Raadsvoorstel Raadhuisplein 4 (Hart van Krimpen)

Raadsvoorstel Datum collegevergadering: 11 november 2025 Portefeuillehouder: Wubbo Tempel Behandelend team: Maatschappelijk Vastgoed / Samenleven Zaaknummer: 966816 Onderwerp Raadhuisplein 4 (Hart van Krimpen) Gevraagd raadsbesluit: 1. Een voorbereidingskrediet van ad € 125.000 beschikbaar te stellen vanuit de specifieke uitkering lokale bibliotheekvoorzieningen. Dit bedrag is opgebouwd uit a) € 45.000 voor een (vervolg)fase van het onderzoek tot het komen tot een sluitende businesscase voor Raadhuisplein 4; b) € 80.000 voor overige kosten in de eerste fase van de businesscase. Aanleiding In juni 2023 heeft ons college het principebesluit genomen om Raadhuisplein 4 om te vormen tot de ‘huiskamer van het dorp’. Dit betreft onder andere de verhuizing van de bibliotheek naar deze locatie, met als doel een centrale ontmoetingsplek in het centrum te creëren. Dit sluit aan bij de beoogde wijziging van de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Bibliotheekwet). Vanaf 2026 krijgt de gemeente een ‘zorgplicht’ in plaats van een ‘bevorderingstaak’. De gewijzigde Bibliotheekwet zal voor alle gemeenten gelden. De bekostiging van deze zorgplicht zal – uiteindelijk – via het gemeentefonds verlopen.

Ter uitvoering van het principebesluit van juni 2023 én vooruitlopend op de wijziging van de Bibliotheekwet hebben wij in 2024 – op basis van een door de bibliotheek ontwikkelde visie – een specifieke uitkering van €440.000,- gevraagd en gekregen voor het realiseren van een nieuwe vestiging van de bibliotheek aan Raadhuisplein 4. Vervolgens hebben wij in maart van dit jaar besloten om aan Includi (voorgedragen door de bibliotheek) en Diederendirrix (architect van het raadhuis) te vragen om een door bibliotheek en partners gedragen ‘vlekkenplan’ voor Raadhuisplein 4 te ontwikkelen. Aan Synarchis hebben wij gevraagd wat de beoogde herontwikkeling van Raadhuisplein 4 zou betekenen voor de exploitatie van de Tuyter. Inmiddels zijn beide onderzoeken (herinrichting Raadhuisplein 4 en exploitatie Tuyter) afgerond. Wij hebben de integrale rapportages van Includi/Diederendirrix en Synarchis als bijlage bij dit voorstel gevoegd. Op dit moment hebben wij helaas nog onvoldoende zekerheid over de financiële haalbaarheid om van Raadhuisplein 4 daadwerkelijk de ‘huiskamer van het dorp’ te maken. Daarvoor is nader onderzoek nodig waarvoor wij een aanvullend krediet nodig hebben.

1 van 7

Argumenten 1.1 In Raadhuisplein 4 kan ‘de huiskamer van het dorp’ gerealiseerd worden…. Onze ambitie is het realiseren van een moderne multifunctionele accommodatie (MFA) waarin diverse functies samenkomen: bibliotheek, educatie, jeugdwerk, welzijn, informatie, cultuur en ontmoeting. Het doel van het onderzoek was om te verkennen of Raadhuisplein 4 inderdaad getransformeerd kan worden tot een gedeelde, duurzame en toegankelijke plek voor ontmoeting, ondersteuning, ontwikkeling en ontspanning. Uitgangspunt is een gedeeld programma met sociaal-maatschappelijke functies binnen het bestaande gebouw. Daarbij is in grote lijnen aangesloten bij scenario 1 uit het eerder door de bibliotheek opgestelde visiedocument. De zo geheten ‘Idea Workshop’ op 30 juni 2025 vormde een belangrijk moment. De sessie bracht partners samen die betrokken zijn bij de ontwikkeling van een nieuwe multifunctionele accommodatie. Zij formuleerden gezamenlijk een belofte aan de bezoeker: “Ik beloof je een plek waar je mag groeien, ontmoeten, verdwalen en thuiskomen. Steeds weer opnieuw.” Deze belofte, opgebouwd uit twaalf onderliggende uitspraken, vat de ambitie samen: een betekenisvolle, inclusieve en gelaagde plek die mensen uitnodigt om zich toe te eigenen en steeds opnieuw terug te keren. Partijen constateren dat Raadhuisplein 4 inderdaad de mogelijkheid biedt om zo’n plek te realiseren.

