1.126 RIB Omgevingsprogramma Zon op Dak
Tekst van het document
RAADSINFORMATIEBRIEF
VAN HET COLLEGE VAN B&W VOOR de gemeenteraad CC DATUM ONDERWERP
1 juli 2025 Omgevingsprogramma Zon op Dak
Beste meneer, mevrouw, Op 9 april 2024 heeft u het ontwerp Omgevingsprogramma Zon op Dak in het kader van de wensen- en bedenkingenprocedure. Graag danken wij u voor uw inbreng. In deze raadsinformatiebrief informeren wij u over de doorgevoerde wijzigingen in het programma en geven wij onze reactie op de door u ingebrachte wensen en bedenkingen. De reactie van het college op uw wensen en bedenkingen treft u aan in de bijlage van deze brief. Uw input heeft geleid tot tweetal concrete aanpassingen in het programma. Deze wijzigingen leiden niet tot veranderingen in de vastgestelde ambities en ontwikkelopgaven, maar scherpen onderdelen van het programma inhoudelijk en procesmatig aan. Het betreft de volgende aanpassingen: -
In hoofdstuk 3.4.2. is toegevoegd dat de gemeente bij de implementatie van de EPBD-regelgeving het nationaal beleid zullen volgen wanneer deze wordt vastgesteld. Tevens is de rol van de samenwerkende partners bij de uitvoering van dit regelgeving verduidelijkt. In hoofdstuk 5.1 is de volgende zin toegevoegd: ‘De inzet van inwoners voor de opwek van duurzame energie is zichtbaar: velen hebben uit eigen beweging al zonnepanelen geplaatst.’, om de inzet van de inwoners voor de opwek van duurzame elektriciteit te benadrukken. In hoofdstuk 6.2. is een zin toegevoegd om een duidelijker beeld te schetsen over de samenwerking met de lokale energiecoöperatie Waardstroom. In hoofdstuk 6.3.3. is er een aanvulling gedaan om de rol van het Regionaal Energieloket voor inwoners te verduidelijken. Taal- en opmaakverbeteringen door het document.
Bijlagen RIB: 1. Reactie college op de ingebrachte wensen en bedenkingen 2. Vastgesteld omgevingsprogramma Zon op Dak Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Krimpenerwaard, de secretaris,
de burgemeester,
J. Hennip
ir. J. Beenakker
1356629 / 1653681 gemeente Krimpenerwaard Postbus 51 2820 AB Stolwijk www.krimpenerwaard.nl
Opgehaalde wensen en bedenkingen Omgevingsprogramma Zon op dak 15 april 2025 nr. 1
Fractie
Pagina
Leefbaar KRW
Hoofdstuk/ paragraaf/ tussenkop (graag zo concreet mogelijk)
3. Bedrijven
wens of bedenking wens
Inhoud wens of bedenking Energiehubs Energiehubs op bedrijventerreinen. In de hubs sla je energie op die andere bedrijven weer kunnen gebruiken.
Reactie college
Eventuele aanpassing
Het omgevingsprogramma richt zich expliciet op de opwek van zonne-energie op daken. Energiehubs kunnen in de toekomst een essentiële rol spelen in het Nederlandse energiesysteem, waarbij zon op dak een component hiervan kan zijn. Echter omvat een energiehub meer dan alleen opwek, een combinatie van onder andere energieen warmteopwek, transport, opslag, conversie en verbruik worden slim op elkaar afgestemd. Dit gebeurt doorgaans in samenwerking met meerdere partijen. Met als doel om een efficiënt en duurzaam systeem te realiseren. Nee De gemeente biedt ondersteuning wanneer er in de omgeving meer behoefte is aan energiehubs en informeert via het SEB over mogelijkheden. Dit is gedaan bij het bedrijventerrein De Wetering (Bergambacht), waar een verkennend onderzoek is gedaan naar een potentiële energiehub. Het onderwerp Energiehubs is een overkoepelende thema waar Zon op Dak een onderdeel van is. Omdat energiehubs zich richten op meer dan alleen opwek, zijn energiehubs niet meegenomen in het omgevingsprogramma Zon op Dak.
2
VVD
3. Bedrijven
wens
De gemeente neemt hier een faciliterende rol in. Met behulp van beschikbare middelen, zoals het (Meer) innovatie Servicepunt Energietransitie Bedrijven Midden-Holland (SEB-MH) en het Regionaal Energieloket, Bedrijven en ondernemers hebben eigen verantwoordelijkheid. Ondersteun marktoplossingen als ondernemingen zelf met duurzame wordt beoogd om bestaande barrières weg te nemen en de drempel voor het plaatsen van zonnepanelen zo laag mogelijk te maken. initiatieven komen. Daarnaast is de gemeente bereid om het gesprek aan te gaan met ondernemingen over bredere duurzaamheidsinitiatieven, met als doel gezamenlijk bij te dragen aan een toekomstbestendig en energiezuinig ondernemersklimaat. Echter vallen deze innovaties vaak buiten Zon op Dakprojecten en zijn daarom niet meegenomen in het omgevingsprogramma.
3
VVD
10
3. Bedrijven
bedenking
Via SEB-MH biedt de gemeente bedrijven de mogelijkheid om onafhankelijke informatie en Subsidieafhankelijkheid Stimulering is goed, maar tegelijkertijd kan de gemeente bedrijven en deskundig advies te ontvangen over de aanschaf en installatie van zonnepanelen. Voor inwoners van de gemeente is het Regionaal Energieloket beschikbaar, waar eveneens onafhankelijke inwoners helpen met onafhankelijke informatie en advies over informatie en advies wordt verstrekt. Ter verduidelijking is er in hoofdstuk 6.3.3. een toelichting financieringsmogelijkheden, in plaats van afhankelijk te zijn van gegeven over het Regionaal Energieloket voor inwoners. subsidies.
Nee
Ja
Daarnaast omvat het omgevingsprogramma nadrukkelijk geen gemeentelijke subsidies, echter worden de Rijks en provinciale subsidies wel onder de aandacht gebracht, zodat bedrijven en inwoners optimaal gebruik kunnen maken van bestaande regelingen. 4
CDA
9-12
3. Bedrijven, met name 3.2, 3.3 en 3.5
wens
Gecoördineerde aanpak ondernemers en netbeheer Gemeente brengt bedrijven en Stedin samen om netcongestie bij zonnepanelen te voorkomen. Op basis van netcapaciteit wordt bepaald welke bedrijven benaderd worden, niet alleen de 20 grootste. Doel: efficiëntere plaatsing, energy hubs stimuleren.
Binnen de gemeente Krimpenerwaard is op dit moment sprake van gelimiteerde terugleveringscongestie, en uitsluitend in het noordwestelijk deel van de gemeente. In de overige gebieden worden vooralsnog geen wachtrijen verwacht bij het aanvragen van een aansluiting voor teruglevering. De 20 grootste daken binnen het programma zijn vooraf met netbeheerder Stedin gecommuniceerd. Daarnaast wordt van de nader te bepalen uitvoerende partner voor de bedrijventerreinaanpak verwacht dat er actief wordt afgestemd met Stedin, zodat eventuele netbeperkingen tijdig kunnen worden meegenomen in de uitvoering.
Nee
Het benaderen van deze 20 daken vormt een doelgerichte en efficiënte eerste stap richting het behalen van de regionale opwekdoelen zoals vastgelegd in de RES. Daarnaast is de gemeente al bezig met een impactanalyse omtrent netcongestie. Dit valt echter buiten het omgevingsprogramma Zon op Dak. 5
PvdA-GL
9
3.2 Gerichte actie: zonnepanelen op de wens 20 grootste daken op bedrijventerreinen
Na de realisatie van de twintig daken zal het SEB het programma voortzetten binnen de financiële Grotere financiële investeringen gewenst Het volleggen van de 20 grootste daken is wat ons betreft een eerste kaders die gesteld zijn. In de praktijk zal dit betekenen dat aanvullende daken zullen worden benaderd en geadviseerd zolang er budget beschikbaar is. stap, het kan niet hierbij blijven omdat de opgave bij lange na niet wordt gehaald (maar 27,7% als alles meezit). Onze wens is dat we Daarnaast heeft het programma de ambitie om de focus niet alleen op individuele daken te extra geld vrijmaken voor meer capaciteit en verder wordt gegaan richten, maar op bedrijventerreinen als geheel, zoals besproken in actie 3.5 van het dan enkel het realiseren van de 20 grootste daken. Huidige omgevingsprogramma. Het SEB zal in de communicatie naar bedrijven zich ook richten op gemeentelijke budget hiervoor is 50.000 euro en de 250 uren van omliggende bedrijfspanden zover dat van toepassing is. ODMH. De ernst van de klimaatopgaven vragen om grotere financiële investeringen.
