Cultuurnota Culturele Kracht, Kleurrijk Krimpen 2019-2022, verlengd tot 2024

C

Culturele Kracht Kleurrijk Krimpen aan den IJssel 2019 - 2022

Cultuurnota

“AANDACHT VOOR CULTUUR IS EEN VOORWAARDE. CULTUUR RAAKT EN VERBINDT ONS ALLEMAAL” Kirsten Jaarsma wethouder cultuur

In deze Cultuurnota leest u wat we op het gebied van cultuur tussen 2019 en 2022 willen bereiken.

Inhoud Voorwoord Cultuur Inleiding Leeswijzer Werkwijze Onderbouwing Wat hebben we al bereikt Hoofddoel 1. Informeren 2. Verbinden en eigen kracht versterken 3. Ontplooiing en zingeving 4. Vrijwilligers 5. Evaluatie gemeentelijk beleid 6. Financiën

Foto cover: Fotograaf Jan Trouwborst

3 3 3 4 4 4 5 7 8 8 10 13 14 15

Voorwoord

Cultuur

Tijdens het opstellen van deze voorliggende nota werd bevestigd wat ik al dacht: Krimpen aan den IJssel kent een heel mooi en veelzijdig cultureel leven. We zien kunst in de openbare ruimte, exposities in De Tuyter, de lokale omroep, vele koren, mogelijkheden voor theater, muziek en dans en ga zo maar door.

Cultuur betekent oorspronkelijk verbouwen (cultiveren). Cultuur gaat in die zin om maken, scheppen, creëren. Het gaat echter ook om al die dingen die mensen denken, doen en hebben: gewoonten en gebruiken, godsdienst, normen en waarden, bestaanswijze, muziek en voorwerpen, eetgewoonten en wijze van kleden, bouwwerken. Het gaat om uitingen in de vorm van muziek en toneel, beeldende kunst(en), letteren, media, film, geschiedenis en erfgoed. We noemen hierbij ook de plekken waar cultuur kan worden ervaren, zoals een theater, museum, de openbare ruimte, school, bibliotheek, een landgoed of een festival. Onder kunst en cultuur verstaan we het zelf doen als amateur of professional en individueel of in verenigingsverband, maar ook het publiek, dat kijkt naar, luistert, geniet, alleen of samen, behoort er toe.

Goede voorzieningen, veel instellingen en verenigingen en heel veel vrijwilligers dragen bij aan ons mooie dorp. Cultuur is samen met recreëren, sporten en andere manieren van zingeving van belang voor de leefbaarheid in onze gemeente. Om voor onze inwoners als gemeente aantrekkelijk te zijn en te blijven is aandacht voor cultuur een voorwaarde. Cultuur is alles wat wij als mensen samen maken. Het maakt ons tot wie we zijn. Cultuur verbindt ons en maakt het mogelijk dat mensen elkaar kunnen ontmoeten. Met heel veel plezier en trots bied ik u dan deze cultuurnota, getiteld ‘Culturele Kracht Kleurrijk Krimpen aan den IJssel 2019 - 2022’ aan. Kirsten Jaarsma

Inleiding Cultuur is van grote betekenis voor de kwaliteit van onze samenleving en bij uitstek geschikt om de sociale kracht te versterken. Cultuur draagt bij aan ontplooiing, participatie, identiteit, creativiteit, sociale cohesie en biedt zingeving. Daarmee levert cultuur een bijdrage aan prettig wonen, werken en recreëren. Met ons cultuurbeleid willen we onze inwoners in staat stellen mee te doen en trots te zijn op wat onze gemeente cultureel te bieden heeft. We richten ons op het beter zichtbaar maken van wat er is en op het leggen van (nieuwe) verbindingen. Vanuit een goed cultureel klimaat kunnen onze inwoners genieten van kunst, onze cultuur en onze geschiedenis. Zo vergroten we ook de recreatieve mogelijkheden in onze gemeente. Het creëren van een goed lokaal cultureel klimaat is een gezamenlijke opgave voor inwoners, ondernemers, culturele organisaties en de gemeente. Soms heeft de gemeente een bepalende of faciliterende rol. Soms treden juist inwoners, kunstenaars en organisaties op de voorgrond. Er gebeurt heel veel in onze gemeente op het gebied van cultuur. Dat willen we behouden. De rol van de gemeente richt zich voornamelijk op het bieden van basisvoorzieningen en het stimuleren van cultuurbeleving. De gemeente is hierbij regisserend en voorwaardenscheppend. Trends en veranderingen in de samenleving vragen om dynamisch beleid.

In deze nota wordt zichtbaar in welke richting we cultuurbeleid verder willen ontwikkelen. Via monitoring en evaluatie in de komende jaren komen gegevens beschikbaar die richting kunnen geven aan cultuurbeleid na 2022.

3

Leeswijzer In deze cultuurnota beschrijven we wat onze doelen zijn. Ieder hoofdstuk heeft dezelfde opbouw: een korte inleiding vullen we aan met wat we concreet willen bereiken. Vervolgens beschrijven we hoe we dat willen doen, aangevuld met eventuele actiepunten. We laten ook zien wat het volgens ons mag kosten. Aan het eind van de cultuurnota is een financiële samenvatting opgenomen met gedifferentieerde kosten per kalenderjaar.

Werkwijze In negentien gesprekken hebben we van instellingen en inwoners gehoord wat zij belangrijk vinden als het om cultuur gaat. Belangrijke thema’s hebben betrekking op wat de betekenis van cultuur voor een ieder is en het geïnformeerd zijn over culturele activiteiten. Aandacht wordt gevraagd voor vergrijzing van de grote groep vrijwilligers die cultureel actief is en voor de jeugd. De positie van De Tuyter als cultureel ontmoetingscentrum is eveneens besproken. Opmerkingen en gedachten van onze gesprekspartners hebben of een plek gekregen in de cultuurnota of zijn als actiepunt opgenomen. In bijlage 1 is een overzicht te vinden van alle opmerkingen inclusief de verwerking in de nota.

