1.13 RIB grote projecten dd 13-12-2022.pdf
Tekst van het document
RAADSINFORMATIEBRIEF Raadsinformatiebrief over Intern
VAN HET COLLEGE VAN B&W VOOR
de gemeenteraad
CC DATUM ONDERWERP
13 december 2022 Grote projecten
Beste meneer, mevrouw, Bijgaand treft u de presentatie aan die op 7 december 2021 in een bijeenkomst voor uw raad is gehouden. De komende jaren staat de gemeente voor een aantal grote investeringen in maatschappelijke voorzieningen: Onderwijshuisvesting, een sporthal, een brug, een nieuw gemeentehuis, een nieuwe milieustraat en centrale huisvesting van de gemeentewerf. Daarnaast doen we natuurlijk ook reguliere investeringen- en groot onderhoudsprojecten (IBOR, VGRP, vastgoed). Dat alles in een tijd van maximale onzekerheden. Denk daarbij aan de oorlog in Oekraïne, stikstofcrisis, toename van het aantal vluchtelingen en onduidelijkheden rondom de structurele dekking van de gemeentelijke financiën. In de presentatie is door onze accountant en ambtelijk geschetst wat de investeringen en de trends en ontwikkelingen zijn. Vervolgens is ingegaan op de robuustheid van de gemeentelijke financiën en hoe de meerjarige perspectieven van deze gemeente zijn; ook in landelijk en langjarig perspectief. Aangegeven is dat de gemeentelijke financiën van Krimpenerwaard stabiel en gezond zijn qua solvabiliteit, schuldquote en vermogenspositie. In meerjarig perspectief blijkt, zo is de ervaring, dat stijgende inflatie weliswaar tijdelijk tot fluctuaties in het risicoprofiel kan leiden, maar dat op langere termijn onze structurele uitgaven steeds nagenoeg- worden gedekt door inkomsten, m.n.
uit de Algemene uitkering. Deze nieuwe investeringen leiden tot een beperkte toename van de structurele lasten. Beperkt, omdat een groot deel van de lasten al structureel in de begroting is verwerkt. De bedragen die we in de presentatie hebben gebruikt zijn slechts zeer voorlopig en indicatief. Deze worden per project aan u aangeboden ter besluitvorming. Daarbij worden natuurlijk de actuele (financiële) inzichten gebruikt. Deze zijn pas definitief op het moment dat uw raad instemt met de uitvoering. Een voorlopige schatting is dat we circa € 110 Miljoen investeren voor de uitvoering van bovengenoemde projecten. Dat leidt tot extra lasten van circa € 1,4 Miljoen op jaarbasis. In de begroting zijn al gedeeltelijke reserveringen opgenomen voor een aantal van de voorgenomen investeringen. Dit alles leidt tot een toename van onze schuldquote. In de kadernota komen wij bij u terug met een meerjaren investeringsprogramma en gaan we in op de ontwikkeling van de toekomstige kapitaallasten, de liquiditeitsplanning en bespreken we bijbehorende scenario’s met u. Ook actualiseren we het inflatierisico en weerstandsvermogen voor de grote projecten. We blijven u de komende tijd op de hoogte houden. Bijlagen RIB: Presentatie grote projecten Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Krimpenerwaard, de secretaris,
de burgemeester,
J. Hennip
Mw. P. Bouvy - Koene
1010362/
Ontwikkelingen grote projecten Financiële doorkijk 7 december 2022
Inhoud presentatie 1. Welkom 2. Aftrap agenda / context avond 3. De grote projecten • •
Welke grote projecten (gaan) spelen? Hoe werken dat soort processen
4. Algemene ontwikkelingen Financiën gemeenten en Krimpenerwaard 5. Situatie Krimpenerwaard • • • • •
Inzicht in onze vermogenspositie Financiële positie op lange termijn Wat is onze financieringsbehoefte? Wat betekent dit voor onze vermogenspositie? Vervolg – MIP – Kadernota
6. Bedankt en tot ziens
2
Wat gaan we vanavond met u bespreken In Krimpenerwaard staan de komende Jaren een aantal grote bouwkundige projecten op stapel, meer dan in een periode van ca. 6 jaar gebruikelijk Dat vergt het nodige aan investeringen Tegelijkertijd is door een aantal ontwikkelingen (oorlog in Oekraïne, vluchtelingen, PFAS, Stikstof etc) de situatie rond bouwen en financiën onzeker Jaap Dijksman: schetst projecten Anton Eelco Gerritsma: de financieel-economische context Natascha Don en Arie Teeuw: de ontwikkelingen voor Krimpenerwaard
Welke grote projecten (gaan) spelen?
