) De raad van de gemeente Krimpenerwaard in vergadering bijeen d.d. 16 maart 2021 besluit het ontwerpbesluit Reglement van Orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad als volgt de wijzigen/aan te vullen:

-

Artikel 8 lid 5a: een afsplitsend raadslid mag geen nieuwe naam kiezen en moet verder gaan op diens achternaam. 5b: een afsplitsend raadslid wordt niet extra gefaciliteerd met het toekennen van een fractievergoeding en het recht om burgercommissieleden voor te dragen.

Toelichting Minister Ollongren, minister van Binnenlandse Zaken, is van mening dat raden kunnen overwegen om raadsleden die zich afsplitsen minder te faciliteren. Want afsplitsen moet je natuurlijk ook weer niet belonen. (VNG magazine 23 maart 2018). Ondertekening A. Struijs, Pro Krimpenerwaard

1 van 5 193145452 / 79875

Lid 5a van het amendement nader beschouwd Lid 5a van het amendement lijkt volgens een strikte lezing strijdig met de geest van de Kieswet: De Kieswet sluit niet uit dat een raadslid zich afsplitst van zijn partij om tussentijds een nieuwe partij op te richten. Uitgangspunt van ons kiesstelsel is namelijk dat volksvertegenwoordigers op persoonlijke titel worden gekozen en benoemd (art. 27 Gemeentewet jo art. 129 Grondwet). Een afgesplitste fractie kan besluiten om haar naam te veranderen. Dit staat de fractie vrij om te doen. De raad heeft geen zeggenschap over wijzigingen in de samenstelling, fusies en splitsingen van fracties. In principe heeft de raad ook geen zeggenschap over de naamvoering van een fractie: deze zal dikwijls gelijk zijn aan de geregistreerde aanduiding. Ook indien een raadslid zich afsplitst, heeft hij het recht een eigen fractienaam te kiezen. De raad kan wel in het reglement van orde regelen dat de fractienaam moet voldoen aan de eisen gesteld in artikel G 3, vierde lid van de Kieswet. Dit komt er op neer dat de naam van de nieuwe fractie onder meer wordt geweigerd als deze in strijd is met de openbare orde of als deze overeenkomt met of erg lijkt op de naam van een politieke groepering die al geregistreerd is voor de Tweede Kamer- of Statenverkiezingen, én daardoor verwarring te duchten is.

Voor het overige is de nieuwe fractie vrij in het kiezen van een naam. Een minder strikte lezing is ook echter ook mogelijk. De gemeenteraad van Voorschoten heeft in zijn vergadering van 4 maart jl. een met A21-0015 vergelijkbaar voorstel besproken. Het presidium van de raad van Voorschoten stelt voor: - De naam van een fractie wordt direct na de verkiezingen bepaald. Op andere momenten in de raadsperiode kan de naam van de fractie niet worden gewijzigd. - Als tijdens de raadsperiode een nieuwe fractie wordt gevormd, krijgt deze de achternaam van de fractievoorzitter. Daarbij wordt de volgende argumentatie gevolgd: De Kieswet en de Gemeentewet kennen de begrippen fractie en fractievoorzitter niet. Volksvertegenwoordigers worden op persoonlijke titel gekozen en benoemd. Voor ieder individueel raadslid gelden wettelijk gelijke rechten. De volksvertegenwoordiger handelt naar eigen overtuiging en stemt ‘zonder last’. Dit betekent ook dat een volksvertegenwoordiger tussentijds van fractie kan veranderen of zelfstandig verder gaan. Voor een fractie zijn eigen regelingen door de gemeenteraad mogelijk. Het gaat om aanvullende rechten die de raad niet op individuele titel verleent, maar per fractie. De raad kan dus zelf regels stellen over hoe wordt omgegaan met fracties, zoals vergoedingen en naamgeving.

