Raadsvoorstel Actieprogramma Armoede en Schulden 2021-2024 (OUDE VERSIE)

Raadsvoorstel

Datum collegevergadering: Datum raadsvergadering: Portefeuillehouder: Behandelend ambtenaar: Zaaknummer: E-mailadres:

09 februari 2021 25 maart 2021 Anthon Timm Charissa Koole 375461 en 327785 charissakoole@krimpenaandenijssel.nl

Onderwerp:

Actieprogramma Armoede en Schulden 2021-2024 en Verordening beslistermijn schuldhulpverlening 2021

Gevraagd besluit: 1. Het Actieprogramma Armoede en Schulden Gemeente Krimpen aan den IJssel 20212024 vast te stellen 2. De verordening beslistermijn schuldhulpverlening Gemeente Krimpen aan den IJssel 2021 vast te stellen Inleiding Op 1 januari 2021 is de aangepaste Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) in werking getreden. De Wet gemeentelijke schuldhulpverlening schrijft voor dat de gemeenteraad een plan dient vast te stellen dat richting geeft aan de integrale schuldhulpverlening aan inwoners van haar gemeente. In dit geval betreft ‘het plan’ een ‘actieprogramma’. Het huidige beleidsplan schuldhulpverlening liep af in 2015. Integrale schuldhulpverlening is het actief ondersteunen van een inwoner bij het vinden van een oplossing voor zijn/haar financiële problemen. De taak van het college is om, volgens het actieprogramma, te zorgen voor armoedebestrijding en schuldhulpverlening aan de inwoners van de gemeente. En om de inwoner proactief te benaderen met een hulpaanbod als er signalen zijn ontvangen van schuldeisers over betalingsachterstanden die een goede indicatie vormen voor meer schulden. Daarnaast wordt met de wet een juridische basis (wettelijke doelbinding) gelegd voor vroegsignalering. Met ingang van de Wgs komen ook verplichtingen: 1. Vaste lasten crediteuren moeten signalen gaan aanleveren; 2.

Gemeenten worden verplicht om taken rondom vroegsignalering uit te voeren; 3. Gemeenten zijn verplicht om een aanbod voor een gesprek te doen na ontvangst van een signaal; 4. Wanneer een inwoner een aanvraag voor ondersteuning doet moet de gemeente binnen 4 weken een gesprek aanbieden en maximaal 8 weken na acceptatie van het hulpaanbod een beschikking over toegang en een plan van aanpak opstellen.

Samenvatting De raad wordt gevraagd in te stemmen met het Actieprogramma Armoede en Schulden 2021-2024 en de Verordening beslistermijn schuldhulpverlening Gemeente Krimpen aan den IJssel 2021. Het actieprogramma alsook de verordening zijn beide vereisten die beschreven staan in de aangepaste Wgs. De Adviesraad Sociaal Domein heeft een advies uitgebracht. Bestaand kader/context Het vaststellen van het actieprogramma en de verordening is een wettelijke opdracht vanuit de Wgs. Beoogd effect Het realiseren van een aanpak armoedebestrijding en schuldhulpverlening aan de verantwoordelijkheden die voortkomen uit de gewijzigde WGS per 1 januari 2021. De toepassing van de WGS in onze gemeente moet leiden tot een effectievere gemeentelijke schuldhulpverlening. Afgemeten aan de situatie voor de invoering van de wet moet dit er – onder verder ongewijzigde omstandigheden – uiteindelijk toe leiden dat minder mensen in een (problematische) schuldensituatie terechtkomen, de kwaliteit van de schuldregeling wordt verhoogd en recidive wordt teruggebracht. Argumenten 1.1 Artikel 2 van het wetsvoorstel bepaalt dat de gemeenteraad het plan inzake de integrale schuldhulpverlening telkens voor een periode van ten hoogste vier jaren dient vast te stellen.

