Raadsvoorstel Project de afvalvrije school

Raadsvoorstel Datum collegevergadering: 13 juli 2021 Datum raadsvergadering: 23 september 2021 Portefeuillehouder: Anthon Timm Behandelend ambtenaar: Fabian Warmerdam en Jan Soede Zaaknummer: 6401 E-mailadres: jansoede@krimpenaandenijssel.nl Onderwerp: Project 'de afvalvrije school'

Gevraagde Beslissing: 1. De inzameling en het laten verwerken van waardevolle afvalstromen (zoals GFT, PMD en papier) bij onderwijsinstellingen, aan te wijzen als 'economische activiteit die plaatsvindt in het algemeen belang' in de zin van artikel 25h, lid 5 van de Mededingingswet.

Inleiding In het plan van aanpak aanbevelingen rekenkameronderzoek afvalbeleid is al ingegaan op de eerder aangenomen motie 'de afvalvrije school'. Cyclus NV gaat namens ons met scholen verder in gesprek om de mogelijkheden te verkennen om grondstoffen apart in te zamelen (project de afvalvrije school). Cyclus NV heeft hier al ervaring mee in andere gemeenten. Preventie van zwerfafval rondom de school en educatie zijn ook twee belangrijke pijlers van het project. Er zijn drie educatiemomenten met Maarten Milieu in één klas, zwerfafval verwijderen rond de school door de betreffende klas is een ander aspect en ten derde de gescheiden inzameling van PMD, GFT en papier op de hele school. Het project draagt ook bij aan het realiseren van de VANG-doelstellingen, waaronder de verantwoordelijkheid van de scholen zelf (het verminderen van restafval en zwerfafval). Maar ook de verbinding tussen school en thuis is belangrijk: een consistente lijn in afvalscheiding én het beperken van zwerfafval. Ons doel is om na een gezamenlijke voorbereiding op een aantal basisscholen te starten met het project 'de afvalvrije school'. De kosten kunnen worden opgevangen binnen de huidige dienstverleningsovereenkomst, mogelijk kan ook een deel van de kosten worden opgevangen via de zwerfafvalvergoeding.

Naast u informeren over de invulling van de motie, leggen wij u een specifiek beslispunt voor om de inzameling van GFT, PMD en papier op scholen door Cyclus NV mogelijk te maken. Samenvatting De Wet Markt en Overheid legt gedragsregels op aan overheden en overheidsbedrijven bij het verrichten van economische activiteiten, om daarmee concurrentievervalsing tegen te gaan. Op grond van artikel 25h lid 5 Mededingingswet zijn deze gedragsregels niet van toepassing indien de economische activiteiten die de overheid uitvoert, strekken ter uitoefening van een dienst van algemeen belang, aangewezen door het daartoe bevoegde overheidsorgaan.

Voorgesteld wordt het inzamelen van waardevolle afvalstromen bij onderwijsinstellingen aan te wijzen als dienst van algemeen belang. Dit maakt het mogelijk dat de gemeente Krimpen aan den IJssel het gescheiden inzamelen deze afvalstromen bij scholen via Cyclus faciliteert middels het project ‘De afvalvrije school’. Dit project omvat het gelijktijdig met het huishoudelijk afval inzamelen van waardevolle afvalstromen op scholen in combinatie met een educatietraject. Dit draagt in belangrijke mate bij aan het realiseren van de landelijke VANG-doelstelling (Van Afval Naar Grondstof), waaraan onze gemeente zich door het bestuursakkoord VANG heeft gecommitteerd. Bestaand kader/context Door het inzamelen van waardevolle afvalstromen bij onderwijsinstellingen aan te wijzen als dienst van algemeen belang wordt een belangrijke voorwaarde voor uitvoering van de eerder aangenomen motie 'de afvalvrije school' mogelijk gemaakt. Beoogd effect Het project 'de afvalvrije school' past heel goed binnen het huidige afvalbeleid (bewustwording, afval- en zwerfafvalvermindering, meer gescheiden inzamelen van grondstoffen). Het besluit zoals verwoord in dit voorstel is een belangrijke voorwaarde. Argumenten Cyclus is een overheidsbedrijf in de zin van art.

