Rapport Leefbaar Krimpen bewonersenquête Laagfrequent geluidsoverlast maart 2021 (locatie TenneT)

Rapport bewonersenquête (laagfrequent) geluidsoverlast in Krimpen aan den IJssel door het Tennet schakelstation Onderzoeksperiode oktober 2020 – februari 2021 uitgevoerd door :

Foto: Tennet terrein met locaties voor nieuwe transformatoren.

Voorwoord In de afgelopen jaren hebben diverse bewoners -en bewonersgroepen geklaagd over de overlast van het Tennet schakelstation in Krimpen aan den IJssel. De klachten betreffen met name de overlast veroorzaakt door laag frequent geluid, wat ervaren wordt als een zeer hoorbaar (irriterend) bromgeluid. Krimpenaren zijn bekend met deze overlast; het is net zo bekend als de gifgrond in de stormpolder. Leden van de bewonersgroep BOTIK (Beperking Overlast Trafo In Krimpen aan den IJssel) is al een langere periode in gesprek met Tennet, DCMR en het college van Krimpen aan den IJssel. De gesprekken met Tennet worden door bewonersgroep BOTIK niet als positief ervaren. Tennet kan zich totaal niet vinden in de klachten van de bewoners en wil ook niet aan hun verzoeken tegemoet komen. Leefbaar Krimpen stelde een onderzoek in en bevroeg de inwoners naar hun ervaringen.

2

Enquête naar leefbaarheid Leefbaar Krimpen is naar aanleiding van de klachten over het transformatorstation (schakelstation) een enquête gestart onder de bewoners. Tweehonderdachtenveertig (248) Krimpenaren hebben tussen 15 oktober 2020 en 20 februari 2021 aan onze enquête meegedaan. De vragen die wij stelden aan de inwoners: 1. In welke wijk of straat van Krimpen aan den IJssel woont u? 2. In welk seizoen ondervindt u de meeste hinder? 3. In welke mate ondervindt u hinder van de huidige transformator van Tennet? 4. Op welk tijdstip ondervindt u deze meeste hinder? 5. Kunt u aangeven op welke manier u hinder ondervindt? 6. Indien u hinder ondervindt, heeft u hier dan ook melding van gemaakt bij bijvoorbeeld Tennet, DCMR en/of de gemeente Krimpen aan den IJssel? 7. Heeft u het idee dat uw klachten serieus worden genomen door de verantwoordelijke instanties? 8. Is de hinder die u ervaart voor u een reden om verhuizen te overwegen? 9. Vindt u dat bij vervanging van de huidige transformator(en) deze zover mogelijk van de bebouwde kom moet(en) worden geplaatst, ook al zou dit extra kosten met zich mee brengen? Daarnaast hebben wij de inwoners gevraagd of zij nog andere punten hebben m.b.t deze enquête.

3

1. In welke straat of wijk woont u?

Populierenlaan (huisnr 92-154) 6%

Waterkers Amaniet 3% 2% Roos 3%

Andante 3%

Aster 3%

Burgemeester Lepelaarssingel 14%

Populierenlaan 11%

Pluim-Es 5%

Fresia 9%

Lupine 9%

Fuga 6% Hoge Vijver 3%

Lijsterbes 3%

Langeland (wijk) 20%

Afstand tot transformator (hemelsbreed) Amaniet ca. 950 meter Andante ca. 1400 meter Aster ca 550 meter Burg. Lepelaars. ca 200-600 meter Fresia ca 485-650 meter Fuga ca 950-1050 meter Hoge Vijver ca 790-960 meter Wijk Langeland ca 150-1150 meter Lijsterbes ca 650-750 meter Lupine ca 405-475 meter Pluim-es ca 550-650 meter Populierenlaan ca 390-885 meter Roos ca 675-740 meter Waterkers ca 700-850 meter 4

2. In welk seizoen ervaart u de meeste geluidsoverlast?

Ruim 81% van de deelnemers ervaart geluidsoverlast (bromtoon) het gehele jaar door. Dit zijn de bewoners in de directe gebieden tot circa 600 meter afstand tot de locaties waar de transformatoren staan. 9% ervaart de overlast in de zomer. Deze bewoners wonen verder dan 600 meter. Geluid is voor deze groep inwoners hoorbaar door geopende ramen of ventilatieroosters welke zij in de zomer open hebben staan. 8,5% ervaart juist in de winter het geluid. De bromtoon zou volgens deze inwoners door de kou harder (hoorbaarder) zijn dan in de zomer.