Nee
Opgehaalde wensen en bedenkingen Omgevingsprogramma Zon op dak 15 april 2025 nr. 6
7
8
9
10
Fractie PvdA-GL
CDA
CU
PvdA-GL
Leefbaar KRW
Pagina 11
11
11
Hoofdstuk/ paragraaf/ tussenkop (graag zo concreet mogelijk)
3.4 Globale structurele actie: zonnepanelen bij nieuwbouw bedrijfspanden vanaf start meenemen
3.4.1 en 3.4.2
3.4.1
9 t/m 15 3 en 4
4.1 Gemeentelijk vastgoed
wens of bedenking bedenking
wens
wens
wens
wens
Inhoud wens of bedenking
Reactie college
Op dit moment is de herziene Europese regelgeving (EPBD) omtrent zonnepanelen op Opstelling gemeente bij Europese wetgeving nieuwbouw reeds vastgesteld. Het is nu aan de lidstaten om de implementatie binnen de gestelde De gemeente lijkt de Europese wetgeving voor zon op dak bij deadline te implementeren. Zodra het Rijk de nationale regelgeving heeft aangepast, zal de nieuwbouw af te wachten. Krimpenerwaard heeft een bedrijventerreinenvisie vastgesteld. Nieuwe bedrijfspanden die vóór gemeente Krimpenerwaard deze volgen. Het wettelijk kader is voor het college leidend in de Europese wetgeving worden ontwikkeld, ontkomen aan deze eis. gemeentelijk beleid. Op pagina 11 staat nu: "De gemeente zal de implementatie van deze EU EPBD-regelgeving volgen en blijven zoeken naar mogelijkheden In het omgevingsprogramma hebben we een toevoeging gedaan in hoofdstuk 3.4 om aan te geven dat we de lijn van het nationale beleid zullen volgen. om zonnepanelen bij nieuwbouw van bedrijfspanden te stimuleren. Meer gedetailleerde informatie over dit onderwerp is te vinden in bijlage 4." Ons voorstel is om dit te wijzigen naar: "De gemeente zal de implementatie van deze EU EPBD-regelgeving volgen en deze direct toepassen wanneer deze van kracht wordt. In de tussentijd spannen we ons maximaal in om zo veel mogelijk zonnepanelen bij nieuwbouw van bedrijfspanden te realiseren.
De gemeente stimuleert dit vanuit de houding: 'Wat heeft u (van ons) nodig om zonnepanelen op nieuwbouw te plaatsen?'. Meer gedetailleerde informatie over dit onderwerp is te vinden in bijlage 4." De implementatie van de EU-regels zal verschillen per lidstaat. Om te waarborgen dat het Actieve aanpak EU-regelgeving en steun agrariërs gemeentelijk beleid aansluit bij nationale kaders, kiest het college ervoor om deze af te wachten. Gemeente maakt in Q3/Q4 2025 een actieplan voor impact EUZodra het Rijk duidelijkheid verschaft over de invulling van de verplichtingen, zal er een regionaal regels (2027) op renovatie/verplichting zonnepanelen. Samenwerking zoeken met andere (landelijke) gemeenten, provincie actieplan voor bestaande en nieuwbouw worden opgezet om deze te implementeren. Hierbij zal en rijk, gezien de brede impact. Gericht op ondernemers en agrariërs ODMH betrokken worden als handhavende en adviserende partner bij de uitwerking en uitvoering. met advies, eventueel subsidies en coördinatie. Voorkomt afwachten Met andere gemeente en stakeholders is er regelmatig overleg om over onderwerpen te spreken en biedt ondersteuning. zoals opwek, uitbreiding van elektriciteitsinfrastructuur en regionale uitdagingen. De nader te bepalen partner zal op de hoogte zijn van de relevante EU-wetgeving en zal worden geïnstrueerd om deze toe te passen in de uitvoering.
Deze toevoeging is in hoofdstuk 3.4.2. bijgevoegd. Daarnaast zal de gemeente actief communiceren over de ontwikkelingen en de veranderingen van het regionaal beleid via gemeentelijke kanalen zoals de website en de nieuwsbrief voor ondernemers. Uit onderzoek blijkt dat het installeren van zonnepanelen voor bedrijven en scholen minder wordt Gemeentelijke subsidiëring voor zon op grote daken Bedrijven en scholen die graag zonnepanelen op hun daken willen, belemmerd door onwil, maar door het tijdrovende en complexe proces. Om deze belemmeringen hebben deze waarschijnlijk al gerealiseerd. Hoe enthousiasmeren we te verlichten, is ervoor gekozen om actief te ondersteunen tijdens het proces. Hiervoor werkt de bedrijven en schoolbesturen om zonne-energie op te wekken op hun gemeente samen met verschillende uitvoeringspartners zoals het SEB, ODMH, Energiecoöperatie Waardstroom en de nader te bepalen partner om deze ondersteuning aan te bieden. daken? Dit blijft onbeantwoord in het omgevingsprogramma. Er lijkt voornamelijk gemeentelijk geld uit te worden gegeven aan onderzoek en procedures (begeleiding). Dus niet om panelen te subsidiëren. De Uit de gesprekken die worden gevoerd met dakeigenaren wordt ook gevraagd wat de voornaamste belemmeringen zijn om geen zonnepaneelinstallatie te nemen.
Mocht een financiële huidige subsidiemogelijkheden maken het niet altijd een rendabele investering. Onze wens is dat de gemeente een deel van de reserve belemmering de voornaamste reden zijn voor het niet aanschaffen van zonnepanelen, dan zal het duurzaamheid investeert om zonnepanelen op grote daken extra te college hier verder onderzoek naar doen. Voor nu zet het college nog niet in op subsidiëring van zonnepanelen. subsidiëren. Met name als de opgewekte energie van de panelen breder dan enkel de dak-bezitter toekomt. Actieve rol gemeente in informatievoorziening De gemeente dient een actieve rol te nemen in de informatie voorziening betreffende de Europese wetgeving welke op ons af gaat komen.
Parkeerplaatsen met zonnepanalen Bij gemeentelijk vastgoed en sportgelegenheden met veel parkeergelegenheid overdekte parkeerplaatsen met daarboven zonnepanelen.
In het verleden is door het SEB onderzoek gedaan voor de regio Midden-Holland over de mogelijkheden van het plaatsen van zonnepanelen op parkeren. Echter zijn de business cases voor dit type projecten moeilijk positief te krijgen. Zon op dak levert naar verwachting meer haalbare projecten op. Het omgevingsprogramma richt zich op zon op dak. Het realiseren van zonnepaneelinstallaties boven parkeergelegenheden valt buiten de scope van het huidige programma.
Eventuele aanpassing
Ja
Nee
Ja
Nee
Nee
Opgehaalde wensen en bedenkingen Omgevingsprogramma Zon op dak 15 april 2025 nr. 11
Fractie CU
Pagina 16
Hoofdstuk/ paragraaf/ tussenkop (graag zo concreet mogelijk)
5.3
wens of bedenking bedenking
Inhoud wens of bedenking Kosten verlagen voor sociaaleconomisch kwetsbaren Met het wegvallen van de salderingsregeling is het financieel voordeel voor huishoudens flink afgenomen. Om de sociaaleconomisch kwetsbaren niet nog verder op kosten te jagen dient te worden gekeken of de kosten voor deze zonnepanelen kunnen worden verlaagd. Dit kan worden gedaan door met de woningcoöperaties in gesprek te gaan en te zorgen dat de servicekosten niet hoger worden dan de opbrengsten.
Reactie college
Eventuele aanpassing
De kosten voor het plaatsen van zonnepanelen zijn niet gestegen door het wegvallen van de salderingsregeling. Wel neemt het financiële voordeel voor huishoudens af, doordat teruglevering aan het net minder aantrekkelijk is. De terugverdientijd voor particulieren is teruggelopen, maar blijft het investeren in zonnepanelen financieel aantrekkelijk, met name wanneer eigen gebruik van de opgewekte energie wordt verhoogd. De gemeente blijft inzetten op bewustwording over het belang van eigen verbruik van zonneenergie, onder meer in gesprekken met het Regionaal Energieloket en woningcorporaties. In gesprekken met woningcorporaties wordt aandacht besteed aan het voorkomen van onredelijke verhogingen van servicekosten in relatie tot de baten uit zonne-energie.