Onderbouwing Een wettelijke en inhoudelijke onderbouwing voor wat we willen doen hebben we opgeschreven in ‘Bouwstenen onderbouwing cultuurnota’. In dat document is te lezen welke verantwoordelijkheden de verschillende overheden hebben, wat het wettelijk kader voor gemeentelijk cultuurbeleid is, welke verbindingen met andere beleidsterreinen breed gedragen worden. We laten ook maatschappelijke trends in cultuur(beleving) zien. Kerncijfers en een overzicht van de culturele infrastructuur geven een beeld van de huidige situatie in onze gemeente. We sluiten af met informatie over wettelijke gemeentelijke taken, monitoring en evaluatie en een overzicht van alle geraadpleegde bronnen. In de bijlage ‘Bouwstenen onderbouwing cultuurnota’ staan relevante gegevens die van invloed zijn op keuzes die we in onze cultuurnota maken. In de bijlage ‘Wat Instellingen en inwoners belangrijk vinden’ geven we een overzicht van het resultaat uit de gevoerde gesprekken met instellingen en inwoners. Die resultaten laten zien dat er draagvlak is voor wat we in de cultuurnota beschrijven. Bijlage 1 Wat Instellingen en inwoners belangrijk vinden. Bijlage 2 Alle bekende verenigingen, stichtingen, instellingen en voorzieningen. Bijlage 3 Bouwstenen onderbouwing cultuurnota.

4

Alice in Krimpenland Krimpen aan de IJssel 2006 / 2007 Herman Lamers (1954) Een stukje niemandsland aan de rand van de nieuwbouwwijk Lansingh-Zuid in Krimpen aan de IJssel. Het is een overgangsgebied van de bebouwing naar een natuurgebied. Het beeld is bijzonder omdat het meisje op de bol met haar rug naar de mensen staat en haar ogen dicht heeft. De aluminiumboomstronken zijn afgietsels van echte bomen en nodigen uit om erop te gaan staan en over het water heen te kijken. Foto: Fred Rolloos Alice’s Adventures in Wonderland ontstond gedeeltelijk uit het verhaal dat Lewis Carroll op 4 juli 1862 vertelde tijdens een roeitochtje op de verjaardag van Alice Liddell. Hoewel onzin het thema van het boek is, raakt het verhaal kinderen en volwassenen. Taal, identiteit, logica: zin en onzin, spelen een kenmerkende rol. Ook voor een cultuurnota kunnen dezelfde kenmerken helpen om tot een coherent verhaal te komen dat met verbeelding verteld kan worden. Bouwstenen onderbouwen het verhaal en bieden ruimte om, al dan niet met ogen dicht, eigen vergezichten te zoeken.

Wat hebben we al bereikt Uit de gesprekken en de grote opkomst bij de algemene bijeenkomst over de cultuurnota blijkt de betrokkenheid van instellingen, verenigingen en inwoners bij kunst & cultuur. Hieronder geven we een overzicht van alle in het oog springende zaken.

Culturele voorzieningen In Krimpen is er een basisinfrastructuur van de bibliotheek, een muziekschool, het streekmuseum, een dansschool en een theaterschool. Ook is er een lokale omroep. Bibliotheek aan den IJssel heeft haar activiteiten niet meer alleen in De Tuyter, maar ook zijn er bibliotheken op scholen ontstaan. Expliciete aandacht krijgen inwoners met een taalachterstand. De bibliotheek zet in op de kerntaak ‘leesbevordering en kennismaking met literatuur’ om de leesmotivatie en de leesvaardigheid van mensen te vergroten en op de kerntaak educatie en ontwikkeling. Hiernaast wordt bij de ontwikkelingen van de bibliotheek aandacht besteed aan de derde kerntaak cultuur. De Muziekschool Krimpen is verhuisd naar De Tuyter en verzelfstandigd. Vanaf 1 september 2017 draait de muziekschool met behulp van gemeentelijke subsidiëring vanuit een zelfstandige stichting. Er worden lessen aangeboden in het primair en voortgezet onderwijs. In de vrije tijd worden er lessen en cursussen verzorgd voor alle leeftijden. Hiernaast worden er optredens en muziekactiviteiten georganiseerd. Het Streekmuseum Krimpenerwaard is gevestigd in een monumentale boerderij aan de IJsseldijk. Het museum is gevestigd in de gemeente Krimpen aan den IJssel maar vertegenwoordigt de hele Krimpenerwaard.

In 2019 bestond het museum 65 jaar wat herdacht is met een expositie van 65 voorwerpen uit de hele Krimpenerwaard. Het museum is naast museum op diverse manieren inzetbaar en heeft een sociale functie. Er zijn rond 90 vrijwilligers die over veel expertise beschikken en alles onderhouden. Door middel van de collectie worden verhalen verteld en doorgegeven. De exposities maken verbinding met allerlei thema’s gerelateerd aan het leven in de Krimpenerwaard. De Lokale Omroep Krimpen (LOK) verzorgt een breed palet van programma’s van ‘Kijk op Krimpen’ tot religieuze programma’s. Er wordt non-stop uitgezonden waarbij 70-80 vrijwilligers actief zijn. In 2015 heeft de gemeenteraad besloten tot een grootschalige renovatie van De Tuyter. Het gebouw is aangepakt en heeft nu als ondertitel ‘Hart van Krimpen’. Naast de vaste en incidentele huurders is de ontmoetingsruimte voor en door

alle inwoners te gebruiken. Er is een leestafel, er kan gewerkt worden en er worden veel activiteiten georganiseerd door diverse partijen zoals de speelochtend met kinderen, taalcafé en optredens. Vereniging Krimpener Kunstwaard verzorgt in deze ontmoetingshal 5 á 6 exposities per jaar met regelmatig een culturele opening.

