Eindverslag informateur Krimpen aan den IJssel 19 april 2022

Aan: Gemeenteraad Krimpen aan den IJssel Raadhuisplein 2 2922 AD Krimpen aan den IJssel

Amsterdam, 19 april 2022 Betreft: eindverslag verkenning coalitiemogelijkheden Krimpen a/d IJssel Geachte leden van de raad, Op 21 maart heeft u mij de opdracht gegeven om tot een voorstel te komen voor een ‘robuuste coalitie’ voor Krimpen aan den IJssel. In dit verslag deel ik mijn bevindingen met de gehele raad van uw gemeente. In het eerste deel kom ik tot een conclusie met betrekking tot de vraag wie in de formatie het voortouw neemt. In het tweede deel kom ik tot een advies om de komende periode te benutten voor het versterken van het lokaal bestuur in Krimpen a/d IJssel. Vanzelfsprekend ben ik graag tot een nadere toelichting aan u bereid. 1

Conclusie voor de formatie Ik ben in drie rondes gekomen tot een conclusie. De eerste ronde gesprekken met alle fractiedelegaties vond plaats aan de hand van uw handreiking die voor de verkiezingen was gemaakt. De tweede ronde vond plaats aan de hand van mijn terugkoppeling aan de delegaties. In de derde ronde heb ik in drie gesprekken (eerst twee aparte gesprekken, daarna één gezamenlijke) verkend welke mogelijkheden en beperkingen de twee grootste partijen (Leefbaar Krimpen en SGP) in Krimpen a/d IJssel zien om van verkenning naar formatie te komen. Aan de hand van de eerste ronde heb ik een vijftal criteria voor een robuuste coalitie opgesteld: 1. Partijen kunnen naar eigen zeggen met elkaar in 1 coalitie. 2. Voorstel is goed uitlegbaar aan de kiezer. 3. Balans tussen vernieuwing en continuïteit. 4. Geen gedoogconstructie (wel in coalitie, geen wethouder leveren). 5. Minimaal 12 zetels. Aan het einde van de eerste ronde was mijn beeld dat twee opties aan deze criteria voldoen. Optie 1: Leefbaar Krimpen, Stem van Krimpen, PvdA, CDA. Optie 2: SGP, Stem van Krimpen, Krimpens Belang, CDA. Daarbij achtte ik de eerste optie het best uitlegbaar aan de kiezer. Daarnaast denk ik dat het voor de bestuurscultuur van Krimpen goed is als Leefbaar Krimpen echt verantwoordelijkheid gaat nemen voor het bestuur van deze gemeente.

Aan het einde van ronde twee bleek geen van beide opties op voldoende draagvlak te kunnen rekenen. De puzzel was met mijn eerste advies en uw reacties daarop dus nog niet gelegd. Daarom heb ik de twee grootste partijen van beide opties (Leefbaar Krimpen en SGP) uitgenodigd om met mij te spreken over de mogelijkheden en belemmeringen om tot een goede coalitie te komen. Het resultaat van deze gesprekken is dat beide partijen bereid zijn om te fungeren als motorblok voor een nieuwe coalitie. Daarmee kiezen beide partijen niet de makkelijke weg. Zowel programmatisch als in stijl zijn er duidelijke verschillen die overbrugd moeten worden. Deze overbrugging vormt in potentie juist een meerwaarde voor het bestuur van Krimpen. In Krimpen zijn inwoners immers samen verschillend, de gemeente kent in haar midden duidelijke verschillen in levensovertuigingen. Het

lokaal bestuur kan in de goede zin representatief zijn als zij erin slaagt die verschillen werkbaar te maken. Mijn conclusie uit de verkenning is dan ook dat Leefbaar Krimpen en SGP aan zet zijn om het voortouw te nemen in de formatie. Een coalitie van deze twee partijen, aangevuld met 1 of 2 andere partijen voldoet volledig aan alle vijf geformuleerde criteria. Daarbij doen zij er goed aan als zij vroegtijdig in het formatieproces gezamenlijk één of twee partijen uitnodigen zich aan te sluiten. Mijn advies aan leefbaar Krimpen en SGP is om deze formatie in verbinding met de hele raad vorm te geven. Dat vraagt om een open formatieproces. Ik doe hiervoor in het tweede deel een kleine voorzet. 2