Het plan moet de hoofdzaken bevatten van het door de gemeente te voeren beleid betreffende integrale schuldhulpverlening en het voorkomen dat personen schulden aangaan die ze niet kunnen betalen. Artikel 2 lid 4 schrijft voor dat in het plan in ieder geval de hieronder genoemde punten onder worden opgenomen. • Resultaten: welke resultaten de gemeente in de door het plan bestreken periode wenst te behalen; • Kwaliteit: welke maatregelen de gemeenteraad en het college nemen om de kwaliteit te borgen van de wijze waarop de integrale schuldhulpverlening wordt uitgevoerd; • Wachttijd: het maximaal aantal weken dat de gemeente nastreeft om het eerste gesprek waarin de hulpvraag wordt vastgesteld te voeren met een persoon die zich tot het college heeft gewend voor schuldhulpverlening; • Minderjarige kinderen: hoe schuldhulpverlening aan gezinnen met inwonende minderjarige kinderen wordt vormgegeven; 1.2 Het actieprogramma is kaderstellend De komende jaren staan we voor zowel een inhoudelijke als een financiële opgave. Met het actieprogramma prioriteren we met het oog op de mogelijke effecten van Covid-19 en de beperkte middelen die beschikbaar zijn. De komende jaren willen we de trend van stijgende kosten keren door in te zetten op een goede basis; preventie, vroegsignalering, versterken van het proces rondom schuldhulpverlening en nazorg.

Daarbij hebben we oog voor de kwetsbare groepen in Krimpen aan den IJssel. 1.3 Er is draagvlak voor het actieprogramma Het actieprogramma dat voor u ligt is met input van diverse partijen tot stand gekomen. Het meenemen van input van diverse partijen versterkt het actieprogramma en het draagvlak. Krimpenwijzer voert het grootste gedeelte van preventie en vroegsignalering uit m.b.t. armoede en het voorkomen van schulden, De GR IJsselgemeenten voert de schudhulpverlening uit voor de gemeenten krimpen aan den IJssel, Capelle aan den IJssel en Zuidplas. De verordening zal in alle drie de gemeenten gelijkluidend zijn om een efficiënte uitvoering mogelijk te maken.

2

2.1 De Verordening beslistermijn schuldhulpverlening geeft uitvoering aan artikel 4a, derde lid, van de wet, zoals deze met ingang van 1 januari 2021 geldt. De Wgs verplicht gemeenten om de beslistermijn vast te leggen in een verordening. De beslistermijn dient als vastgelegd in artikel 4a, derde lid, van de wet te worden vastgesteld op acht weken. Dit is gelijk aan de maximale redelijke termijn die in artikel 4:13, tweede lid, van de Algemene wet bestuursrecht wordt gesteld. Overigens wordt die termijn in de huidige uitvoering al gehanteerd op grond van de Awb maar is niet vastgelegd in een verordening. 2.2 Door ‘Vroegsignalering schulden’ komen inwoners met schulden eerder in beeld Het is van belang om in een vroeg stadium risicovolle schulden op te sporen wanneer de problematiek relatief klein en beter oplosbaar is. Bij het bestrijden van schuldenproblematiek is een groot probleem dat mensen met schulden zich vaak te laat aanmelden bij de schuldhulpverlening. Dit is vaak pas vijf jaar na het ontstaan van de eerste betalingsachterstanden. Redenen hiervoor zijn onder andere: schaamte, vaak denken dat het zelfstandig oplosbaar is en/of de weg naar hulpverlening is onbekend. Het gevolg hiervan is dat wanneer iemand zich wel aanmeldt, de problematiek zo groot is, er een schuld van gemiddeld €40.000 is en er 14 crediteuren betrokken zijn.

2.3 Vanaf 1 januari 2021 zijn gemeenten verplicht om met vroegsignalering aan de slag te gaan op basis van de signalen van de vier vaste lasten partners. Gemeenten zijn vanaf 1 januari 2021 verplicht na melding van zorgelijke betalingsachterstanden door de vastelasten partners contact op te nemen met de betrokkenen om samen zo snel mogelijk aan een oplossing te werken. De vastelasten partners zijn de leveranciers van vaste lasten als huur, energie, water en de zorgverzekering. Zij zijn verplicht om betalingsachterstanden vanaf 1 januari door te geven aan de gemeenten. In de huidige uitvoeringspraktijk van de schuldhulpverlening zijn er werkafspraken gemaakt met de Woningbouwcorporatie Qua Wonen. De Wgs verplicht gemeenten om de beslistermijn vast te leggen in een verordening. De beslistermijn dient als vastgelegd in artikel 4a, derde lid, van de wet te worden vastgesteld op acht weken. 2.4 Adviesraad Sociaal Domein is betrokken De aangepaste verordening en het nieuwe actieprogramma zijn voorgelegd aan de Adviesraad Sociaal Domein, het college heeft op grond van het advies enkele aanpassingen doorgevoerd in het actieprogramma alsook in de verordening. Deze zijn terug te vinden in bijlage 4 en 5. De adviesraad is positief in zijn advies ten aanzien van het voorstel om in de verordening de maximale beslistermijn van 8 weken vast te stellen.

