1.217 SV25-077 antw PK, Beleidsadvies Versterking Weidevogelbeleid

RAADSVRAAG Nr: SV25-077 Datum: 16 oktober 2025 Vraag art. 38 Indiener: Ad Struijs, Pro Krimpenerwaard Onderwerp: Beleidsadvies Versterking Weidevogelbeleid

Toelichting bij en doel van de vragen: De Natuur en Milieufederatie Zuid-Holland (NMZH) heeft op 6 oktober 2025 het beleidsadvies Versterking Weidevogelbeleid aangeboden aan Provinciale Staten. De NMZH spreekt daarin haar grote zorgen uit over de aanhoudende achteruitgang van boerenlandvogels, zoals de grutto, kievit en tureluur, ondanks forse provinciale investeringen via het Actieplan Boerenlandvogels 2019–2027. De federatie roept op tot herijking van het actieplan in 2025 en benadrukt de noodzaak van een gebiedsgerichte, resultaat sturende aanpak, met hogere waterpeilen, meer rust, voldoende schaalgrootte en structurele financiering. De Krimpenerwaard is één van de belangrijkste weidevogelgebieden van Zuid-Holland, met soorten als grutto, kievit, tureluur en scholekster. De open veenweidelandschappen, het hoge waterpeil en de agrarische functies maken het gebied ecologisch cruciaal. Dat betekent dat de gemeente direct betrokken is bij het succes of falen van het provinciale beleid. De Krimpenerwaard is een van de laatste grootschalige veenweidegebieden in Zuid-Holland waar nog substantiële weidevogelpopulaties voorkomen. Een actieve gemeentelijke rol in gebiedsgericht beheer, peilbeheer en agrarisch natuurbeheer kan essentieel zijn voor het behoud van deze soorten en voor het realiseren van provinciale en landelijke biodiversiteitsdoelen.

Hoewel het provinciale beleid (zoals het Actieplan Boerenlandvogels 2019–2027) de kaders bepaalt, speelt de gemeente een belangrijke uitvoerende en verbindende rol binnen haar grondgebied, vooral in weidevogelrijke gebieden zoals de Krimpenerwaard. Bericht van de Natuur- en Milieufederatie Zuid-Holland: Provincie moet weidevogelbeleid met urgentie aanscherpen. Of wel meer woningen leidt tot nog minder weidevogels. Bron bericht NMZH: https://milieufederatie.nl/nieuws/nmzh-provincie-moet-weidevogelbeleid-meturgentie-aanscherpen/ Bron Beleidsadvies: https://milieufederatie.nl/wpcontent/uploads/sites/14/2025/10/20250924_Beleidsadvies-PZH-Boerenlandvogels.pdf Bron brief aan PZH: https://milieufederatie.nl/wpcontent/uploads/sites/14/2025/10/20251006_015_Aanbiedingsbrief-BeleidsadviesBoerenlandvogels.pdf Hier is hoe die verantwoordelijkheid zich concreet vertaalt: a. Ruimtelijke ordening en vergunningverlening • Gemeenten kunnen binnen hun omgevingsbeleid sturen op behoud van open veenweidegebieden, rustzones en het beperken van verstorende activiteiten. • Via het omgevingsplan kunnen zij ecologische zones en agrarisch natuurbeheer ondersteunen. b. Samenwerking met boeren en terreinbeheerders