1.2 …maar er is nog geen businesscase waarin aan alle uitgangspunten wordt voldaan Bij de start van het (financiële) haalbaarheidsonderzoek hebben wij drie uitgangspunten geformuleerd: 1. Een ontwerp (vlekkenplan) op basis van de huisvestingsvisie (scenario 1) van de bibliotheek 2. Een ontwerp (vlekkenplan) dat door bibliotheek en partners wordt gedragen 3. Een ontwerp waarvan de jaarlijkse kapitaallasten uit huuropbrengsten kan worden gedekt a. Variant zónder huisvesting van het Ingenieursbureau Krimpenerwaard (IBKW) b. Variant mét huisvesting van het IBKW In de bijlage treft u het verslag aan van het ontwerpend onderzoek. 1. Het mondt uit in een vlekkenplan waarin er voor het IBKW geen ruimte (meer) is. 2. De jaarlasten van de investering zijn dermate hoog dat deze niet kunnen worden gedekt met de huurbedragen die de bibliotheek en haar partners nu voor hun huidige huisvesting (Tuyter of elders) betalen. Daarmee is er naar onze mening op dit moment nog geen sprake van een (sluitende) businesscase voor een nieuwe vestiging van de bibliotheek in Raadhuisplein 4. U treft de (financiële) onderbouwing daarvan aan in bijlage 4 onder scenario A.

2 van 7

2.1 Door exploiteren Tuyter zonder Bibliotheek c.s. lijkt haalbaar Synarchis heeft onderzocht welke gevolgen ingebruikname van ‘Raadhuisplein 4’ zou hebben voor: • de ‘achterblijvers’ en hoe geborgd kan worden dat De Tuyter voor hen een aantrekkelijke accommodatie blijft; • het beheer en de exploitatie van De Tuyter, zowel in organisatorisch/personele zin als in financieel opzicht. Synarchis geeft aan dat de Tuyter zich – met het ‘splitsen’ van De Tuyter en ‘Raadhuisplein 4’ – functioneel beter kan profileren als cultureel centrum. Daarbij is het wel van belang dat er perspectief is voor de instandhouding van het gebouw (minimaal vijf jaar) en dat het gebouw in een redelijke staat van onderhoud wordt gehouden. De aantrekkelijkheid van de accommodatie kan een impuls krijgen door in de ontmoetingsruimte een koffiecorner-/hoek in te richten. Hiervoor zijn al eerder aanbevelingen gedaan. Op basis van de rekeningcijfers van 2024 zal voor De Tuyter sprake zijn van een inkomstenderving van bijna €132.000. Een deel van deze inkomstenderving kan worden gecompenseerd door ‘nieuwe’ opbrengsten. Per saldo is dan sprake van een extra exploitatietekort van jaarlijks maximaal zo’n €100.000. Over 5 jaar is dat in totaal zo’n €500.000. Ten behoeve van het faciliteren van nieuw en extra gebruik zal bovendien een investering nodig zijn.

