Initiatiefvoorstel Instellen raadsrapporteurs voor gemeenschappelijke regelingen

Initiatiefvoorstel Van: raadsleden Van Nieuwkoop (SGP) en Tollenaar (VVD) Datum: 20 februari 2025 Onderwerp Instellen raadsrapporteurs voor gemeenschappelijke regelingen Gevraagd raadsbesluit: De Verordening op de raadsrapporteurs gemeente Krimpen aan den IJssel 2025 vast te stellen. Aanleiding Sinds de decentralisaties in 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor jeugdzorg, maatschappelijke ondersteuning en participatie. Deze taken werden overgedragen vanuit de Rijksoverheid met het doel hulp sneller, persoonlijker en effectiever te maken. Voor de uitvoering van deze omvangrijke taken werken gemeenten vaak samen via gemeenschappelijke regelingen (GR-en). Hoewel deze samenwerkingsvormen efficiëntie en schaalvoordelen bieden, leidt regionale uitvoering en besluitvorming ertoe dat taken die dichtbij inwoners zouden moeten staan, juist verder van hen en de gemeenteraad worden geplaatst. Deze situatie creëert een democratische onbalans. Gemeenteraden, die verantwoordelijk zijn voor het stellen van kaders en controleren, hebben moeite om grip te krijgen op GR-en. Besluitvorming vindt plaats buiten de directe invloed van het gemeentebestuur, terwijl het college en de raad verantwoordelijk blijven voor de uitvoering en verantwoording richting inwoners.

Uit herhaald onderzoek van de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden blijkt dat twee derde van de raadsleden GR-en als een bedreiging zien voor de lokale democratie. De nieuwe Wet Gemeenschappelijke Regelingen (2022), bedoeld om de positie van raden te versterken, biedt instrumenten zoals adviescommissies en periodieke evaluaties. In Krimpen aan den IJssel zijn recent GR-en herzien, maar zonder fundamentele aanpassingen op dit gebied. Dit was aanleiding voor de unaniem aangenomen motie ‘Onderzoeken raadsrapporteurs Gemeenschappelijke Regelingen’. Deze vroeg om onderzoek naar de toegevoegde waarde van raadsrapporteurs, met name voor de GR Jeugdhulp Rijnmond (GRJR). De notitie van de griffie bevestigt dat raadsrapporteurs in andere gemeenten een waardevol instrument zijn gebleken om meer grip te krijgen en het inzicht te vergroten. Zij volgen specifieke GR-en namens de raad, onderhouden contact met portefeuillehouders en ambtenaren, en rapporteren objectief aan de raad. Hierdoor wordt complexe informatie toegankelijker en kunnen knelpunten tijdig gesignaleerd worden. De notitie benadrukt dat grip op GR-en essentieel is, omdat gemeenten verantwoordelijk blijven voor de dienstverlening en doelstellingen, zelfs wanneer taken zijn uitbesteed. Dit vereist niet alleen invloed, maar ook diepgaand inzicht in prestaties en risico’s van verbonden partijen.

Raadsrapporteurs helpen hierbij door als deskundige tussenpersonen te functioneren. De ervaring uit andere gemeenten laat zien dat raadsrapporteurs bijdragen aan een sterkere

1 van 3

democratische legitimiteit en de raad in staat stellen een proactieve rol te vervullen. Duidelijke afspraken over werkwijze, ondersteuning en samenwerking met ambtelijk en bestuurlijk betrokkenen zijn echter cruciaal voor succes. Argumentatie 1 De verordening voert het middel raadsrapporteurs in Het instellen van raadsrapporteurs is een middel om de controlerende en kaderstellende rol van de gemeenteraad te versterken in een tijd waarin steeds meer taken regionaal worden uitgevoerd. Door de complexiteit en fysieke afstand van deze besluitvorming wordt democratische controle bemoeilijkt. Een raadsrapporteur is een raadslid die als taak krijgt om een bepaalde gemeenschappelijke regeling van nabij te volgen, hierover aan de raad te rapporteren en de raad te adviseren bij zijn besluitvorming over de GR. Een raadsrapporteur ontzorgt de gemeenteraad doordat hij een vinger aan de pols houdt en de raad kan voorzien van relevante informatie. De gemeenteraad wordt voorzien van overzichtelijke en diepgaande informatie zonder dat elk raadslid zelf de volledige details van een GR hoeft te doorgronden. Dit bespaart tijd en verlaagt de werkdruk, terwijl de raad toch goed geïnformeerde besluiten kan nemen.