Nee
Daarnaast is de gemeente op meerdere vlakken bezig met het ondersteunen vanuit de energietransitie van de sociaaleconomische kwetsbaren. Zo hebben we in het Omgevingsprogramma Warmtetransitie, en bijvoorbeeld de isolatiesubsidie, een focus op lagere inkomen huishoudens. 12
13
14
VVD
3. Bedrijven 4. gemeentelijk vastgoed 5. Inwoners
VVD
D66
6. Uitvoering en uitgangspunten
18
6. Uitvoering en uitgangspunten
wens
wens
wens
Flexibele netoplossingen Onderzoek naar opslagmogelijkheden (bijvoorbeeld wat zijn de kansen en belemmeringen van thuisbatterijen) en slimme netwerken om lokaal opgewekte energie efficiënter te benutten.
Consumenten investeren op dit moment voornamelijk in thuisbatterijen om de terugverdientijd van hun zonnepanelen en de batterij zelf te optimaliseren. In de praktijk blijkt echter dat deze batterijen vaak voor andere doeleinden worden gebruikt, zoals deelname aan de energiemarkt (specifiek de onbalansmarkt) en het ondersteunen van de nationale netfrequentie. Dit kan op nationaal niveau het energienet helpen, maar leiden tot uitdagingen op regionaal niveau. Deze ontwikkelingen rondom opslag en slimme netwerken en onderzoeken worden gemonitord, maar vallen nu niet onder de scope van het zon op dak programma en zijn daarom niet meegenomen.
Minder regels Vereenvoudiging van vergunningsprocedures en minder administratieve belemmeringen, zodat ondernemers en huiseigenaren sneller kunnen investeren in zon op dak.
Op dit moment zijn er geen administratieve belemmeringen bij vergunningsprocedures bekend die daadwerkelijk een significante rol spelen bij het realiseren van zonnepanelen voor dakeigenaren. Indient blijkt dat dit een belemmerende factor is, zal het college onderzoeken hoe deze kunnen worden verlicht of weggenomen.
Planningsplaatje Het planningsplaatje mag beter uitgewerkt. Graag wensen wij een meer gedetailleerde uitwerking tot 2028 en liefst 2030. Ook meer aandacht voor leermomenten en terugkoppeling, en startmomenten/afrondingsmomenten. Er moet nog meer concrete ambitie uitstralen. Vraag: is top 20 bedrijventerreinen voorzien met zonnepanelen door SEB-MH haalbaar in 2025? Dit is de bovenste balk.
Het omgevingsprogramma zal periodiek worden aangepast, verbeterd of aangescherpt indien ontwikkelingen daartoe aanleiding geven. Gezien het rap veranderende (geo)politieke klimaat, is ervoor gekozen om de huidige planning op een kortere termijn te richten zodat voortgang intensief gemonitord kan worden. Bij het volgende evaluatiepunt, bijvoorbeeld in 2027, kan de planning met meer kennis worden aangevuld tot het volgende evaluatiepunt. Daarbij zal er nadrukkelijk aandacht worden besteed aan het vastleggen van leermomenten en terugkoppelingen. Het voorgestelde doel voor 2025 is ambitieus. Gezien de afhankelijkheden van externe factoren, zoals marktontwikkelingen en netcapaciteit, blijft het onzeker om te bepalen of de doelstelling behaald gaat worden binnen de gestelde termijn. De afgelopen jaren zijn er al stappen gezet in de gemeente om deze doelstellingen te behalen. Het omgevingsprogramma dient ervoor om deze acties bij elkaar te brengen voor een gerichtere aanpak.
Nee
Nee
Nee
Desondanks acht het college het belangrijk om ambities neer te zetten die passen bij de urgentie van de energietransitie op lokaal en nationaal niveau om extra motivatie te creëren bij betrokken partijen. 15
PvdA-GL
19
6.2 Inzet partners
bedenking
De energiecoöperatie Waardstroom vervult een belangrijke rol binnen de gemeente bij het Compensatie/financiering voor lokale energiecoöperatie stimuleren van duurzame energieopwekking. Daarnaast richten zij zich niet alleen op de opwek Wij zien energiecoöperaties als belangrijke partners in de van energie, maar ook op warmteprojecten en isolatieprojecten. energietransitie. In het omgevingsprogramma krijgt Waardstroom meermaals faciliterende en ondersteunende rollen toebedeeld. Op De gemeente hecht veel waarde aan maatschappelijke initiatieven die bijdragen aan de pagina 19 staat echter: "Hoewel er geen specifieke financiële energietransitie. Tegelijkertijd is het niet in alle gevallen mogelijk om financiële compensatie of compensatie is voor de lokale energiecoöperatie, is deze financiering beschikbaar te stellen. samenwerking belangrijk voor duurzame energieopwekking in de gemeente. Daarom blijft de gemeente continue in gesprek over hoe zij betrokken kunnen worden bij nieuwe en lopende initiatieven." Wij Waardstroom is een vrijwilligersorganisatie zonder winstoogmerk, met als doel om individuen en de gemeente als geheel te ondersteunen in hun stappen in de energietransitie.
Om deze redenen achten het redelijk wanneer een partner belangrijk werk verricht in is bewust gekozen om in de samenwerking met Waardstroom geen prestatieverplichtingen te het belang van de gemeente en de samenleving, dat daar enige bedwingen. De gemeente blijft met Waardstroom in gesprek over hun rol in bestaande en nieuwe compensatie/financiering tegenover mag staan. Welke vorm? Dat kunnen wij nu niet duiden. Dat is aan Waardstroom en de gemeente. initiatieven, en zal, waar mogelijk en passend, ondersteuning bieden. Onze tekstwijziging: "De lokale energiecoöperatie zien wij als Om deze samenwerking te benadrukken is er toelichting bijgevoegd in hoofdstuk 6.2. belangrijke partner voor duurzame energieopwekking in de gemeente. In overleg wordt bepaald welke passende compensatie/financiering hierbij hoort. Daarom blijft de gemeente continue in gesprek over hoe zij betrokken kunnen worden bij nieuwe en lopende initiatieven."
Ja
Opgehaalde wensen en bedenkingen Omgevingsprogramma Zon op dak 15 april 2025 nr. 16
17
18
19
20
21
Fractie D66
D66
D66
D66
PvdA-GL
PvdA-GL
Pagina 19
20
21
Hoofdstuk/ paragraaf/ tussenkop (graag zo concreet mogelijk)
6.2 inzet partners en 6.3 participatie
6.3.1. Stedin
6.3.2. Ondernemerskring Krimpenerwaard
22 en 23 6.4 Financiënoverzicht
-
-
Hele programma
Hele programma
wens of bedenking wens
wens
wens
wens
wens
wens
Inhoud wens of bedenking
Reactie college
Nieuwe innovaties zoals warmteopslag met zonnecollectoren zijn van belang voor de Inzet changemakers energietransitie. Deze innovatieve ontwikkelingen worden ook gevolgd, en indien relevant De gemeente en gecontracteerde organisaties zoals SEB-MH, overwogen bij projecten. Echter vallen deze innovaties buiten de scope van het ODMH, woningbouwcorporatie, Waardzaam en Waardstroom omgevingsprogramma en zijn daarom niet meegenomen. moeten ook met elkaar en in totaal blijven evalueren om naar de beste opties te streven twee keer per jaar. Changemakers met elkaar laten praten, zo kan de versnellingsagenda er komen. Zo kan geloof, Wat betreft de wens om binnen de gemeente een changemaker aan te stellen, geldt dat het college de meerwaarde van een stimulerende en verbindende rol tussen betrokken partijen kennis en overtuigingskracht beter hand in hand gaan om de hoeveelheid en efficiëntie van het gebruik van de zonnewarmte in de begrijpt. De gemeente heeft regelmatig contact met alle betrokken partijen om de voortgang te Krimpenerwaard te versterken. Er kan van elkaar geleerd worden op bespreken en te overleggen welke stappen er gezet moeten worden. Met het innovatief en communicatief gebied. Bijvoorbeeld op het gebied van omgevingsprogramma beoogt de gemeente om deze partijen dichter bij elkaar te brengen om opslag en het water verwarmen met zonnepanelen.
Ook het gedrag richting het gezamenlijk doel te werken. van mensen door overdag meer van de zonnewarmte te gebruiken, is goed voor de portemonnee en werkt tegen netcongestie. Een wens is om vanuit de gemeente een goede changemaker hiervoor in te zetten. Transportschaarste en netcongestie vormen belangrijke belemmeringen in de verdere Verbindende rol gemeente ontwikkelingen omtrent de energietransitie. De gemeente onderhoudt daarom actief contact met ook hier een verbindende rol van de gemeente als belangrijkste Stedin over ontwikkelingen rondom netcapaciteit. Bij grootschalige zonnepaneelinstallaties wordt gesprekspartner van Stedin naar de andere organisaties over de het contact met Stedin opgezocht om voortijdig knelpunten te signaleren en vertragingen te transportschaarste en netcongestie en wat te doen om naar efficiënter gebruik te kunnen gaan. Natuurlijk moeten de anderen ook voorkomen. met Stedin contacten hebben maar de gemeente kan het meeste Daarnaast is de gemeente bezig met het opstellen van een impactanalyse voor netcongestie. faciliteren en moet goed op de hoogte zijn zodat zaken geen Deze valt buiten de scope van het omgevingsprogramma en is om deze reden niet meegenomen. onnodige vertraging oplopen.