Een rijk cultureel verenigingsleven Wat uit alle gesprekken naar voren komt is dat zowel instellingen, vrijwilligers als inwoners trots zijn op de activiteiten die er in Krimpen worden georganiseerd. Ondanks allerlei obstakels zoals beperking financiële middelen, geen optimale ruimtes, grote werkdruk voor vrijwilligers, zijn er veel culturele activiteiten waar men passief en actief aan meedoet. In bijlage 2 is een totaaloverzicht opgenomen van alle instellingen en verenigingen die actief zijn op cultureel gebied.

Cultuureducatie In 2008 hebben door een regeling vanuit het Rijk de combinatiefuncties sport & cultuur hun intrede gedaan. In de regeling worden de combinatiefuncties cultuur cultuurcoach genoemd. Wat destijds kleinschalig is begonnen, is inmiddels uitgegroeid tot Stichting Synerkri. Deze stichting zorgt, naast sport en het exploiteren van de binnensportaccommodaties, voor de cultuureducatie onder schooltijd en de cultuureducatie voor de jeugd na schooltijd. Synerkri heeft hierin de rol van verbinder tussen de vraag van de scholen en het aanbod van de (lokale) culturele instellingen.

Evenementen Stichting Krimpen Presents organiseert sinds 2011 (muziek) evenementen in de gemeente. In eerste instantie ging het om het Oranje Festival/het Bevrijdingsfestival. Sinds 2016 heeft Krimpen Presents zich gericht op de organisatie van het Krimpen Festival. Dit festival startte in 2015 op initiatief van de gemeente. Het is een evenement waar onder andere alle lokale sport- en cultuuraanbieders kunnen laten zien wat zij doen. Het festival wordt afgesloten met een divers muzikaal programma. Daarnaast zijn er kleine en grotere evenementen die wel of niet met steun van de gemeente georganiseerd worden. Er zijn nieuwe evenementen die ontstaan en er zijn evenementen die verdwijnen. In 2012 is er een evenementennota inclusief handleiding opgesteld waar instellingen gebruik van kunnen maken.

Het culturele programma in De Tuyter Naast het beschikbaar stellen van de middelen voor de verbouwing heeft de gemeenteraad destijds een eenmalig en aflopend budget beschikbaar gesteld voor het culturele programma in De Tuyter. De Cultuurwerkplaats verzorgt de culturele programmering in De Tuyter. Met klassiek tot een

5

pubquiz wordt een gevarieerd en aansprekend programma gemaakt. Steeds meer mensen, zowel binnen als buiten onze gemeente, weten de weg naar De Tuyter te vinden. De Cultuurwerkplaats heeft onderdak gevonden bij Stichting Synerkri.

Beeldende kunst In de gemeente zijn in het verleden diverse kunstobjecten aangekocht. Deze objecten verfraaien de buitenruimte. Om de jeugd de buitenkunst bewust te laten ervaren is er een beeldenroute ontworpen.

Monumenten In de gemeente hebben we een aantal monumenten staan waar onder de boerderij van het streekmuseum. Door het meedoen aan de landelijke Open Monumentendag in samenwerking met de gemeenten Capelle aan den IJssel en Krimpenerwaard ondersteunen we de zorgplicht die wij als gemeente hebben voor deze monumenten.

Subsidiering De gemeente faciliteert en subsidieert diverse culturele instellingen en initiatieven. De subsidie wordt verleend op basis van de algemene subsidieverordening (ASV) en de daaraan gekoppelde beleidsregels. In 2018 is de ASV vernieuwd. Naar aanleiding hiervan en de voorliggende cultuurnota zullen de beleidsregels voor cultuur herzien worden.

6

Verbinding met het sociale domein Het toewerken naar een inclusieve samenleving wordt breed gedragen binnen de gemeente. Ons cultuurbeleid is gericht op het mogelijk maken dat cultuur voor iedereen bereikbaar is. Hier willen we actief een bijdrage aan leveren. Een groeiend aantal mensen verliest aansluiting bij de samenleving doordat zij over onvoldoende basisvaardigheden beschikken. De bibliotheek heeft hierin een belangrijke opdracht. Binnen de eenzaamheidsprojecten zien we cultuur terug. Een goed voorbeeld is het Café van Toen en Nu, maandelijks georganiseerd in het Streekmuseum Krimpenerwaard. Diverse koren en muziekverenigingen treden op voor ouderen of organiseren activiteiten in de gemeente. Krimpen aan den IJssel kent meerdere buurtkamers waar diverse (culturele) activiteiten georganiseerd worden. Deze zijn eigendom van de woningstichting QuaWonen en worden geprogrammeerd via KrimpenWijzer.

Herdenken en vieren Jaarlijks vieren en herdenken we in de gemeente belangrijke gebeurtenissen. De aankomst van Sinterklaas is een jaarlijks terugkerend feest. De kerstboomverbranding wordt gezien als een echte Krimpense traditie. Hetzelfde geldt voor de viering van Koningsdag met een programma voor jong en oud. Er wordt ook aandacht besteed aan plechtige momenten, zoals Dodenherdenking bij de begraafsplaats IJsseldijk.

Hoofddoel Cultuur zorgt voor sociale samenhang en verbinding, biedt zingeving en mogelijkheden voor ontplooiing en participatie voor al onze inwoners

Wat willen we bereiken en hoe doen we dat?