Met het oog op een perspectief van voorlopig vijf jaar zal sprake moeten zijn van beperkte aanpassingen en investeringen. De verwachting is dat een eenmalig taakstellend budget van €100.000 daarvoor voldoende is. Synarchis heeft tenslotte onderzocht hoe de samenwerking tussen de gebruikers van ‘Raadhuisplein 4’ (waaronder de bibliotheek) en de ‘achterblijvers’ in De Tuyter kan worden geborgd. Allereerst is van belang dat de bibliotheek, de muziekschool en Synerkri erop vertrouwen dat de samenwerking tussen deze organisaties en met het streekmuseum Krimpenerwaard gecontinueerd blijft. De voorgestelde verplaatsing van Synerkri naar De Tuyter biedt perspectief op een intensievere samenwerking met team De Tuyter, zowel op het gebied van de programmering als met betrekking tot beheer en exploitatie. De Crimpenaar kan in dit model worden ingezet als cateraar (hun ‘corebusiness’) voor publieksevenementen in De Tuyter. 2.2 Voldoende aanknopingspunten voor vervolgonderzoek Omdat enerzijds het door exploiteren van de Tuyter zonder de bibliotheek haalbaar lijkt, maar er anderzijds nog geen sluitende businesscase voor Raadhuisplein 4 is, hebben wij laten onderzoeken of wij de ‘nieuwe vestiging van de bibliotheek aan Raadhuisplein 4 met ruimere openingstijden met bemensde uren’ wellicht op een andere (en goedkopere) manier kunnen realiseren. Wij zien daarvoor voldoende aanknopingspunten.

Alternatief scenario B Voor dit scenario hebben wij op basis van de huurbedragen die de bibliotheek en haar partners nu voor hun huidige huisvesting (Tuyter of elders) betalen een maximale investeringssom laten berekenen.

3 van 7

Volgens Includi en Diederendirrix is het niet mogelijk om met dit bedrag een ontwerp te maken waarmee invulling wordt gegeven aan de huisvestingsvisie van de bibliotheek en haar partners. Alternatief scenario C In dit scenario blijft IBKW in Raadhuisplein 4 gehuisvest. Op basis van de dan resterende ruimte lijkt het mogelijk om – op de begane grond – een aansprekend ontwerp te maken. De huurbedragen van IBKW, bibliotheek en haar partners lijken voldoende om de lasten van de investering te dekken. Omdat in dit scenario niet heel Raadhuisplein 4 kan worden benut, ontstaan er wel beperkingen in de functionaliteit die op basis van de huisvestingsvisie eigenlijk wel gewenst is. Het heeft in de eerste fase ontbroken aan tijd (en budget) om scenario C echt te vertalen in een vlekkenplan. Ook hebben we dit scenario niet met alle stakeholders kunnen bespreken. Het scenario is al wel met de bibliotheek besproken. Zij heeft op dit moment een voorkeur voor het verder uitwerken van dit scenario. Omdat scenario C ook financieel haalbaar lijkt, is dit scenario op dit moment de meest reële optie. Ons college heeft daarom de voorkeur om dit scenario verder uit te werken en de vooren nadelen met álle stakeholders te bespreken.

2.3 Optimalisatie van (eerste) vlekkenplan Includi en Diederendirrix wellicht ook mogelijk In de vervolgfase wil ons college ook – tenminste globaal – in beeld laten brengen of het vlekkenplan wellicht dusdanig kan worden ‘geoptimaliseerd’ dat het met een lagere investering gerealiseerd kan worden. Dan is er aan het eind van de volgende fase ook een mogelijkheid om scenario B daarmee te vergelijken.

3.1 Bredere rol bibliotheek is ook een zelfstandig vraagstuk geworden De rol van de bibliotheek in de maatschappij verandert. Volgens de ‘Bibliotheekwet’ (de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen) hebben bibliotheken 5 maatschappelijke functies of taken: 1. Kennis en informatie beschikbaar stellen Bijvoorbeeld door boeken uit te lenen, een informatiepunt digitale overheid in te richten, en informatiebijeenkomsten te organiseren over gezondheid, vrijwilligerswerk of duurzaamheid. 2. Mogelijkheden bieden voor ontwikkeling en educatie Bijvoorbeeld door taaltrainingen te geven aan volwassenen die niet goed kunnen lezen en schrijven, of om op lagere scholen een les over mediawijsheid te geven, bijvoorbeeld om nepnieuws te herkennen. 3. Stimuleren om te lezen Bijvoorbeeld door leesclubs op te zetten, voorleesmiddagen te organiseren of door ouders en medewerkers van kinderdagverblijven te stimuleren om voor te lezen.