25g lid 1 sub a van de Mededingingswet (‘een onderneming met privaatrechtelijke rechtspersoonlijkheid, niet zijnde een personenvennootschap met rechtspersoonlijkheid, waarin een publiekrechtelijke rechtspersoon, al dan niet tezamen met een of meer andere publiekrechtelijke rechtspersonen, in staat is het beleid te bepalen’). Hoofdstuk 4b van de Mededingingswet, dat op grond van de Wet Markt en Overheid aan de Mededingingswet is toegevoegd, is daarom op Cyclus van toepassing. De Wet Markt en Overheid legt gedragsregels op aan overheden die economische activiteiten verrichten. Deze gedragsregels houden onder meer in:  Overheden moeten ten minste de integrale kosten van hun goederen of diensten in hun tarieven doorberekenen aan de afnemers;  Overheden mogen hun eigen overheidsbedrijven niet bevoordelen ten opzichte van concurrerende bedrijven. Artikel 10.2 van de Wet Milieubeheer draagt het inzamelen van huishoudelijk afval op aan gemeenten. Het inzamelen van bedrijfsafval behoort in beginsel niet tot deze publieke taak en wordt als economische activiteit gezien. Ook het afval van overheden, semipublieke instellingen, verenigingen en stichtingen, wordt tot het bedrijfsafval gerekend. Hieruit volgt dat ook het afval van scholen als bedrijfsafval aangemerkt wordt en het inzamelen hiervan in beginsel een economische activiteit is waarop de Wet Markt en Overheid van toepassing is.

De gemeenteraad kan besluiten bepaalde economische activiteiten aan te wijzen als dienst van algemeen belang. Op grond van artikel 25h lid 5 Mededingingswet is de Wet Markt en Overheid niet van toepassing op economische activiteiten die plaatsvinden in het algemeen belang. In dat geval hoeft Cyclus niet de integrale kosten voor het inzamelen van het afval van scholen door te berekenen in de tarieven. Voor overheidsbedrijven geldt bovendien specifiek artikel 25j lid 1 Mededingingswet, op grond waarvan een bestuursorgaan een overheidsbedrijf niet bevoordeelt boven andere ondernemingen waarmee dat overheidsbedrijf in concurrentie treedt en evenmin anderszins voordelen mag toekennen aan het overheidsbedrijf die verder gaan dan in het normale handelsverkeer gebruikelijk zijn. Op grond van artikel 25h lid 5 Mededingingswet geldt wederom dat voornoemd ‘bevoordelingsverbod’ niet van toepassing is in geval van een dienst van algemeen belang in de zin van artikel 25h lid 5 Mededingingswet.

2

De mogelijkheid economische activiteiten aan te wijzen als dienst van algemeen belang is relevant voor het inzamelen van waardevolle afvalstromen bij scholen, omdat het voor scholen in de huidige markt te kostbaar is om deze afvalstromen tegen een marktconforme prijs gescheiden te laten ophalen. Met het project ‘De afvalvrije school’ wil gemeente Krimpen aan den IJssel de deelnemende scholen faciliteren bij het realiseren van afvalscheiding, door waardevolle afvalstromen door Cyclus in te laten zamelen bij het huishoudelijk afval. Scholen stellen hier geen financiële vergoeding tegenover, maar zetten zich actief in om de omgeving van de school schoon te houden en nemen afvaleducatie op in het lesprogramma. Dit geldt in ieder geval tijdens de uitvoering van het project. Het inzamelen van restafval maakt nadrukkelijk géén onderdeel uit van ‘De afvalvrije school’, omdat voor het adequaat inzamelen van deze fractie de marktsituatie toereikend is. Motivatie:  Met het ondertekenen van het bestuursakkoord VANG heeft de gemeente Krimpen aan den IJssel zich gecommitteerd aan de landelijke afvalbeleidsdoelstellingen, te weten maximaal 100 kilo restafval per inwoner per jaar en 75% afvalscheiding. Communicatie en educatie zijn cruciale instrumenten om deze doelstellingen te realiseren en het onderwijs kan hier in belangrijke mate aan bijdragen.

