1.16 Bijlage 1 - Evaluatie Project HartVeilig wonen.pdf

HARTVEILIG WONEN

AED ALERT SYSTEM

Evaluatie project Hartveilig Wonen in één oogopslag Beoogd resultaat Eerste hulp faciliteren voor mensen getroffen door een acute hartstilstand, door: 1. Uiterlijk maart 2018 minimaal 1 AED per kern, centraal gelegen 24/7; dekking 500 personen binnen een straal van 500 meter. 2. Na vier jaar (1 november 2021) is 2% van onze inwoners burgerhulpverlener (BHV’er). Dit staat ongeveer gelijk aan 1.100 inwoners. 3. Na vier jaar (1 november 2021) is er een werkgroep AED die zelfredzaam is om in samenwerking met ondernemers en inwoners het netwerk AED en BHV’ers op peil te houden. 4. Verhoging gevoel van veiligheid. 5. Verhoging leefbaarheid.

Resultaat 2: een dekkend BHV-netwerk

Resultaat 1: een dekkend AED-netwerk

AED nov 2017

In maart 2018 zijn verspreid over de gemeente 24 AED’s extra geplaatst. Met de AED’s die in eigendom van de gemeente zijn, is een dekkend AED-netwerk gerealiseerd. Daarnaast zijn er veel AED’s in bezit van instellingen, ondernemers en particulieren. Momenteel zijn binnen onze gemeente in totaal 101 AED’s aangemeld bij HartslagNu. Hiervan zijn 77 AED’s 24 uur per dag beschikbaar.

AED AED

A A N TAL B H V- ERS KR I MPENERWAARD

2,2%

AED

AED

1400

2,2% 2,0%

1200 1,7%

1000 800

mrt 2018

600

1,2% 0,8%

400

Resultaat 3: een zelfstandige werkgroep; samenwerking blijft aandachtspunt De werkgroep Hartveilig Wonen heeft zich gedurende de loop van het project ontwikkeld tot een zelfstandige stichting: Stichting Nederland Reanimeert. De stichting vraagt zelf subsidie aan; de gemeentelijke mailbox Hartveilig Wonen is inmiddels opgeheven: alle communicatie vindt sinds 2021 rechtstreeks met de stichting plaats. Persberichten worden in afstemming met de gemeente uitgezet. Naar aanleiding van de lockdowns tijdens de Coronacrisis heeft de stichting een online AED-cursus ontwikkeld om het kennisniveau van de BHV’ers op peil te houden. Daarnaast heeft de stichting een QR-code ontwikkeld, waarmee cursisten een donatie kunnen doen voor de aanschaf van nieuwe AED’s. Deze kunnen in afstemming met de gemeente gedoneerd worden aan instellingen of particulieren. De samenwerking tussen de verschillende aanbieders van reanimatiecursussen verloopt vanaf het begin van het project heel stroef. Dit is niet veranderd. Gelukkig heeft dit geen negatief effect gehad op de dienstverlening richting onze inwoners.

okt 2021

200 0 # BHV-ers

2017

2018

2019

2020

2021

462

664

938

1100

1232

Resultaat 4 en 5: geen conclusie mogelijk De burgerpeiling van waarstaatjegemeente.nl brengt in kaart hoe de inwoners de gemeente ervaren. Eén van de thema’s is woon- en leefomgeving, met o.a. de onderdelen (gezondheids)voorzieningenniveau en veiligheid. De burgerpeilingen zijn in 2016 en in 2019 afgenomen en laten een lichte afname in de scores op bovengenoemde onderdelen zien. Het aantal AED’s/BHV’ers is niet expliciet benoemd als indicator. Daarom is het lastig om hieraan conclusies te verbinden.