A

B

C

D

In 2022 is de lokale culturele infrastructuur versterkt

In 2022 kunnen meer inwoners hun culturele talenten ontplooien

In 2022 zijn verbindingen zichtbaar tussen culturele instellingen, verenigingen, onderwijs, maatschappelijke partners en zorg

In 2022 is de zichtbaarheid van cultuur in onze gemeente vergroot

Informeren 1.1 Uit Agenda

Informeren 1.1 Uit Agenda 1.2 Gemeentelijke website

Verbinden, eigen kracht versterken 2.4 Combinatiefuncties 2.5 Evenementen 2.6 Stimuleren samenwerking

Verbinden, eigen kracht versterken 2.1 Jongeren 2.2 Ouderen 2.3 Wijkgericht werken 2.6 Onderlinge samenwerking

Verbinden, eigen kracht versterken 2.6 Stimuleren samenwerking

Ontplooiing en zingeving 3.7 Subsidies

Ontplooiing en zingeving 3.4 Cultureel programma

Ontplooiing en zingeving 3.1 Cultuuronderwijs 4 -12 jaar 3.2 Jeugd en vrije tijd 4 - 12 jaar 3.3 Jeugd 12-18 jaar 3.5 Ouderen 3.6 Voorzieningenfonds

Ontplooiing en zingeving 3.3 Jeugd en vrije tijd 12 - 18 jaar 3.5 Ouderen 3.7 Subsidies 3.8 Innovatiefonds

Vrijwilligers 4.1 Verenigingen 4.4 Vervoer culturele activiteiten

Vrijwilligers 4.5 Deskundigheidsbevordering

Vrijwilligers 4.2 Cultuurmaatje 4.3 Werven vrijwilligers

Evaluatie gemeentelijk beleid

Evaluatie gemeentelijk beleid

Evaluatie gemeentelijk beleid

Evaluatie gemeentelijk beleid

7

1. Informeren De lokale culturele infrastructuur wordt sterker als inwoners en lokale culturele aanbieders op één digitale plek letterlijk alle informatie kunnen bundelen, delen en vinden. Het gaat hierbij zowel om zichtbaarheid van alle culturele aanbieders als om de vindbaarheid van de activiteiten. Een deel van de inwoners leest liever informatie in een krant of een magazine. Een ander deel van de inwoners gebruikt sociale media als informatiebron. Meer – en beter gestructureerde – informatie levert meer bezoekers op, vergroot participatie, stimuleert samenwerking tussen culturele aanbieders en voorkomt onbedoelde concurrentie in programmering. In alle gesprekken was men het hier over eens, waarbij het aanleveren van informatie als struikelblok wordt gezien. Dit betekent een inspanning om de huidige website gebruiksvriendelijker te maken.

1.1 Eén extern informatiepunt, de Uit Agenda We streven naar één centrale informatiebron waarop inwoners, jongeren en ouderen, alles kunnen vinden over culturele activiteiten, culturele evenementen van en binnen onze gemeente. Hiermee verbinden we de activiteiten- agenda’s van de diverse aanbieders. 1.2 Gemeentelijke website en sociale media Op de gemeentelijke website richten we een goed vindbare plek in met actuele informatie over ons cultuurbeleid, te behalen doelen, verstrekte subsidies, kwalitatieve en kwantitatieve gegevens. Zo laten we zien wat ons cultuurbeleid voor onze inwoners mogelijk maakt en welke resultaten we met elkaar boeken. Als gemeente gebruiken we sociale media om informatie te delen en om te laten zien waar we trots op zijn. Hoe gaan we informeren invullen? Actiepunt 1 Eén centraal digitaal informatiepunt (inclusief de sociale media) en een periodieke papieren Uit Agenda. Er is een eenmalige uitgave nodig om de huidige centrale website www.cultuuragendakrimpen.nl verder te ontwikkelen en te verbinden met de sociale media. De input voor deze website zal via prestatieafspraken met de gesubsidieerde instellingen en verenigingen gevoed worden. Het coördineren van deze website zal wekelijks een dagdeel zijn voor de cultuurcoach.

Daarnaast kost het opstellen en uitgeven van een periodieke papierenuitgave en/of een Uit Agenda in de plaatselijke kranten een structureel bedrag.

8

2020 2021 1.1a Uitbouwen informatiepunt cultuur: Uit Agenda

x

1.1b Periodieke herkenbare papieren Uit Agenda, wellicht in combinatie met bestaand magazine of plaatselijke kranten

x

1.2a (Her)inrichten gemeentelijke website, cultuurbeleid

x

1.2b Gemeentelijke promotie, communicatie sociale media en digibord

x

2022

x

x

x

x

2. Verbinden en eigen kracht versterken Samen met inwoners, culturele aanbieders, onderwijs en ondernemers willen we het culturele veld versterken. Cultuuractiviteiten gaan we verbinden om doelstellingen in het sociale domein te bereiken en daarbij vraaggericht te werken. Dit uitgangspunt geldt voor de hele Krimpense bevolking. Gezien de opbouw van onze bevolking vragen jongeren onder 18 jaar en ouderen boven 65 jaar extra aandacht. Meer dan de helft van de verenigingen in Nederland zijn niet of nauwelijks maatschappelijk georiënteerd. Onder maatschappelijke oriëntatie verstaan we de mate waarin verenigingen voor kunstbeoefening zich richten op maatschappelijke activiteiten of taken. Maatschappelijk georiënteerde verenigingen werken samen met scholen, buurt- en wijkorganisaties of culturele instellingen. Ze ontwikkelen activiteiten voor speciale doelgroepen of organiseren andere activiteiten dan het reguliere aanbod voor hun leden.

2.1 Jongeren Jongeren gedragen zich cultureel anders dan ouderen. Hun beleving van cultuur vraagt een andere ondersteuning van de gemeente in vergelijking met bijvoorbeeld verenigingen. We willen onderzoeken hoe we jongeren zelf meer verantwoordelijkheden kunnen geven bij het realiseren van culturele activiteiten waarvoor de gemeente middelen ter beschikking stelt. 2.2 Ouderen Nederland vergrijst en Krimpen aan den IJssel is daar geen uitzondering op. Senioren zijn een grote groep in Krimpen met vaak een zeer brede culturele belangstelling en actief op cultureel gebied, zowel als bezoeker als vrijwilliger binnen de culturele sector.

Door onderzoek en ervaringen in andere gemeenten is zichtbaar dat deelname aan culturele activiteiten – met name muzikale activiteiten – ons brein gezond en fit houdt. Ouderen hebben meer dan gemiddeld belangstelling voor beeldende kunst en literatuur. Samen met onze lokale partners willen we aanbod en bereik van culturele activiteiten voor ouderen vergroten. Culturele ontmoetingen kunnen een bijdrage leveren aan gemeenschapszin en preventie eenzaamheid.