Kanttekeningen Er zullen zaken nog verder uitgewerkt moeten worden in beleidsregels. De beleidsregels die samenhangen met het actieprogramma worden in 2021 indien nodig aangepast. Op dit moment zijn we bezig in samenspraak met GR IJsselgemeenten en gemeente Zuidplas en Capelle om dit eenduidig af te stemmen. Het actieprogramma vormt de rode lijn waar we de beleidsregels op gaan aanpassen. Financiële consequenties Voor de uitvoering van de vroegsignalering uit de vernieuwde wet gemeentelijke schuldhulpverlening worden geen middelen beschikbaar gesteld door het Rijk. Het Rijk stelt in 2020 en 2021 wel, als onderdeel van het steun- en herstelpakket, extra middelen voor het gemeentelijk schuldenbeleid (landelijk € 15 mln in 2020; € 30 mln in 2021) en de bijzondere bijstand (€ 5 mln in 2020; € 10 mln in 2021) beschikbaar, gelet op de voorziene toename van de armoede- en schuldenproblematiek. De exacte omvang van de Krimpense bijdrage is nog niet bekend. In het actieprogramma hoofdstuk 7 staat het financieel kader.

3

Aanpak / uitvoering / participatie Om te komen tot dit het actieprogramma hebben wij de navolgende stappen gezet: Stap 1: Aanleiding en vraagstelling (digitale bijeenkomsten met deelnemers van GR IJsselgemeenten, Krimpenwijzer en diverse betrokken bij de minimaregelingen) Stap 2: Subregionale (ambtelijke) bijeenkomsten en werkgroepen Stap 3: Opstellen actieprogramma – input beleidsplan Sociaal Domein Stap 4: Deelnemers feedback op concept actieprogramma (8 deelnemers hebben hiervan gebruik gemaakt) Stap 5: Actieprogramma naar college Stap 6: Formeel advies vragen aan Adviesraad Sociaal Domein Stap 7: Vaststelling actieprogramma en bijbehorend raadsvoorstel in college Stap 8: Actieprogramma en verordening vaststellen in raadsvergadering Het actieprogramma zal na vaststelling gedeeld worden met onze partners. De verordening zal na uw besluit bekend gemaakt worden op onze gemeentelijke website en via www.overheid.nl. De GR IJsselgemeenten ontvangt bericht over uw besluit. Zij zullen de verordening plaatsen op hun website. Daarnaast worden de Adviesraad Sociaal Domein en partners in het Sociaal Domein op de hoogte gebracht van de vaststelling van het actieprogramma en de nieuwe verordening.

Urgentie Met de vaststelling van de verordening en het actieprogramma kunnen wij het armoede en schuldenbeleid voor de inwoners van Krimpen voortzetten volgens de richting die het actieprogramma geeft. Dit is, zeker nu ten tijden van een pandemie, van groot belang. Evaluatie De uitvoering van de Wgs en de acties zoals beschreven in het actieprogramma worden gemonitord. In het actieprogramma is in hoofdstuk 7 een hoofdstuk gewijd aan hoe dit zal plaatsvinden. Bijlagen Bij dit raadsvoorstel, met daarin het ontwerpbesluit treft u 5 bijlagen. 1. Actieprogramma Armoede en Schulden 2021-2024 2. Advisering Adviesraad Sociaal Domein Actieprogramma Armoede en Schulden 20212024 3. Advisering Adviesraad Sociaal Domein Verordening beslistermijn schuldhulpverlening 2021 4. Brief van het college in reactie op de advisering van de Adviesraad Sociaal Domein Actieprogramma Armoede en Schulden 2021-2024 5. Brief van het college in reactie op de advisering van de Adviesraad Sociaal Domein Verordening beslistermijn schuldhulpverlening 2021 Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Krimpen aan den IJssel, Mr. A. Boele secretaris