Innovatie, waaronder energiehubs Inzicht en bewustwording maar ook aandragen van overtuigende innovatieve technieken voor de ondernemers die in een periode van 10-15 jaar uiteindelijk besparing opleveren, helpen aandragen. Dit hoofdstuk moet concreter en leiden tot daadwerkelijke start van energiehubs op bedrijventerreinen en tot meer zonnepanelen bij individuele bedrijven.
Het omgevingsprogramma Zon op Dak richt zich primair op de stimulering van duurzame energieopwekking met zonnepanelen. Het college moedigt nieuwe innovaties en technieken aan, die bijdragen aan een stabieler en autonomer energiesysteem. Tegelijkertijd is het omgevingsprogramma Zon op Dak een gedeelte van de oplossing en biedt geen volledige basis voor de ontwikkeling van energiehubs.
Eventuele aanpassing
Nee
Nee
Nee
Indien er behoefte is op een locatie om een energiehub te ontwikkelen, dan zal de gemeente hier een faciliterende rol in zijn zoals dit gedaan is bij bedrijventerrein De Wetering. Dit valt echter buiten de scope van het programma.
Het college neemt deze gewenste kwaliteiten mee in het vinden van een geschikte uitvoerende Praktisch ingestelde externe partner partner. De externe partner die voor de bedrijventerreinen gerichte aanpak wordt ingezet (50K), is cruciaal voor het welslagen en dient een changemaker te zijn met veel overtuiging, kennis van het gebied en de instelling van onze bedrijven, goed op de hoogte te zijn van de technisch innovatieve mogelijkheden. Ook zou hij/zij kunnen plaatsnemen in het totaaloverleg zodat efficiency en terugkoppeling/evaluatie/verbetering met partners zoals Waardstroom en Stedin voorop blijft staan. Het gaat ons dus om een praktisch ingesteld persoon die wegen durft te zoeken samen met de bedrijven. Regelmatige update naar de raad Er zijn diverse onzekere factoren met betrekking tot de uitvoering. Onze wens is dat de inspanningen gemonitord worden en de raad elk kwartaal geïnformeerd wordt. De belangrijkste informatie die daarin gedeeld dient te worden, zijn ten minste 1) de verrichte inspanningen, 2) het aantal daken waarop zonnepanelen gelegd gaan worden en 3) onderbouwing voor de daken waar dat niet gaat lukken.
Het college zal de raad op de hoogte houden van de ontwikkelingen en uitvoering van het Omgevingsprogramma middels de nieuwsbrief en mondelinge updates vanuit de wethouder tijdens de periodieke energiewerkgroep bijeenkomst.
Regie gemeente m.b.t. vraag & aanbod en opslag van energie Onze wens is dat er een plan komt met betrekking tot de opslag van zonne- en windenergie op bedrijventerreinen en in woonwijken. Naast het ontwikkelen van opslagcapaciteit is het cruciaal dat de gemeente de regie neemt om de vraag en aanbod van zonneenergie op de bedrijventerreinen en de aangrenzende woonwijken te organiseren.
Het omgevingsprogramma Zon op Dak richt zich primair op de stimulering van duurzame energieopwekking met zonnepanelen. Opslag van energie en de ontwikkeling hiervan is een belangrijk factor in de groeiende opwek van duurzame elektriciteit. Hierbij neemt de gemeente een faciliterende rol wanneer bedrijven of bewoners initiatieven tonen met betrekking tot opslag.
Nee
Nee
Nee Echter valt dit buiten de scope van het omgevingsprogramma Zon op Dak en is daarom niet meegenomen in het programma.
Opgehaalde wensen en bedenkingen Omgevingsprogramma Zon op dak 15 april 2025 nr. 22
23
24
Fractie PvdA-GL
PvdA-GL
PK
Pagina -
-
Hoofdstuk/ paragraaf/ tussenkop (graag zo concreet mogelijk)
Hele programma
Hele programma
Hele programma
wens of bedenking wens
wens
Inhoud wens of bedenking
Na aanleiding van motie M24-057 is het college gestart met het Omgevingsprogramma Zon op Dak, als eerste stap richting het behalen van de RES-doelen. Hierbij was de oproep om de zonneladder te volgen in het omgevingsprogramma.
Inzet inwoners positief positioneren De afgelopen jaren zijn veel inwoners hard aan de slag geweest om zonnepanelen op hun daken te leggen. Wij kunnen ons voorstellen dat sommige inwoners ergens teleurstelling voelen als ze dit omgevingsprogramma lezen: "Bewoners hebben hun best gedaan, maar bedrijven lopen achter met zon op dak". Onze wens is om te benoemen dat veel inwoners hun verantwoordelijk hebben genomen om bij te dragen aan de energietransitie en dat van bedrijven deze verantwoordelijkheid ook verwacht mag worden.
Het college waardeert de inzet van vele inwoners die de afgelopen jaren zonnepanelen op hun daken hebben geplaatst en daarmee een actieve bijdrage leveren aan de energietransitie. Deze inspanningen zijn van grote betekenis en zullen bijdragen aan het behalen van het vervolgdoel van de RES van 50 TWh. Als gemeente zijn we trots op de verantwoordelijkheid die genomen is door de inwoners. Hierom hebben we de volgende zin toegevoegd in het omgevingsprogramma: 'De inzet van inwoners voor de opwek van duurzame energie is zichtbaar: velen hebben uit eigen beweging al zonnepanelen geplaatst.'
wens Divers Energiebesparing inwoners extra stimuleren, energiehubs realiseren, innovatie stimuleren, parkeerplaatsen met zonnepanelen.
25
PK
Hele programma
bedenking
Reactie college
Ook opwek windenergie en zon op veld Het omgevingsprogramma is een goede stap, tegelijkertijd is er meer nodig om onze klimaatdoelen te halen en zelfvoorzienend te worden qua energieopwek. Onze wens is daarom dat parallel aan dit omgevingsprogramma ingezet wordt op opwek van windenergie en zon op veld in de regio.
Vergunningen Vergunningen kritisch blijven bekijken waar nodig, bv. waar het onmogelijk is voor de brandweer om met groot materieel in te grijpen zoals op smalle landwegen waar boerderijen veel zonnepanelen hebben liggen of bij stadswoningen die zijn ingesloten door andere woningen.
Het Omgevingsprogramma Zon op Dak is een gedeelte van de invulling van de RES die opgesteld is in samenwerking met de provincie en de omliggende gemeenten. Naast de lopende acties met zon op dak, is er een regionaal programma Zon op veld en worden er stappen gezet om regionaal de RES-doelen te behalen.
Tegelijkertijd constateert het college dat aanvullende stappen vereist zijn om het huidige doel RESdoel te behalen. Daarom richt het omgevingsprogramma zich voornamelijk op bedrijven en de stappen die hier genomen kunnen worden. Hoewel er groei zichtbaar is op bedrijfsdaken, is verdere versnelling noodzakelijk.
Eventuele aanpassing
Nee
Ja
De energietransitie vraagt een gezamenlijk inspanning van inwoners, bedrijven en overheid. De gemeente blijft zich inzetten om samen met alle partijen de gestelde duurzaamheidsdoelen te behalen. Wat betreft energiehubs, innovatie en parkeerplaatsen met zonnepanelen worden de ontwikkelingen gevolgd en faciliteert de gemeente bij initiatieven vanuit de samenleving. Daarnaast lopen er vanuit het Omgevingsprogramma Warmtetransitie acties om inwoners te ondersteunen met energiebesparing. Nee Het omgevingsprogramma richt zich primair op stimulering van zon op dak, waardoor dit niet meegenomen is in het omgevingsprogramma. Bij het verlenen van vergunningen is het van belang om met een kritische blik te kijken, met bijzondere aandacht voor situaties waarin bereikbaarheid voor hulpdiensten in het geding kan komen. Bij complexe casussen wordt beoordeeld of de randvoorwaarden uit het omgevingsbeleid gewaarborgd blijven. Mogelijk met behulp van bijvoorbeeld de brandweer. De vergunningsprocedure valt echter buiten de scope van het omgevingsprogramma en is om deze reden niet meegenomen in het programma.
Nee
Definitief
Omgevingsprogramma Zon op Dak 2025
26 juni 2025
1
Inhoud Samenvatting
3
1.