2.3 Wijkgericht werken We richten ons cultuurbeleid op onze gemeente als geheel. Daarnaast gaan we verbindingen stimuleren met de activiteiten in de wijken. Daarmee bevorderen we laagdrempelige culturele participatie en ontmoetingen van inwoners met verschillende sociaal-culturele achtergrond. Buurtactiviteiten werken cohesie-bevorderend, zoals huiskamerconcerten, elkaar verhalen vertellen en dergelijke. De zogenaamde buurtkamers waar KrimpenWijzer de activiteiten coördineert zijn een belangrijke spil in de wijk, ook op cultureel gebied. 2.4 Combinatiefuncties Op 1 januari 2019 is de regeling voor combinatiefuncties aangepast. De combinatiefunctie op het gebied van cultuur – de zogenaamde cultuurcoach – kan nu voor alle leeftijden en op alle plekken ingezet worden. De nieuwe regeling heeft een uitgebreidere focus en er is meer budget beschikbaar. Nieuwe landelijke speerpunten zijn onder andere talentontwikkeling, duurzame innovaties, lokale verbindingen beleidsdomeinen, verbindingen gesubsidieerde en commerciële sport en cultuur, organisaties in onderwijs, kinderopvang, welzijn, zorg en bedrijfsleven. 2.5 Evenementen We zetten evenementen in voor onze doelen; ontmoeting, verbinding, ongeacht leeftijd of overtuiging. Hierbij wordt samengewerkt met gesubsidieerde en commerciële cultuuraanbieders, ondernemers, (amateur)kunstenaars en onderwijs.

Als groot evenement biedt het Krimpen Festival voor alle inwoners activiteiten die op een natuurlijke manier zorgen voor mooie en onverwachte ontmoetingen; een plek voor inspiratie en verbinding. Het kan echter ook uitdagingen bieden aan sport- en culturele aanbieders om nieuwe allianties te sluiten en kan daarmee meer zijn dan presenteren aan een groot publiek. We willen weten of de evenementen gedragen worden door onze inwoners. Tevens willen we onderzoeken op welke wijze evenementen onze inwoners stimuleren om actief of passief culturele vervolgactiviteiten te ontplooien. Ook zouden we meer zicht willen krijgen op het effect van evenementen op onze doelen, zoals verbinding, ontplooiing en onderlinge samenwerking stimuleren.

2.6 Onderlinge samenwerking stimuleren In onze gemeente zijn veel inwoners cultureel actief. Hoe rijk ons gezamenlijke culturele leven is, is echter onvoldoende zichtbaar. Veel culturele activiteiten lijken bedoeld voor een specifieke achterban of een bepaald deel van onze inwoners. Uit gesprekken komt naar voren dat vooroordelen een belemmering zijn: ‘deze activiteit is niets voor mij omdat …’. Door onderlinge samenwerking te stimuleren en via duidelijke communicatie mogelijke vooroordelen weg te nemen, kunnen inwoners vanuit andere perspectieven ontdekken welke mogelijkheden er zijn en bijzondere culturele ervaringen opdoen. Hoe gaan we verbinden en eigen kracht versterken invullen? Actiepunt 2 Het uitbreiden van de fte en opdracht voor de combinatiefunctionaris cultuur. Er is meer budget voorhanden voor het aanstellen van de cultuurcoach door uitbreiding van de landelijke regeling en gegenereerde cofinanciering door Stichting Synerkri. In goed overleg met de stichting zullen de uren van de cultuurcoach uitgebreid worden op basis van de doelstellingen van deze nota. Actiepunt 3 Onderzoek naar behoefte en beleving evenementen. In september 2019 vindt het vijfde Krimpen Festival plaats. Het merendeel van het evenementenbudget gaat naar dit festival. De organisatie is financieel voor het grootste deel afhankelijk van de gemeente.

Voor voortzetting van dit festival is het daarom belangrijk om te weten of dit festival voldoet aan een behoefte bij inwoners, organisaties en verenigingen. Een onderzoek door een externe partij zal hier duidelijkheid over kunnen geven.

2019 2.4 Opdracht combinatiefunctie(s) cultuur verbreden 2.5 Onderzoek laten doen naar behoefte en bereik doelen van evenementen 2.6 Beleidsregels cultuur aanscherpen op bereik jongeren, ouderen en verbinding

2020 2021 x

x

2022 x

x

x

9

3. Ontplooiing en zingeving Culturele activiteiten zorgen ervoor dat Krimpenaren hun talenten kunnen ontdekken en ontwikkelen. Cultuur geeft daarnaast een belangrijke invulling voor het bestaan. Bij de ontwikkeling tot volwassene wordt in de jeugdjaren de basis gelegd. Dit geldt ook voor het ontwikkelen van culturele vaardigheden. We hebben daarom speciale aandacht voor de cultuureducatie voor de jeugd. Hiernaast richten we ons op zingeving door middel van cultuur voor alle Krimpenaren. Voor een aantal zaken die een belemmering kunnen vormen om mee te doen met culturele activiteiten vragen we extra aandacht.

3.1 Cultuuronderwijs 4-12 jaar Cultuureducatie onder schooltijd is de verantwoordelijkheid van het onderwijs. In ons beleid sluiten we aan op het landelijke beleid en richten we ons voornamelijk op het primair onderwijs. We blijven daarom meedoen met de regeling combinatiefunctionarissen belegd bij Stichting Synerkri. Tevens houden we nauw contact met het onderwijs om waar mogelijk samenwerking met instellingen en verenigingen te versterken. Prestatiebox Vanuit de landelijke overheid ontvangen basisscholen jaarlijks geld via de zogenaamde prestatiebox. Scholen kunnen dit geld naar eigen inzicht gebruiken voor cultuureducatie, maar ook voor taal en rekenen, wetenschap en techniek, talentontwikkeling en professionalisering van leerkrachten en schoolleiders. Algemeen doel van de regeling is om de prestaties van leerlingen, leraren en schoolleiders te vergroten. Meer in het bijzonder is het doel om de samenhang binnen het leergebied kunstzinnige oriëntatie te vergroten en de kwaliteit van cultuureducatie te verhogen. Belangrijk om te weten is dat scholen van de landelijke overheid een bedrag van € 15,15 per leerling voor cultuureducatie krijgen (schooljaar 2018 -2019). Dit bedrag is inclusief € 3 per leerling voor museumbezoek, zodat iedere basisschoolleerling minimaal één keer in zijn schooltijd naar een museum kan.