4
Grotere projecten waarbij de gemeente als opdrachtgever optreedt.
Schoonhovens college
Buitendienstt
Sporthal de Meent
Brug Haastrecht IHP-projecten Gemeentehuis
5
Proces kostprijs
bijstelling
bijstelling bijstelling
reële begroting
6
In normale tijden onzekere tijden
Tijden zijn onzeker op het gebied van:
Bouwprijzen
Energieprijzen
Materialen
Arbeidsmarkt
Duurzaamheidsen stikstofeisen
Participatietrajecten
7
Algemene ontwikkelingen Financiën gemeenten en wat is de context voor Krimpenerwaard
8
Investeringen
7 december 2022
Belangrijke ontwikkelingen
Ontwikkelingen in andere sectoren bij investeringen in moeilijke tijden • Onzekerheden nemen toe, dus regelmatig toetsen van de aannames aan de realisatie • Verdeling van risico’s tussen opdrachtgever en aannemer • Toetsen aan de markt en aan rendementseisen • Tussentijdse beslissingen op ‘go – no go’ • Goede voorbereiding betaalt zich terug • Ontwikkelingen bij lokale overheden • Incidenteel geld beschikbaar voor structurele opgaven • Bepalend is de uitvoeringskracht
Investeringen
december 2022 10
Invloed op de financiële positie Sturen langs vier domeinen • Stabiliteit • De mate waarin de gemeente haar financiële positie in evenwicht weet te houden
• Wendbaarheid
Stabiliteit
Wettelijke kaders
Wendbaarheid
• De mate waarin de gemeente snel kan reageren op veranderingen in de behoeften, ambities en doelstellingen van de gemeente op korte en lange termijn (structureel)
• Weerbaarheid • De mate waarin de gemeente financiële tegenvallers en financiële risico’s op kan vangen zonder grote beleidswijzigingen
• Wettelijke kaders Weerbaarheid
Investeringen
• De mate waarin de gemeente binnen wettelijke kaders blijft, zoals wet fido en EMU-saldo december 2022 11
Wat is de impact van de investeringen op de financiële positie? Stabiliteit • Structureel begrotingsevenwicht. De kapitaallasten van de investeringen zijn structureel. Deze moeten worden opgevangen in de meerjarenbegroting. • IHP: leidt tot extra kapitaallasten (t.o.v. bestaande kapitaallasten) • Nieuwe gemeentehuis: nieuwe kapitaallasten en exploitatie mogen niet hoger zijn dan de huidige exploitatielasten • Milieustraat: kapitaallasten gedekt vanuit afvalstoffenheffing
• Solvabiliteitsratio: de verhouding tussen eigen vermogen en vreemd vermogen • Hangt af van de wijze van financieren. Solvabiliteitsratio is 31/12/2021: 33% (advies VNG > 20%)
• Indien extra leningen worden aangetrokken, daalt de solvabiliteitsratio.
Investeringen
december 2022 12
Wat is de impact van de investeringen op de financiële positie? Wendbaarheid • Nettoschuldquote: Totaal schulden minus de vorderingen in verhouding tot de baten. Geeft een indicatie van de financieringslasten op de exploitatie. • ultimo 2021: 21% (VNG advies < 130%)
• Voor de financiering van de investeringen is er nog ruimte om leningen aan te trekken. • Investeringen leiden wellicht ook tot extra baten. • Bestemmingsreserves die kunnen worden ingezet voor de investeringen.
Investeringen
december 2022 13
Wat is de impact van de investeringen op de financiële positie? Weerbaarheid • Weerstandsvermogen: de mate aan waarin de gemeente in staat is middelen vrij te maken om niet begrote financiële tegenvallers op te vangen zonder ingrijpende beleidswijzigingen. Het weerstand vermogen bestaat uit de verhouding tussen de weerstandscapaciteit en de risico’s. • weerstandsvermogen ratio 2 (VNG advies: > 1).
• Belastingcapaciteit: dit cijfer geeft inzicht in hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. • Ultimo 2021: 106% (VNG advies: < 105%)
• Grondexploitatie: Dit kengetal geeft de omvang van de grondexploitaties in een % van de totale baten weer. • Ultimo 2021: -1% (VNG advies < 20%)
Investeringen
december 2022 14
Vragen pwc.nl
© 2022 PwC. All rights reserved. Not for further distribution without the prior written permission of PwC. "PwC" refers to the network of member firms of PricewaterhouseCoopers International Limited (PwCIL), or, as the context requires, individual member firms of the PwC network. Please see www.pwc.com/structure for further details.
