Raadsvoorstel Erfgoedverordening 2023

Raadsvoorstel Datum collegevergadering: Portefeuillehouder: Behandelend team: Zaaknummer:

14-11-2023 Kirsten Jaarsma Samenleven 1304709

Onderwerp Erfgoedverordening 2023 Gevraagd raadsbesluit: 1. De ‘Erfgoedverordening 2023, gemeente Krimpen aan den IJssel’ vast te stellen; 2. Te bepalen dat de ‘Erfgoedverordening 2023, gemeente Krimpen aan den IJssel’ in werking zal treden op de dag dat de Omgevingswet in werking treedt. 3. Te bepalen dat artikel 16 van de ’Erfgoedverordening 2023, gemeente Krimpen aan den IJssel’ in werking zal treden op de dag voor de datum van inwerkingtreding van de Omgevingswet. 4. De ‘Monumentenverordening van de gemeente Krimpen aan den IJssel 2008’ in te trekken op de dag dat de Omgevingswet in werking treedt. Aanleiding De huidige Monumentenverordening Krimpen aan den IJssel 2008 is verouderd, gelet op de invoering eerder van de Erfgoedwet in 2016, die gedeeltelijk de Monumentenwet 1988 verving. De invoering van de Omgevingswet op 1 januari 2024 maakt dat de monumentenverordening nu moet worden vernieuwd. Omdat de Monumentenverordening ook regels bevat over de fysieke leefomgeving. De VNG heeft in haar begeleiding van de invoering van de Omgevingswet aangegeven dat deze wijziging voor 1 januari 2024, de dag van inwerkingtreding van de Omgevingswet, moet zijn gebeurd. Om geen lacunes te laten ontstaan in de overgang naar de Omgevingswet. In de Monumentenverordening 2008 staan voorschriften en regels met betrekking tot (het aanwijzen van) gemeentelijke monumenten.

Bij de juridisch technische aanpassing aan de Omgevingswet is gebruik gemaakt van de VNG model erfgoedverordening. Deze verordening is breder van opzet. De wijzigingen in de voorgestelde verordening hebben betrekking op verwijzingen naar wetgeving, regelgeving, grondslagen en definities die waar nodig zijn aangepast en/of aangevuld. De gemeentelijke monumentencommissie wordt de adviescommissie omgevingskwaliteit op grond van artikel 17.9 van de Omgevingswet. Gemeentelijk erfgoedbeleid verandert De bundelingen van wetgeving in één Erfgoedwet en de invoering van de Omgevingswet (hierna: Ow) stimuleren zowel een meer integraal gemeentelijk erfgoedbeleid als de erkenning dat erfgoed een integraal onderdeel is van (de kwaliteit van) de fysieke leefomgeving. Door de invoering van deze twee wetten is het bereik van de gemeentelijke Erfgoedverordening in vergelijking met de Monumentenverordening 2008 zowel breder – het betreft nu monumenten én cultuurgoederen – als smaller: belangrijke fysieke onderwerpen

1 van 5

zoals de aanwijzing of bescherming van archeologische waarden en verwachtingen worden steeds minder geregeld via een verordening en meer via het bestemmingsplan en straks, onder de Ow, het omgevingsplan. Per saldo leidt een en ander tot deze Erfgoedverordening. De Erfgoedverordening houdt rekening met de nieuwe Erfgoedwet, per 1 juli 2016. De Erfgoedwet vervangt en integreert verschillende wettelijke regelingen op het gebied van het cultureel erfgoed. Naast de Erfgoedwet wordt besluitvorming over cultureel erfgoed in de fysieke leefomgeving op termijn geregeld via de Ow. De Erfgoedwet anticipeert op de invoering van de Ow door overgangsrecht als gevolg waarvan delen van de Monumentenwet 1988 van kracht blijven, tot de inwerkingtreding van de Ow. Daarom is deze verordening zowel gebaseerd op de Erfgoedwet als op de Monumentenwet 1988. In de Ow wordt materieel gezien het bestaande stelsel van monumenten- en sloopvergunningen nagenoeg één-op-één overgenomen. Wel vindt op een aantal wetstechnische, procedurele en inhoudelijke punten stroomlijning plaats, die samenhangt met de samenvoeging met andere stelsels en de achterliggende vereenvoudigingsgedachte. Ook bepalingen over taken en bevoegdheden van de gemeentelijke monumentencommissies en de bepalingen over de archeologische monumentenzorg in bestemmingsplannen en omgevingsvergunningen gaan over naar de Ow.