4
Inleiding 1.1
Over dit programma
5
1.2
Leeswijzer
5
1.3
Begrippenlijst
6
2
Huidige status van zonnepanelen in de gemeente krimpenerwaard
8
3
Bedrijven
9
4
5
6
3.1
Wat gaan we doen en wat levert het op?
9
3.2
Gerichte actie: zonnepanelen op de 20 grootste daken op bedrijventerreinen
9
3.3
Gerichte actie: zonnepanelen op de 20 grootste daken resterend buiten bedrijventerreinen
10
3.4 Globale structurele actie: zonnepanelen bij nieuwbouw bedrijfspanden vanaf start meenemen 3.4.1 Verplichting zonnepanelen op bestaande bouw bedrijfspanden 3.4.2 Verplichting zonnepanelen op nieuwbouw bedrijfspanden
11 11 11
3.5
12
Globale structurele actie: een ‘zonnepanelen op bedrijventerrein’-gerichte aanpak
Gemeentelijk vastgoed
14
4.1
Gerichte actie: zonnepanelen op gemeentelijk vastgoed
14
4.2
Gerichte actie: zonnepanelen op daken schoolgebouwen
15
Inwoners
16
5.1
Wat gaan we doen en wat levert het op?
16
5.2
Gerichte actie: zonnepanelen op 20 grootste VvE’s
16
5.3
Gerichte actie: prestatieafspraken met woningcorporaties over zonnepanelen
16
5.4
Gerichte actie: zonnepanelen op particuliere woningen stimuleren met gemeentelijke inkoopactie 17
Uitvoering en Uitgangspunten
18
6.1
Planning
18
6.2
Inzetwijze partners
19
6.3 Participatie en communicatie met stakeholders 6.3.1 Stedin 6.3.2 Ondernemerskring Krimpenerwaard 6.3.3 Bewoners 6.3.4 Scholen
19 20 21 21 21
6.4
21
Financiënoverzicht
Omgevingsprogramma Zon op Dak | 2
Samenvatting Nederland streeft ernaar om in 2030 minstens 55% minder CO2 uit te stoten dan in 1990. Dit doel dient voornamelijk om de door CO2 veroorzaakte opwarming van de aarde te beperken. Daarnaast vermindert een lager gebruik van fossiele brandstoffen onze afhankelijkheid van andere landen. Deze transitie biedt ook kansen, zoals lagere energiekosten en minder luchtvervuiling. De gemeente Krimpenerwaard draagt bij aan deze doelen via de Regionale Energiestrategie MiddenHolland (RES-MH). Binnen de RES wordt samengewerkt aan voldoende opwek van hernieuwbare energie. Samen met andere gemeenten heeft de gemeente verschillende locaties gedefinieerd voor de ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen, zoals wind- en zonne-energie. Binnen de RESMH zijn met name doelstellingen voor zonnepanelen op grote daken van bedrijven en particulieren van belang. Dit geldt ook voor zonnepanelen op waterbassins, land, parkeerplaatsen en langs infrastructuur. Het programma richt zich vooral op een belangrijk doel binnen de RES: zonnepanelen op grote daken van bedrijven en niet-bedrijven. Deze locatie heeft de voorkeur volgens de zonneladder1. Daarnaast komen in dit programma maatregelen aan bod om meer zonnepanelen op particuliere daken te installeren. Dit thematische omgevingsprogramma is opgesteld om meer zonnepanelen op daken te realiseren.
In Figuur 1 & Figuur 22 wordt het effect van de maatregelen in het gunstigste geval in verschillende hoofdstukken getoond. “Gunstigst” betekent hierbij dat er geen bouwkundige obstakels zijn, iedereen mee wil doen met investeren, er een gunstige financiële kosten-batenanalyse is, er voldoende capaciteit op het elektriciteitsnet beschikbaar is of dat er een alternatieve oplossing gevonden kan worden3. Voor de aanpak van zonnepanelen op bedrijventerreinen en de actie voor zonnepanelen op particuliere daken werkt de gemeente samen met één of meerdere nader te bepalen partner(s). Daarnaast wacht de gemeente het landelijke en Europese beleid af met betrekking tot zonnepaneelverplichtingen bij nieuwbouw van bedrijfsdaken.
Bijdrage per hoofdstuk aan RES-MH doel voor "Zon op grote daken bedrijven" 12,1%
Bijdrage aan RES-MH zoekgebied "Zon op grote daken (niet zijnde bedrijfsdaken") 4,4%
4,9%
4,4%
Resterend
0,4%
Resterend
1,5%
20 grootste daken bedrijventerrein...
Gemeentelijk vastgoed. Hfst 5.1.1
20 grootste daken niet bedrijventerrein...
Schooldaken. Hfst 5.1.2 88,9%
83,5% Figuur 1: Gunstigste potentiële bijdrage aan RES-doel voor "Zon op
Figuur 2: Gunstigste potentiële bijdrage aan RES-doel voor "Zon op
grote daken bedrijven"
grote daken niet zijnde bedrijfsdaken"
Omgevingsprogramma Zon op Dak | 3
1 1.
Inleiding Energietransitie en Zonnepanelen in de Gemeente Krimpenerwaard Nederland wil in 2030 minstens 55% minder CO2 uitstoten dan in 1990 (met het streven naar zelfs 60% vermindering)4, met het oog op het beperken van de opwarming van de aarde tot ruim onder de 2 graden Celsius vergeleken met het tijdperk van voor de industriële revolutie. De gemeente Krimpenerwaard benadrukt dit doel en de daaraan gekoppelde noodzaak.5 Het opwekken van hernieuwbare energie met zonnepanelen speelt een zeer belangrijke rol in deze energietransitie waarmee een groot6 deel van de CO2-reductie kan worden behaald. Dit thematische omgevingsprogramma is een concrete uitwerking van de gemeentelijke omgevingsvisie om zoveel mogelijk dakoppervlak te benutten voor zonnepanelen7. De Regionale Energiestrategie (RES) Midden-Holland 1.0 is in juni 2021 vastgesteld. Hierin staat beschreven hoe en waar in onze regio schone energie kan worden opgewekt met zonnepanelen en eventueel windmolens. Het doel van de RES Midden-Holland is om vanaf 2030 jaarlijks 0,435 Terawattuur (TWh) schone elektriciteit op te wekken. In het voorstel van de RES Midden-Holland zijn twee doelen opgenomen: •
•
Doel 1: 15% van de 3.040 grote (niet-bedrijfs)daken moet worden bedekt met zonnepanelen. Het gaat hierbij om alle grote daken in de RES-regio Midden-Holland die geen onderdeel zijn van een bedrijf; Doel 2: 30% van de 2.668 grote bedrijfs- en staldaken moet worden bedekt met zonnepanelen. Het gaat hierbij om alle grote daken in de RES-regio Midden-Holland8 die wel onderdeel zijn van een bedrijf of stal.
Het is belangrijk te herhalen dat niet alle daken geschikt zijn, technisch of economisch, en dat niet alle pandeigenaren bereid zullen zijn om hun daken volledig te benutten. In theorie zou het echter mogelijk zijn voor de gemeente Krimpenerwaard om 70% van het regionale RES-doel van 0,19 TWh voor zonnepanelen op grote daken (zowel bedrijfsdaken als niet-bedrijfsdaken) te halen door alle geschikte daken vol te leggen9.
Omgevingsprogramma Zon op Dak | 4
1 1.1
Over dit programma In dit omgevingsprogramma staan concrete acties om de uitvoering van onze ambities op het gebied van zonnepanelen op grote daken te versnellen. Daarnaast geeft het ook een overzicht van wat de gemeente tot nu toe heeft gerealiseerd. Het is een actief programma waarbij op het moment van schrijven al uitvoering wordt gegeven aan meerdere gerichte acties en globale structurele acties. Hiermee geeft het college met een goed tempo invulling aan de omgevingsvisie en de steeds dringender wordende roep om meer zonnepanelen op daken. Er wordt gebruik gemaakt van gegevens uit het jaar 2023 uit het online hulpmiddel “Zonnedakje”. 10 In dit plan wordt niet alleen gekeken naar manieren om zonnepanelen sneller te installeren, maar ook naar hoe we ervoor kunnen zorgen dat ze optimaal worden benut, bijvoorbeeld door samen te werken met energiecoöperaties. Het is belangrijk te beseffen dat alle cijfers met betrekking tot opwekpotentie en het aantal panelen een benadering zijn. Er kunnen altijd kleine afwijkingen zijn per pand en mogelijkheden tot opwekking. Soms vallen hele panden af vanwege technische beperkingen, gebrek aan interesse of financiële middelen. Dit is uitgewerkt in bijlage 1.
