1.175 RIB Samenhang beleidsbeweging Sociaal Domein en financiële verwerking 2025-2026

RAADSINFORMATIEBRIEF

VAN HET COLLEGE VAN B&W VOOR

de gemeenteraad

CC DATUM ONDERWERP

23-09-2025 Samenhang beleidsbeweging Sociaal Domein en financiële verwerking 2025/2026

Beste meneer, mevrouw, In de Tweede tussenrapportage 2025 en in de Begroting 2026 zijn voor het Sociaal Domein naast de maatregelen in het kader van de structureel sluitende begroting nog een aantal andere financiële wijzigingen opgenomen. Met deze raadsinformatiebrief informeren wij u over de samenhang tussen de verschillende trajecten, hoe deze invulling geven aan de gewenste beleidsbeweging en de financiële verwerking daarvan. Beleidsbeweging in het Sociaal Domein: waar willen we naartoe? Met het vaststellen van het Integraal Beleidskader Sociaal Domein (IBK) in 2021 hebben wij onze visie op het sociaal domein vastgelegd. In het door u onlangs vastgestelde addendum op het IBK is de focus verlegd naar: het versterken van vrij toegankelijke collectieve voorzieningen, het vasthouden aan normaliseren, en een scherpere afbakening van wie professionele maatwerkzorg ontvangt. Zo blijven maatwerkvoorzieningen beschikbaar voor inwoners die dit echt nodig hebben, terwijl anderen dichtbij, passend en zoveel mogelijk in het gewone leven ondersteuning krijgen. Deze koers is noodzakelijk: het huidige systeem staat onder druk door stijgende kosten, een groeiende vraag naar ondersteuning en personeelstekorten in de zorgsector.

Door te investeren in sterke buurten en collectieve voorzieningen in de sociale basis, krijgen inwoners dichtbij en passend hulp, terwijl professionele zorg beschikbaar blijft voor wie dat echt nodig heeft. Welzijnspartners en professionals hebben hierbij een sleutelrol: zij versterken netwerken, vergroten veerkracht en zoeken actief inwoners op die extra steun nodig hebben. Zo ontstaat een sluitend geheel van sociale basis, ondersteuning vanuit de lokale toegang en aanvullende hulp. Trajecten die de beleidsbeweging ondersteunen/versterken De manier waarop we dit vormgeven vindt plaats binnen diverse lokale, regionale en landelijke trajecten. Lokaal moet u denken aan het project Integrale Toegang, de lokale uitwerking van de maatregelen uit Hervormingagenda Jeugd en de door u vastgestelde maatregelen voor Sociaal Domein in het kader van de structureel sluitende begroting. Regionaal is het Transformatieplan IZA/Gedeelde Zorg van belang voor onze aanpak. Al deze trajecten met hun onderliggende maatregelen versterken elkaar en vragen om goede samenhang in de uitvoering. Ze benadrukken ook allemaal de noodzaak van een sterke integrale toegang. Een korte toelichting op de vier belangrijkste trajecten: • Bezuinigingsmaatregelen: deze versnellen de transformatie door zorg anders te organiseren, o.a. met meer collectieve en laagdrempelige voorzieningen dichtbij huis.

• Hervormingsagenda Jeugd: dit landelijke programma richt zich op toekomstbestendige jeugdzorg door te sturen op normaliseren, versterken van basisvoorzieningen, betere samenwerking en toegankelijkheid, en een scherpere inzet van gespecialiseerde zorg voor wie dat echt nodig heeft. Door deskundigencommissie Van Ark wordt benadrukt dat grote transities als deze, tijd vereisen en dat er 1084039 / 1707209 gemeente Krimpenerwaard Postbus 51 2820 AB Stolwijk www.krimpenerwaard.nl