baar in IJsland waar cultuureducatie buiten schooltijd binnenschools kan meetellen voor onderwijscredits. Uit onderzoek blijkt dat culturele activiteiten kunnen helpen om overlast terug te dringen. Het voortgezet onderwijs geeft aan dat de samenwerking met de culturele instellingen intensiever zou kunnen. ‘Laagdrempelig’ is een sleutelbegrip als het om het bereiken van jongeren gaat. Jongerenwerkers – maar ook jongeren zelf – geven aan dat jongeren vaak andere interesses hebben en dat zij daarom op vrijblijvende basis en vraaggericht in workshops werken. We zetten het onderwijs, jeugd-& jongerenwerk samen met de combinatiefuncties in op een flexibeler aanbod wat betreft leeftijden en inhoud. Hierbij wordt rekening gehouden met het gegeven dat niet alle culturele partners een voor jongeren aantrekkelijk imago hebben.

3.4 Cultureel programma Een cultureel programma in De Tuyter biedt inwoners een bijzondere mogelijkheid zich te ontwikkelen, zich met elkaar verbonden te voelen. Daarmee wordt De Tuyter een ontmoetingscentrum met een hart. Expertgroepen (ouderen, jongeren) kunnen adviseren over programmering – vraaggericht programmeren – en adviezen geven over randvoorwaarden. Om inwoners te bereiken is betrokkenheid van inwoners, bijvoorbeeld als vrijwilliger, essentieel. Voorstellingen prikkelen de verbeelding, stimuleren leer- en speeldrift en jagen culturele vermogens aan dat past bij een leve(n) lang leren. Aan Synerkri en Krimpen Presents is in 2016 gevraagd een plan van aanpak op te stellen voor de culturele programmering van De Tuyter. In totaal is voor de periode 2016 – 2018 een bedrag van € 120.000 ter beschikking gesteld. De Cultuurwerkplaats voert de culturele programmering uit en valt sinds september 2018 onder bestuurlijke verantwoordelijkheid van Synerkri.

3.2 Jeugd en cultuureducatie in de vrije tijd 4 - 12 jaar Vanuit landelijk beleid wordt de doorlopende leerlijn op het gebied van cultuur versterkt. Wij volgen dit beleid in onze gemeente. De combinatiefunctionarissen worden ingezet voor naschoolse activiteiten. Stichting Synerkri heeft hierbij de opdracht om de verbinding te leggen met de lokale instellingen en verenigingen.

Om tot een goede programmering te komen wordt afstemming en samenwerking met omliggende theaters zoals het Isalatheater gezocht. Organisatiekosten en de kosten voor faciliteiten (huur zaal en techniek) blijken fors te zijn. De maximale inkomsten met een zaalcapaciteit van 120 stoelen is niet voldoende om de (gewenste) programmering te kunnen dekken. Het ontbreken van structurele subsidie biedt onvoldoende zekerheid om daadwerkelijk invulling te geven aan een programmering waar behoefte aan is. Met een garantie voor meerdere jaren kunnen aanvullende middelen (fondsenwerving) worden gegenereerd.

3.3 Jeugd 12 - 18 jaar Juist deze leeftijdsgroep gaat op zoek naar zingeving en zoekt haar identiteit. Deze groep is nieuwsgierig naar bestaand en nieuw cultureel aanbod. Een interessante ontwikkeling is zicht-

Het niet samen gaan van horeca en programmering is een groot struikelblok. Voorwaarde voor verdere ontwikkeling is dat horeca, facilitaire diensten en programmering elkaar versterken. Hoog serviceniveau, arrangementen van eten, drin-

10

ken en uitgaan, een gezellige sfeer zullen zeker een positieve invloed op bereik en waardering van De Tuyter als geheel hebben. We willen daarom inzetten op een onderzoek naar de best bruikbare exploitatievorm van De Tuyter.

Ervaringen vergelijkbare voorzieningen In een vergelijkbare situatie – een ontmoetingscentrum met 130 stoelen – wordt een programmering gerealiseerd met lokaal talent, professionele en amateurvoorstellingen, schoolvoorstellingen, films en tal van andere activiteiten. Dit ontmoetingscentrum haalt 50% van de omzet uit horecaactiviteiten. Die omzet is noodzakelijk voor de reguliere programmering. Voor bijvoorbeeld de speciale ouderenreeks of de jeugdseries worden (landelijke) fondsen aangeschreven. 3.5. Ouderen en mensen met een functiebeperking Voor ouderen geldt dat na of naast een werkzaam leven het meedoen met het culturele leven, actief, passief en/of in de ondersteuning als vrijwilliger, een belangrijke factor bij de ontplooiing en zingeving is. Er moeten voldoende mogelijkheden zijn zowel overdag als in de avond om mee te kunnen doen met de culturele activiteiten; lang leve(n) leren. Voor mensen met een functiebeperking is dit recht vastgelegd in het VN-verdrag Handicap. We monitoren de beleving en ervaringen ten aanzien van de toegankelijkheid van culturele accommodaties en evenementen binnen onze gemeente.