1.2
Leeswijzer Dit programma is opgebouwd aan de hand van de drie pandeigenaargroepen waar de gemeente zich op wil richten. Dit zijn bedrijven, gemeentelijk vastgoed en inwoners. Deze hebben ieder een eigen hoofdstuk, namelijk 3, 4 & 5. • • •
‘Bedrijven’ behandelt bedrijventerreinen en niet bedrijventerreinen, waaronder ook agrarische; ‘Gemeentelijk vastgoed’ gaat over scholen en het overige gemeentelijk vastgoed ; Bij ‘inwoners’ komen VvE’s en woningcorporaties aan bod.
Per hoofdstuk staan gerichte acties en globale structurele acties vermeld die bijdragen aan het doel van dit programma. Waar mogelijk wordt bij iedere actie het meetbare resultaat in het beste scenario beschreven. De uitwerking hiervan is wel verplaatst naar de bijlagen. Het omgevingsprogramma is als volgt opgebouwd: • • • • •
• •
Hoofdstuk 1 gaat dieper in op de uitvoering van dit programma en de bijbehorende uitgangspunten. Hoofdstuk 2 beschrijft de huidige status van zonnepanelen in de gemeente Krimpenerwaard. In hoofdstuk 3 worden de globale structurele acties en de gerichte acties voor bedrijven getoond, terwijl hoofdstuk 4 en 5 dit voor gemeentelijk vastgoed en inwoners doen. De planning is schematisch beschreven in 6.1. Hoofdstuk 6.2 beschrijft wat er bij de betrokken partners en de gemeente zelf moet gebeuren om de acties succesvol uit te voeren. Hoofdstuk 6.3 gaat in op de participatiebelangen bij meerdere stakeholders die in het omgevingsprogramma naar voren komen. In hoofdstuk 6.4 staat een samenvattend financiënoverzicht voor het uitvoeren van alle acties in het programma. Tot slot toont hoofdstuk 1.3 een begrippenlijst met alle veelgebruikte of ‘lastige’ termen.
Omgevingsprogramma Zon op Dak | 5
1 1.3
Begrippenlijst Hieronder staan alle begrippen die in dit programma naar voren komen toegelicht: • BENG: staat voor Bijna Energie Neutraal Gebouw. Sinds invoering in 2021 is het voor zowel woningbouw als utiliteitsbouw verplicht aan de BENG-eisen te voldoen. Deze eisen vloeien voort uit het Europese Energy Performance of Buildings Directive (EPBD) • Dakgeschiktheid, zoals gedefinieerd in de software ‘Zonnedakje’ waar in dit rapport veel gebruik van is gemaakt: o Geschikt: het geschikte oppervlak is groter dan 8 panelen. Dat komt overeen met minimaal 22m2 geschikt bruto oppervlak; o Mogelijk geschikt: het geschikte oppervlak is groter dan 4 panelen. Dat komt overeen met minimaal 11m2 geschikt bruto oppervlak; o Niet geschikt: het geschikte oppervlak is kleiner dan 4 panelen. Dat komt overeen met minder dan 11m2 geschikt bruto oppervlak. • • • •
• • • • • • • • •
• • •
1
•
Domein: een vertakking van het gemeentelijke organogram. De vertakkingen bij Krimpenerwaard zijn sociaal, ruimtelijk en publiek domein; EPBD: Europese Richtlijn energieprestatie van gebouwen; Energy Hub: Legt slimme verbindingen tussen de productie, opslag en gebruik van lokale, duurzame energie. Gebruiksfunctie: Ieder gebouw heeft een of meerdere gebruiksfuncties. Deze gebruiksfuncties worden onder andere gebruikt voor administratie, regels, voorschriften en statistieken. Een flatgebouw met op de begane grond een supermarkt, kan bijvoorbeeld zowel de woonfunctie en winkelfunctie hebben; Groot dak: een dak dat meer dan 285 m2 bruto oppervlakte heeft; kWh: kilowattuur. 1.000 wattuur. Deze eenheid komt het meest voor als men energieverbruik over een bepaalde periode of de energiecapaciteit van iets beschrijft; Maatwerkvoorschriftbevoegdheid: met een Maatwerkvoorschrift kan het bevoegd gezag in individuele gevallen afwijken van algemene regels voor activiteiten, wat alleen mogelijk is als dit door rijk, provincie, gemeente of waterschap bij die algemene regels is aangegeven; MWh: megawattuur. 1.000 kilowattuur; Netcongestie: moment waarop te veel vraag naar of aanbod van elektriciteit is waardoor het net overbelast wordt; ODMH: omgevingsdienst Midden-Holland; Opwekpotentie: De potentiële hoeveelheid vermogen die bijvoorbeeld een zonnepaneel kan opwekken.
RVO: rijksdienst voor Ondernemend Nederland; Redispatch: het oplossen van congestie op locatie a, door iemand daar minder energie te laten afnemen of meer energie te laten terugleveren. Tegelijkertijd wordt op locatie b dezelfde hoeveelheid energie op het net ingevoegd of van het net afgenomen zodat de balans op het net blijft; RES-MH: de Regionale Energie Strategie van de regio Midden-Holland. De RES heeft als doel in 30 regio’s hernieuwbare energie op te wekken op land en het vinden van duurzame warmtebronnen; SCE-subsidie: de Subsidieregeling Coöperatieve Energieopwek geeft een vergoeding per opgewekte kWh voor zowel zon-, wind- als waterenergie; SDE-subsidie: inmiddels SDE++ subsidie, SDE staat voor Stimulering Duurzame Energieproductie en Klimaattransitie. Deze subsidie is bedoeld voor bedrijven en non-profit organisaties die grootschalig hernieuwbare energie willen opwekken of de CO2 uitstoot willen verminderen; SEB-MH: EB-MH is een samenwerking van de duurzaamheidsplatforms in Midden-Holland en is gespecialiseerd in de verduurzaming van het mkb. SEB-MH wil het voor elke ondernemer Omgevingsprogramma Zon op Dak | 6
• • • •
•
•
mogelijk maken diens bedrijf duurzaam en toekomstbestendig in te richten. Ze helpen de opties te inventariseren, kijken mee met offertes en helpen bij het regelwerk rond subsidies en fiscale regelingen. Hun focus ligt op duurzame opwek met zonnepanelen, maar ook op het gebied van energiebesparing en gasloos ondernemen assisteren zij. Teruglevercapaciteit: de hoeveelheid energie die het elektriciteitsnet op ieder moment in kan nemen. TWh: terawattuur. 1.000.000 megawatt uur; Transportschaarste: wanneer er geen nieuwe aansluitingen of uitbreidingen voor grootverbruikers mogelijk zijn in een bepaald netgebied, doordat de maximale capaciteit in het netgebied bereikt is op piekmomenten; Waardstroom: momenteel de enige energiecoöperatie in de gemeente Krimpenerwaard. Een organisatie van vrijwilligers die zonnepanelen op daken installeren tegen een vergoeding voor de dakeigenaar. Bewoners kunnen een deel van deze installatie kopen en krijgen hiervoor van de energiecoöperatie een periodieke financiële vergoeding; (W)ENG: staat voor (werkelijk) Energie Neutraal Gebouw. Het is niet een term die door de rijksoverheid wordt gebruikt.
Over het algemeen is de consensus dat een ENG-gebouw over een jaar gezien net zoveel energie opwekt als het verbruikt, maar dat dit meestal gebaseerd is op berekeningen en aannames over het energieverbruik en de opwek op basis van voorspellingen en theoretische modellen. Bij WENG is dit gebaseerd op het werkelijke gemeten energieverbruik over een bepaalde periode; Zonnedakje: een programma dat met behulp van openbare data, luchtfoto’s en AI kan bepalen hoeveel daken zonnepanelen bevatten, hoeveel zonnepanelen hier nog bij kunnen en hoeveel zonnepanelen en opwek er mogelijk is op paneelloze daken.
Omgevingsprogramma Zon op Dak | 7
22 Huidige status van zonnepanelen in de gemeente Krimpenerwaard Van 2019 tot en met 2024 is het aantal (mogelijk) geschikte grote bedrijfsdaken (industrie, winkels en kantoorfuncties) met panelen gestegen van 8% naar 33%, zoals te zien in Error! Reference source not found.11 Kijkend naar (mogelijk) geschikte woningen met zonnepanelen, dan is dit in hetzelfde tijdsbestek gestegen van 5% naar 45%, zoals zichtbaar in Figuur 4.