2 De verordening regelt de structuur, taken en bevoegdheden De verordening biedt een duidelijke structuur en werkwijze voor raadsrapporteurs, zodat hun taak effectief en transparant kan worden uitgevoerd. In de verordening zijn specifieke bepalingen opgenomen die zorgen voor een heldere taakafbakening, praktische ondersteuning en methodische werkwijzen die de raad in staat stellen grip te houden op GRen. Per GR kunnen maximaal twee raadsleden worden aangesteld, aangevuld met een plaatsvervangend lid. Dit beperkt het aantal betrokkenen en maakt een gerichte, deskundige aanpak mogelijk. Raadsrapporteurs werken onafhankelijk van politieke kleuring en passen de Duisenberg-methode toe om complexe informatie te analyseren en te vertalen naar bruikbare inzichten voor de raad. De verordening schrijft voor dat raadsrapporteurs regelmatig overleg voeren met portefeuillehouders, ambtelijke accounthouders en andere deelnemende gemeenten. Zij rapporteren minimaal eens per kwartaal aan de gemeenteraad en zorgen voor afstemming over standpunten en zienswijzen. Daarnaast stimuleert de verordening samenwerking en kennisdeling tussen raadsrapporteurs van verschillende gemeenten om te leren van elkaars ervaringen. Door deze verordening wordt niet alleen de taakuitvoering van raadsrapporteurs geborgd, maar wordt ook voorzien in een evaluatiecyclus van twee jaar.

Dit waarborgt een continue verbetering van het proces en versterkt de invloed van de raad op regionale besluitvorming. Hiermee vormt de verordening een essentiële basis voor het succes van raadsrapporteurs. Kanttekeningen Hoewel de instelling van raadsrapporteurs aanzienlijke voordelen kan bieden, zijn er ook verschillende aandachtspunten en risico's die zorgvuldig in overweging genomen moeten worden:

2 van 3

1. Tijd en inzet Het raadsrapporteurschap vraagt extra tijd en inzet, ook buiten reguliere vergaderingen. Het is belangrijk dat raadsleden bereid zijn deze verantwoordelijkheid te dragen. 2. Ondersteuning door de griffie Sterke ondersteuning door de griffie is essentieel, vooral in de beginfase. De griffie moet zorgdragen voor begeleiding en praktische hulp. 3. Erkenning en samenwerking Het succes van raadsrapporteurs is afhankelijk van samenwerking tussen de raad, het college, de ambtelijke organisatie en de GR. Directe communicatielijnen zijn noodzakelijk. 4. Afhankelijkheid van inzet en draagvlak De effectiviteit van raadsrapporteurs hangt af van hun persoonlijke inzet en het vertrouwen van de raad. Zonder breed draagvlak kan het instrument zijn potentieel niet volledig realiseren. 5. Onafhankelijkheid en objectiviteit Raadsrapporteurs moeten onafhankelijk en objectief blijven, ongeacht politieke voorkeuren. Zorgvuldigheid en discretie zijn essentieel bij het omgaan met vertrouwelijke informatie. Financiële gevolgen De benoeming van raadsrapporteurs heeft geen directe financiële gevolgen. Vervolg • De griffie wordt verzocht de verordening bekend te maken op de gebruikelijke wijze. • De raad heeft de mogelijkheid om na vaststelling van de verordening te besluiten over het benoemen van raadsrapporteurs.

Onze aanbeveling is om te starten met het benoemen van raadsrapporteurs voor de GRJR. De situatie bij deze GRJR benadrukt de urgentie van meer grip door de raad. De vraag naar jeugdhulp is fors gestegen, wachtlijsten blijven groeien en de kosten lopen uit de hand. Een versterkte democratische controle is cruciaal om deze uitdagingen aan te pakken. Bijlagen Hoogachtend, A.J. van Nieuwkoop

S.L. Tollenaar

raadslid SGP

raadslid VVD

3 van 3

Raadsbesluit Onderwerp Instellen raadsrapporteurs voor gemeenschappelijke regelingen