•

•

veel moet gebeuren om veranderingen in cultuur, structuur en praktijk echt door te voeren en te borgen. Het sluit naadloos aan bij onze koers en wordt lokaal toegepast. Integraal Zorg Akkoord (IZA): richt zich op passende en betaalbare zorg, gezondheid en preventie. In Midden-Holland werken wij met gemeenten en zorgpartijen samen aan het Transformatieplan Gedeelde Zorg (mei 2025 goedgekeurd), gefinancierd vanuit zorgmiddelen (VWS). Deze samenwerking is cruciaal om de beweging van zorg naar sociaal domein te realiseren. In het onlangs gesloten Aanvullend Zorgen Welzijnsakkoord (AZWA) zijn afspraken gemaakt omtrent de verschuiving van financiële middelen. Lokale Toegang en Sociaal Preventieteam: de Toegang vormt de verbindende schakel voor inwoners met meervoudige hulpvragen. Samenwerking, nabijheid en normaliseren staan centraal, waarbij basishulp de sleutelrol speelt. Met basishulp wordt bedoeld: laagdrempelige, preventieve ondersteuning die zonder beschikking geleverd wordt en gericht is op het versterken van de eigen regie, het voorkomen van escalatie en het benutten van de kracht van het netwerk van de inwoner. Basishulp vormt daarmee een cruciale bouwsteen in de beweging van specialistische ondersteuning naar de sociale basis. Project Lokale Toegang vormt de ruggengraat van de transformatie in het sociaal domein.

Een goed ingerichte toegang is randvoorwaarde voor de gewenste beleidsbeweging. Alleen met sterke triage en basishulp kunnen we sturen op normaliseren, collectieve voorzieningen en verstrekken van maatwerk voor de meest kwetsbaren.

Financiële verwerking in de Tussentijdse Rapportage en Begroting Project Integrale Toegang We hebben in 2023 een eerste inschatting gemaakt van kosten en inverdieneffecten naar aanleiding van het onderzoek Zicht op toekomstscenario Toegang (ZOTT) en is daarbij invulling gegeven aan de verschillende fasen. Een groot deel van de extra middelen die toen door de raad beschikbaar zijn gesteld was bedoeld voor het op orde brengen van de basisformatie. We constateren dat we in staat zijn om met het voeren van procesregie en het versterken van triage het beter lukt om te sturen op passende inzet. Hierdoor zien we bij Wmo een stabilisatie van de instroom en weten we de kosten te beheersen waarmee een deel van de beoogde inverdieneffecten is gerealiseerd. Het aantal zware indicaties neemt niet langer toe en het gebruik van collectieve voorzieningen groeit. Voor jeugdhulp geldt dat het aantal kinderen dat jeugdhulp ontvangt vrijwel gelijk blijft, maar het krijgen van voldoende grip op externe verwijzingen moeizaam blijft. Daarnaast komt door het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming complexere (veiligheids)casuïstiek vaker bij de gemeente terecht. De totale kosten blijven hierdoor onder druk staan, vooral door de forse prijsstijgingen van specialistische producten.

Inmiddels heeft de laatste fase van ZOTT zijn beslag gekregen met de start van de Lerende werkpraktijk in de integrale toegang. Met de inzet van de eerder beschikbaar gestelde middelen zijn de eerste resultaten zichtbaar in de Lerende werkpraktijk. Er is een merkbare verschuiving waarneembaar van geïndiceerde Wmo-zorg naar lichtere vormen van ondersteuning via het Sociaal Preventieteam (SPT). Hierdoor hebben we ook een preciezer beeld gekregen van de financiële effecten. Hierom hebben we besloten om de algemene taakstellingen uit 2023 op te laten gaan in een specifiekere taakstelling, zoals nu opgenomen in de meerjarenbegroting. Eerder hebben wij u geïnformeerd dat we nog niet alle kosten voor het implementeren van de Integrale Toegang in beeld waren: wij hadden toen nog geen volledig zicht op noodzakelijke investeringen voor huisvesting, ICT en communicatie. Deze hebben we nu meer concreet in beeld. Daarom doen wij aanvullend een budgetaanvraag, met onderscheid tussen:

pag. 2/4

• •

Incidentele kosten 2025-2026: projectinrichting, ICT, communicatie en projectleiding tot oktober 2026. Structurele kosten: voor de fase waarin de integrale toegang volledig operationeel is.

