1.28 RIB gebiedsprocessen.pdf

RAADSINFORMATIEBRIEF Raadsinformatiebrief over gebiedsprocessen klimaat en bodemdaling Intern Beleidsplan overig

VAN HET COLLEGE VAN B&W VOOR

leden van de gemeenteraad

CC DATUM ONDERWERP

22 juni 2021 Gebiedsprocessen Klimaat en Bodemdaling

Beste meneer, mevrouw, De bodem daalt in het veenweidegebied. Dit komt door het landgebruik en het waterpeil wat hiervoor nodig is. Door een combinatie van oxidatie, klink en krimp is een daling van het maaiveld ontstaan, waardoor de polders steeds dieper komen te liggen. Door de bodemdaling wordt het waterbeheer, het onderhoud van wegen en leidingen duurder en krijgt de landbouw het moeilijker. In de Strategische Visie Krimpenerwaard (2017) geeft Prof. Riek Bakker aan dat bodemdaling leidt tot hoge kosten voor het onderhoud en herstel van woningen en infrastructuur en aanpassing van het watermanagement. Veenoxidatie – een van de processen die leidt tot bodemdaling - draagt bovendien voor bijna de helft bij aan de totale uitstoot van CO21 in de Krimpenerwaard, zo is de inschatting In het collegeprogramma 2019-2022 spreekt het college van de gemeente Krimpenerwaard de ambitie uit dat zij een bijdrage wil leveren aan de mondiale klimaatopgaven en de uitdaging van een veranderend klimaat. Deze ambitie is uitgewerkt in het programmaplan Duurzaamheid, vastgesteld op 7 mei 2019. Het tegengaan van bodemdaling en CO2 uitstoot is daarin opgenomen. Ingezette koers Gemeente Krimpenerwaard is zich bewust van de grote opgaven in het buitengebied. In 2018 is de Proeftuin Krimpenerwaard opgestart om te komen tot een toekomstbestendige duurzame landbouw in de Krimpenerwaard.

In de proeftuin is het laatste jaar de focus verlegd van onderzoek via het project ‘Mijn Koers’ naar de keuze van de agrariër voor een duurzame toekomst voor zijn/haar bedrijf. Daarnaast participeert de gemeente in regionale, provinciale en landelijke overlegstructuren als Platform Slappe Bodem en de Landelijk Regiegroep Veen (klimaatakkoord). De gemeente neemt ook actief deel aan pilots en projecten van de Regiodeal Bodemdaling Groene Hart voor kennisontwikkeling over CO2 emissie in het buitengebied en bodemdaling in bebouwd gebied. De opgedane kennis en ervaring nemen we mee in het proces om te komen tot minder bodemdaling en minder CO2 emissie. Samenwerken In het Klimaatakkoord is afgesproken dat de landelijke emissie CO2 eq uit de veenbodems met 1Mton is verminderd in 2030. De ambitie van de gemeente Krimpenerwaard om te komen tot minder CO2 emissie en beperking van de bodemdaling sluit aan bij de doelen van het Klimaatakkoord. Daarom is voor de uitvoering van deze opgave aangesloten bij het landelijke programma Veen. Deze opgave vraagt om Werken als één overheid. Op Krimpenerwaard-niveau wordt instensief samengewerkt met provincie en hoogheemraadschap van Schieland en de Krimperwaard (optioneel ook Rijk). Daarnaast zijn agrariërs nauw betrokken bij het proces. Veenweidestrategie Zuid-Holland 1 Voor de leesbaarheid wordt met CO

2

ZK20001200/21-0001092

het totaal aan broeikasgasemissies uit veen aangeduid

In het Klimaatakkoord is afgesproken dat alle veenweideprovincies een veenweidestrategie ontwikkelen. Vooruitlopend op het ontstaan van een breed gedragen veenweidestrategie heeft de provincie Zuid-Holland samen met de veenweidegebieden het “Aanbod Inzet Impulsgelden Veenweiden Zuid-Holland” opgesteld (Impulsnotitie, juli 2020). Een programma gericht op het realiseren van doelen op korte termijn. In het plan worden een drietal prioritaire gebieden genoemd waar de urgentie om de bodemdaling aan te pakken het grootste is: Nieuwkoopse Plassen e.o., Krimpenerwaard en Alblasserwaard. Aan deze drie prioritaire gebieden is in het verlengde van de Impulsnotitie gevraagd om een gebiedsplan op te stellen, waarin duidelijk wordt waar op korte termijn kansen en mogelijkheden liggen voor de uitrol van maatregelen. Tevens wordt gevraagd om een voorstel te doen hoe in het gebied het gesprek met de stakeholders/grondgebruikers aan te gaan over de lange termijn. Hierbij gaat het met name over de duurzame toekomst van het grondgebruik. Deze gebiedsplannen vormen bouwstenen voor de Veenweidestrategie Zuid-Holland. Als gezamenlijk vertrekpunt en leidraad voor het opstellen van gebiedsplannen hebben betrokken partijen een startnotitie opgesteld. Op 22 juni 2021 heeft het college ingestemd met de startnotitie Veenweidestrategie Zuid-Holland.