5

3. In welke mate ondervindt u de geluidsoverlast (brom)? Mate van overlast 2,55%

14,65% 24,84%

23,57%

34,39%

Geen

Licht

Matig

Veel

Ernstig

Geen overlast: Een klein deel van de deelnemers van onze enquête woont meer dan 1000 meter van de transformator (Tennet terrein) af. Deze inwoners geven aan geen overlast te ervaren wanneer zij thuis zijn. Wel ondervinden zij het hinderlijke geluid bij het wandelen in het natuurgebied rondom de Tennet locatie. Meer dan 59% van de ondervraagden geeft aan veel overlast tot ernstige overlast te ervaren van het bromgeluid. Bijna 25% geeft aan er matige overlast te hebben. 15% geeft te kennen lichte overlast te hebben, het betreft hier bewoners van o.a. de Hoge Vijver (flat), Waterkers en Amaniet, welke de overlast (bromtoon) juist met geopende ramen in de zomermaanden horen.

6

5,10%

16,56%

35,67%

TIJDSTIP OVERLAST

42,68%

4. Op welk tijdstip ondervindt u de meeste geluidsoverlast?

WEINIG TOT GEEN OVERLAST

VOORAL IN DE AVOND

VOORAL IN DE NACHT

DE GEHELE DAG

Meer dan 40% van de bewoners geeft aan de gehele dag wel een bromtoon te horen. Het gaat hier dan met name om bewoners tot ca. 400 meter van de bron. Bewoners verder dan 450 meter geven aan vooral in de avond en nacht de bromtoon te horen, overdag is er veel andersoortig geluid. Slecht 5% geeft aan geen of weinig geluidsoverlast te ervaren van de transformator(en). Dit zijn de bewoners die ruim 850 meter en verder van de geluidsbron wonen en al eerder in de enquête aangaven geen overlast te hebben.

7

5. Hoe ervaart u de overlast (het geluid)?

Hoe ervaart u de hinder / het geluid ? INDRINGENDE BROMTOON (DAG EN/OF NACHT)

VERVELENDE BROMTOON GEHELE DAG

BROMTOON WELKE VOORAL IN DE NACHT TE HOREN IS

58,60%

10,83%

17,20%

LICHTE BROMTOON DAG EN/OF NACHT

10,83%

GEEN HINDER

2,55%

0,00% 10,00% 20,00% 30,00% 40,00% 50,00% 60,00% 70,00%

Ruim 58% van de ondervraagden geeft aan dat zij dagelijks hinder en/of (geluids-) overlast ervaren. Bewoners dichtbij de bron (transformator) geven aan dagelijks last te hebben van een indringende brom. Een kleine groep van ca. 10% geeft aan een vervelende bromtoon te horen, zij gaven aan een toename van de overlast te ervaren en met name in de zomer en in de winter. Bij ca. 30% van de ondervraagden, welke verder af wonen is de bromtoon weliswaar nog wel te horen maar ervaart men de bromtoon vooral in de avonduren en nacht als een lichte tot matige vorm van hinder/overlast.

8

6. Overweegt u bij het aanhouden van de overlast of bij toename hiervan te gaan verhuizen?

Overweegt u te verhuizen ?