Om de basis in het democratische proces van de raadsverkiezingen te onderstrepen is het voorstel om tussentijdse aanpassing van fractienamen onmogelijk te maken. Een fractie die op basis van de verkiezingsuitslag wordt gevormd heeft een direct democratisch mandaat, in die zin dat de fractie wordt gevormd op basis van een kieslijst. Burgers stemmen in de volksmond ook ‘op een partij’. Door te bepalen dat de fractienaam alleen na de verkiezingen wordt bepaald, wordt enerzijds een element van ontmoediging ingebracht om tussentijds nieuwe fracties te vormen en te kunnen profileren met een naam die niet aan een kieslijst is verbonden. Anderzijds wordt hiermee de mogelijkheid om een nieuwe fractie te vormen niet weggenomen, en kan een nieuwe fractie goed functioneren met bijbehorende rechten zoals gelijke spreektijden en deelname van de fractievoorzitter in het presidium. In lijn met het besluit dat een fractienaam alleen direct na de verkiezingen wordt bepaald, dus als de fracties worden gevormd op basis van de kieslijst, krijgt een fractie die later ontstaat de achternaam van de fractievoorzitter. Op die manier is de fractie herkenbaar zonder een ‘partijnaam’ te hebben. Conclusie: Conform de interpretatie van de gemeente Voorschoten kan -niet naar de letter, maar in de geest van de Kieswet- dezelfde redenering worden gevolgd.

Lid 5a blijft onveranderd en wordt toegevoegd aan artikel 8 van het RvO.

Pag. 2/5

Lid 5b eerste deel nader beschouwd Eerste deel: een afsplitsend raadslid wordt niet extra gefaciliteerd met het toekennen van een fractievergoeding. Het recht op (ambtelijke bijstand) is ex art. 33 Gemeentewet expliciet toegekend. Net als het recht op fractieondersteuning. Beide rechten moeten door de raad verder uitgewerkt worden in een verordening. Het is nadrukkelijk niet de bedoeling dat deze verordening het recht op ambtelijke bijstand beperkt. Het gaat om een uitwerking van dit recht, waarbij de raad zelf dusdanige regels formuleert die een redelijk gebruik garanderen. Het voorgestelde amendement A21-015 is niet in lijn met deze gedachte. De uitspraak van minister Ollongren gaat ook niet zover: ‘Raden kunnen overwegen om raadsleden die zich afsplitsen minder te faciliteren’. Dit wil niet zeggen dat zij helemaal niet meer gefaciliteerd moeten worden. Om toch aan de wens tot het binnen de perken houden van de financiën tegemoet te komen zou je kunnen opnemen dat de financiële fractieondersteuning bij afsplitsing wordt verdeeld over de betrokken fracties naar evenredigheid van het aantal bij de splitsing betrokken leden. Dit geldt dan met ingang van de maand volgend op de afsplitsing, voor de rest van de raadsperiode. Dit is afwijkend van het VNG-model in die zin dat daarin staat dat alleen het variabele deel over gaat.

Conclusie: Het volledig schrappen van een fractievergoeding voor een afgesplitst raadslid is niet toegestaan. Maar, een beperking van die vergoeding is wel mogelijk Lid 5b eerste deel kan dan als volgt geamendeerd worden vastgesteld: Bij afsplitsing wordt de oorspronkelijke financiële bijdrage fractieondersteuning (vaste én variabele deel) verdeeld over de betrokken fracties naar evenredigheid van het aantal bij de splitsing betrokken leden Deze tekst wordt toegevoegd aan artikel 9 lid 1 van de Verordening op de ambtelijke bijstand en de fractieondersteuning gemeente Krimpenerwaard 2019. Dat artikel gaat als volgt luiden (zie de tabel hieronder)

Lid 5b tweede deel nader beschouwd Tweede deel: een afsplitsend raadslid wordt niet extra gefaciliteerd met het recht om burgercommissieleden voor te dragen Een burger(commissie)lid is er om de fractie bij te staan als lid van de partij. Dit zou je kunnen scharen onder een vorm van fractieondersteuning. Als je bovenstaande lijn volgt blijft er na afsplitsing recht op fractieondersteuning bestaan voor een afgesplitst raadslid en dus ook op een commissielid. Je zou – in het kader van de vermindering – bijvoorbeeld wel kunnen bepalen dat dat er maar één mag zijn. Conclusie: Het recht op ondersteuning blijft bestaan, ook na afsplitsing. Maar, vergelijkbaar met lid 5b eerste deel, wordt de omvang van deze ondersteuning beperkt: Lid 5b tweede deel wordt dan: Een afsplitsend raadslid kan maximaal één burgercommissielid voordragen.