Voor de Krimpenerwaard krijgt het op te stellen gebiedsplan de werktitel Veenweideaanpak Krimpenerwaard 1.0. Impulsgelden Vanuit de Klimaatgelden (€ 276 miljoen) is een bedrag van € 100 miljoen beschikbaar als impulsgelden voor het verminderen van CO2 uitstoot. Op basis van het “Aanbod Inzet Impulsgelden Veenweiden Zuid-Holland” heeft de provincie Zuid-Holland hiervan € 22 miljoen ontvangen. Hiervan is ca. € 7 miljoen beschikbaar voor de Krimpenerwaard. Deze middelen kunnen worden ingezet voor het proces, maar bij voorkeur voor bodemdalingremmende maatregelen, zoals waterinfiltratiesystementen, kavelruil, afwaardering (natte) gronden, natte teelten, natuur, (nat) veenweidebos en zonnevelden in combinatie met vernatting. Kwartiermaken Begin 2020 is het onderzoek bodemdaling opgeleverd met daarin een zonering in de mate van bodemdaling en mogelijke maatregelen die genomen kunnen worden. In de kwartiermakersfase is aanvullende fysieke en sociale data verzameld. Hierbij scoort een gebied hoog op fysieke kenmerken als op grond van de bodemdalingskaart en drooglegging een grote bijdrage verwacht kan worden aan het beperken van broeikasgasemissies. Een gebied scoort hoog op energie als er veel deelnemers zijn aan ’mijn koers’ (Proeftuin) en Deltaprogramma Agrarisch Waterbeheer (DAW).

Op basis hiervan is een prioritering gemaakt van deelgebieden waarbij inzet van menskracht en middelen leidt tot het grootst mogelijke resultaat in vermindering van CO2 emissie (zie bijlage 1).

Figuur 1: priortering deelgebieden (nummer 1 hoogste prioriteit)

pag. 2/4

aarnaast is een gebiedskader opgesteld. Het gebiedskader is door de Regiegroep omarmd. Het geeft de aanpak op korte termijn, maar benoemt ook de pijnpunten. Het gebiedskader geeft daardoor ruimte voor alle partijen om in te stappen (bijlage 2). Met prioritering van deelgebieden en het opstellen van een gebiedskader is voor alle partijen een gezamenlijk vertrektpunt gemarkeerd voor het opstellen van gebiedsontwikkelplannen en de Veenweideaanpak Krimpenerwaard 1.0 Gebiedsprocesssen In de tweede fase gaan we in het gebied aan de slag met enerzijds een plan voor concrete maatregelen die CO2 emissie beperken en bodemdaling tegengaan (Impulsgelden) en anderzijds met het opstellen een veenweideaanpak. 1. Gebiedsontwikkelplannen In de deelgebieden vinden gesprekken plaats om met elkaar te komen tot concrete maatregelen op korte (2025) die bijdragen aan minder CO2 emissie en bodemdaling tegengaan. Gebiedsprocessen leiden tot een gebiedsontwikkelplannen voor besteding van Impulsgelden. In de gebiedsprocessen wordt zoveel mogelijk aangesloten bij lopende projecten als Mijn Koers (Proeftuin) en Deltaprogramma Agrarisch Waterbeheer (HHSK, waterkwaliteit). Verder bieden trajecten als de Regionale Energie Strategie (RES), Regionale Adaptatie Strategie (RAS) kansen voor gebiedsontwikkelplannen. Er worden zowel in 2021 als in 2022 twee gebiedsprocessen opgestart. 2.

Veenweideaanpak Krimpenerwaard 1.0 De Veenweideaanpak richt zich niet sectoraal op CO2, maar omvat de brede veenweideproblematiek (Klimaatakkoord). De Veenweideaanpak Krimpenerwaard 1.0 is een gebiedsplan met daarin opgenomen de aanpak voor 2030 en een toekomstperspectief 2050. Een proces om te komen tot een toekomstbestendige landbouw met minder uitstoot van broeikasgassen, stikstof en een hogere biodiversiteit en een betere waterkwaliteit. Daarnaast moet er in het gebiedsplan een mix van maatregelen, de kosten en de bijdrage aan de landelijke opgave voor vermindering CO2 emissie worden opgenomen. Het gebiedsplan vormt een bouwsteen voor de Veenweidestragie Zuid-Holland 1.0. Het opstellen van een veenweidaanpak voor de Krimpenerwaard biedt een kans om een verdiepingslag te maken in de uitwerking van Omgevingsvisie naar Omgevingsplan. Het onderzoek bodemdaling, de kansenkaart, het gebiedskader, toekomstbeeld 2050 (CRa) en de aanpak per deelgebied vormen bouwstenen voor de Veenweideaanpak Krimpenerwaard 1.0. Governance Om te komen tot minder CO2-emissie en bodemdaling remmende maatregelen is aangesloten bij de landelijke opzet van de governance. Er is een regiegroep en een werkgroep opgestart met vooralsnog deelnemers van de verschillende overheden en agrariërs. In de samenwerking hebben de verschillende partijen ieder een eigen rol en inbreng in het proces.

De uiteindelijke beslisbevoegdheid ligt bij de lokale overheden. In de loop van het proces wordt een verbreding van de regiegroep overwogen. Bijlagen: 1. Prioritering deelgebieden (bijlage 2a) 2. Gebiedskader (bijlage 2b) 3. Startnotitie Veenweidestrategie Zuid-Holland

pag. 3/4

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Krimpenerwaard, de secretaris,

de burgemeester,

J. Hennip

mr. R.S. Cazemier

pag. 4/4