Bijlage - Preventie- en handhavingsplan voor de uitvoering van de Alcoholwet 2023 – 2027

1

Schriftelijke Waarschuwing / herstelmogelijkheid

3

Vergunning direct intrekken

verstrekken bij aanvraag

Artikel 31, eerste lid onder a imperatieve ­intrekkingsgrond

32

Sanctie

Grondslag

Toepassen mogelijk bij overtreding van artikel

Intrekken vergunning/

Artikel 31 geeft imperatieve en

Alles behalve 3, 9 vijfde lid,17, 18, 19, 22, 25

ontheffing en/of

facultatieve intrekkingsgronden.

en 45

schorsing

Artikel 32 schorsing.

Bestuurlijke boete

O.b.v. artikel 44a, eerste lid

De burgemeester kan een bestuurlijke boete

Alcoholwet.

opleggen ter zake van overtreding binnen zijn gemeente van het bij of krachtens de artikelen 3, 4, 9, derde, vierde en vijfde lid, 12 tot en met 19, 20, eerste tot en met vijfde lid, 22, eerste en tweede lid, 24, 25, behoudens het derde lid, 25a tot en met 25d, 29, derde lid, 35, tweede en vierde lid, of 38 gestelde. (artikel 44a lid 1)

Dwangsom/

O.b.v. artikel 125, derde lid

Alles behalve 9 vijfde lid, 20 zesde en zevende lid,

bestuursdwang

Gemeentewet. Artikel 5:32 Awb.

21, 22 tweede lid en 45

Artikel 19a, 36 en 44 Alcoholwet.

4.3 Educatie en communicatie In de omgeving van jongeren en jongvolwassenen staan 3 doelgroepen centraal die invloed hebben op het alcoholgebruik: − − −

Alcoholverstrekkers Ouders Scholen

Deze doelgroepen hebben niet altijd voldoende kennis van de risico’s van alcohol voor jongeren of zij weten niet hoe zij kunnen bijdragen aan het voorkomen van (problemen door) alcoholgebruik. Daarom vormen zowel bewustwording van de risico’s als het bieden van handelingsperspectief een rode draad in de educatieve interventies die worden ingezet. Alcoholverstrekkers Verstrekkers van alcohol zijn verantwoordelijk voor de naleving van de Alcoholwet en aanvullende lokale regelgeving. Van hen wordt verwacht dat ze de leeftijdsgrens voor de verstrekking van alcohol kennen en naleven, evenals de verboden op wederverstrekking, het verbod op doorschenken bij dronkenschap en het toelaten van personen in kennelijke staat van dronkenschap in de onderneming, de vereniging of het evenement. Verschillende typen professionals zijn hierbij betrokken: bedrijfsleiders, filiaalmanagers, barpersoneel, barvrijwilligers, portiers, caissières, enzovoort.

33

Training Belangrijk is vooral dat een alcoholverstrekker zich bewust is van zijn/haar verantwoordelijkheid en handelingsperspectief heeft, ook wanneer er weerstand is bij de klant. Alcoholverstrekkers maken gebruik van hun (eigen) trainingsprogramma’s voor medewerkers van horeca, slijterijen en sportverenigingen over verantwoord alcohol verkopen. Daarnaast bestaat de face-to-face IVA (Instructie Verantwoord Alcoholgebruik) training voor barvrijwilligers. Voor deze training wordt een regionale trainer, bijvoorbeeld van de regionale instelling voor verslavingszorg ingezet. De bedrijfsleider in een horecaonderneming heeft een belangrijke rol in het motiveren en ondersteunen van personeel bij het naleven van de wetgeving. Deze leidinggevende moet daarom altijd een rol hebben in de trainingsopzet. Uit onderzoek is bovendien gebleken dat training van barpersoneel alleen effect heeft als deze is gekoppeld aan een adequate handhavingsstrategie (Babor e.a., 2010). De gemeente stimuleert alcoholverstrekkers om het personeel een training verantwoord schenken te laten volgen. Het is van belang dat we als gemeente toetsen in hoeverre hieraan wordt voldaan. Nalevingscommunicatie Nalevingscommunicatie omvat alle vormen van communicatie (media, persoonlijk, internet etc.) die gericht is op het stimuleren van naleving.