23; 9%

108; 44%

116; 47%

Ja

Misschien

Nee

De constante overlast van bromgeluid(en) heeft zijn effect op de leefbaarheid van de straat en/of wijk. Van de ondervraagden geeft aan dat 9% wil verhuizen door de huidige overlast die zij nu ervaren. Een groot deel ca. 44% hoopt/verwacht dat er maatregelen worden genomen waardoor de overlast wordt verminderd, zodat verhuizen niet noodzakelijk is. Mocht dat uitblijven en/of er ontstaat een toename van de overlast overwegen zij (in de toekomst) wel te gaan verhuizen. 47% geeft aan niet te gaan verhuizen, dit betreft voornamelijk bewoners die verder dan 600 meter wonen van het Tennet gebied.

9

7. Vindt u dat bij vervanging van de huidige transformator(en) deze zo ver mogelijk van de bebouwde kom moet(en) worden geplaatst, ook al zou dit extra kosten met zich mee brengen?

VERPLAATSEN TRAFO EN INVESTEREN IN NIEUWE TECHNIEK Nee 3%

Geen mening 20%

Ja 77%

Ruim 77% van de ondervraagden wil dat de transformatoren en andere apparaten welke op het terrein nu staan verplaatst worden richting de N210. In de gesprekken tussen de bewonersgroepen en Tennet is hier al vaak over gesproken. Ondanks dat het technisch mogelijk is en dat er grond kan worden geruild met de Groenalliantie ontbreekt hiervoor nog de benodigde wil en draagvlak bij Tennet. Uit de enquête en gesprekken komt naar voren dat inwoners vinden dat de huidige vergunning moet worden aangescherpt. Sinds de jaren tachtig is de techniek sterk verbeterd. Technisch is het mogelijk om met nieuwe (duurdere) trafo’s en andere technieken aanzienlijk minder overlast te creëren. De wens van de inwoners is dat de gemeente het gebruik van nieuwe technologie ook eist en de bestaande vergunning aanpast, zodat Tennet daadwerkelijk de leefbaarheid in de aangrenzende wijk gaat verbeteren. 10

8. Wordt uw (of verwacht u dat) klacht serieus genomen door de instanties, waaronder Tennet en/of het college?

geen mening 17%

Ja 7%

geen mening Ja Nee 76%

Nee

Ruim 76% van de ondervraagden geeft aan dat hun klachten niet serieus worden genomen. Van de ondervraagden gaf een deel aan dat zij nog geen melding hebben gemaakt, dit omdat zij verwachten dat hun overlastmelding over een bromtoom niet serieus genomen wordt. Slechts 7% van de ondervraagden vindt en/of verwacht dat zijn of haar melding serieus genomen is of serieus zal worden genomen.

11

9. Heeft u in de afgelopen jaren een klacht gemeld bij bijv. DCMR, Gemeente, Tennet of via een buurtpetitie?

Heeft u uw klachten gemeld

Ja 34%

Nee 49%

Ja Ja Via de petitie

Nee

Ja Via de petitie 17%

In de afgelopen 10 jaar hebben inwoners meldingen gedaan. Ondervraagden geven aan daarmee op een bepaald moment mee zijn gestopt. Ik zou hieronder net als bij de andere vragen nog een kleine tekstuele toelichting geven.

12

Kort overzicht van op -en aanmerkingen van de deelnemers aan de enquête. Het belang van burgers staat voorop. Storend geluid kan zorgen voor slaapproblemen, stress en nog veel meer. Het moet veilig zijn. Ook moet er bij het scenario van ontploffing ed. gekeken worden wat de gevolgen zijn voor de omwonende. Als het gewonden of zelfs doden zou kunnen opleveren mag dit nooit tegen de bebouwde kom aan komen te staan. Vaak geklaagd over het alarm dat afgaat . Nooit een terugkoppeling gehad. Hoop oprecht dat de centrale verder van de bebouwde kom wordt geplaatst. Het woongenot gaat er niet op vooruit. Ondanks de groene omgeving. Het is gewoon zonde van de omgeving dat hierdoor wordt verpest! Al heel vaak klachten gemeld word vriendelijk te woord gestaan maar gebeurd niets mee volgens mij Vind u dat bij vervanging van de huidige transformator(en) deze zover mogelijk van de bebouwde kom moet(en) worden geplaatst, ook al zou dit extra kosten met zich mee brengen? Als een kruispunt 32 miljoen mag kosten, dan kunnen we ook de kosten dragen voor het verplaatsen van de transformator. Alvast bedankt, vriendelijke groet.