3.6 Voorzieningenfonds Dit fonds biedt inwoners die een laag inkomen hebben financiële ondersteuning als zij lid willen worden van een vereniging of lessen willen volgen bij onder andere een sport- of culturele instelling. Ook kunnen materialen vergoed worden. We denken dat meer inwoners van de regeling gebruik kunnen maken. We gaan gebruik stimuleren om de mogelijkheden voor ontplooiing meer onder de aandacht te brengen. 3.7 Subsidies voor verenigingen en voor culturele initiatieven inwoners We faciliteren culturele initiatieven die bijdragen aan de ontplooiing van inwoners in de vorm van subsidies. We letten daarbij vooral op de mate van samenwerking tussen inwoners, culturele instellingen, maatschappelijke instellingen, culturele aanbieders waarbij we initiatieven van inwoners – vooral van jeugd en ouderen – willen stimuleren. We gaan de beleidsregels laten aansluiten op ons cultuurbeleid. 3.8 Innovatiefonds cultuur Kunst en cultuur heeft naast een intrinsieke, esthetische waarde ook het vermogen om mensen te activeren, te inspireren en samen te binden. Het is juist dat vermogen wat de gemeente wil aanboren en ondersteunen via een innovatiefonds. Kunst- en cultuuractiviteiten die cohesie en participatie van mensen bevorderen en bestendigen op een nieuwe manier zijn de doelstellingen van het fonds. Voor de inrichting van dit fonds stellen we een passende beleidsregel op.

11

2019

Hoe gaan we ontplooiing en zingeving invullen? Actiepunt 4 De subsidies cultuur handhaven. Wij laten de huidige middelen voor cultuur bestaan. Voor het activiteitenbudget worden concrete prestaties verlangd aansluitend op de doelstellingen van deze nota. Actiepunt 5 Alle bestaande beleidsregels cultuur afstemmen op doelstellingen. De beleidsregels worden vanaf 2020 opnieuw vastgesteld en al dan niet gefaseerd in lijn gebracht met de cultuurnota met als ijkpunt de gewenste situatie per 31 december 2022. Actiepunt 6 Instellen van een innovatiebudget. Om vernieuwingen vanuit deze nota te kunnen stimuleren is er een innovatiebudget nodig. Het betekent dat in de vorm van projectsubsidies aanvragen gedaan kunnen worden die specifiek gericht zijn op unieke, innovatieve kunst- en cultuuractiviteiten die bijdragen aan het stimuleren en versterken van kunst en cultuur. Het moet gaan om projecten die aansluiten bij de doelstellingen die in deze cultuurnota geformuleerd zijn.

2019

12

2020 2021

2022

3.1 Alle basisscholen hebben een programma Cultuuronderwijs op maat passend bij hun identiteit

x

x

x

3.2 Synerkri versterkt de doorlopende leerlijnen cultuuronderwijs (verantwoordelijkheid school) via het naschoolse aanbod naar culturele instellingen

x

x

x

3.3 Afstemming tussen Synerkri, jeugd- & jongerenwerk en het voortgezet onderwijs is opgenomen in de subsidie overeenkomsten

x

3.5 Inzetten op culturele activiteiten overdag met name in De Tuyter

x

x

x

3.5 We monitoren de beleving en ervaringen ten aanzien van de toegankelijkheid van culturele accommodaties en evenementen binnen onze gemeente 3.5, 3.7 Subsidiebeleidsregels voor instellingen, verenigingen en projecten aanpassen op de doelstellingen cultuurnota 3.8 Innovatiefonds cultuur; opstellen beleidsregel 3.8 Innovatiefonds cultuur; uitvoeren

2020 2021

x

x

2022

x

x

x

x

x

x

4. Vrijwilligers

Hoe gaan we het cultureel programma invullen? Actiepunt 7 Onderzoek naar optimale exploitatievorm van ontmoetingscentrum De Tuyter. Bij de recent gedane verbouwing en investeringen in ontmoetingscentrum De Tuyter is het uitgangspunt dat dit het bruisend cultureel Hart van Krimpen wordt. Dit blijft het uitgangspunt voor ontmoetingscentrum De Tuyter. Op basis van de bij punt 3.4 beschreven bevindingen en wensen rondom De Tuyter wordt een onderzoek naar de meest optimale exploitatievorm uitgevoerd. Het onderzoek wordt toegespitst op de versterking van horeca, facilitaire diensten en programmering. Actiepunt 8 Structureel budget cultureel programma. Een culturele programmering neerzetten is zonder subsidie en andere financiële inkomsten niet te verwezenlijken.

2019 3.4 Structureel budget cultureel programma inclusief prestatieafspraken qua programmering 3.4 Onderzoek naar optimale exploitatie horeca, gebouw, programmering, resultaat rapport met aanbevelingen 3.4 Vormgeven exploitatie De Tuyter op basis van rapport 2019

2020 2021

x

x

x

x

2022

x

Vrijwilligers maken het verschil. De culturele instellingen en verenigingen kunnen alleen functioneren door de inzet van vrijwilligers; ze zijn onmisbaar. Tegelijkertijd voldoet deze vrijwillige inzet aan de behoefte tot een zinvolle (dag)besteding en de behoefte onder de mensen te zijn. Landelijk onderzoek laat zien dat ruim twee derde van de verenigingen gezelligheid en ontmoeting de belangrijkste doelstelling vindt. In onze gemeente zijn jaarlijks heel veel vrijwilligers actief. Wij zijn blij met hun inzet en hopen dat er voldoende vrijwilligers te vinden zijn die ook in cultuur hun bijdrage willen (blijven) leveren. De gemeente onderkent het belang van de vrijwilligers en heeft naast deze nota een vrijwilligersnotitie opgesteld. De maatregelen die daarin worden voorgesteld, gelden bijna allemaal voor alle vrijwilligers dus ook voor de vrijwilligers in de culturele sector.