Doel van nalevingscommunicatie is om een gedragsverandering te bewerkstelligen bij de doelgroep. Dit kan onder andere door met communicatie over toezichtresultaten de subjectieve pakkans te vergroten en het aansluiten op landelijke campagnes zoals NIXzonderID. De gemeente stemt de communicatie hierop af samen met team communicatie ter ondersteuning van de nalevingsdoelstellingen. Onderwijs De school is een belangrijke pedagogische omgeving voor jongeren. Alle scholen in Krimpen aan den IJssel ontvangen van de gemeente een keuzekaart met onder andere alcoholpreventielessen. De scholen kunnen hieruit lessen kiezen om hun leerlingen voor te lichten. Daarnaast biedt de gemeente het voortgezet onderwijs het preventieprogramma ‘Helder op School’ aan. Ook heeft de school een belangrijke rol in het bereiken van de ouders over alcoholpreventie. Het blijkt dat preventie al vanaf groep 7 en 8 op basisscholen noodzakelijk is. Ouderavonden zijn bij uitstek geschikt om thema’s te belichten. Bij voorkeur op een reeds druk bezochte avond, zoals bijvoorbeeld de profielkeuze op de voortgezet onderwijsscholen. Door de schoolomgeving en alle school gerelateerde activiteiten alcoholvrij te houden, ondersteunt het onderwijs NIX18 en de norm dat alcoholgebruik niet vanzelfsprekend is.

De gemeente bespreekt met de scholen of zij knelpunten ervaren bij de handhaving van de regels bij bijvoorbeeld schoolfeesten.

34

Ouders en de thuissituatie Alcoholopvoeding Ouders onderschatten systematisch hoeveel hun kinderen drinken. Ze denken bovendien dat het gedrag van jongeren volledig wordt bepaald door vrienden en leeftijdsgenoten, terwijl ouders wel degelijk nog invloed hebben op het alcoholgebruik van hun kinderen (van der Vorst e.a., 2006; Smeets e.a., 2019). De beschikbaarheid van alcohol in huis beperken en het stellen van regels zijn geschikte ­instrumenten om alcoholgebruik tegen te gaan. Uit onderzoek blijkt dat kinderen van ouders die geen duidelijke regels hebben afgesproken en geen leeftijdsgrens hebben gesteld voor het drinken van alcohol al op jongere leeftijd beginnen met drinken. Ze drinken bovendien vaker dan jongeren waarvan de ouders wel een leeftijdsgrens hebben gesteld. Naast het stellen van regels zijn andere beschermende factoren belangrijk: voorbeeldgedrag, een goede band tussen ouder en kind en een autoritatieve opvoedstijl (duidelijke grenzen en regels stellen). Bij een dergelijke opvoedstijl wordt het stellen van regels gekoppeld aan warmte en betrokkenheid. Een slechte ouder-kind relatie en psychische problematiek of middelengebruik van de ouders zijn risicofactoren. Adviezen met betrekking tot alcoholopvoeding worden in samenwerking met KrimpenWijzer (Centrum voor Jeugd en Gezin) en het onderwijs aan ouders aangeboden.

Uitgaansopvoeding Ook door regels te stellen die niet expliciet gaan over alcoholgebruik, kunnen ouders invloed hebben op het alcoholgebruik van hun kind. Dan gaat het vooral over afspraken over uitgaan, zoals hoe vaak ze uit mogen gaan en hoe laat zij thuis moeten zijn. Verschillende kanalen (GGD, preventieafdeling van de verslavingszorginstelling, KrimpenWijzer (Centrum voor Jeugd en Gezin), lokale media, ouderavonden op scholen en via sportverenigingen) lichten ouders voor over uitgaansopvoeding en ondersteunende websites zoals www.hoepakjijdataan.nl en www.helderopvoeden.nl. Publiekscommunicatie Draagvlak voor (handhaving van) alcoholbeleid is niet vanzelfsprekend onder inwoners, ondernemers en andere professionals. Het draagvlak kan groeien als er meer begrip is voor de regels die er zijn rond verkoop en gebruik van alcohol. Dat vraagt kennis over alcohol en over de gevolgen van alcoholmisbruik bij het publiek. Publiekscampagnes lenen zich goed voor het vergroten van kennis en het ondersteunen van de norm dat alcohol er niet vanzelfsprekend bij hoort. Waar mogelijk wordt daarom aangesloten aan op campagnes als NIX18, Ik Pas, of Zien drinken doet drinken. De gemeente gaat hierover in overleg met de ­samen­­werkingspartners en communiceert actief over deze campagnes.