Bij warm weer moeten wij 's nachts ramen en deuren sluiten om te kunnen slapen Luister naar de burgers, en druk niet je zin door ten koste van de burgers! Hoop dat de gemeenteraad van krimpen ook achter ons staat en zich voor ons inzet In het verleden is er een meting verricht en daar heb ik met *** over gesproken omdat er een groep bewoners van de Lepelaarsingel zich druk maakte over dat gebrom. Ik hoop dat er naar een oplossing kan worden gezocht. Fijn dat Leefbaar Krimpen hiermee bezig is! Wij hebben in 2012 op verzoek van TenneT 3 maanden lang, dagelijks om ca. 11 uur 's avonds een cijfer tussen 1 en 10 opgeschreven (1 = zeer hevig); daarvan een logboek gemaakt en aan TenneT overhandigd; niets mee gedaan; werd op geen enkele manier op gereageerd bij talloze navragen. Dit is voor ons een zeer belangrijke kwestie; ook geprobeerd dit juridisch op te lossen; echter, door goedgekeurde geluidsnormen geen enkele kans. Hebben ons natuurlijk sinds enige tijd aangesloten bij BOTIK. Het is o.i. het meest belangrijk, dat door nieuwe, betrouwbare metingen van de HUIDIGE trafo wordt vastgesteld, dat de destijds goedgekeurde geluidsnormen ONJUIST zijn, zodat ook de nieuwe trafo aan de verbeterde normen kan gaan voldoen en NIET op 100 meter van de huizen aan de Burg. Lepelaarsingel kan worden geplaatst.

Is er geen mogelijkheid om een geluid dempende bunker er omheen te bouwen of zoiets, (let wel ik heb geen enkele kennis van trafo's en heb in de nacht meermaals lopen ijsberen omdat ik alleen maar kon vermoeden dat het bij Tennet vandaan kwam, Het zou fijn zijn als er een meldpunt/telefoonnummer is waar je de overlast kenbaar kunt maken op. Het moment dat het je nachtrust kost. We willen zeer graag dat de indringende bromtoon en trilling stopt! Zodat we 's nachts kunnen slapen. Deze bromtoon is ook overdags aanwezig maar wordt dan overstemd door andere geluiden. Meerdere jaren hebben we de overlast al gemeld bij DCMR en stichting LFG. Maar de bromtoon neemt gedurende de tijd steeds meer toe.

13

In de media: Zorgen om brommend transformatorstation Wijk aan Zee deels weggenomen: "Inpakken werkt" 9 april 2019, 14.23 uur · Aangepast 11 april 2019, 11.29 uur De geluidsoverlast door het transformatorstation van TenneT in Beverwijk lijkt mee te gaan vallen. Dat was de voorzichtige conclusie van Peter Weel, D66-raadslid en inwoner van Wijk aan Zee, na het bezoek aan een identiek transformatorstation in Vijfhuizen. Net als in Vijfhuizen wordt het in Beverwijk te bouwen transformatorstation ommuurd en van een dak en isolatiemateriaal voorzien. Hierdoor is het brommende geluid waarvoor zoveel omwonenden vrees hebben, bijna niet te horen. Ergernis over geluid transformatorstation Geertruidenberg: 'Je slaapt niet' GEERTRUIDENBERG - Alsof je een helikopter in de verte hoort ronken. Aanhoudend is het te horen, het brommende geluid. "En er is niks tegen te doen", zucht Karel van Oers. "Je kunt de rolluiken dicht doen, maar het komt gewoon in huis." Sjoerd Marcelissen 04-10-16, 06:45 Laatste update: 13:19 Bron: destem De lage, brommende toon komt van het transformatorstation vlak buiten Geertruidenberg aan de Peuzelaar. Van Oers woont in de Ravelijn, aan de uiterste rand van de vestingstad en dus op slechts enkele honderden meters van het station, dat een rol speelt bij het transport van elektriciteit. "Vooral in de avonden en in de weekenden hebben we er last van. Je slaapt niet.