Percentage van (mogelijk) geschikte woningen met zonnepanelen
Percentage bedrijfsdaken met zonnepanelen
Percentage van (mogelijk) geschikte grote bedrijfsdaken met zonnepanelen 50% 45% 40% 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0%
35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0%
2019 2020 2021 2022 2023 2024
Jaar
2019
2020
2021
2022
2023
2024
% woonfuctie panden met PV % woonfuctie (icm andere functies) panden met PV
Figuur 3: Toont het percentage zonnepaneelinstallatie van (mogelijk)
Figuur 4: Toont het percentage zonnepaneelinstallatie van (mogelijk)
voor zonnepaneel geschikte bedrijfsdaken
voor zonnepaneel geschikte panden met alleen gebruiksfunctie wonen en wonen + andere gebruiksfuncties.
Omgevingsprogramma Zon op Dak | 8
33 Bedrijven 3.1
Wat gaan we doen en wat levert het op? De gemeente Krimpenerwaard heeft meerdere gerichte acties en globale structurele acties opgesteld. Deze zullen in de ideale situatie leiden tot een grote stijging van het aantal zonnepanelen op bedrijfsdaken. Deze acties worden toegelicht in de onderstaande sub-paragrafen.
3.2
Gerichte actie: zonnepanelen op de 20 grootste daken op bedrijventerreinen De gemeente Krimpenerwaard maakt een proces mogelijk om de 20 grootste daken van bedrijventerreinen te voorzien van zonnepanelen. Deze daken zijn gekozen vanwege hun potentieel om aanzienlijke hoeveelheden zonne-energie op te wekken. Ter illustratie: alle 424 grote12 daken op de bedrijventerreinen kunnen in theorie samen 41,2 miljoen kWh opwekken (gelijk aan het jaarlijks elektriciteitsverbruik van 16.628 woningen). De top20 grootste daken kunnen echter in het beste scenario 14,7 miljoen kWh opwekken (evenveel als het jaarlijks elektriciteitsverbruik van 5.947 woningen)13.
Deze gerichte actie draagt 12,1% bij aan het RES doel voor "zon op grote daken bedrijven"
De uitvoering van dit project ligt bij het Servicepunt Energietransitie Bedrijven Midden Holland (SEB-MH). De gemeente heeft met hen afspraken gemaakt14 om specifieke bedrijven en pandeigenaren op de bedrijventerreinen te benaderen. Het doel is om een meetbare impact te creëren op het gemeentelijke opwekvermogen. Daarnaast kan de lokale energiecoöperatie een rol spelen als extra optie voor bedrijven. Deze coöperatie kan bedrijven volledig ontzorgen bij zowel het installatie- als het exploitatietraject van zonnepanelen. Bijvoorbeeld wanneer een bedrijf geen behoefte heeft aan de mogelijke ‘uitdagingen en zorgen’ die gepaard gaan met een zon-opdakproject, zelfs met hulp van het SEB-MH. Omdat de gemeente al veel vooronderzoek heeft verricht omvat de aanpak de volgende stappen: •
• •
De gemeente deelt de eerder geïnventariseerde 20 daken met het SEB en geeft opdracht om bij deze ondernemers langs te gaan voor gesprekken over zonnepanelen. Andere duurzaamheidsmaatregelen kunnen ook worden besproken. Daarnaast wordt deze lijst gedeeld met de lokale energiecoöperatie; Het SEB betrekt de lokale energiecoöperatie - indien gewenst - bij deze gesprekken. Ze bieden aanvullende opties aan ondernemers en de omgeving; Het SEB neemt contact op met netbeheerder Stedin om eventuele netcongestieproblemen op locaties met interesse te bespreken.
Meer gedetailleerde informatie over de specifieke daken en hun impact is te vinden in bijlage 2.
Omgevingsprogramma Zon op Dak | 9
3 3.3
Gerichte actie: zonnepanelen op de 20 grootste daken resterend buiten bedrijventerreinen De gemeente Krimpenerwaard faciliteert een proces om de resterende 20 grote daken te voorzien van zonnepanelen. Onder resterende vallen de volgende daken: • • •
die geen schooldaken zijn, niet bij een VvE horen en geen onderdeel zijn van een bedrijventerrein.
Deze gerichte actie draagt 4,4% bij aan het RES doel voor "zon op grote daken bedrijven"
Hieronder vallen voornamelijk de agrarische bedrijfsdaken. Hierdoor kan bijna 4,4% van het RES-doel “zon op grote daken bedrijven” worden bereikt. De uitvoeringsmethode hangt af van het type dak: •
•
Bedrijfsdaken: als het gebouw een bedrijfsdak betreft, ligt de uitvoering bij het Servicepunt Energietransitie Bedrijven Midden Holland (SEB-MH). Dit sluit aan bij de aanpak voor de 20 grootste daken op bedrijventerreinen. De medewerkers van het SEB zijn op de hoogte van voor agrariërs relevante subsidies die te maken hebben met zon op hun dak; Niet-bedrijfsdaken: voor daken die geen bedrijfsdak zijn, voorziet de gemeente een rol voor de Omgevingsdienst Midden-Holland (ODMH) om een aanpak op te zetten. Daarnaast kan de lokale energiecoöperatie - waar mogelijk - een rol spelen bij het volledig installeren en beheren van daken met toestemming.
De aanpak is als volgt: •
• •
De gemeente deelt de al geïnventariseerde daken met het SEB-MH en geeft het SEB-MHopdracht om bij deze bedrijfsdakeigenaren te benaderen voor gesprekken over zonnepanelen en waar mogelijk een installatie te Deze gerichte actie realiseren. Ook informeert het SEB bij LTO en/of draagt 0,4 % bij aan het agrarische adviesorganisaties over de laatste stand van RES doel voor "zon op zaken van overheidssubsidies en andere financiële grote daken (niet zijnde regelingen. Andere duurzaamheidsmaatregelen kunnen bedrijfsdaken)" ook worden besproken. Deze lijst wordt ook gedeeld met de lokale energiecoöperatie; De aanpak voor niet bedrijfsdaken correspondeerd met de VvE aanpak zoals beschreven in hoofdstuk 5.2. Het SEB, ODMH of de lokale energiecoöperatie neemt contact op met netbeheerder Stedin om concrete plannen en eventuele elektriciteitsnetproblemen op deze locaties te bespreken.
Meer informatie over deze daken is te vinden in bijlage 3.
Omgevingsprogramma Zon op Dak | 10
3 3.4
Globale structurele actie: zonnepanelen bij nieuwbouw bedrijfspanden vanaf start meenemen Om nieuwe panden vanaf het begin klaar te maken voor de toekomst, is het bevorderlijk om vanaf het begin in te zetten op zonnepanelen. In juni 2021 is hierover al een motie aangenomen door het college, die concreet luidt: “onderzoeken op welke wijze er mogelijkheden zijn om bij nieuwbouw van o.a. bedrijfspanden zon op ‘grote daken’ maximaal te stimuleren.” 15 Om antwoord te geven op deze motie is gekeken naar Europese en landelijke ontwikkelingen.
3.4.1 Verplichting zonnepanelen op bestaande bouw bedrijfspanden • •
Momenteel kan de gemeente duurzaamheidseisen stellen tot maximaal nieuwbouw, als het bevoegd gezag dit noodzakelijk acht en kan onderbouwen; De EU verplicht Nederland om uiterlijk 31 december 2027 zonnepanelen te plaatsen op bestaande openbare gebouwen met een bruikbaar vloeroppervlak van meer dan 2000 m² (mits technisch, functioneel en economisch haalbaar). Dit geld vanaf die datum ook voor panden die niet voor woning bestemd zijn met een bruikbaar vloeroppervlak van meer dan 500 m2. Deze moeten aan de volgende extra eisen voldoen: als zij ingrijpende renovaties ondergaan of acties uitvoeren waarvoor een administratieve vergunning voor renovatie van gebouwen, werkzaamheden aan het dak of de installaties van een technisch bouwsysteem nodig is.
3.4.2 Verplichting zonnepanelen op nieuwbouw bedrijfspanden • •
De EU wil dit vanaf december 2026 verplichten op nieuwe utiliteitsgebouwen, waaronder agrarische daken, 16met meer dan 250m2 gebruiksoppervlakte; Het Nederlandse kabinet streeft naar verplichting vanaf 2025, maar de huidige implementatiestatus is onzeker vanwege onbekende sturing vanuit het nieuwe kabinet. Nederland heeft nog tot 2026 om dit EU-beleid in te voeren.
Om dezelfde lijn te volgens als het nationaal beleid zal de gemeente de implementatie van deze EU EPBD-regelgeving volgen en blijven zoeken naar mogelijkheden om zonnepanelen bij nieuwbouw van bedrijfspanden te stimuleren. Daarnaast zal de gemeente in periodieke overleggen met de samenwerkende partners de nieuwe EU EPBD-regelgeving bespreken en aansporen om dit uit te voeren wanneer deze bepaald is. Meer gedetailleerde informatie over dit onderwerp is te vinden in bijlage 4.