•

De gemeente kan een regierol pakken in lokale samenwerkingsverbanden tussen agrariërs, collectieven (zoals het Agrarisch Collectief Krimpenerwaard), en natuurorganisaties. • Door faciliterend en stimulerend beleid (bijv. subsidies, grondruil, voorlichting) kan de gemeente helpen om boeren te ondersteunen in natuurvriendelijke bedrijfsvoering. c. Waterbeheer en peilbeheer (in samenwerking met het waterschap) • Hoog waterpeil is cruciaal voor kuikenoverleving. Gemeente kan, samen met Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard, werken aan waterpeilafspraken die beter aansluiten bij weidevogelbeheer. d. Monitoring en rapportage • De NMZH vraagt om jaarlijkse rapportage aan de Provinciale Staten. Gemeenten kunnen lokale data en resultaten aanleveren over beheermaatregelen, broedresultaten en gebiedsontwikkeling. Kans voor lokale versterking De oproep van de NMZH biedt de gemeente een kans om: • haar duurzaamheids- en biodiversiteitsdoelen concreet te maken; • provinciale en Europese subsidies (bijv. GLB, NPLG) effectiever te benutten; • de samenwerking tussen gemeente, waterschap, boeren en natuurorganisaties te intensiveren. Concreet advies voor de gemeente Krimpenerwaard Om aan te sluiten bij de NMZH-oproep kan de gemeente: 1. Een lokaal uitvoeringsplan weidevogelherstel opstellen (in afstemming met de provincie). 2.

In haar Omgevingsvisie expliciet doelen opnemen over weidevogelpopulaties. 3. Landschappelijke kerngebieden aanwijzen waar rust, waterpeil en beheer worden afgestemd. 4. Structurele middelen reserveren in de begroting of via samenwerkingsprojecten. 5. De lokale agrarische natuurvereniging betrekken bij beleidsevaluaties. Vragen: 1. Bekendheid en beoordeling o Is het college bekend met het beleidsadvies Versterking Weidevogelbeleid van de NMZH en de oproep aan Provinciale Staten van Zuid-Holland om het Actieplan Boerenlandvogels te herijken? Antwoord college: Nee, de gemeente heeft geen afschrift ontvangen. Het beleidsadvies Versterking Weidevogelbeleid is een oproep aan de Provincie. 2. Rol van de gemeente o Hoe beoordeelt het college de oproep van de NMZH in relatie tot de verantwoordelijkheid en mogelijkheden van de gemeente Krimpenerwaard op het gebied van weidevogelbescherming? o Hoe ziet het college een eigen rol of regietaak voor de gemeente bij de uitvoering of versterking van het provinciale beleid? Antwoord college: De gemeente is partner in de Regiegroep ZH-PLG Krimpenerwaard, waar gewerkt wordt aan de opgaven voor het landelijk gebied (klimaat, water, natuur en toekomstbestendige landbouw) en in de Stuurgroep Veenweiden Krimpenerwaard, waar de aanleg van nieuwe natuur (NNN) centraal staat.

Hier vindt overleg, onder andere over weidevogels, plaats met de verschillende partners in het gebied, waaronder de Provincie.

3. Samenwerking en uitvoering o Op welke wijze werkt de gemeente momenteel samen met partijen als het Agrarisch Collectief Krimpenerwaard, Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard, en natuurorganisaties bij het behoud van weidevogels? o Zijn er lopende of geplande projecten die bijdragen aan verhoging van waterpeilen, rustgebieden, of robuuste kerngebieden voor weidevogels? Antwoord college: - Er wordt samengewerkt in de Regiegroep ZH-PLG Krimpenerwaard. In het Ontwerp Gebiedsplan ZH-PLG Krimpenerwaard dat einde 2025 aan de Provincie aangeboden zal worden vanuit deze Regiegroep is ook aandacht voor de weidevogels. Aan de Regiegroep zijn naast de gemeente het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard, de Provincie, en afgevaardigden van de agrarische en natuurorganisaties verbonden. Ook het Agrarisch Collectief neemt deel aan dit proces. - Lopende ontwikkelingen: • In Vlist zijn een aantal boeren met de Provincie in gesprek hoe ze meer inzet kunnen plegen op weidevogels in combinatie met voldoende inkomen uit de landbouw; • Eén van de doelen van de NNN-realisatie in de Krimpenerwaard is herstel van de weide-/boerenlandvogels van weleer. Daarvoor zijn en worden in het NNN grote delen ingericht als vochtig weidevogelgrasland met her en der plasdras percelen, en als kruidenen faunarijk grasland. 4.