Pag. 3/5

Deze tekst wordt toegevoegd aan artikel 9 lid 1 van de Verordening op de ambtelijke bijstand en de fractieondersteuning gemeente Krimpenerwaard 2019. Dat artikel gaat als volgt luiden (zie tabel hieronder)

Samengevat: Artikel 8 RvO: Artikel 8 lid 5 was 4. Indien a) een of meer leden van een fractie als zelfstandige fractie gaan optreden; b) twee of meer fracties als één fractie gaan optreden; c) een of meer leden van een fractie zich aansluiten bij een andere fractie; wordt hiervan zo spoedig mogelijk schriftelijk mededeling gedaan aan de voorzitter. De als gevolg hiervan veranderde situatie gaat in met ingang van de dag waarop de schriftelijke mededeling door de voorzitter van de raad is ontvangen. 5. Een fractie als bedoeld in het vierde lid sub a en b wordt aangeduid als groep met de naam (namen) van degene(n) die de fractie vormt (vormen)

Artikel 8 lid 5 wordt

5. Een afsplitsend raadslid mag geen nieuwe naam kiezen en moet verder gaan op diens achternaam Toelichtende tekst bij lid 4 en 5 wordt De Kieswet en de Gemeentewet kennen de begrippen fractie en fractievoorzitter niet. Volksvertegenwoordigers worden op persoonlijke titel gekozen en benoemd. Voor ieder individueel raadslid gelden wettelijk gelijke rechten. De volksvertegenwoordiger handelt naar eigen overtuiging en stemt ‘zonder last’. Dit betekent ook dat een volksvertegenwoordiger tussentijds van fractie kan veranderen of zelfstandig verder gaan. Voor een fractie zijn eigen regelingen door de gemeenteraad mogelijk. Het gaat om aanvullende rechten die de raad niet op individuele titel verleent, maar per fractie. De raad kan dus zelf regels stellen over hoe wordt omgegaan met fracties, zoals vergoedingen en naamgeving. Om de basis in het democratische proces van de raadsverkiezingen te onderstrepen kiest de Krimpenerwaard ervoor om tussentijdse aanpassing van fractienamen onmogelijk te maken. Een fractie die op basis van de verkiezingsuitslag wordt gevormd heeft een direct democratisch mandaat, in die zin dat de fractie wordt gevormd op basis van een kieslijst. Burgers stemmen in de volksmond ook ‘op een partij’.

Door de bepalen dat de fractienaam alleen na de verkiezingen wordt bepaald, wordt enerzijds een element van ontmoediging ingebracht om tussentijds nieuwe fracties te vormen en te kunnen profileren met een naam

Pag. 4/5

die niet aan een kieslijst is verbonden. Anderzijds wordt hiermee de mogelijkheid om een nieuwe fractie te vormen niet weggenomen, en kan een nieuwe fractie goed functioneren met bijbehorende rechten zoals gelijke spreektijden en deelname van de fractievoorzitter in het presidium. In lijn met het besluit dat een fractienaam alleen direct na de verkiezingen wordt bepaald, dus als de fracties worden gevormd op basis van de kieslijst, krijgt een fractie die later ontstaat de achternaam van de fractievoorzitter. Op die manier is de fractie herkenbaar zonder een ‘partijnaam’ te hebben.

Artikel 9 Verordening op de ambtelijke bijstand en de fractieondersteuning gemeente Krimpenerwaard 2019: Artikel 9 lid 1 was 1. Als een of meer raadsleden van een of meer fracties als zelfstandige fractie gaan optreden of zich aansluiten bij een andere fractie, wordt het voor elk van deze zetels beschikbaar gestelde variabele deel van de financiële bijdrage ter ondersteuning van de fractie waar zij uittreden, toebedeeld aan de nieuw gevormde fractie of aan de fractie waarbij aangesloten wordt.

Artikel 9 lid 1 wordt 1. Als een of meer raadsleden van een of meer fracties als zelfstandige fractie gaan optreden of zich aansluiten bij een andere fractie, wordt de oorspronkelijke financiële bijdrage fractieondersteuning (vaste én variabele deel) verdeeld over de betrokken fracties naar evenredigheid van het aantal bij de splitsing betrokken leden. Artikel 9 lid 4 wordt toegevoegd 4. Een afsplitsend raadslid kan maximaal één burgercommissielid voordragen.

Bijlagen RIB: geen

Pag. 5/5