Analyse functioneren gemeenteraad Krimpen aan den IJssel De gemeenteraad van Krimpen heeft een woelige bestuursperiode (2018 - 2022) achter de rug, waarin de onderlinge verhoudingen stevig onder druk zijn komen te staan. De breuk van 2020 had impact op de onderlinge verhoudingen. Corona heeft herstel van relaties bemoeilijkt. Tot slot heeft de campagne de verhoudingen nog eens extra op scherp gezet. Het effect is dat verschillende verhalen zijn ontstaan over dezelfde gebeurtenissen. Oordelen over gedrag zijn ook oordelen over personen geworden. Het verbindend vermogen binnen het systeem van de raad als geheel raakte beperkt. Dat vermogen heeft in de afgelopen periode vooral vorm gekregen in ‘eigen kring’, dus wel in college en coalitie of binnen een politieke partij, maar niet tussen kringen. In deze ‘eigen kring dynamiek’ verdringt praten over praten met. In de eerste ronde gesprekken was deze dynamiek te merken aan ‘gebrek aan buitenlucht’. De aandacht trok vanzelf naar de binnenkant van de politiek en weg van de maatschappelijke opgaven. Dat maakt het ook lastiger om incidenten in het juiste perspectief te plaatsen. In deze dynamiek is robuust bestuur onwaarschijnlijk. Tegelijkertijd kan worden geconstateerd dat het zittend bestuur na de breuk onder lastige omstandigheden een grote verantwoordelijkheid genomen. Deze verantwoordelijkheid is ook waargemaakt.

Als we het functioneren van het lokaal bestuur van Krimpen in termen van bestuurskracht zouden duiden, dan ligt het probleem niet in uitvoeringskracht, maar in legitimiteitskracht. Legitimiteit ontstaat waar (politieke) verschillen worden besproken en vervolgens op gezaghebbende manier werkbaar worden gemaakt. Dat vraagt om vernieuwing in de werkwijze van raad en college gezamenlijk. Ik heb in mijn tussentijdse terugkoppeling drie voorstellen gedaan om het lokaal bestuur te versterken: 1. De coalitievormende partijen geven de formatie vorm als een open proces, zodat de inbreng van de hele raad een plek krijgt in het bestuursprogramma 2022 – 2026. De raad wordt tijdens het proces gekoesterd in haar positie als hoogste orgaan van de gemeente. 2. De raad als geheel stelt een statuut op waarin afspraken worden gemaakt over omgangsvormen binnen de raad, tussen raad en college en met de ambtelijke organisatie. Onderdeel van deze afspraken is ook de manier waarop omgangsvormen worden gehandhaafd. 3. Tijdens de formatie worden afspraken gemaakt over werken aan bestuurlijke kwaliteit: met alle collegeleden wordt op basis van een ‘objectiverende analyse’ op drie fronten tegen het licht gehouden waar systematische reflectie gewenst is: a. Bestuurlijke kwaliteit als portefeuillehouder; b. Bijdrage aan stabiliteit college en coalitie; c. Verbindend vermogen naar raad als geheel.

Op basis van de tweede ronde gesprekken kom ik over dit voorstel tot drie aanscherpingen en twee conclusies. De aanscherpingen zijn: 1. Deelname aan een open proces moet voor alle partijen lonend zijn. Dat vraagt om een ruimhartige en publieke erkenning van ieders bijdrage aan het proces.

2. Het opstellen van een statuut mag geen papieren operatie worden. Een statuut is de bevestiging van een gezamenlijk lerend proces. Daarbij is het goed wanneer het statuut handelingsverlegenheid vermindert. Daarmee bedoel ik dat het handreikingen geeft voor actie als het nodig is. 3. Binnen het college is er een onderscheid tussen de wethouders - die ook een verantwoordelijkheid hebben naar de coalitie - en de burgemeester, die als voorzitter van raad en college beide in zijn geheel verbindt. De conclusies luiden: 1. Alle fracties zijn bereid te werken volgens de lijn van de drie verbeterpunten, ongeacht de vraag of zij in de oppositie of in de coalitie terecht komen. 2. De driehoek van burgemeester, gemeentesecretaris en griffier is bereid om in het bewaken en stimuleren van het proces een dragende rol te vervullen. Die rol kan de driehoek op zich nemen als de raad daartoe concreet een verzoek doet. Tot slot

Gedurende het proces van informatie heb ik de gesprekken steeds als open en constructief ervaren. Dank aan alle gesprekspartners voor de mooie gesprekken. Soms verwarrend, soms verhelderend, steeds verrijkend. Ik ben deskundig en voortvarend bijgestaan door de raadsgriffier. In zijn rol van sparringpartner stelde hij daarbij vaak de goede vragen. Hartelijk dank aan Onno Vliegenthart voor al zijn doe- en denkwerk bij deze verkenning. Je betrokkenheid en scherpte sterken mij in de hoop dat Krimpen aan den IJssel een goede bestuursperiode tegemoet gaat. Vriendelijke groet,

Henk Gossink.