Aanbevelingen

nov 2017

-

het aanbieden van gratis reanimatie- en herhalingscursussen na 2022 te blijven subsidiëren, middels de Subsidieregeling Gezondheid; stichtingen en verenigingen EHBO/reanimatie te stimuleren om samen te werken; geen extra gemeentelijke AED’s te plaatsen en op termijn de dubbele AED’s in/bij gemeentelijke locaties te verwijderen (of te herplaatsen); ook in de toekomst geen subsidie te verstrekken aan inwoners/organisaties voor het aanschaffen, het onderhoud en de vervanging van AED’s; de extra AED’s die door stichting Nederland Reanimeert worden aangeschaft (middels donaties) te plaatsen in afstemming met de stichting en HartslagNu; het contract met Stansupport voor nazorg en support te verlengen met 4 jaar; in onze communicatie inwoners te blijven stimuleren om zich aan te melden als BHV’er.

nov 2021

Evaluatie project Hartveilig Wonen

INLEIDING Aanleiding Elke week krijgen 300 Nederlanders een hartstilstand. In totaal zijn er 15.000 tot 16.000 slachtoffers per jaar. Slechts vijf tot tien procent van deze mensen overleeft het voorval. Bij een hartstilstand is reanimatie binnen zes minuten cruciaal. Door tijdig en juist toepassen van een Automatische Externe Defibrillator (AED) kan het hartritme zich herstellen. Ambulances zijn gemiddeld tussen zes en tien minuten ter plaatse. In bepaalde gebieden wordt dat in de Krimpenerwaard niet gehaald. Een netwerk van AED’s en burgerhulpverleners in de gemeente verhoogt de overlevingskans na een hartstilstand. De samenleving en het gemeentebestuur vroegen daarom in 2016 om actie vanuit de gemeente om het gebruik van AED’s en het intensiveren van de burgerhulpverlening te stimuleren. Taak en rol gemeente De wettelijke taken rondom gezondheid zijn vastgelegd in de Wet Publieke Gezondheid (WPG). Het realiseren van een dekkend voorzieningenniveau van AED’s, alsook het ondersteunen van de inzet van AED’s, zijn geen wettelijke taken van de gemeente. Ondanks dat het geen wettelijke verantwoordelijkheden zijn van de gemeente, heeft de gemeente Krimpenerwaard ervoor gekozen om de beschikbaarheid van AED’s en het opleiden van burgerhulpverleners (BHV’ers) te faciliteren middels het project Hartveilig Wonen. Naast faciliteren, heeft de gemeente ook een stimulerende rol.

In onze communicatie stimuleren we inwoners om zich aan te melden als burgerhulpverlener en eigen AED’s aan te melden bij HartslagNu1. Project Hartveilig Wonen Het project Hartveilig Wonen is in november 2017 gestart en liep door tot november 2021. De projectgroep Hartveilig Wonen heeft de volgende doelen meegekregen: 1. Het verzorgen van een dekkend AED-netwerk Uiterlijk maart 2018 moet er centraal gelegen in elke kern van de gemeente minimaal één AED worden geplaatst. Deze AED’s zijn 24/7 beschikbaar en hebben een dekking van 500 personen binnen een straal van 500 meter. 2. Het verzorgen van een dekkend netwerk van burgerhulpverleners Na vier jaar moet 2% van de inwoners (ongeveer 1.100 inwoners) burgerhulpverlener zijn. 3. Een zelfredzame werkgroep AED Na vier jaar is er een werkgroep AED die zelfredzaam is om in samenwerking met ondernemers en inwoners het netwerk AED en BHV’ers op peil te houden. 4. Een verhoging van het gevoel van veiligheid 5. Een verhoging van de leefbaarheid in de buurt of wijk als bijvangst RESULTAAT 1: EEN DEKKEND AED-NETWERK Gemeentelijk AED-netwerk Vanuit de projectgroep Hartveilig Wonen zijn in maart 2018 in alle kernen van Krimpenerwaard in totaal 24 AED’s geplaatst die 24 uur per dag en 7 dagen per week beschikbaar zijn.

Bij het plaatsen van de AED’s is rekening 1 HartslagNu is het reanimatieoproepsysteem dat aangesloten is op de meldkamer van Ambulancezorg. Wanneer er sprake is van een reanimatie

krijgen burgerhulpverleners in de buurt van het slachtoffer hiervan een bericht op hun telefoon met informatie over de locatie van het slachtoffer en de dichtstbijzijnde AED.

