Bijlage - Voortgang Actieplan Energiearmoede

Voortgang Actieplan Energiearmoede

Inhoudsopgave 1. Aanleiding

2

2. Maatregelen fase 1 en 2

3

3. Vervolg

7

Hoofdstuk 1 Aanleiding Op 7 juli 2022 is met het positieve resultaat over 2021 een reserve gevormd voor de aanpak van energiearmoede. Daarbij gaf de raad aan dat de stijgende energieprijzen bij inwoners met beperkte financiële armslag snel tot (extra) armoede leiden. En dat we naast de ondersteuning van het Rijk daar als gemeente oog voor moeten hebben en kwetsbare inwoners (maatwerk) ondersteuning moeten bieden. Op 15 december 2022 werd fase 1 van het Actieplan Energiearmoede vastgesteld zodat we voortvarend aan de slag konden. Op 20 april 2023 is fase 2 vastgesteld. In dit voortgangsdocument leest u per maatregel de laatste stand van zaken. Daarnaast geven we een financieel overzicht en doen we een voorstel voor een vervolgaanpak.

1.1. Energiearmoedecijfers Als gemeente hebben we grote stappen gezet om energiearmoede aan te pakken. Volgens TNO (cijfers september 2024) is het aantal huishoudens in Krimpen aan den IJssel wat te maken heeft met energiearmoede gedaald. Het gaat om 1 op de 21 huishoudens. Het gemiddelde in Zuid-Holland is 1 op de 13 huishoudens. Tegelijkertijd is de energiearmoede in 2024 (3,9 %) wel gestegen ten opzichte van 2023 (2,8%).

In 2024 deed TNO in een nieuwe studie voor het eerst onderzoek naar de mate van energiearmoede bij huishoudens. Dat hebben ze gedaan door de zogenoemde energiearmoedekloof te meten. De problematiek bij Krimpense huishoudens die te maken hebben met energiearmoede is groter dan het gemiddelde in Zuid-Holland. Jaarlijks komt deze doelgroep in Krimpen 460 euro te kort om de elektriciteitsrekening te kunnen betalen. Wij zien daarom genoeg noodzaak om in hoofdstuk 3 een voorstel voor een vervolgaanpak te doen.

Hoofdstuk 2 Maatregelen fase 1 en 2 2.1. Overige maatregelen aanpak energiearmoede Aanpak kinderarmoede In fase 1 van het Actieplan Energiearmoede heeft u de bijdrage vanuit de gemeente aan Stichting Leergeld en Stichting Blije Gift eenmalig verhoogd. Vervolgens heeft u in fase 2 de bijdrage aan Stichting Leergeld nogmaals verhoogd, zodat Stichting Leergeld de inkomensgrens voor 2023 kon verhogen naar 130% van het wettelijk sociaal minimum. Deze (verhoogde) bijdrages zijn bij de betreffende organisaties terecht gekomen. Met de vaststelling van de update van het Actieprogramma Armoede en Schulden in het najaar van 2023 is de subsidie aan Stichting Leergeld structureel verhoogd. Noodfonds In het Actieplan Energiearmoede besloot u om een eenmalig noodfonds (energiekosten) op te richten. Het doel van het noodfonds is voorkomen dat inwoners door hoge energiekosten tussen wal en schip zouden raken. In het Noodfonds zat € 109.000, - In de jaren 2023 en 2024 is 7.267, - euro ingezet. Het geringe aantal inwoners dat gebruik heeft moeten van het lokale noodfonds, is te verklaren door de aanwezigheid van het landelijke Tijdelijk Noodfonds Energie. Dit fonds is opgericht om huishoudens met lage inkomens en een hoge energierekening te ondersteunen met een tegemoetkoming in de energiekosten.