4.1 Verenigingen Traditionele vormen van kunstbeoefening staan onder druk. Veel verenigingen maken zich zorgen over een teruglopend ledenaantal en over het gebrek aan vrijwilligers. De verenigingen zijn 100% afhankelijk van de inzet van vrijwilligers. Wij denken dat met kleinschalige projecten de aantrekkelijkheid en zichtbaarheid van verenigingen kan worden vergroot en de binding met de gemeenschap groter wordt. Wij willen verenigingen ondersteunen bij het opzetten van activiteiten. 4.2 Cultuurmaatje Veel ouderen durven in de avond, of als het donker is, niet meer de deur uit te gaan. Ze zouden graag willen deelnemen aan culturele activiteiten, bijvoorbeeld in De Tuyter of net over de gemeentegrens. Een cultuurmaatje als begeleider kan helpen de drempel voor deelname te verlagen. 4.3 Werven vrijwilligers ondersteunen Verenigingen en culturele instellingen kunnen heel veel hulp van vrijwilligers gebruiken. Voorjaar 2019 komt er voor de tweede maal een vrijwilligers vacature krant uit. Er is een vrijwilligers coördinator en de gemeente is verbonden aan www. wehelpen.nl/krimpenwijzer . We zetten ons in om deze kanalen meer bekendheid te geven bij het culturele veld. 4.4 Vervoer culturele activiteiten Met 27.000 ritten, die gerealiseerd worden door ruim 70 vrijwilligers als chauffeur, blijkt Stichting Belbus in een grote behoefte te voorzien.

De Belbus is dus een belangrijke partner in het vervoer. We willen met de Belbus onderzoeken onder welke condities en in welke mate vervoer beschikbaar kan zijn voor bezoek aan culturele activiteiten binnen onze gemeentegrens. 4.5 Deskundigheidsbevordering fondsenwerving Bestuurlijk en organisatorisch zijn de vrijwilligers van onschat-

13

bare waarde. Omdat externe financiering van activiteiten steeds belangrijker wordt willen we deskundigheidsbevordering fondsenwerving stimuleren, liefst gezamenlijk met het veld amateurkunstverenigingen.

5. Evaluatie gemeentelijk beleid Doen we de juiste dingen en doen we de dingen juist? Vanuit deze vraagstelling is het logisch dat we monitoring en evaluatie cultuurbeleid opzetten.

Hoe gaan we dit invullen? Actiepunt 9 Om de vrijwilligersondersteuning in het culturele veld te versterken zetten we in op de ondersteuning via de cultuurcoach.

2020 2021

14

4.1 Ondersteuning verenigingen bij het opzetten van activiteiten

x

4.2 Verbreding Maatjesproject en actieprogramma Vrijwilligersbeleid

x

4.3 De maatregelen uit de notitie Vrijwilligerswerk bekendheid geven bij het culturele veld

x

4.4 Met Stichting Belbus in gesprek over vervoer naar culturele activiteiten

x

4.5 Stimuleren van deskundigheidsbevordering externe fondsenwerving

x

x

2022 x

We zijn vooral geïnteresseerd in effecten van ons cultuurbeleid, in kwalitatieve gegevens die ons cultuurbeleid dragen. In combinatie met het verzamelen van kwantitatieve gegevens ontstaat daarmee een solide basis voor de langere termijn. We zullen ervoor waken dat de last voor het verzamelen van kwalitatieve en kwantitatieve gegevens beperkt blijft en in balans blijft met de financiële middelen die voor de realisatie van doelen ter beschikking staan.

5.1 Kwaliteit en kwantiteit We gaan met de instellingen afspreken om zowel kwantitatieve als kwalitatieve gegevens bij te houden op basis van onze beleidsdoelen.

x

x

Hoe gaan we dit invullen?

2019 5.1a Opzetten monitoring & evaluatie x

x

5.1b Uitvoering monitoring & evaluatie

2020 2021

2022

x x

x

x

6. Financiën In bijgaand overzicht laten we zien welke middelen nodig zijn om de actiepunten te financieren. De uitbreiding van taken voor de combinatiefunctionaris cultuur (cultuurcoach) wordt gefinancierd uit een hogere rijksbijdrage. Voor bestaand beleid besteden we feitelijk in 2020 voor cultuur een bedrag van € 64,60 per inwoner (uit meerjarenbegroting 2019 – 2022 programma 3).

Kosten nieuw beleid (zonder indexering)

Voor nieuw beleid vragen we een jaarlijkse investering van maximaal € 75.000,- waardoor het jaarlijkse bedrag per inwoner vanaf 2021 uitkomt op € 67,16. *) Dit bedrag wordt gefinancierd uit het budget 2019 uitvoering Collegewerkprogramma. **) De papieren uitgave van de Uit Agenda wordt binnen de budgetten bekostigd.

2019

2020

2021

2022

€ 50.000

€ 50.000

€ 25.000

€ 25.000

€ 75.000

€ 75.000

1. Informeren 1.1 Uitbouwen digitale Uit Agenda

€ 5.000

1.1 Papieren uitgave Uit Agenda

**

2. Verbinden en eigen krachten versterken 2.5 Onderzoek evenementen

€ 10.000*

3. Ontplooiing en zingeving 3.4 Onderzoek exploitatie De Tuyter

€ 25.000* € 50.000

3.4 Culturele programmering in De Tuyter 3.8 Innovatiefonds cultuur 4. Vrijwilligers 5. Evaluatie gemeentelijk beleid Totaal nieuw beleid

€ 35.000*

€ 55.000

Riviercruise We zien de toppen van de wieken Waaronder mogelijk molens malen De kerkse spitsen Waaronder mensen denkelijk bidden En file gevulde bruggen Riet, als in aangelegde vijvers die Beheerst kabbelen tegen basalt Binnen de betonnen bak die rivierbed heet Een stroom getemd door strekdammen en kribben Het tij gevangen met stuwen en sassen Steden en dorpen versluierd door het Deltaplan

Gedenk de communicerende vaten Holle vaten, de retoriek Van subsidie gedreven politiek De wedloop tussen de waarden: Wie de laagste heeft, verzuipt. De koeien loeiend, sirenes op die dijk. Afgesneden van de levensader Van zalm en meerval en het tij Talmt de polder de toekomst te betreden Omwille van de veiligheid Slapend achter delta hoog isolement Julia van Ipenburg Polderdichter 2018 - 2019

15

Cultuurnota Culturele Kracht Kleurrijk Krimpen aan den IJssel 2019 - 2022

Afdeling Samenleving Vastgesteld 19 september 2019