gehouden met een centrale ligging in de kern, dekking van ten minste 500 inwoners binnen de straal van 500 meter rondom de AED en of er voldoende burgerhulpverleners aanwezig kunnen zijn binnen de straal van 500 meter. Hiermee is een dekkend AED-netwerk gerealiseerd. In bijlage 1 zijn de locaties van de gemeentelijke AED’s te vinden. Dit overzicht staat ook op de website van de gemeente. Deze AED’s worden beheerd door de gemeente en de gemeente is dan ook verantwoordelijk voor vervanging, onderhoud, verzekering en aanmelding bij HartslagNu. De gemeentelijke AED’s zijn opgenomen in het meerjarig onderhoudsplan. Bij gemeentelijke accommodaties (bijvoorbeeld bij sporthallen en gemeentekantoren) zijn vaak twee AED’s aanwezig, namelijk één binnen en één buiten. Dit is niet noodzakelijk, omdat de AED’s die buiten hangen 24/7 beschikbaar zijn. Als er zich binnen een calamiteit voordoet, zou er gebruik kunnen worden gemaakt van de AED die buiten hangt. Wanneer bij deze accommodaties de AED’s binnen aan vervanging toe zijn is het advies deze niet te vervangen en de wijzigingen te verwerken in de interne veiligheidsplannen. De meeste AED’s zijn in 2018 geplaatst en hebben een levensduur van ongeveer 10 jaar. De verwachting is dan ook dat deze AED’s in 2028 verwijderd kunnen worden.

Indien de veiligheidsplannen vóór 2028 worden gewijzigd is het advies deze AED’s te herplaatsen in afstemming met HartslagNu. Hierbij moet wel rekening worden gehouden met extra kosten in verband met de aanschaf van buitenkasten. Buitengebieden/buurtschappen De buitengebieden/buurtschappen vallen in sommige gevallen buiten de gemeentelijke dekking van 24/7 AED’s. Hiervoor is gekozen omdat deze minder dicht bevolkt zijn. Dat de dekking niet 100% is, is ook te zien op de websites van HartslagNu en de Hartstichting. Volgens hen zou er binnen elke rode cirkel 1 AED moeten worden geplaatst. Figuur 1 Overzicht ontbrekende AED's

Bron: HartslagNu.nl

Vanaf maart 2020 werkt HartslagNu landelijk met een nieuwe gebiedsgerichte alarmering2. Dit zal ervoor zorgen dat er in de buitengebieden/ buurtschappen meer BHV’ers ter plaatse zijn dan voorheen. Het advies is daarom om geen extra gemeentelijke AED’s aan te schaffen. 2 De vaste alarmeringsstraal van 750 meter voor BHV’ers en 500 meter voor AED’s gaf vooral in buitengebieden problemen. In deze straal zijn

namelijk niet overal voldoende BHV’ers en AED’s beschikbaar. Daarom is deze vaste alarmeringsstraal losgelaten. Voor buitengebieden wordt gealarmeerd totdat 100 BHV’ers bereikt zijn of totdat een alarmeringsstraal van maximaal 2 kilometer is bereikt, daarbij worden drie AED’s in de buurt van het slachtoffer mee gealarmeerd.

Overige AED’s We hebben met onze gemeentelijke AED’s een dekkend AED-netwerk gerealiseerd. Alle AED’s die niet door ons zijn aangeschaft zijn aanvullend hierop. Daarom is het niet nodig om extra AED’s of het onderhoud daarvan te subsidiëren. Inwoners, organisaties, verenigingen en ondernemers die het gevoel van veiligheid willen verhogen in hun buurt of wijk, kunnen zelf een AED aanschaffen en deze beschikbaar stellen. Inwoners die een AED willen aanschaffen, worden gewezen op www.buurtaed.nl. Hier kunnen zij een lokale actie opstarten om gezamenlijk een AED aan te schaffen. Onderhoud, vervanging, aanmelding en verzekering van deze AED’s is de verantwoordelijkheid van de eigenaar. Als gemeente stimuleren we om ook deze AED’s aan te melden bij HartslagNu, zodat de AED’s meegenomen kunnen worden bij een reanimatieoproep. Het overzicht van de nietgemeentelijke AED’s staat in bijlage 2. Particuliere AED-eigenaren, zoals een sportvereniging of winkeleigenaar, kunnen verbruikskosten na inzet van de AED bij een reanimatie vergoed krijgen. Hiervoor heeft het ministerie van VWS budget beschikbaar gesteld3. Als gemeente geven we hiervoor dus geen vergoeding.