Omdat de Monumentenverordening 2008 vanwege deregulering geen bepalingen kende voor de aanwijzing van gemeentelijke beschermde stads- of dorpsgezichten in Krimpen aan den IJssel, is er voor gekozen ook in deze Erfgoedverordening geen bepalingen hieromtrent over op te nemen. Reikwijdte De Erfgoedwet integreert vanaf juli 2016 de Regeling materieelbeheer museale voorwerpen 2013, de Wet verzelfstandiging museale diensten, de Monumentenwet 1988, de Wet tot behoud van cultuurbezit, de Uitvoeringswet UNESCO-verdrag 1970 inzake onrechtmatige invoer, uitvoer of eigendomsoverdracht van cultuurgoederen en de Wet tot teruggave cultuurgoederen afkomstig uit bezet gebied. Met de inwerkingtreding van de Ow vervalt daaruit het onderdeel Monumentenwet 1988, dat overgaat naar de Ow. In aansluiting op de Erfgoedwet is gekozen voor een brede Erfgoedverordening die conform het begrip ‘cultureel erfgoed’ ziet op zowel onroerend cultureel erfgoed (monumenten) als roerend cultureel erfgoed (cultuurgoederen). Deze verordening ziet in beginsel niet op archeologie. Archeologische waarden moesten ook voor de Ow worden geborgd via het ruimtelijke spoor (lees: de bestemmingsplannen en de afwijkvergunning op basis van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (hierna: Wabo)) op grond van artikel 3.1.6 van het Besluit ruimtelijke ordening en artikel 5.2 van het Besluit omgevingsrecht.

In het overgangsrecht is afzonderlijk wel in een vangnetbepaling voorzien (artikel 16). Wettelijke grondslag De grondslag voor deze verordening bestaat uit artikel 3.16 van de Erfgoedwet en artikel 38 van de Monumentenwet 1988. Na inwerkingtreding van de Ow zal in de Erfgoedwet (artikel 3.16, vierde lid,) zijn opgenomen dat deze verordening geen regels bevat over de fysieke leefomgeving als bedoeld in artikel 2.4 van de Ow. Dit geldt met een geplande overgangstermijn tot 2032.

2 van 5

Argumenten 1.1 Het vaststellen van een Erfgoedverordening is een bevoegdheid van de raad Door het vaststellen van de verordening geeft de raad uitvoering aan artikel 3.16 van de Erfgoedwet (deze wet gaat deels op in de Omgevingswet maar blijft in afgeslankte vorm bestaan). De Erfgoedverordening 2023, gemeente Krimpen aan den IJssel treedt in werking op de dag waarop de Omgevingswet in werking treedt (beoogd op 1 januari 2024). Artikel 16 van de Erfgoedverordening 2023, gemeente Krimpen aan den IJssel treedt in werking op de dag voor de datum van inwerkingtreding van de Omgevingswet. Dit gelet op het overgangsrecht van de Omgevingswet. Het intrekken van de huidige Monumentenverordening 2008 is geregeld in artikel 21 van de voorliggende verordening. Het overgangsrecht is geregeld in artikel 22 van de voorliggende verordening. Door het tijdig vaststellen van de Erfgoedverordening ontstaan er geen lacunes in de regelgeving bij de overgang naar de Omgevingswet. 1.2 Met het vaststellen van de Erfgoedverordening, aangepast aan de Omgevingswet, voldoen we aan één van de door de VNG geformuleerde “Minimale acties Omgevingswet” De VNG heeft een overzicht met “Minimale acties Omgevingswet” opgesteld.

Hierin wordt aangegeven welke voorbereidingen gemeenten minimaal moeten hebben getroffen voor de datum van inwerkingtreding van de Omgevingswet om te kunnen starten met werken onder de Omgevingswet. Het vaststellen van een Erfgoedverordening die aan de Omgevingswet voldoet is één van de acties. 1.3 De omzetting van de Monumentenverordening 2008 naar de Erfgoedverordening 2023 heeft betrekking op wijzigingen in verband met de Omgevingswet en de Erfgoedwet Verwijzingen naar wet- en regelgeving zijn aangepast. Definities zijn, waar nodig, aangepast of aangevuld. De grondslagen zijn aangepast. Daarnaast is een aantal artikelen aangepast aan de modelverordening van de VNG en is een aantal artikelen toegevoegd die in de modelverordening van de VNG staan, maar nog niet in onze eigen Monumentenverordening. Het begrip ‘cultureel erfgoed’ is breder in aansluiting op de Erfgoedwet. Waar bepaalde zaken voortaan op rijksniveau geregeld zijn in de Omgevingswet en dus niet meer op lokaal niveau geregeld hoeven te worden zijn er geen artikelen opgenomen. De omzetting naar de Erfgoedverordening is zoveel als mogelijk beleidsneutraal uitgevoerd. Door de Erfgoedverordening 2023 kan vanaf de datum van inwerkingtreding van de Omgevingswet worden doorgewerkt met een geldige Erfgoedverordening.