Het is niet om te doen, zeker als de wind uit het zuidwesten komt en richting de huizen staat. Een continu geluid van 56 decibel is niet fijn." Buurtbewoners klaagden de afgelopen jaren regelmatig bij TenneT of de gemeente. Eind vorig jaar deed netbeheerder TenneT de toezegging 'op korte termijn' met maatregelen te komen. Tot op heden is er niets gebeurd. Bij de gemeente Geertruidenberg is het probleem bekend. Alleen al het afgelopen jaar werd tenminste vier keer een overschrijding van de geluidsnorm vastgesteld. "We hebben TenneT eerder verzocht om maatregelen te nemen", reageren burgemeester Willemijn van Hees en wethouder Kevin van Oort. "Hoewel de kwestie de aandacht heeft van TenneT, hebben we moeten constateren dat er geen of niet afdoende maatregelen zijn getroffen om geluidsoverschrijding te voorkomen. Gezien een eerdere waarschuwing en met oog op hinder die omwonenden ervaren, heeft de gemeente een voornemen tot last onder dwangsom opgelegd." De deadline voor die last onder dwangsom is 1 februari 2017. Als TenneT dan nog geen oplossing heeft, kan de gemeente een boete opleggen van 50.000 euro per overtreding. De boetepot kan oplopen tot maximaal 250.000 euro.

14

Conclusie Het bromgeluid is hoorbaar voor iedereen die langs het schakelstation loopt. Het geluid is ook hoorbaar in de directe omgeving in de aanliggende wijk, hoe minder omgevingsgeluid aanwezig is hoe duidelijker het geluid ook in de wijk te horen is. Niet iedereen hoort het even duidelijk en ervaart er evenveel hinder van, maar het is er wel. Uitbreiding van het aantal transformatoren zullen in de toekomst de overlast doen toenemen, ook bij plaatsing van nieuwe (of vervangende) grotere transformatoren zal dit effect hoorbaar zijn . Het gebruik van elektriciteit zal toenemen mede door het gebruik elektrische auto’s, (laadpalen) warmtepompen, airco’s ed. Ook door het afbouwen van het gasverbruik zijn nieuwe investeringen nodig in het energienetwerk. Energie dat opgewekt wordt door zonnepanelen moet d.m.v. transformatoren aan het energienetwerk worden terug geleverd. Naast het hoorbare geluid produceert een transformator ook Laag Frequent Geluid. Niet iedereen ervaart hinder van LFG geluid, maar wie het ervaart kan er niet van slapen. Zorg dat de hinder zo minimaal is. Dit kan door de transformatoren zover mogelijk van de woningen te plaatsen en nieuwe technieken toe te passen, zorg voor oplossingen waardoor het geluid wordt geabsorbeerd of weerkaats wordt bijv. in de richting van de N210. Stel nieuwe kaders m.b.t de productie van geluid vast.

Door nieuwe technieken kan aan lagere geluidsproducties(overlast) worden voldaan en kunnen de eisen omhoog. Krimpen aan den IJssel is niet uniek als het gaat om overlast meldingen van transformatoren. Op vele locaties in ons land kwamen inwoners in actie, gesteund door de lokale politiek zorgde dit ervoor dat er nieuwe maatregelen en aanpassingen werden geëist en zijn doorgevoerd, dit alles om de leefbaarheid in hun dorp of stad sterk te verbeteren. Het is dus mogelijk!.

15