35

4.4 Verbinding preventie en handhaving Om het effect van afzonderlijke handhavings- of preventieve interventies te versterken worden deze zoveel mogelijk in samenhang ingezet. Daarnaast kiest de gemeente voor het inzetten van op wetenschappelijke inzichten gebaseerde integrale aanpakken. Zie onderstaande tabel voor (de combinatie van) maatregelen en integrale aanpakken die de gemeente inzet om de doelstellingen van dit plan te behalen. Maatregelenmatrix / uitvoeringsplan De tabel schetst een overzicht van de maatregelen die de gemeente de komende 4 jaar per beleidspijler en per setting inzet.

36

Toezicht en

Regelgeving

Educatie

Integrale aanpak

Benodigdheden

Handhaving Detailhandel

− Toezicht leeftijdsgrens (met testkopers) − Hand­havings-­ stappenplan

− Leeftijdsgrens

− Communicatie over Alcoholwet en alcoholregels − Training ­barpersoneel − Nalevings-­ communicatie

Horeca

− Toezicht leeftijdsgrens (met testkopers) − Toezicht doorschenken/ aanwezigheid dronken personen − Toezicht happy hours − Handhavings-­ stappenplan − Horecacontroles

− Leeftijdsgrens − Verbod op aanwezigheid dronken personen en doorschenken − Happy hours beperken

− Communicatie over Alcoholwet en alcoholregels − Training barpersoneel − Nalevings-­ communicatie

− Aanpak dronkenschap en doorschenken

− Inzet mystery guests − Inzet boa’s en politie horecataken

Evenementen

− Toezicht leeftijdsgrens (met testkopers) − Toezicht doorschenken/ aanwezigheid dronken personen − Handhavings-­ stappenplan

− Leeftijdsgrens − Verbod op doorschenken − Aanvullende eisen t.a.v. ontheffing Alcoholwet bij evenementen

− Communicatie over Alcoholwet en alcoholregels − Training ­barpersoneel − Nalevings-­ communicatie

− Aanpak dronkenschap en doorschenken − Alcoholbeleid op evenementen – leidraad gemeenten

− Inzet boa’s

Thuis/ouders

− Ouderlijk toezicht op regels NIX18

− Ouderlijke regels over NIX18

− Voorlichting aan ouders over alcohol- en uitgaans-­ opvoeding: regels stellen en handhaven − Communicatie over risico’s van alcohol, opvoed-­ vaardigheden, Alcoholwet en alcoholregels

− Opgroeien in een Kansrijke Omgeving

− Kennis­ bijeenkomst − Campagnes

37

− Inzet mystery guests via Bureau Objectief: totaal 10.815,- euro ex BTW (iedere 2 jaar, excl. Indexatie) − Inzet boa’s en politie horecataken

Toezicht en

Regelgeving

Educatie

Integrale aanpak

Benodigdheden

− Toezicht leeftijdsgrens (met testkopers) − Toezicht doorschenken − Toezicht schenktijden − Toezicht sterke drank − Handhavings-­ stappenplan − Horecacontroles

− Leeftijdsgrens − Verbod op aanwezigheid dronken personen doorschenken − Schenktijden beperken − Schenken van sterke drank beperken

− Training ­barvrijwilligers − Nalevings-­ communicatie − Communicatie over Alcoholwet en alcoholregels

− Dronkenschap en doorschenken − Alcoholbeleid in sportkantines − Opgroeien in een Kansrijke Omgeving

− Inzet mystery guests − Inzet boa’s en politie horecataken

Scholen

− Ondersteuning door boa’s bij schoolfeesten (bv. indrinken)

− Alcoholvrije schoolomgeving en -activiteiten

− Scholen informeren over belang van alcoholvrij schoolbeleid – onder andere schoolreisjes, eindexamen − Overleg scholen over alcohol-­ voorlichting aan ouders − Communicatie over alcoholvrije schoolomgeving

− Preventie­ programma’s zoals bv Helder op School (voortgezet onderwijs) en Opgroeien in een Kansrijke Omgeving

− 60 uur Helder op School: 6.600,- euro per jaar − Inzet boa’s − Keuzekaart preventielessen − Campagnes