Omgevingsprogramma Zon op Dak | 11
3 3.5
Globale structurele actie: een ‘zonnepanelen op bedrijventerrein’-gerichte aanpak De gemeente Krimpenerwaard faciliteert een ‘zonnepanelen op bedrijventerreinen’-gerichte aanpak. Bij zo’n aanpak richt de gemeente zich niet op individuele bedrijfspanden, maar op het gehele bedrijventerrein of een aanzienlijk deel daarvan. Het doel is om een grote groep dakbezitters in één keer te motiveren om zonnepanelen te installeren. Hoewel het directe doel niet altijd is om een ‘energy hub’ te worden, behoort dit wel tot de mogelijkheden, vooral in het geval van netcongestie. Zo ambieert bedrijventerrein De Wetering (Bergambacht) om het eerste energieneutrale bedrijventerrein in de gemeente te worden. 17 De visie is een bedrijventerrein waar collectief wordt samengewerkt om zoveel mogelijk hernieuwbare energie te gebruiken, bij voorkeur lokaal opgewekt. Dit gaat hand in hand met het beperken van negatieve effecten op het elektriciteitsnet en het beter beheren van energie door ondernemers. Deze visie sluit aan bij de Bedrijventerreinenvisie Krimpenerwaard, waarbij bijdragen aan de energietransitie en het verduurzamen van de leefomgeving als revitaliseringsdoelen worden benoemd. Daarnaast streeft de Bedrijventerreinenvisie naar marktconforme maar ambitieuze duurzaamheidseisen.
En de toekomstbestendigheid bij eventuele uitbreiding van bedrijventerreinen, gebaseerd op een verhoogde organisatiegraad. 18 Evenals het expliciet meenemen van duurzaamheid en energie bij uitgifte-aspecten. De voordelen van een bedrijventerreinaanpak zijn beschreven in bijlage 5. Bij het bekijken van de bedrijventerreinen in de gemeente valt op dat niet elk terrein dezelfde potentie heeft (zie Figuur 5). Daarom is het verstandig om de focus te leggen op terreinen met de hoogste potentie, zoals Lekkerkerk-Oost.
Omgevingsprogramma Zon op Dak | 12
3
Bedrijventerreinen
Totale potentie per jaar LEKKERKERK-OOST DE WETERING (BERGAMBACHT) BERGAMBACHT MIDDELBLOK GROOT IJSSELDIJK-WEST II STOLWIJK-ZUID SCHOONHOVEN-NOORD ZAAG NOORD (NEDERLEK) THIENDENLAND I SCHOONHOVEN-OOST DORPSSTRAAT (Krimpen aan de Lek) ZIJDEPARK TIENDWEG-NOORD IJSSELDIJK-NOORD DE NIEUWE WETERING ZEVENDER GALGOORD KATTENDIJK/UITERWAARD TIENDWEG/MERCURIUS VAARTLAND, 'T BOVENBERG UITBREIDING LEKKERKERK-OOST PROVINCIALE WEG OOST (VLIST) OPPERDUIT II KADIJK MOLENLAAN KATTENDIJK 29-43 (BINNENDIJKS) KERKWEG (LEKKERKERK) 0
1.000.000
2.000.000
3.000.000
4.000.000
5.000.000
6.000.000
Opwek potentie in kWh Figuur 5: Potentie in kWh per bedrijventerrein
Er kan ook een overlap zijn met actie 3.2, waarbij de 20 grootste daken op bedrijventerreinen worden voorzien van zonnepanelen. In de gevallen waarin er in de nabije toekomst onvoldoende teruglevercapaciteit op het net is, kan een bredere verkenning op een bedrijventerrein mogelijk de oplossing bieden. De gemeente wil het plaatsen van zonnepanelen op een groot aantal bedrijventerreindaken stimuleren door samen te werken met een nader te bepalen partner die bedrijven benadert. Deze gezamenlijke benadering kan de interesse wekken en dakeigenaren overtuigen van de voordelen van gezamenlijk zonnepanelen installeren. Ook zal deze partij een begeleidende rol hebben.
Omgevingsprogramma Zon op Dak | 13
4 4 Gemeentelijk vastgoed 4.1
Gerichte actie: zonnepanelen op gemeentelijk vastgoed De gemeente bezit in totaal 114 vastgoedobjecten19, waaronder gemeentekantoren, gemeentewerven, sportaccommodaties, kinderopvanglocaties, brandweerkazernes, aula’s op begraafplaatsen, kerktorens, woningen, de bibliotheek en het Nederlands Zilvermuseum.
De actie in dit hoofdstuk draagt 1,5% bij aan het RES doel voor zon op grote daken (niet zijnde bedrijfsdaken)
Hoewel er al veel daken van gemeentelijk vastgoed zijn voorzien van zonnepanelen, zijn er nog steeds gebouwen waar dit nog niet het geval is. De gemeente heeft besloten om op 10 gemeentelijke vastgoeddaken met het grootste dakoppervlak zonnepanelen te realiseren. Voor een deel van deze gebouwen zijn al concrete verduurzamingsplannen opgesteld, inclusief plannen voor zonnepaneelinstallaties. Zo heeft de gemeente een strategisch verduurzamingsplan ontwikkeld voor gemeentelijke sportgebouwen om aan de klimaatambitie te voldoen. •
•
Vier van de tien gebouwen worden momenteel al verduurzaamd, inclusief de installatie van zonnepanelen. Hiervoor is al budget vrijgemaakt door het college, en deze plannen bevinden zich in verschillende fasen van uitvoering; Voor de overige zes gebouwen zijn verschillende onderzoeken gepland met betrekking tot brede verduurzaming of nieuwbouw. Sommige gebouwen bevinden zich al verder in het planningsproces, maar zijn afhankelijk van extra middelen vanuit de raad.
Meer gedetailleerde informatie over de 10 grootste gemeentelijke vastgoeddaken met het hoogste opwekpotentieel en de huidige vastgoedaanpak is te vinden in bijlage 6. De gemeente streeft ernaar om de 10 grootste daken in dit hoofdstuk zo volledig mogelijk te benutten, eventueel in samenwerking met de lokale energiecoöperatie wanneer dit toegevoegde waarde biedt. In het geval dat er intern andere parallel lopende concrete verduurzamingsplannen komen voor deze gebouwen, dan zal het plaatsen van zonnepanelen hiermee gecombineerd worden.
Omgevingsprogramma Zon op Dak | 14
4 4.2
Gerichte actie: zonnepanelen op daken schoolgebouwen De gemeente Krimpenerwaard telt 32 schoolgebouwen, waarvan sommige al zijn voorzien van zonnepanelen. Desondanks blijft op meerdere scholen een aanzienlijk deel van het dak onbenut. De gemeente streeft naar lokale samenwerking met scholen om de energietransitie aan te pakken20. Het plaatsen van zonnepanelen op Krimpenerwaardse schooldaken sluit hierbij aan en daarom gaat de gemeente Krimpenerwaard dit waar mogelijk realiseren.
De actie in dit hoofdstuk draagt idealiter 4,9% bij aan het RES doel voor zon op grote daken (niet zijnde bedrijfsdaken)
Het opwekken van zonne-energie en het onderzoeken van de mogelijkheid om zonnepanelen op daken te plaatsen, behoren niet tot de primaire taken van schoolbesturen. Daarnaast zijn er diverse redenen waarom schoolbesturen uit zichzelf geen zonnepanelen hebben of van plan zijn deze te installeren, zoals toegelicht in bijlage 7. De gemeente kan samen met schoolbesturen verkennen wat de mogelijkheden zijn voor ‘Zon op dak’. Deze gerichte actie is momenteel al in werking binnen de gemeente Krimpenerwaard en beperkt zich tot primair- en voortgezet onderwijs-scholen waarvan het economisch eigendom bij de gemeente ligt. Hierbij wordt rekening gehouden met het feit dat schoolbesturen (juridisch eigenaar en verantwoordelijk voor beheer, exploitatie en onderhoud) mogen beslissen over het plaatsen van zonnepanelen. Om daken optimaal te benutten, is het van belang om, net als bij grote bedrijfsdaken, te onderzoeken of scholen de daken en de opgewekte energie zelf willen en kunnen benutten. Een andere mogelijkheid zou zijn om deze daken beschikbaar te stellen aan energiecoöperaties of andere derde partijen, hierbij zijn een financiële vergoeding mogelijk kunnen zijn. Bij volledig gebruik van het dak wordt het gehele dak, waar mogelijk, bedekt met zonnepanelen, zelfs als er minder panelen nodig zijn om aan de energievraag van het gebouw te voldoen.