De raad van de gemeente Krimpen aan den IJssel; Besluit, na het lezen van het voorstel van de leden Van Nieuwkoop en Tollenaar van 20 februari 2025, om: De Verordening op de raadsrapporteurs gemeente Krimpen aan den IJssel 2025 vast te stellen. Verordening op de raadsrapporteurs gemeente Krimpen aan den IJssel 2025 Artikel 1. Begripsbepalingen In deze verordening wordt verstaan onder: a. raadslid: lid van de gemeenteraad van Krimpen aan den IJssel; b. raadsrapporteur: door de raad aangewezen raadslid die relevante informatie ophaalt en verzamelt voor gemeenschappelijke regelingen, dit analyseert en de gehele raad hierover rapporteert en adviseert; c. griffie: de griffier of medewerker van de griffie d. gemeenschappelijke regeling (GR): samenwerkingsovereenkomst tussen bestuursorganen van gemeenten, provincies, waterschappen, rechtspersonen of andere openbare lichamen voor de behartiging van gezamenlijke belangen; e. methode-Duisenberg: analysemethode voor financiële stukken, gebaseerd op zes vragen: 1. Wat is het beeld van het beleidsterrein op hoofdlijnen? 2. Welke doelen zijn gepland/behaald? 3. Welke prestaties zijn gepland/geleverd? 4. Wat gaat het kosten/heeft het gekost? 5. Wat is het oordeel over de rechtmatigheid, doeltreffendheid en doelmatigheid? 6. Welke conclusies en aanbevelingen heb ik (als rapporteur aan de raad)? Artikel 2. Algemene bepalingen 1.

Per gemeenschappelijke regeling worden twee raadsleden benoemd als raadsrapporteur en een raadslid als plaatsvervangend raadsrapporteur. 2. Een raadslid kan niet als raadsrapporteur optreden bij een GR waarin hij persoonlijk betrokken is of waarvoor hij als vertegenwoordiger optreedt. 3. Het lidmaatschap als raadsrapporteur eindigt: a. door ontslag op eigen verzoek; b. door ontslag door de raad; c. bij aftreden als lid van de raad; d. door overlijden; 4. Raadsrapporteurs ondersteunen de controlerende en kaderstellende rol van de raad. 5. Raadsrapporteurs handelen als gemeenteraadslid onafhankelijk van politieke kleur.

6. Raadsrapporteurs hanteren de methode-Duisenberg. 7. De griffie ondersteunt de raadsrapporteurs en coördineert, indien nodig, met rapporteurs van andere gemeenten. 8. Stukken van de GR worden na ontvangst direct doorgestuurd naar de raadsrapporteurs ter beoordeling. 9. Het college van burgemeester en wethouders is bevoegd de raad te adviseren en besluiten m.b.t. GR-en voor te bereiden en uit te voeren (Gemeentewet, artikel 160, lid 1b). Artikel 3. Taken en bevoegdheden van raadsrapporteurs 1. Raadsrapporteurs hebben de volgende taken en bevoegdheden met betrekking tot de gemeenschappelijke regeling waarvoor zij benoemd zijn: a. Volgen van ontwikkelingen en signaleren van aandachtspunten; b. Onderhouden van contact met de GR namens de gehele raad; c. Adviseren en coördineren bij regionale bijsturing; d. Mogelijkheid tot leveren input voor een zienswijze namens de raad; e. Uitwisselen van informatie met andere deelnemende gemeenten; f. Periodiek overleg voeren (minimaal per kwartaal) met portefeuillehouders en ambtelijke accounthouders; g. Minimaal één keer per kwartaal, of op verzoek van raadsleden/fracties, rapporteren aan de raad tijdens een raadsvergadering of commissievergadering; h. Stroomlijnen van processen rondom relevante informatievoorziening; i. Afstemmen van interne raadsstandpunten en (concept-)zienswijzen. 2.

Raadsrapporteurs nemen het initiatief tot overleg met andere raadsrapporteurs over de uitvoering van hun taak. Dit overleg kan plaatsvinden in formele of informele bijeenkomsten, al dan niet met betrokkenen van de GR en deelnemende gemeenten. 3. Raadsrapporteurs adviseren de raad over de inzet bij GR-en voor de volgende raadsperiode. 4. De rapporteur wordt in staat gesteld om: a. input te leveren op de vergaderstukken voor de Algemeen Bestuursvergaderingen; b. de ontwikkeling van de regeling te bespreken met de portefeuillehouder n.a.v. de conceptkadernota en de conceptbegroting; c. overleg te hebben met een vertegenwoordiger van de gemeenschappelijke regeling. Artikel 4. Evaluatie De werkwijze en het proces van de raadsrapporteurs worden eens per twee jaar geëvalueerd. Artikel 5. Citeertitel Deze verordening wordt aangehaald als ‘Verordening op de raadsrapporteurs gemeente Krimpen aan den IJssel 2025’. Artikel 6. Inwerkingtreding Deze verordening treedt in werking op de dag na bekendmaking.

Dit besloot de raad van de gemeente Krimpen aan den IJssel in zijn openbare vergadering van 24 april 2025.

voorzitter

plaatsvervangend griffier

mr. H.D. Westerdijk

M. Keimpema-Schouten