Openbare

− Toezicht bezit alcohol onder de 18 jaar − Toezicht openbaar dronkenschap − Toezicht weder-­ verstrekking − Toezicht hotspots waar verboden drankgebruik geldt − Inzicht krijgen in bedrijfspanden met feestjes

− Verbod aanwezig hebben alcohol onder de 18 jaar − Verbod openbaar dronkenschap − Verbod weder-­ verstrekking − Verbod verboden drankgebruik aangewezen gebieden − Bestemmings-­ plan

− Communicatie-­­ plan − Campagne Ik Pas / Nix18 / Zien drinken doet drinken

Handhaving Sport en andere paracommerciële verstrekkers

ruimte/Algemeen

38

− Inzet boa’s − Campagnes

5. Samenwerking, uitvoering en evaluatie Bij het tot stand komen van het Preventie- en handhavingsplan zijn verschillende gemeentelijke teams betrokken, evenals externe samenwerkingspartners. Hieronder staat een beschrijving van de organisatiestructuur en de belangrijkste samen­­werkingspartners.

5.1 Samenwerking met externe partners De gemeente heeft het Preventie- en handhavingsplan opgesteld in samenspraak met partners. De gemeente heeft een coördinerende en deels uitvoerende rol. Op een integraal dossier als het alcoholbeleid is betrokkenheid en samenwerking essentieel voor een goede uitvoering. De volgende externe partners zijn daarbij concreet in beeld. Zij zijn allen gesprekspartner bij de probleemanalyse, evaluatie, planvorming en uitvoering. Daarnaast kunnen zij specifieke rollen hebben, zoals:

Politie

Hotspots in kaart brengen, veiligheid tijdens inspecties, jongeren vragen naar ID en eventuele samenwerking met betrekking tot de aanpak van doorschenken vanuit het Wetboek van Strafrecht en openbare dronkenschap (artikel 252 resp. 453).

Ondernemers/

Nalevingscommunicatie, training personeel/vrijwilligers.

verenigingen

Scholen

Overleg over intern schoolbeleid (bij voorkeur met schoolleiders) en over ­informatievoorziening richting ouders.

Gezondheids-

Partners als de GGD, de preventieafdeling van de instelling voor verslavingszorg,

organisaties en

Krimpens Sociaal Team en het jongerenwerk kunnen bijdragen aan de probleem­

jongerenwerk

analyse en bij de ontwikkeling en uitvoering van educatieve interventies.

39

5.2 Organisatie en uitvoering Om uitvoering te geven aan de activiteiten uit dit plan maakt de gemeente met haar samenwerkingspartners een uitvoeringsplan voor de komende 4 jaren. In dit uitvoeringsplan concretiseren we de voornemens. We voorzien deze van meetbare doelstellingen en een planning. Om de voortgang van de uitvoering te monitoren en voor het bijstellen van de uitvoeringsplannen, wordt de volgende overlegstructuur opgezet:

Organisatiestructuur Preventie- en handhavingsplan

Kernteam

Leden

Taken

Vergaderfrequentie

Beleidsambtenaren OOV,

Uitvoeringsplan maken en de

2 x per jaar

volksgezondheid, jeugd,

voortgang monitoren.

vergunningverlening, politie,

Bespreken ontwikkelingen.

boa’s, jongerenwerk

Stakeholder overleg

Leden kernteam aangevuld

Bijdrage aan opstellen en

met horecaondernemers,

evalueren van uitvoeringsplan

1 x per jaar

onderwijs, sport en andere bij de uitvoering betrokken partijen.

5.3 Evaluatie Kritisch evalueren is een belangrijk onderdeel van dit Preventie- en ­ andhavingsplan. Om de kwaliteit van onze aanpak hoog te houden en waar nodig h tijdig bij te stellen, gebruikt de gemeente de volgende evaluatiecyclus: − Elk jaar evalueren we in overleg met de samenwerkingspartners het uitvoerings­ ­­plan. Als blijkt dat dit plan niet voldoende werkt, kunnen we aanvullend tot andere activiteiten (laten) besluiten. Waar nodig herijken we de risicoanalyse. − Elke 2 jaar komen daarbij de nalevingscijfers uit nalevingsonderzoek leeftijdsgrens en doorschenken. − Elke 4 jaar vindt een uitgebreide evaluatie plaats op basis van beschikbaar onderzoek en input van samenwerkingspartners. Hierbij zetten we de realisatie van activiteiten, effecten van beleid en achterliggende verklaringen op een rij. Op basis hiervan kunnen we vaststellen in hoeverre het beleid de gewenste uitkomsten heeft opgeleverd en op welke punten we het beleid moeten bijstellen.