RESULTAAT 2: EEN DEKKEND BHV-NETWERK Aantal BHV’ers Om een dekkend netwerk te krijgen van burgerhulpverleners heeft de gemeente vanuit het project tot en met 2021 budget beschikbaar gesteld voor reanimatiecursussen en herhalingscursussen voor inwoners. In 2017 was 0,8% van onze inwoners aangemeld als BHV’er bij HartslagNu. Eind 2021 is het percentage gestegen naar 2,2%. Figuur 2 Overzicht aantal aangemelde BHV’ers gemeente Krimpenerwaard per kern oktober 2017 Kern Ammerstol Bergambacht Berkenwoude Gouderak Haastrecht Krimpen aan de Lek Lekkerkerk Ouderkerk aan den IJssel Schoonhoven Stolwijk Vlist Totaal/gemiddeld

# BHV-ers

13 45 14 27 30 63 77 56 91 42 4 462

oktober 2018

oktober 2019

oktober 2020

oktober 2021

% inwoners # BHV-ers

% inwoners # BHV-ers

% inwoners # BHV-ers

% inwoners # BHV-ers

0,8 0,7 0,8 1,0 0,7 1,0 1,0 1,0 0,7 0,8 0,6 0,8

1,1 1,0 1,0 1,3 0,9 1,3 1,2 1,3 1,2 1,4 0,6 1,2

1,6 1,5 1,6 1,8 1,2 1,8 1,4 1,5 1,7 2,7 1,6 1,7

1,9 1,9 2,0 2,2 1,5 1,9 1,7 1,7 2,0 3,0 1,6 2,0

19 68 18 34 37 87 95 74 157 71 4 664

27 104 28 48 50 115 106 85 225 140 10 938

32 134 35 58 65 121 131 99 257 158 10 1100

38 152 38 67 77 131 147 106 286 178 12 1232

% inwoners

2,2 2,2 2,2 2,6 1,8 2,0 1,9 1,8 2,2 3,4 1,9 2,2

Bron: HartslagNu; allecijfers.nl

Bij bovengenoemde cijfers moeten wel twee kanttekeningen worden geplaatst. Ten eerste blijkt dat verschillende bronnen andere cijfers rapporteren. De afgelopen jaren hebben we data ontvangen van de Veiligheidsregio, EHBO Stolwijk4 en HartslagNu. Het is niet helemaal duidelijk wat de verschillen in de cijfers veroorzaakt. Deels kan dit worden verklaard omdat EHBO Stolwijk een correctie op de data toepast en dubbelingen eruit haalt. HartslagNu is beheerder van het landelijk oproepsysteem voor reanimatie en kan daardoor alle data van de afgelopen 4 jaar op eenduidige wijze aanleveren. Bij de evaluatie is daarom gebruik gemaakt van deze cijfers. Ten tweede lijkt de Coronacrisis geen invloed te hebben op het aantal aangemelde BHV’ers, maar die invloed is er wel degelijk. Invloed Corona Ondanks de Coronacrisis zien we de afgelopen jaren een toename in het aantal aangemelde BHV’ers. Maar door de 3 Meer informatie over deze vergoeding is te lezen op: https://www.ambulancezorg.nl/themas/financiering/vergoeding-verbruikskosten-aed-na-

een-reanimatie. 4 EHBO Stolwijk is partner van HartslagNu en heeft daarom toegang tot de actuele cijfers van HartslagNu.

Coronacrisis hebben veel al aangemelde BHV’ers niet de kans gehad om een herhalingscursus te volgen. Vanwege de beperkingen konden er lange tijd geen reanimatie- en herhalingscursussen worden verzorgd. Hierdoor is de scholing van veel BHV’ers verlopen. Normaalgesproken worden BHV’ers met een verlopen scholing niet opgeroepen. Om het aantal op te roepen BHV’ers toch op peil te houden heeft HartslagNu het beleid tijdelijk aangepast. BHV’ers met een verlopen scholing worden actief gehouden in het oproepsysteem. Door HartslagNu wordt wel geadviseerd om zodra het kan weer een opfriscursus te volgen. Vanaf juni 2021 is weer gestart met de gratis reanimatie- en herhalingscursussen. Daarnaast werden tussen oktober 2020 en mei 2021 inwoners van 70 jaar en ouder niet gealarmeerd bij een hartstilstand in de buurt. Zij werden uitgesloten van reanimatiemeldingen vanwege het risico op een ziekenhuisopname, ernstige complicaties of zelfs overlijden door het coronavirus. Eind mei 2021 was deze groep bijna volledig gevaccineerd, waardoor zij niet langer tot de risicogroepen behoren en weer worden opgeroepen. Voor BHV’ers die onder de risicogroepen vallen (of samenwonen met iemand die tot een risicogroep behoort) is het advies niet te reageren op een reanimatiemelding. Nazorg en support Een reanimatie is een aangrijpende gebeurtenis voor de aanwezigen.