4

M.W. Vroom burgemeester

besluit De raad van de gemeente Krimpen aan den IJssel; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 9 februari 2021 besluit: Het actieprogramma Armoede en Schulden Gemeente Krimpen aan den IJssel 20212024 vast te stellen Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 25 maart 2021

Voorzitter

griffier

M.W. Vroom

O. Vliegenthart

5

besluit De raad van de gemeente Krimpen aan den IJssel; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 9 februari 2021 besluit: De Verordening beslistermijn schuldhulpverlening Krimpen aan den IJssel 2021 vast te stellen Verordening beslistermijn schuldhulpverlening Krimpen aan den IJssel 2021. Artikel 1. Beslistermijn schuldhulpverlening De beschikking tot schuldhulpverlening of de afwijzing ervan, bedoeld in artikel 4a, eerste lid, van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, wordt zo snel mogelijk genomen, doch uiterlijk binnen een een termijn van acht weken na de dag waarop het eerste gesprek, bedoeld in artikel 4, eerste lid, van die wet, heeft plaatsgevonden. Artikel 2. Inwerkingtreding en citeertitel 1. Deze verordening treedt in werking met ingang van 1 januari 2021. 2. Deze verordening wordt aangehaald als: Verordening beslistermijn schuldhulpverlening Krimpen aan den IJssel 2021. Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 25 maart 2021

Voorzitter

griffier

M.W. Vroom

O. Vliegenthart

6

Toelichting Verordening beslistermijn schuldhulpverlening Krimpen aan den IJssel 2021 Algemeen De Verordening beslistermijn schuldhulpverlening geeft uitvoering aan artikel 4a, derde lid, van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (hierna: wet), zoals deze met ingang van 1 januari 2021 zal gelden. Artikel 4a van de wet is ingevoerd bij Wet van 24 juni 2020 tot wijziging van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening ten behoeve van de uitwisseling van persoonsgegevens (Stb. 239).

Artikelsgewijs Artikel 1. Beslistermijn schuldhulpverlening De wet regelt dat inwoners met problematische schulden bij gemeenten terecht kunnen. Het uitgangspunt is dat schuldhulpverlening breed toegankelijk is. Daarbij is van belang dat het voor de inwoner duidelijk is binnen welke termijn na het eerste gesprek over de hulpvraag wordt besloten of diegene voor een schuldenregeling in aanmerking komt. Om deze reden is bij de genoemde wetswijziging in navolging van het advies van de Nationale Ombudsman besloten een wettelijke termijn op te nemen waarbinnen de gemeente na het eerste gesprek over de hulpvraag moet besluiten of iemand voor een schuldenregeling in aanmerking komt. Niet alleen burgers dienen zich aan wettelijke termijnen te houden. Ook van een dienende overheid mag verwacht worden dat zij op een verzoek van een burger binnen een redelijke, door de raad in een gemeentelijke verordening vastgestelde, termijn reageert. Deze termijn mag volgens artikel 4a, derde lid, van de wet niet langer zijn dan acht weken. Dit is gelijk aan de maximale redelijke termijn die in artikel 4:13, tweede lid, van de Algemene wet bestuursrecht wordt gesteld. Een kortere beslistermijn vaststellen is wel toegestaan. De maximale beslistermijn is bepaald op acht weken. Gestreefd wordt naar een kortere beslistermijn dan acht weken.

In de praktijk blijkt echter dat het voor schuldenaren niet altijd mogelijk is om op korte termijn aan de vereisten om toegelaten te worden tot schuldhulpverlening te voldoen. Wanneer de maximale termijn op een termijn van minder dan acht weken zou worden gesteld, bestaat de mogelijkheid dat tot een afwijzing zou moeten worden besloten, terwijl bij een maximale beslistermijn van acht weken iemand wel tot de schuldhulpverlening zou worden toegelaten. Dit is onwenselijk. Artikel 2. Inwerkingtreding en citeertitel De datum van inwerkingtreding valt samen met de inwerkingtreding van artikel 4a van de wet.

7