Het landelijke Noodfonds gold als een voorliggende voorziening, voordat een aanvraag voor het lokale noodfonds gedaan kon worden. In 2025 is het Tijdelijk Noodfonds Energie wederom opengesteld voor aanvragen. Witgoedwissel Via de witgoedactie hebben we 228 huishoudens geholpen. Deze huishoudens hebben een kapot of verouderd apparaat (bv wasmachine of koelkast) omgewisseld voor een energiezuinig nieuw apparaat. Daarmee besparen ze energie. In sommige gevallen verbetert ook het binnenklimaat. Het bedrijf waarmee wij deze actie hebben uitgevoerd haalde het oude apparaat op, voerde dat milieuvriendelijk af, en installeerde het nieuwe apparaat. We ontvingen veel blije en dankbare reactie van de inwoners die we geholpen hebben. Vanwege de grootte van de doelgroep versus de hoogte van het budget hebben we groepsgewijs delen van de doelgroep benaderd. Daarbij zijn we gestart met inwoners die onder bewind staan. Vervolgens huishoudens met een inkomen tot

120% van het wettelijk sociaal minimum met kinderen. Vanwege de grote vraag binnen deze doelgroep heeft het college besloten extra geld beschikbaar te stellen voor de witgoedwissel. Zie de RIB voor meer informatie. Daarmee hebben we ook een groep senioren geholpen. Dit is een doelgroep waar veel energiearmoede voorkomt. Ook kregen we signalen van senioren en het seniorenplatform dat er behoefte was aan deze vorm van hulp. We boden deze doelgroep aan te helpen hun aanvraag in ons fysieke loket Krimpen Duurzaam. Hier is veel gebruik van gemaakt. Directe isolatie Met het project directe isolatie hebben we 41 huishoudens geholpen met een advies en zijn er 27 huishoudens die gebruik gemaakt hebben van het isolatie aanbod. Een energieadviseur van intermediair Susteen bezocht de woning en gaf aan welke maatregel het meeste oplevert en regelde de offertes. Inwoners kregen een gratis isolatiemaatregel ter waarde van maximaal 3.000 euro. Het betrof dak- of vloerisolatie of vervanging van glas. De doelgroep was woningeigenaren met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum die in een woning met een slecht label wonen. Helaas is Susteen, de intermediair die we voor deze actie ingeschakeld hebben failliet gegaan. Hierover is de raad geïnformeerd met een raadsinformatiebrief en dit is besproken in de informatieve commissie van 9 januari 2025. De gedupeerden zijn alsnog allemaal geholpen.

Door dit faillissement hebben we minder huishoudens kunnen bereiken dan waar we mee gerekend hadden. Inmiddels weten we deze huishoudens ook te vinden via onze Krimpense Isolatie Aanpak. CV-optimalisatie Havensteder zou een plan uitwerken waarin ze de collectieve installaties zouden optimaliseren. Waterzijdig inregelen bleek na onderzoek volgens Havensteder te weinig op te leveren voor de bewoners. Vervolgens heeft Havensteder onderzocht of het mogelijk was om zonnepanelen te plaatsen voor collectief gebruik, waarmee de servicekosten omlaag zouden kunnen. Het dak bleek niet geschikt, dan wel over een aantal jaren toe te zijn aan vervanging. Havensteder wilde eventuele investeringen niet naar voren trekken. Tevens geeft Havensteder aan dat de energiekosten inmiddels gestabiliseerd zijn en dat zijn geen andere opties zien in samenwerking met de gemeente. Wij hebben de bewoners een extra bezoek van de energieklussers aangeboden. Daar heeft een deel gebruik van gemaakt. Bij Mooiland werden er al diverse aanpassingen aan woningen gedaan door de verhuurder. Onderdeel was ook het gereed maken van de woningen om elektrisch te kunnen koken. Met onze subsidie voor elektrisch koken hebben we daar veel bewoners geholpen, naast de inzet van onze energieklussers. De kosten hiervoor zijn via de destijds beschikbare subsidie voor elektrisch koken gelopen.

Energietoeslag Zowel voor het jaar 2022 als 2023 was er voor huishoudens met een inkomen tot 120% van het wettelijk sociaal minimum een energietoeslag beschikbaar. Voor het jaar 2022 zijn er 1.375 aanvragen toegekend, voor 2023 waren dat 1.340 aanvragen. Daarnaast is in november 2023 ook de aanvraagmogelijkheid opengesteld voor de lokale energietoeslag aan inwoners met een inkomen tussen de 120% en 130% van het wettelijk sociaal minimum, die wonen in een