16
Stabiliteit
Financiën Krimpenerwaard Hoe is het beeld? Inzicht in onze vermogenspositie
Wendbaarheid
Financieel beeld Sinds de herindeling laten de saldi van onze begroting en jaarrekening de volgende saldi zien. Saldo Begroting (primitief) Jaarrekening
2015 -4.441 4.187
2016 -1.264 1.348
2017 205 664
2018 236 1.291
2019 123 -36
2020 235 -542
2021 66 1.125
2022 550 N.n.b.
x € 1.000
En het meerjarig verloop van onze schuldpositie is als volgt: x € 1.000 Omvang per 31-12 Netto schuldquote - Begroting
2015 73.274
2016 64.869
2017 72.839
2018 65.904
2019 59.015
2020 52.195
2021 104.375
2022 116.150
55%
74%
55%
52%
44%
29%
43%
44%
- Jaarrekening
42%
39%
40%
29%
34%
15%
21%
N.n.b.
Schulden eigen middelen
Rente + aflossing exploitatie 0-90% = laag
90-130% = hoog
>130% = te hoog
Reserves & voorzieningen
Titel van de presentatie
Reserves en voorzieningen saldo begin jaar (bedragen x 1.000)
2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027
Algemene reserves 25.896 26.592 24.901 23.380 21.037 21.691 23.386 20.857 17.095 15.389 17.575 21.916 17.706
Bestemmingsreserves 36.577 36.889 38.219 40.525 43.845 39.255 58.695 59.151 54.645 53.753 52.594 51.181 49.681
Voorzieningen 33.142 29.942 30.024 33.359 34.755 36.833 36.622 34.950 31.962 31.293 27.143 22.932 21.422
Totaal 95.616 93.424 93.143 97.264 99.636 97.779 118.704 114.958 103.702 100.435 97.312 96.028 88.809
Begroting Werkelijk
19
Financiële ontwikkelingen Hoe vertalen we onze doelen en ambities in financiële zin op lange termijn
20
Realistisch ramen We begroten voorzichtig Lasten nemen we mee zodra deze redelijkerwijs zijn in te schatten. Baten rekenen ons niet rijk met kansen.
Reëel inschatting o.b.v. huidige inzichten “Wet van Fitzgerald” Ontwikkelingen zijn nog nooit zo onzeker geweest. Bedragen die we hier noemen zijn op z’n best indicatief en zijn pas “hard” nadat u als raad ze vastgesteld hebt in de begroting!
21
Ontwikkeling Bouwkosten & Inflatie Kijkend naar afgelopen periode zien we dat: •
In de periode 2005-2022 de bouwkosten met gemiddeld 2,2% zijn gestegen en de inflatie (CPI) 2,1%
Aanname: over een langere periode is het waarschijnlijk dat inflatie en stijging van de bouwkosten gemiddeld dicht bij elkaar in de buurt liggen
* let op: 2022 is het gem. van 6 maanden
22
Ontwikkeling Inflatie & Accres 1995-2013: accres + 2,9% en inflatie 2,2% Stijgende kosten worden vergoed via het accres
De huidige situatie is uitzonderlijk. Situatie vanaf 2026 onduidelijk
23
Risico’s - bouwkosten Op dit moment schatten we de bouwkosten voor de grote projecten in op ca. EUR 110 miljoen
Bouwkostenstijging: • Redelijke inschatting loon- en prijsstijgingen in projectraming • We actualiseren bij voorlopig ontwerp (VO) en definitief ontwerp (DO) • Exorbitante stijgingen (markt, macro, oorlogen) nemen we mee als risico in weerstandsvermogen
24
Risico’s – inflatie Op dit moment schatten we de bouwkosten voor de grote projecten in op ca. EUR 110 miljoen
Inflatie risico: Accres kan natuurlijk toch wat uit de pas lopen Het risico daarvan is op lange termijn nog nooit >2% op jaarbasis geweest en meestal veel kleiner We bouwen dat risico in, in onze schattingen
Totaal aanvullende bouwkosten dan maximaal (2022-2028) ca Euro 16 miljoen toename in de kapitaallasten (afhankelijk van de rente) van ca 5,5 ton. Op te nemen in het weerstandvermogen.
25
Wat betekent dit voor de begroting?
(kapitaallasten)
26
Wat betekent dit voor de begroting?