Voor de incidentele kosten is gedeeltelijk dekking in bestaande kredieten en Transformatiemiddelen. Resterende incidentele kosten van ruim €500.000,00 worden gedekt uit de reserve Sociaal Domein. Daar tegenover staat een geschatte structurele financiële ruimte van circa €150.000. Deze inschatting geldt als ambitie; over 1,5 jaar wordt geëvalueerd of dit bedrag structureel kan worden ingeboekt. De Integrale toegang is ook een middel om de andere bezuinigingsopgaven (zie hierna) te realiseren. Transformatieplan IZA/Gedeelde Zorg Het Integraal Zorgakkoord (IZA) bevordert passende en betaalbare zorg, verschuift zorg naar het sociaal domein en ondersteunt lokale transformatie via het Transformatieplan Gedeelde Zorg (2025). Hiermee brengen we zorg dichter bij inwoners door samenwerking met zorgpartijen en gemeenten, gefinancierd vanuit VWS-middelen en regionaal ingezet. Voor onze gemeente is een voorlopige inschatting opgenomen in de begroting 2025. De definitieve bijdrage wordt in oktober bekendgemaakt en daarna verwerkt in de eerste tussenrapportage van 2026. De middelen versterken bestaande transformatieplannen en versnellen waar mogelijk. De volgende bedragen verwerken we nu in de Begroting:

Van deze transformatiemiddelen is 2x € 350.000 voor 2026 en 2027 bestemd voor experimenteerruimte. Dit onderwerp wordt ondergebracht in de begroting voor de Integrale Toegang.

pag. 3/4

Bezuinigings- en transformatieopgaven, structureel sluitende begroting De in de Kadernota vastgestelde maatregelen voor het Sociaal Domein zijn meer dan een financiële noodzaak. Ze versnellen de beweging naar normaliseren en collectieve voorzieningen. U heeft hiermee nadrukkelijk gekozen voor bezuinigingen op basis van inhoud. De vastgestelde maatregelen zijn in de begroting opgenomen en hebben een besparend potentieel van circa €2 miljoen over de komende jaren. Ze versterken de koers door meer collectieve en laagdrempelige voorzieningen dichtbij huis te organiseren. Omdat bovengenoemde trajecten sterk samenhangen en soms vergelijkbare effecten beogen, is nauwgezette monitoring essentieel. Hiervoor wordt aanvullend €250.000 incidenteel aangevraagd voor de komende twee jaar. Zo voorkomen we doublures, kunnen we tijdig bijsturen en houden we zicht op het gezamenlijke effect van de ingezette maatregelen. Tot slot: ontwikkeling zorggebruik, zorgkosten en effect op de begroting De prognose voor de zorgkosten Wmo levert het beeld op dat we voldoende begroot hebben om de te verwachten kosten te dekken. Voor Jeugd is het beeld dat er een tekort zal ontstaan van circa €900.000. Het beeld over meerdere jaren is dat het aantal kinderen dat jeugdhulp ontvangt vrijwel gelijk blijft, maar we zien wel verschuivingen tussen de verschillende vormen van hulp.

Een eerste grove analyse van de jeugdhulp laat zien dat het hoofdzakelijk gaat om een verhoging van ambulante begeleiding, specialistische GGZ en verblijfszorg in de eerste twee kwartalen. Deze voorlopige toename komt niet overeen met het beeld van 2024 waarin we op deze producten juist een afname hebben gezien. Bij de jaarafrekening over 2025 zal blijken of deze stijging zich heeft doorgezet. Echter voor deze vormen van jeugdhulp is het richting de toekomst mogelijk om meer in de sociale basis te organiseren. Dit doen wij door onder meer de inzet van basishulp door de professionals in de lokale toegang en de voorgestelde bezuinigingsmaatregelen, zoals hierboven beschreven.

Vervolg Het college beschouwt de inzet van de genoemde middelen en trajecten als passend én noodzakelijk. Hiermee versterken we de sociale basis, maken we de transformatie uitvoerbaar en geven we richting aan een houdbaar sociaal domein, samen met inwoners en partners. In het najaar plannen we een avond om u verder mee te nemen in de analyse van de zorgkosten. De structurele effecten worden verwerkt in de komende P&Cdocumenten.

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Krimpenerwaard, de secretaris,

de burgemeester,

J. Hennip

ir. J. Beenakker

pag. 4/4