huis met een slecht energielabel (C t/m G). Deze energietoeslag van € 500 is een maatregel uit het Actieplan Energiearmoede fase 2. Deze energietoeslag is 32 keer verstrekt. Iedereen doet mee fonds (voorheen Voorzieningenfonds) In fase 2 van het Actieplan Energiearmoede heeft u besloten om de doelgroep voor het Iedereen doet mee fonds te vergroten, door een eenmalige verhoging van de inkomensgrens naar 130% van het wettelijk sociaal minimum in het jaar 2023. Deze verhoging van de inkomensgrens is met het vaststellen van de update van het Actieprogramma Armoede en Schulden structureel gemaakt. Verder heeft de Kindergemeenteraad een nieuwe naam voor het fonds bedacht: ‘Iedereen doet mee fonds’. Met het vaststellen van de Verordening Iedereen doet mee fonds 2023 op 21 september van dit jaar is de verhoogde inkomensgrens van kracht gegaan. Onderstaand is het aantal gebruikers van het Iedereen doet mee fonds inzichtelijk gemaakt:

Aantal cliënten Iedereen doet mee fonds

2022 138

2023 163

2024 171

Indirecte schoolkosten Voor kinderen van 4 tot 18 jaar op de basis- en middelbare school en het MBO (middelbaar beroepsonderwijs) kan vanuit de Regeling indirecte schoolkosten een vergoeding worden aangevraagd voor kosten voor activiteiten die school voorschrijft en/of voor lesmateriaal. In fase 2 van het Actieplan Energiearmoede is besloten om de inkomensgrens van deze regeling incidenteel te verhogen van 110% naar 130% van wettelijk sociaal minimum in het jaar 2023. Omdat deze regeling onderdeel is van de bijzondere bijstand, is de vergoedingsmogelijkheid voor deze schoolkosten voor 2023 toegevoegd aan het Iedereen doet mee fonds. Dit was noodzakelijk, omdat inkomensgrenzen voor specifieke onderdelen van de bijzondere bijstand niet apart verhoogd kunnen worden. Na het vaststellen van de Verordening Iedereen doet mee fonds konden inwoners die tot de verruimde doelgroep horen een aanvraag indienen. Echter is hier slechts in beperkte mate gebruik van gemaakt. Uitvoeringskosten inkomenstoets Voor het uitvoeren van de extra inkomenstoetsen van de verschillende (nieuwe) regelingen zijn in het Actieplan Energiearmoede middelen opgenomen. Campagne ter promotie van de minimaregelingen (communicatie) Om het bereik van de verschillende minimaregelingen te verhogen, zijn er vanuit het Actieplan Energiearmoede verschillende acties ter promotie uitgevoerd.

Zo is er een onlinecampagne uitgezet en zijn er nieuwe folders uitgebracht en verspreid. Verder zijn de sportverenigingen en cultuurorganisaties proactief benaderd om het Iedereen doet mee fonds onder de aandacht te brengen. Aan de actie om het bijstand- en schuldhulpbestand proactief te benaderen om het gebruik van minimaregelingen te vergroten, is uitvoering gegeven door middel van het project ‘KrimpenGeldWijzer’. Hierover is de raad geïnformeerd middels de raadsinformatiebrief van 21 juni 2024. Tot slot is in 2025 de berekening- en aanvraagtool voor de minimaregelingen, ‘Bereken Je Recht’ geïmplementeerd.

Serious Game (communicatie) De serious game die wie in wilden zetten, bleek verouderd te zijn. Eventuele alternatieven bleken niet geschikt. Als alternatief hebben we een energiebespaarwaaier gebruikt, gericht op de doelgroep die minder graag of makkelijk leest. De tips zijn plaatjes gecombineerd met heel begrijpelijke tekst. Door stickers te plakken, maakt de gebruiker visueel welke tips toegepast zijn. En is men sneller geneigd om gedrag aan te passen. De kosten hiervoor waren veel lager en zijn uit de Duurzaamheidsagenda betaald omdat we de energiebespaarwaaiers breder inzetten. Inzet energieklussers Vanaf september 2022 zijn er 1666 huishoudens bezocht door energieklussers ook wel fixers genoemd. Ze hebben bewoners voorzien van energiebesparende tips. Ook hebben ze gemiddeld 6 energiebesparende maatregelen per huishouden aangebracht (denk aan radiatorfolie, radiatorventilator en tochtstrips). Er zijn 1226 huurwoningen bezocht en 440 koopwoningen. We zijn gestart met het aanschrijven van huurders die de energietoeslag ontvingen en hebben de doelgroep stap voor stap vergroot. Op basis van ervaringen van andere gemeenten hebben we de actie op een gegeven moment gemeentebreed gecommuniceerd. Dit om de bekendheid en de betrouwbaarheid te vergroten. De fixers ervaarden namelijk, in vergelijking met andere gemeenten, in eerste instantie opvallend veel wantrouwen bij de inwoners.