• Actuele raming ruim 110 miljoen • Extra kapitaallast ca. 1,4 miljoen jaarlijks vanaf 2028 • Minder dan 1% totale begroting
27
Nadere financiële informatie 1. De dekking voor het Schoonhovens College, de Meent en de tijdelijke sporthal zijn reeds deels opgenomen in de meerjarenbegroting. 2. De dekking voor het nieuwe gemeentehuis en de buitendienst is op basis van de businesscase. nieuwe kapitaallasten worden gedekt uit de besparingen die energiezuinigere gebouwen opleveren en huidige exploitatielast. 3. De dekking voor de milieustraat komt in afvalstoffenheffing. Dit is conform bestaand beleid. 4. Voor het IHP is in 2020 besloten om vanaf 2023 de vrijval te reserveren in de reserve onderwijshuisvesting. 5. Vrijval als gevolg van bouwvertraging scholen is en wordt gestort in de reserve dekking kapitaallasten onderwijshuisvesting.
28
Titel van de presentatie
29
Titel van de presentatie
30
Wat betekent dit voor ons vermogen?
(Liquiditeit)
31
Wat is onze financieringsbehoefte?
Dekking: + Going concernreserve/voorziening/tarief Invloed op: investeringen o.a: vermogenspositie v/d gemeente
ICT, Vastgoed IBOR, VGRP
Risico: stijging bouwkosten
32
Hoeveel verwachten we te gaan uitgeven? Meerjaren investeringsoverzicht 2022 – 2028 in miljoenen Totaal ca. 237 miljoen lopende projecten + voorbereiding nieuwe projecten.
€ 68
€ 98
o.a. actualisatie Vastgoed/IBOR/VGRP
Onderhanden werk Begroting 2023
toekomstige projecten prijspeil heden.
Grote projecten *
€ 71
33
Wanneer verwachten we de uitgaven te doen?
Excl. IBOR en VGRP
34
Wat betekent dit voor ons? 1. Liquiditeitsprognose 2022-2026: nieuwe geldleningen in 2024 – 2026 oplopende tot mogelijk € 140 miljoen. 2. Schuldpositie loopt van € 89,9 miljoen in 2023 naar ca. € 204 miljoen in 2026 en daalt dan weer naar ca. 151 miljoen in 2030. 3. Te betalen rente langlopende geldleningen: rentelasten stijgen van € 0,9 miljoen in 2023 naar € 4,8 miljoen in 2026. 4. Dit is 2,9% van het begrotingstotaal. Treasury statuut zegt hierover:
5. Schuldquote
Netto schuldquote
Rekening 2021 21%
2022 44%
Begroting 2023 2024 53% 96%
2025 113%
2026 127%
35
Leningen verloop afgelopen jaren Geraamde opname Jaar
2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 Telling
langlopende geldlening in primitieve begroting € 35.748.000,00 € 30.000.000,00 € 30.000.000,00 € 15.000.000,00 € 15.000.000,00 € 15.000.000,00 € 25.000.000,00 € 0,00 € 165.748.000,00
Werkelijke opname langlopende geldlening jaarrekening
2021 een tweetal leningen aangetrokken voor afdekken toekomstige renterisico’s ad 60 miljoen en nog beschikbaar binnen depot schatkistbankieren.
€ 30.000.000,00 € 0,00 € 15.000.000,00 € 0,00 € 0,00 € 0,00 € 60.000.000,00 € 105.000.000,00
36
Conclusie Investeringen: tot 2028 gaan we voor ca. 237 miljoen investering maatschappelijke voorzieningen in Krimpenerwaard.
Lasten: extra kapitaallasten (rente en aflossing) van deze toekomstige projecten bedragen vanaf 2027 ca. 1,4 miljoen op jaarbasis.
Vermogen: op het hoogtepunt loopt in 2026 de geraamde schuldpositie van de gemeente op naar 204 miljoen. Hiermee komen we op een netto-schuldquote van 127%. Een schuldquote hoger dan 130% is (te) hoog en moeten we afbouwen.
37
We nemen u op korte termijn mee in vervolgstappen 1. Nieuwbouw Schoonhovens College en Sporthal de Meent 2. Nieuwbouw gemeentehuis 3. Kadernota toekomstige kapitaallasten 4. MIP (meerjaren investeringen planning) + onderdeel P&C-cyclus 5. Liquiditeitplanning + scenario’s 6. Inflatierisico in het weerstandsvermogen voor de grote projecten verder actualiseren
38
39
Einde
Dank voor uw belangstelling Vervolg in januari bij behandeling voorstellen Schoonhovens College en Sporthal de Meent
40