Monitoring en resultaten o Beschikt de gemeente over actuele gegevens over de ontwikkeling van weidevogelpopulaties in de Krimpenerwaard? o Zo ja, kan het college deze cijfers delen met de raad en aangeven welke trends zichtbaar zijn? Antwoord college: - Ja, de meest recente gegevens kunt u vinden in de bijlagen: • Rapport Trends en de verspreiding van graslandvogels in de Krimpenerwaard 1990-2021; • Weidehof verslag 2024. - In de afgelopen decennia is het aantal weidevogels in de Krimpenerwaard fors gedaald. Ook tussen 2018 en 2023 is het aantal weidevogels in de Krimpenerwaard afgenomen. De aantallen grutto’s, tureluur, kievit en scholekster zijn tussen 2018-2023 met 18 procent gedaald: van 2.200 territoria naar 1.800 territoria (bron: Beleidsmonitoring weidevogels, Van der Goes en Groot iov. Provincie Zuid-Holland, 2023). De afname komt onder andere door ruimtelijke ontwikkelingen in omliggende gebieden, maar ook zeker door de grote aanwezigheid van predatoren in het gebied, die de weidevogels bejagen. Het beeld over de ontwikkeling van weidevogels over de Krimpenerwaard is genuanceerd. Er zijn uiteraard verschillen tussen (en binnen) NNN-gebieden, ANLb-gronden en overig boerenland.

In het algemeen doen zich in de ingerichte natuurgebieden voor weidevogels de hoogste dichtheden voor, maar ook daar zijn de aantallen de laatste jaren achteruit gegaan net als in het overig boerenland. De weidevogelpopulatie in de gebieden met agrarisch natuuren landschapsbeheer (ANLb) lijkt sinds 2020 te stabiliseren of licht te groeien. 5. Financiering en beleid o Heeft het college inzicht in de besteding van provinciale of landelijke middelen in de Krimpenerwaard sinds 2019 voor het weidevogelbeheer? o Overweegt het college aanvullende gemeentelijke inzet of financiering, bijvoorbeeld binnen het programma duurzaamheid, landbouwtransitie of omgevingsvisie? Antwoord college: - Nee, wij hebben dit overzicht niet. U kunt dit opvragen bij genoemde organisaties.

-

We zetten weidevogelbeheer in de samenwerking over het landelijk gebied op de agenda. De uitbreiding agrarisch weidevogelbeheer is als werkpakket opgenomen in het Ontwerp Gebiedsplan ZH-PLG Krimpenerwaard. Voor de financiering van dit werkpakket wordt 3,3 miljoen euro per jaar gevraagd. Dit betreft grotendeels de uitbreiding van de huidige beheervergoedingen, zodat agrariërs voldoende inkomen kunnen genereren bij een grotere inzet op weidevogels. Hiervoor staan het Rijk en de Provincie aan de lat. Er zijn geen aanvullende middelen van de gemeente voor gereserveerd.

6. Vervolg en invloed o Is het college bereid om in overleg met de provincie Zuid-Holland te treden om de belangen van de Krimpenerwaard nadrukkelijk te betrekken bij de herijking van het Actieplan Boerenlandvogels? o Wil het college de raad informeren over de uitkomsten van dit overleg en eventuele lokale beleidsimplicaties? Antwoord college: - Weidehof en de beheerders van het NNN-gebied zijn gesprekspartner van de Provincie voor wat betreft weidevogelbeheer. De gemeente voert dit gesprek via de regiegroep ZH-PLG Krimpenerwaard en de Stuurgroep Veenweiden Krimpenerwaard, waarin weidevogelbeheer een van de onderwerpen is. - In Q1 2026 wordt u geïnformeerd over de voortgang ZH-PLG Krimpenerwaard waar het weidevogelbeheer een aandachtspunt is.

Ondertekening college: Burgemeester en wethouders van Krimpenerwaard, de secretaris, de burgemeester, J. Hennip

ir. J. Beenakker