Uiteindelijk leverde deze actie een groot enthousiasme aan bezoekaanvragen op. Er bleek dus voldoende vertrouwen gewekt te zijn. Hoewel er wel een paar aanmeldingen waren voor vrijwillige coaches is dat project niet verder doorgezet. Dit omdat de verwachtingen van de verschillende vrijwilligers te ver uiteenliepen en hun beschikbaarheid beperkt was. Het was nodig grote stappen te zetten om energiearmoede terug te dringen. We hebben hen wel gevraagd sleutelfiguur te zijn en ons te koppelen aan mensen die hulp nodig hadden. Zakgeldproject Dit project is niet meer ingezet, aan de raad is voorgesteld om het budget in de juniwijziging 2025 vrij te laten vallen. Het project is eerder vanwege gebrek aan uitvoeringscapaciteit vooruitgeschoven. Vanuit het ministerie van SZW wordt inmiddels aan scholen de mogelijkheid geboden om op een structurele manier financiële educatie aan te bieden. Omdat de rijksoverheid inmiddels dus op een andere manier ook mogelijk maakt om vergelijkbare doelen structureel te realiseren, is besloten om dit incidentele lokale project niet meer uit te voeren. Zonnepanelen QuaWonen Binnen het project zijn 151 woningen van zonnepanelen voorzien. Dat is zo’n 75% van de doelgroep die aangeschreven is. Naast het versturen van brieven heeft QuaWonen samen met de gemeente ook een huis aan huis actie gedaan om meer uitleg te geven over het aanbod.

Gaandeweg het project is duidelijk geworden dat de salderingsregel nu echt afgeschaft wordt. Ook zijn energieleveranciers een terugleververgoeding gaan vragen. QuaWonen heeft als uitgangspunt dat het de huurder iets op moet leveren en houd de (financiële) ontwikkelingen in de gaten.

Om het project uit te kunnen voeren is er op 12 april 2023 tussen QuaWonen en de gemeente een convenant ondertekend. En heeft het college op 20 april 2023 een DAEB-aanwijzingsbesluit (Dienst van Algemeen Economisch belang) genomen. Daarmee was QuaWonen belast met het realiseren van zonnepanelen op huurhuizen binnen de doelgroep zoals beschreven in het actieplan Energiearmoede. Het project liep minder snel dan gehoopt. Het project kwam bij QuaWonen te laat op gang vanwege het ontbreken van voldoende capaciteit. En bij de leverancier bleek een hogere snelheid organisatorisch niet haalbaar. Uiteindelijk is het project met een mooi resultaat afgerond. Speciale aanpak voor VvE’s VvE’s met label C of lager hebben we een Quickscan aangeboden in combinatie met procesondersteuning. De Quickscan is een toegankelijk en op maat gesneden adviesrapport dat inzichtelijk maakt welke maatregen (isolatie, energieopwekking, ventilatie en warmteopwekking) de VvE kan uitvoeren om de gemeenschappelijke zaken in het appartementencomplex energetisch te verbeteren. Aangezien er veel interesse was in de Quickscan is het aantal scans uitgebreid naar 11. De extra kosten konden net als de rest van de kosten voor dit project betaald worden uit de energiearmoedegelden van het Rijk.