Daarom heeft de gemeente, gedurende de looptijd van het project, STANsupport5 opdracht gegeven om zorg te dragen voor de nazorg aan vrijwilligers na AEDinzet en voor support. Deze opdracht liep tot 01-01-2022. Inmiddels heeft HartslagNu een online ontmoetingsplatform ontwikkeld voor alle mensen die betrokken zijn geweest bij een reanimatie genaamd HartslagSamen. Hiermee is de nazorg geborgd, zolang hiervoor middelen zijn. Wanneer de gemeente het contract verlengd kunnen wij daarnaast data opvragen en worden de AED-beheerders in onze gemeente op de hoogte gebracht wanneer een AED inactief is. HartslagNu heeft alle gemeenten benaderd met het verzoek bij te (blijven) dragen, zodat HartslagNu op lange termijn alle taken rondom het oproepsysteem kan blijven uitvoeren. Daarom wordt geadviseerd het contract met STAN met vier jaar te verlengen. In onderstaand overzicht is aangegeven hoeveel alarmeringen er zijn geweest de afgelopen jaren. Bij elke alarmering waren voldoende BHV’ers aanwezig. Figuur 3 Overzicht aantal alarmeringen gemeente Krimpenerwaard

RESULTAAT 3: EEN ZELFSTANDIGE WERKGROEP; SAMENWERKING BLIJFT AANDACHTSPUNT Werkgroep De werkgroep Hartveilig Wonen heeft zich gedurende de loop van het project ontwikkeld tot een zelfstandige werkgroep: van werkgroep Hartveilig Wonen, naar werkgroep Krimpenerwaard Reanimeert tot Stichting Nederland Reanimeert. Vanaf 2020 vraagt de stichting zelf subsidie aan (voor het aanbieden van de gratis reanimatiecursussen 5 STANsupport (voorheen Hartveilig Wonen) is de uitvoerende partij van HartslagNu.

in 2021). De gemeentelijke mailbox Hartveilig Wonen, waar alle aanmeldingen en vragen binnenkwamen, is inmiddels opgeheven. Alle communicatie vindt sinds 2021 rechtstreeks met de stichting plaats op hun eigen emailadres. Persberichten worden in afstemming met de gemeente uitgezet. Naar aanleiding van de lockdowns tijdens de Coronacrisis heeft de stichting een online AED-cursus ontwikkeld om het kennisniveau van de BHV’ers op peil te houden of nieuwe BHV’ers te trainen. Deze cursus werd, zodra mogelijk, afgesloten met een praktijktraining. Daarnaast heeft de stichting een QR-code ontwikkeld. Door het scannen van de QR-code kunnen cursisten een donatie doen voor de aanschaf van nieuwe AED’s. Deze AED’s kunnen vervolgens geschonken worden aan instellingen of particulieren. Dit gebeurt in afstemming met de gemeente. Samenwerking met andere aanbieders van reanimatiecursussen Aan het begin van het project beheerde Krimpenerwaard Reanimeert centraal het budget voor de uitvoering van de gratis reanimatiecursussen. Andere (EHBO-)verenigingen konden hun factuur bij Krimpenerwaard Reanimeert indienen. De samenwerking in de werkgroep tussen de verschillende aanbieders van reanimatiecursussen verliep heel stroef.