40

Literatuur en bronnen −

−

− − −

− −

− −

−

− − −

−

−

Expertisecentrum Alcohol (2020). Dossier Alcohol en jongeren. Utrecht: Trimbos-instituut. Geraadpleegd van expertisecentrumalcohol.nl, 26 november 2020. Babor, T., Caetano, R., Casswell, S., Edwards, G. & Giesbrecht, N. (2010). Alcohol: no ordinary commodity: Research and public policy. Oxford, United Kingdom: Oxford University Press. Bureau Objectief (2017). Nalevingsonderzoek doorschenken gemeente Rotterdam 2017. Nijmegen: Bureau Objectief. Bureau Objectief (2018). Nalevingsonderzoek doorschenken gemeente Utrecht 2018. Nijmegen: Bureau Objectief. Bureau Objectief (2020). Landelijk onderzoek naar de naleving van de leeftijdsgrens bij alcoholverkoop aan minderjarigen in 2020. Nijmegen: Bureau Objectief. Bureau Objectief (2022). Handreiking Toezicht Alcoholwet. Geraadpleegd van http://www.handreikingalcoholwet.nl/, februari 2022. Burton, R., Henn, C., Lavoie, D., O’Connor, R., Perkins, C., Sweeney, K., Greaves F., Ferguson B., Beynon C., Belloni A., Musto V, Marsden J. & Sheron, N. (2017). A rapid evidence review of the effectiveness and cost-effectiveness of alcohol control policies: an English perspective. The Lancet, 389(10078), 1558-1580. Dorsselaer, S. van, Beurs, D. de & Monshouwer, K. (2020). Middelengebruik onder studenten van 16-18 jaar op het MBO en HBO 2019. Utrecht: Trimbos-instituut. Dorsselaer, S. van, Tuithof M & Monshouwer, K. (2016).

Factsheet Peilstationsonderzoek. Ouders 2015. Ouders over het gebruik van tabak, alcohol, cannabis en internet door jongeren. Utrecht: Trimbos-instituut. Engels, R., Kleinjan, M. & Otten, R. (2013) De rol van ouders bij alcoholgebruik van adolescenten: Stand van zaken. Nijmegen: Behavioural Science Institute Radboud Universiteit Nijmegen Gezondheidsraad (2015). Richtlijnen goede voeding 2015. ’s-Gravenhage: ­Gezondheidsraad 24, 1–95. GGD Rotterdam-Rijnmond, Gezondheidsmonitor 2019, 2021, 2022 Holder, H. D. (1998). International research monographs in the addictions. Alcohol and the community: A systems approach to prevention. New York, NY, US: Cambridge University Press. Nationaal Preventieakkoord (2018). Nationaal Preventieakkoord. Naar een gezonder Nederland. ’s-Gravenhage: Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Paternotte, M. & Prooij, F. (2019). Doelgroeponderzoek Plattelandsjongeren. Kwalitatief onderzoek naar alcoholgebruik onder plattelandsjongeren. Amsterdam: Mare.

41

−

−

−

−

− −

−

−

−

−

−

−

Meier , P. et al. (2008). The independent review of the effects of alcohol pricing and promotion. Summary of Evidence to Accompany Report on Phase 1: Systematic Reviews. United Kingdom: School of Health and Related Research, University of Sheffield, UK Monshouwer, K. Miltenburg, C. van, Beek, R. van, Hollander, W. den, Schouten, F. Goor, M. van, ., & Laar M.W. van (2021). Het grote uitgaansonderzoek 2020. Uitgaanspatronen, middelengebruik gezondheid en intentie tot stoppen of minderen onder uitgaande jongeren en jongvolwassenen. Utrecht: Trimbos-­ instituut. Nijkamp. L., Smeets, L., Greeff, J. de, Scholten, K. & Voorham, L. (2020). Dronkenschap en doorschenken. De impact en aanpak van dronkenschap en doorschenken in het uitgaansleven. Factsheet. Utrecht: Trimbos-instituut. Onrust, S., Otten, R., Lammers, J. & Smit, F. (2016). School-based programmes to reduce and prevent substance use in different age groups: What works for whom? Systematic review and meta-regression analysis. Clinical Psychology Review, 44, 45-59. Reynolds, R.I. (2003). Building confidence in our communities. London: London Drug Policy Forum. Rombouts, M., Dorsselaer, S. van, Scheffers, T., Tuithof, M., Kleinjan, M. & Monshouwer, K. (2020a). Jeugd en riskant gedrag 2019. Kerngegevens uit het Peilstationsonderzoek Scholieren. Utrecht: Trimbos-instituut.