Pilot E/F/G/ labels De pilot betrof een huisbezoek van een energieadviseur bij woningeigenaren met een woning met energielabel E of lager. De energieadviseur gaf advies over de mogelijke maatregelen om energie te besparen en/of op te wekken. Ook begeleidde hij de bewoner bij het aanvragen van offertes. De pilot is geëvalueerd via een huis-aan-huis-enquête. Doordat er in de pilot geen subsidie beschikbaar was voor de uitvoer bleven de resultaten beperkt. Binnen het Krimpens Isolatie Programma (KIP) is die subsidie er wel waardoor we de geleerde lessen in de KIP meenemen.

2.2. Financieel overzicht Hieronder staat een overzicht van de werkelijke uitgaven per actie. Zoals in het Actieplan Energiearmoede staat vermeldt is een deel van de acties gedekt uit gelden van de Duurzaamheidsagenda en middelen van BZK. De kosten van deze acties staan in de laatste kolom van onderstaand overzicht.

Projecten Sociaal domein Kinderarmoede Noodfonds Communicatie- campagnes - Sociaal domein Energietoeslag Iedereen doet mee fonds Stichting Leergeld Zakgeldproject Indirecte schoolkosten Uitvoeringskosten inkomenstoets

Begroot bestemmingsreserve Werkelijke kosten

Duurzaamheid Eerste inzet energiecoaches Vervolg inzet energiecoachers/klussers Zonnepanelen Qua Wonen QuickScans en ondersteuning VvE's Pilot E/F/G labels Directe isolatie Communicatie- campagnes Domein Ruimte Extra capaciteit Witgoedregeling CV optimalisatie

18.000 109.000 67.000 120.000 240.000 16.000 30.000 100.000 12.000 712.000

12.000 198.726

200.000 750.000

189.128 533.470

Werkelijke kosten met dekking buiten reserve energiearmoede

18.000 7.267 47.459 26.000 67.000 16.000 5.000

63.700 125.400 79.090 11.037

200.000 33.000

164.743 0

80.000 40.000 1.303.000

155.802 1.043.143

308.227

2.015.000

1.241.869

308.227

29.000

Totaal

QuaWonen brengt bij alle huurders waar zonnepanelen geplaatst zijn maandelijks servicekosten in rekening. Dat heeft ze ook gedaan voor de zonnepanelen die geplaats zijn met gelden uit de Reserve Energiearmoede. Met de raad was afgesproken dat QuaWonen deze kosten zou terugbetalen aan de gemeente. De netto contante waarde hiervan bedraagt € 212.308. Dat bedrag hebben we van QuaWonen ontvangen. In de begrotingswijziging van december 2025 is reeds voorgesteld € 428.788 Energiearmoedemiddelen over te hevelen voor een vervolgaanpak. In de reserve Energiearmoede zit dan per 1-1-2026, na onttrekking van de hierboven genoemde € 428.788, nog een bedrag van € 519.492. Samengevat geeft dat onderstaand verloop van de reserve Energiearmoede: Totaal begroot Werkelijke lasten Baten QuaWonen Saldo Inzet 2026 Restant saldo Werkelijk reserve per 1-1-2026 Verschil

2.015.000 1.241.869 212.308 985.439 428.788 556.651 519.492 37.159

Als er wordt gekeken naar het beschikbare bedrag vanaf het begin van het project € 2.015.00, verminderd met de werkelijke uitgaven van € 1.241.869 en vermeerderd met de bijdrage van QuaWonen van € 212.308, dan zou er een restant bedrag van € 556.651 in de reserve beschikbaar moeten zijn. Hier zit dus een verschil tussen van € 37.159. Dit is mede ontstaan doordat in 2023 het

beleid nog was dat begrote onttrekkingen ook daadwerkelijk werden onttrokken. Vanaf 2024 is dit aangepast naar gerealiseerde bedragen.

2.3 Uitvoering In onderstaand overzicht is te zien welke actie op welk moment is uitgevoerd. Uitvoeringsoverzicht

Projecten Communicatiecampagnes Kinderarmoede Noodfonds Iedereen doet mee fonds Stichting Leergeld Zakgeldproject Indirecte schoolkosten Extra capaciteit Eerste inzet energiecoaches (huurders) Verdere inzet energiecoaches/klusser (huurders en kopers) Verspreiding bespaartipsfolder Webinar bespaartips Zonnepanelen QuaWonen Aanpak Havensteder & Mooiland Witgoedregeling Uitvoeringskosten QuickScan VvE’s Pilot E/F/G- labels Directe isolatie Uitvoering Vertraging Niet uitgevoerd