EHBO-vereniging Stolwijk wilde daarbij gezien de AVG en het ontbreken van een verwerkersovereenkomst geen volledige persoonsgegevens aanleveren, waardoor de afgenomen cursussen door Krimpenerwaard Reanimeert niet goed controleerbaar waren. Hierdoor is de situatie ontstaan dat Krimpenerwaard Reanimeert het alleenrecht kreeg om de gratis reanimatiecursussen aan te bieden. Gezien het gelijkheidsbeginsel is dit juridisch niet correct. Daarom kunnen vanaf 2021 alle aanbieders van reanimatiecursussen een subsidieaanvraag indienen en dus aansprak maken om het budget voor het aanbieden van gratis reanimatiecursussen. Voor het jaar 2021 heeft alleen Stichting Nederland Reanimeert (voorheen werkgroep Krimpenerwaard Reanimeert) subsidie aangevraagd en ontvangen. Voor het jaar 2022 heeft ook EHBO Krimpen aan de Lek hiervoor subsidie aangevraagd en ontvangen. RESULTAAT 4 EN 5: OVER GEVOEL VAN VEILIGHEID EN LEEFBAARHEID GEEN CONCLUSIE MOGELIJK Burgerpeiling Figuur 4 Score Burgerpeiling gemeente Krimpenerwaard thema leefomgeving

Bron: Waarstaatjegemeente.nl

De burgerpeiling van waarstaatjegemeente.nl brengt in kaart hoe de inwoners de gemeente ervaren. Eén van de thema’s van de burgerpeiling is de woon- en leefomgeving, met o.a. de onderdelen voorzieningenniveau en veiligheid. De burgerpeilingen zijn in 2016 en in 2019 afgenomen en laten een lichte afname in de scores op bovengenoemde onderdelen zien. Bij voorzieningenniveau wordt gedacht aan winkels voor dagelijkse behoeften, basisonderwijs, (gezondheids-)zorgvoorzieningen, welzijnsvoorzieningen en dergelijke. Sociale veiligheid is de mate waarin men een veilig gevoel ervaart in de buurt en de afwezigheid van overlast van buurtbewoners en verkeer. Het

aantal AED’s/BHV’ers wordt niet expliciet benoemd als indicator. Daarom is het lastig om aan deze cijfers conclusies te verbinden. CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN Geconcludeerd kan worden dat het project grotendeels is geslaagd. Dit betekent niet dat we achterover kunnen leunen. Om het aantal BHV’ers op peil te houden blijven (gratis) reanimatie- en herhalingscursussen nodig. Dit is geborgd in de Subsidieregeling thema Gezondheid. Stichtingen/verenigingen kunnen jaarlijks een (gezamenlijke) subsidieaanvraag indienen om deze cursussen te verzorgen. De samenwerking tussen de verschillende aanbieders van reanimatiecursussen verloopt stroef. Het is belangrijk om te monitoren dat dit geen negatieve gevolgen heeft voor de dienstverlening richting onze inwoners. De gemeentelijke AED’s zijn opgenomen in het meerjarig onderhoudsplan van de gemeente. Zo wordt in ieder geval de basisdekking gewaarborgd. Alle overige AED’s zijn aanvullend hierop. Daarom moet de boodschap richting inwoners/organisaties, die een eigen AED willen aanschaffen, blijven dat zij zelf verantwoordelijk zijn voor de aanschaf, het onderhoud en de vervanging van een AED. Zoals eerder aangegeven hangen er dubbele AED’s op verschillende gemeentelijke locaties. Omdat op die locaties de AED’s buiten 24/7 bereikbaar zijn, kunnen de AED’s binnen op termijn verplaatst dan wel verwijderd worden.

De extra AED’s die Stichting Nederland Reanimeert bekostigd door donaties (middels de QR-code) kunnen in afstemming met de stichting worden geplaatst bij particulieren of instellingen. Ook voor deze AED’s geldt dat de ontvanger zelf verantwoordelijk is voor het onderhoud en de eventuele vervanging van de AED. HartslagNu heeft alle gemeenten benaderd met het verzoek bij te (blijven) dragen, zodat HartslagNu op lange termijn alle taken rondom het oproepsysteem kan blijven uitvoeren. Daarom wordt geadviseerd het contract met STANsupport met vier jaar te verlengen. Ten slotte moeten we in onze communicatie inwoners blijven stimuleren om zich aan te melden als burgerhulpverlener en eigen AED’s aan te melden bij HartslagNu. Dit draagt bij aan het behoud van een dekkend netwerk van burgerhulpverleners en AED’s in onze gemeente.

BIJLAGEN Bijlage 1 Overzicht AED’s in de gemeente Krimpenerwaard