Rombouts, M., Visser, D., Onrust, S., Tuithof, M., Scheffers-Van Schayck, T., Simon, J., & Monshouwer, K. (2020b). Preventie en gebruik van tabak, alcohol, cannabis en andere middelen onder jongeren met een licht verstandelijke beperking in het cluster 3-onderwijs. Kerngegevens uit het EXPLOREonderzoek 2019. Utrecht: Trimbos-instituut. Smeets, L., Monshouwer, K. & Greeff, J de. (2019). De IJslandse aanpak van middelengebruik onder jongeren Een verkenning van de wetenschappelijke literatuur. Utrecht: Trimbos-instituut Smit. K., Monshouwer. K., Leeuwen, L. van, & Voogt, C. (2020) – Zien drinken doet drinken. De invloed van de zichtbaarheid van alcohol in de sociale omgeving op kennis, opvattingen en gebruik van alcohol door jongeren. Literatuuroverzicht. Utrecht: Trimbos-instituut. Nationale Drug Monitor, editie 2022. Alcohol 11.2.2 Demografische kenmerken algemene bevolking - Nationale Drug Monitor. https://www.nationaledrugmonitor.nl/alcohol-demografische-kenmerken-algemene-bevolking/. Geraadpleegd op: 15 februari 2022. Trimbos-instituut, Utrecht & WODC, Den Haag Van der Vorst, H., Engels, R.C.M.E., Meeus, W., & Dekovic, M. (2006). Parental attachment, parental control, and early development of alcohol use: A Longitudinal Study. Psychology of Addictive Behaviors , Vol. 20, No. 2, 107–116 Wagenaar, A.C., Toomey, T.L. & Erickson, D.J. (2005).

Complying with the minimum drinking age: effects of enforcement and training interventions. Alcoholism: Clinical and Experimental Research, 29, 2, 255-262

42

Literatuurlijst nudging (bij ouders): −

−

−

−

−

− −

Galetzka, M., Hoof, J., & de Vries, P. (2016). Verkenning beleidsexperimenten lokale veiligheid: Inzet van psychologische inzichten ter voorkoming van uitgaansoverlast. Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum, ministerie van Justitie en Veiligheid Helmer, S., Sebena, R., Mcalaney, J., Petkeviciene, J., Salonna, F., Lukács, A., & Mikolajczyk, R. (2016). Perception of High Alcohol Use of Peers Is Associated With High Personal Alcohol Use in First-Year University Students in Three Central and Eastern European Countries. Substance Use & Misuse, 51(9), 1224-1231. Linkenbach, J., & Perkins, H.W. (2003). Misperceptions of peer alcohol norms in a statewide survey of young adults. In H. W. Perkins (ed.), The Social Norms Approach to Preventing School and College Age Substance Abuse: A Handbook for Educators, Counselors, and Clinicians. San Francisco: Jossey-Bass. Meesmann, U., Martensen, H., & Dupont, E. (2015). Impact of alcohol checks and social norm on driving under the influence of alcohol (DUI). Accident Analysis and Prevention, 80, 251-261. Ridout, B., & Campbell, A. (2014). Using Facebook to deliver a social norm intervention to reduce problem drinking at university. Drug and Alcohol Review, 33(6), 667-673. Thaler, R.H., & Sunstein, C.R. (2008) Nudge: Improving Decisions about Health, Wealth, and Happiness. New Haven: Yale University Press. Vlaming, R.

de, de Rover, C., Izeboud, C. et al. (2008) Evaluatie van ‘­Alcoholmatiging Jeugd in de Achterhoek’: verandering in perceptie van ouders op het alcoholgebruik van jongeren na één jaar. TVGW 86, 412–421.

43