4 van 7

4. Ontmoetingen en debatten organiseren Bijvoorbeeld door een themacafé, lunch, quiz of markt te organiseren. Of door verkiezingsdebatten te organiseren. 5. Mensen laten kennismaken met kunst en cultuur Bijvoorbeeld door lezingen, exposities, films, concerten, stadswandelingen, workshops en voorstellingen te organiseren. Onze gemeente ontvangt daar – in 2025 en 2026 – ook extra middelen (€100.000) voor, vooruitlopend op de zorgplicht die in 2026 van kracht wordt. En dáár weer op vooruitlopend hebben we dus de specifieke uitkering gevraagd en gekregen voor het realiseren van een nieuwe vestiging aan Raadhuisplein 4 met ruimere openingstijden met bemande uren. Het aanpassen en moderniseren van de huidige vestiging om ruimte te bieden aan deze bredere rol zal in onze beleving sowieso ook een zelfstandig vraagstuk worden. Het staat feitelijk los van de oorspronkelijke vraag/opdracht om van Raadhuisplein 4 de ‘huiskamer van het dorp’ te maken. Eventuele modernisering van de huidige vestiging in De Tuyter zal een (bouwkundige) uitdaging worden. Het is zelfs de vraag of het praktisch haalbaar is.

4.1 Reeds gemaakte kosten alsnog ten laste van specifieke uitkering brengen Voor de fase die we nu afronden heeft uw raad eerder een begrotingswijziging ‘Hart van Krimpen’ vastgesteld op basis van de volgende kostenraming: 1. 2. 3. 4. 5.

Businesscase Raadhuisplein 4: Consequenties exploitatie De Tuyter: Tekenwerk openbare ruimte: Onvoorzien: Cofinanciering ‘Talentvolle gemeenten’:

TOTAAL

17.500 12.500 10.000 10.000 25.000 75.000

Voor de posten 3, 4 en 5 hebben wij dekking binnen bestaande budgetten gevonden. Voor de posten 1 en 2 (in totaal €30.000) hebben wij – deels – de decentralisatie-uitkering ingezet. Dat willen wij met dit voorstel (zie hieronder bij ‘financiële gevolgen’) corrigeren. Meer concreet willen wij de specifieke uitkering inzetten voor de tot nu toe door de bibliotheek en de gemeente gemaakte kosten. In een afzonderlijk raadsvoorstel zullen wij toelichten op welke wijze wij de decentralisatieuitkering voor de bibliotheek in 2025 en 2026 verder willen inzetten.

Kanttekeningen 1.1 Raadhuisplein 4 niet herontwikkelen is (voorlopig) financieel de beste optie Er is op dit moment geen financiële noodzaak om Raadhuisplein 4 te herontwikkelen. De exploitatielasten zijn meerjarig in de begroting opgenomen. Er is ook geen sprake van leegstand. De eerste verdieping is (tijdelijk) verhuurd aan het IBKW wat een stabiele huuropbrengst oplevert. De begane grond wordt ingezet als ‘loket’

5 van 7

voor duurzaamheid en voor geldzorgen (KrimpenGeldWijzer). Wellicht dat er nog meer tijdelijk gebruik mogelijk is. Daarom zou er ook voor kunnen worden gekozen om te ‘wachten’ met herontwikkeling. Vraag is wel of en zo ja wanneer we dan wel een definitief besluit over de toekomst van Raadhuisplein 4 kunnen nemen.

1.2 Door exploiteren Tuyter is (voorlopig) financieel een betere optie Met het ‘splitsen’ van De Tuyter en ‘Raadhuisplein 4’ kan de Tuyter zich weliswaar functioneel beter profileren als cultureel centrum. Maar het is dan wel nodig om (beperkt) te investeren. Bovendien wordt het exploitatietekort op de Tuyter jaarlijks zo’n €100.000 groter. Daarvoor is geen structurele dekking aanwezig.