1.4 De gemeentelijke monumentencommissie wordt gemeentelijke adviescommissie omgevingskwaliteit op grond van artikel 17.9 Omgevingswet. Op basis van artikel 17.9 van de Omgevingswet moet een gemeentelijke adviescommissie ingesteld worden die tot taak heeft te adviseren over de aanvragen om een omgevingsvergunning voor een rijksmonumentenactiviteit, voor zover het andere dan archeologische monumenten betreft. In de Erfgoedverordening Krimpen aan den IJssel 2023 wordt geregeld dat de gemeentelijke adviescommissie omgevingskwaliteit ook adviseert over gemeentelijke monumenten en omgevingsplanactiviteiten. 1.5 Archeologische monumentenzorg is van rechtswege onderdeel van het tijdelijke deel van het omgevingsplan

3 van 5

De wettelijke grondslag voor artikel 16 (vangnet archeologie) vervalt bij inwerkingtreding van de Omgevingswet. De werking van dit artikel 16 kan uitsluitend behouden blijven door dit artikel één dag vóór inwerkingtreding van de Omgevingswet in werking te laten treden. Dit is dan ook zo opgenomen in de Erfgoedverordening 2023, gemeente Krimpen aan den IJssel. Kanttekeningen 1.1 Alle regels voor de fysieke leefomgeving moeten onder de Omgevingswet in het gemeentelijke omgevingsplan opgenomen worden. Er geldt een overgangsfase (tot 2032) waarbij de gemeente regels over onroerend cultureel erfgoed die zijn gekoppeld aan een locatie moet overbrengen naar het omgevingsplan. Vanaf 1 januari 2032 vervallen alle bepalingen uit de Erfgoedverordening die verplicht in de omgevingsplannen moeten worden opgenomen. 1.2 Mogelijke inhoudelijke aanpassing/aanscherping van Erfgoedbeleid en/of -verordening volgt later. Wij hebben nog steeds het voornemen – zoals verwoord in het Bestuursakkoord – om het gemeentelijk erfgoedbeleid tegen het licht te houden. Op dit moment hebben wij ons moeten beperken tot de strikt noodzakelijke technische aanpassing van de verordening. Op een later moment komen wij op een mogelijke aanpassing van ons beleid terug. Participatie Participatie heeft niet plaats gevonden, omdat het hier een strikt noodzakelijke technische aanpassing betreft.

Financiële gevolgen Niet van toepassing Communicatie Indien de Erfgoedverordening 2023, gemeente Krimpen aan den IJssel door de gemeenteraad is vastgesteld, dan wordt deze bekend gemaakt in het elektronisch Gemeenteblad en op officielebekendmakingen.nl. Nadien is de verordening te raadplegen via www.overheid.nl. Indien de Monumentenverordening 2008 wordt ingetrokken, dan wordt dit bekend gemaakt op de gebruikelijke wijze en aangegeven op www.overheid.nl. Vervolg De Erfgoedverordening treedt in werking op de dag van inwerkingtreding van de Omgevingswet met uitzondering van artikel 16 van de Erfgoedverordening dat in werking treedt één dag vóór de datum van inwerkingtreding van de Omgevingswet. Bijlagen 1. Erfgoedverordening 2023, gemeente Krimpen aan den IJssel 2. Monumentenverordening van de gemeente Krimpen aan den IJssel 2008

4 van 5

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Krimpen aan den IJssel, mr. A. Boele

J.J. Luteijn

secretaris

burgemeester

5 van 5

Raadsbesluit Onderwerp Erfgoedverordening 2023

De raad van de gemeente Krimpen aan den IJssel; Besluit, na het lezen van het voorstel van burgemeester en wethouders van 14 november 2023, om: 1. De ‘Erfgoedverordening 2023, gemeente Krimpen aan den IJssel’ vast te stellen; 2. Te bepalen dat de ‘Erfgoedverordening 2023, gemeente Krimpen aan den IJssel’ in werking zal treden op de dag dat de Omgevingswet in werking treedt. 3. Te bepalen dat artikel 16 van de ’Erfgoedverordening 2023, gemeente Krimpen aan den IJssel’ in werking zal treden op de dag voor de datum van inwerkingtreding van de Omgevingswet. 4. De ‘Monumentenverordening van de gemeente Krimpen aan den IJssel 2008’ in te trekken op de dag dat de Omgevingswet in werking treedt.

Dit besloot de raad van de gemeente Krimpen aan den IJssel in zijn openbare vergadering van 14 december 2023.

voorzitter

griffier

J.J. Luteijn

mr. O. Vliegenthart