222 Q3 Q4

2023 Q1

Q2

Q3

Q4

2024 Q1 Q2

Q3

Q4

2025 Q1

Hoofdstuk 3 Vervolg Er zijn veel Krimpenaren geholpen met het geld wat uw raad beschikbaar heeft gesteld. Toch is er nog steeds sprake van energiearmoede. Dat is onder andere terug te zien in het feit dat het landelijk Noodfonds Energie dit jaar in amper een week tijd leeg was. Veel huishoudens grijpen dus mis. Wij hebben ook Krimpense huishoudens actief doorverwezen naar het noodfonds. Wij stellen de volgende aanpak voor om een vervolg te kunnen geven aan ons Actieplan Energiearmoede. Gezien de financiële situatie van de gemeente stellen we voor een gedeelte in te zetten en de rest terug te laten vloeien naar de algemene middelen. In de decemberwijziging 2025 is voorgesteld € 428.788 over te hevelen naar 2026 voor de vervolgaanpak. In dit hoofdstuk vindt u ons voorstel over hoe we deze gelden in willen zetten.

3.1. Maatregelen Waterzijdig inregelen Waterzijdig inregelen (WZI) is een laagdrempelige, betaalbare en bewezen effectieve maatregel om energiearmoede te bestrijden. Deze maatregel hebben we al eerder genoemd maar werd tot nu toe niet omarmt door de woningcorporatie. Inmiddels weten wij dat dat komt doordat installatiebedrijven deze maatregel vaak afwijzen. Dit omdat het een vervelende klus is, arbeidsintensief en ze het druk genoeg hebben. Ons voorstel zou zijn om hierover alsnog afspraken te maken met de woningcorporatie(s). Wij hebben alvast gepeild bij QuaWonen of ze daarvoor openstaan. Zij hebben dit ook besproken met hun installateur en zien mogelijkheden om dit project in 2026 uit te voeren. Wij richten ons daarbij op woningen met de slechtste labels. De kosten zijn geraamd op 90.000 euro. Eigenbijdrage zonnepanelen Zonnepanelen zijn voor huurders steeds minder aantrekkelijk. Huurders betalen voor zonnepanelen die door een corporatie geplaatst zijn maandelijkse een eigen bijdrage. Naast deze bijdrage zijn daar sinds 2 jaar terugleverkosten bijgekomen. Dat zijn kosten voor de stroom die je teruglevert aan het stroomnet. Daarnaast wordt de terugleververgoeding voor stroom die overblijft na salderen steeds lager. Vanaf 2027 stopt de salderingsregeling.

Voor het project Versnelling zonnepanelen voor huurders uit fase 1 van ons actieplan Energiearmoeden sprak uw raad destijds al de wens uit om geen eigen bijdrage te vragen aan de betreffende huurders. QuaWonen gaf toen aan daar niet voor open te staan omdat ze één lijn wilde trekken in haar zonnepanelenbeleid, los vanuit welk budget de zonnepanelen bekostigd worden. Daarom heeft QuaWonen de netto contante waarde van deze eigenbijdrage voor de woningen uit het project teruggestort. Inmiddels heeft QuaWonen aangeven hier wel voor open te staan en dit ook administratief door te kunnen doorvoeren. Wij stellen voor de eigen bijdrage voor de panelen die met behulp van het gemeentelijk budget geplaatst zijn te laten vervallen (€ 212.308). Daarnaast willen we huurders die in een corporatiewoning wonen met een slecht label,

zonnepanelen hebben en een inkomen van maximaal 130% van het sociaal minimum dezelfde compensatie geven (€ 126.480). Uit onderzoek van TNO blijkt dat huishoudens met energiearmoede vaker in een corporatiewoning wonen. Voor huurders hebben we geen aanbod in tegenstelling tot ons subsidie aanbod voor woningeigenaren in ons Krimpens Isolatie Plan. Huurders zijn afhankelijk van de verduurzamingsplannen van de woningcorporaties. Met de voorgestelde maatregelen hopen we ons actieplan om energiearmoede tegen te gaan te vervolgen en kwetsbare huurders te helpen.