Participatie Het haalbaarheidsonderzoek is in overleg met de bibliotheek en haar partners tot stand gekomen. Scenario’s B en C zijn alleen gedeeld met de bibliotheek. De voorkeur van de bibliotheek gaat uit naar het verder onderzoeken van de haalbaarheid van scenario C, waarbij het IBKW dus in Raadhuisplein 4 gehuisvest blijft. In een volgende fase kunnen we ook weer het overleg met de partners van de bibliotheek aangaan.

Financiële gevolgen Zoals uw raad weet, hebben wij een specifieke uitkering (SPUK) gevraagd en gekregen voor het – in 2025 – realiseren van een nieuwe vestiging van de bibliotheek in Raadhuisplein 4. Uit navraag bij het ministerie is inmiddels gebleken dat het veel gemeenten niet lukt om de toegekende SPUK conform planning al in 2025 te besteden en dat het ministerie bereid is om uitstel te verlenen. Ook wij hebben inmiddels uitstel gevraagd en (informeel) gekregen. Wij stellen nu voor om een investeringskrediet te openen van €125.000 en de volgende kosten (alsnog) ten laste van dit krediet te brengen: Businesscase Raadhuisplein 4* 17.500 Consequenties exploitatie de Tuyter* 12.500 Inzet bibliotheek Visie ‘Samen groeien in het Hart van Krimpen’ 50.000 Aanvullend voorbereidingskrediet 45.000 Inzet gemeentelijk projectteam PM TOTAAL 125.000 *Deze kosten waren eerder ten laste van de decentralisatie-uitkering gebracht. Dekking voor dit voorbereidingskrediet kan worden gevonden in de specifieke uitkering. Mochten wij uiteindelijk niet tot het besluit (kunnen) komen om een nieuwe vestiging van de bibliotheek in Raadhuisplein 4 te realiseren, dan bestaat het risico dat we het volledige bedrag van €440.000,- moeten terugbetalen.

6 van 7

Financiële verwerking vindt plaats in de decemberwijziging 2025. Dat is dezelfde raadsvergadering waarin dit raadsvoorstel pas kan worden behandeld. Hiermee moeten we afwijken van de eerder hierover gemaakte afspraken. In dit geval kan dat helaas niet anders, omdat de raadsvergadering van december het laatste moment is om financiële gevolgen van raadsbesluiten in het boekjaar 2025 te verwerken. Vervolg Wij wachten uw besluit af voordat wij een nadere planning voor het vervolg maken.

Bijlagen 1. Haalbaarheidsonderzoek voor de herontwikkeling 2. Voorlopig ontwerp 3. Gevolgen ingebruikname ‘Raadhuisplein 4’ voor het gebruik van De Tuyter 4. Vergelijking van scenario’s A, B en C

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Krimpen aan den IJssel, mr. drs. A.E. Bosker

mr. H.D. Westerdijk

loco-secretaris

burgemeester

7 van 7

Raadsbesluit Onderwerp Hart van Krimpen De raad van de gemeente Krimpen aan den IJssel; Besluit, na het lezen van het voorstel van burgemeester en wethouders van 11 november 2025, om: Een voorbereidingskrediet van ad € 125.000 beschikbaar te stellen vanuit de specifieke uitkering lokale bibliotheekvoorzieningen. Dit bedrag is opgebouwd uit a) € 45.000 voor een (vervolg)fase van het onderzoek tot het komen tot een sluitende businesscase voor Raadhuisplein 4; b) € 80.000 voor overige kosten rondom de businesscase. Dit besloot de raad van de gemeente Krimpen aan den IJssel in zijn openbare vergadering van 17 december 2025.

voorzitter

griffier

mr. H.D. Westerdijk

L. van der Linden MSc