Het effect van educatieve activiteiten wordt aanzienlijk versterkt als leerlingen het gewenste gedrag ook op de onderwijslocatie kunnen praktiseren. Het project ‘De afvalvrije school’ voorziet hierin.  Onder de noemer VANG-Buitenshuis heeft de rijksoverheid zich tot doel gesteld de totale hoeveelheid restafval in de kantoor-, winkel- en dienstensector, waarvan ook onderwijsinstellingen deel uitmaken, in 2022 te halveren tot 1 miljoen ton per jaar. Het project ‘De afvalvrije school’ draagt hieraan met de introductie van afvalscheiding en actieve afvaleducatie op scholen direct bij.  Voor scholen is het in de huidige markt te kostbaar om waardevolle afvalstromen tegen een marktconforme prijs gescheiden te laten ophalen. Als het gaat om bedrijfsafval is afvalscheiding namelijk nog geen gemeengoed, het opzetten van een logistiek netwerk voor een doelgroep van beperkte omvang brengt relatief hoge kosten met zich mee. Deze situatie heeft tot gevolg dat afvalscheiding op scholen nauwelijks van de grond komt. Het project ‘De afvalvrije school’ doorbreekt deze impasse.  Het afval van scholen kent een vergelijkbare samenstelling als huishoudelijk afval en op gemeentelijk niveau is het totale volume ervan zeer klein in vergelijking met het volume huishoudelijk afval.

De combinatie van deze factoren maakt het eenvoudig mogelijk dit afval mee te nemen in de routes voor huishoudelijk afval. Voorwaarde is dat scholen gebruikmaken van dezelfde inzamelmiddelen als de huishoudens in de omgeving van de school.  De verwachting is dat private ondernemers die actief zijn in de markt van bedrijfsafvalinzameling slechts in zeer beperkte mate in hun belangen worden geschaad door het inzamelen van waardevolle afvalstromen aan te wijzen als dienst in het algemeen belang. Ten eerste kent de doelgroep scholen slechts een beperkte omvang, in onze gemeente gaat het om 10 basisscholen. Ten tweede heeft de inzameling uitsluitend betrekking op de waardevolle afvalstromen, zoals PMD, GFT en papier. Voor restafval blijven de scholen onveranderd samenwerken met een private partij. Deze twee factoren samen maken dat het totale afvalvolume dat wordt ingezameld als dienst in het algemeen belang slechts een zeer gering deel uitmaakt van de totale markt voor bedrijfsafval. Kanttekeningen 3

Het is denkbaar dat ook andere partijen van mening zijn op basis van het algemeen belang in aanmerking te komen voor deze uitzondering. Scholen kunnen op afvalgebied echter een educatieve taak op zich nemen, die andere partijen niet op vergelijkbare wijze kunnen invullen. Financiële consequenties De kosten voor het educatietraject, te weten €5.200,- startkosten en €2.900,- per school (naar verwachting dus €34.200,- totaal) worden gefinancierd uit de dienstverleningsovereenkomst en zo mogelijk deels uit de landelijke zwerfafvalvergoeding. Aanpak / uitvoering / participatie Cyclus is verantwoordelijk voor de uitvoering van het volledige project ‘de afvalvrije school’ en coördineert zowel de afvalinzameling als het educatietraject. Namens de gemeente Krimpen aan den IJssel treedt de contractbeheerder op als contactpersoon en aanspreekpunt. Betrokken partijen Cyclus gaat verder in gesprek met de scholen over mogelijke deelname. Duurzaamheid Afvalscheiding en –vermindering is een onderdeel van duurzaamheid en het huidige afvalbeleid. Urgentie Gezien de start van het project is besluitvorming in september 2021 gewenst. Evaluatie De uitvoering van het project zullen we betrekken bij de jaarlijkse informatieverstrekking aan uw raad. Bijlagen / achtergrondinformatie Geen Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Krimpen aan den IJssel, Mr. A. Boele Secretaris

4

M.W. Vroom burgemeester

besluit De raad van de gemeente Krimpen aan den IJssel; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 13 juli 2021 besluit: 1.De inzameling en het laten verwerken van waardevolle afvalstromen (zoals GFT, PMD en papier) bij onderwijsinstellingen, aan te wijzen als 'economische activiteit die plaatsvindt in het algemeen belang' in de zin van artikel 25h, lid 5 van de Mededingingswet. Aldus besloten door de raad van de gemeente Krimpen aan den IJssel in zijn openbare vergadering 23 september 2021.

Voorzitter M.W. Vroom

5

G

riffier O. Vliegenthart