Bijlage - Concept Accountantsverslag Krimpen AD IJssel 2024
Tekst van het document
Conceptversie 23 mei 2025: De volgende onderdelen staan nog open: 1. 2. 3. 4.
Diverse SiSa regelingen Diverse openstaande vragen Werkzaamheden inzake frauderisico’s (in afrondende fase) Verantwoording GRJR
CONCEPT Accountantsverslag 2024
Aan de gemeenteraad van gemeente Krimpen aan den IJssel Postbus 200 2920 AE KRIMPEN AAN DE IJSSEL Onderwerp Accountantsverslag 2024 Datum 19 juni 2025 Kenmerk 312021005.25.375
Geachte leden van de gemeenteraad, Wij hebben de controle van de jaarrekening 2024 van uw gemeente uitgevoerd. De jaarrekening van gemeente Krimpen aan den IJssel is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders. Met dit accountantsverslag informeren wij u over onze belangrijkste controlebevindingen. Op 20 mei 2025 hebben wij de controlebevindingen reeds besproken met uw controller en uw medewerker VIC. Wij bespraken onze bevindingen op 3 juni 2025 met uw auditcommissie. Bij de jaarrekening 2024 hebben wij op XX juni 2025 een goedkeurende controleverklaring afgegeven. Ons accountantsverslag is bedoeld om u te ondersteunen in de beoordeling van de jaarrekening 2024. De bevindingen en beschouwingen in dit verslag komen voort uit onze controlewerkzaamheden en diverse besprekingen die wij met uw medewerkers hebben gevoerd. Voor de goede orde vermelden wij dat uw controlerende taak uiteraard verder gaat dan uitsluitend het financieel getinte perspectief vanuit de accountantscontrole. Wij maken u erop attent dat voor dit accountantsverslag een beperkte verspreidingskring geldt. Het accountantsverslag is uitsluitend bestemd voor de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders. Wij geven u toestemming om dit accountantsverslag te publiceren via de agenda’s van de raadscommissies en de gemeenteraad.
Met vriendelijke groet, Publieke Sector Accountants B.V.
RA
Publieke Sector Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Utrecht onder nummer 69411409.
Inhoudsopgave Contact: De volgende personen kunnen benaderd worden bij vragen met betrekking tot dit accountantsverslag:
Managementsamenvatting 1. Onze controleaanpak en de uitkomsten daarbij . 1 2. Financiële positie en resultaat ............................ 6 3. Bevindingen eindejaarscontrole ........................11 @psa-ra.nl
4. Interne beheersing ............................................25 5. Overige aangelegenheden .................................27 6. Bijlagen: ............................................................34
@psa-ra.nl
1
1.
Onze controleaanpak en de uitkomsten daarbij
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
Reikwijdte van de controle
1
1. Onze controleaanpak en de uitkomsten daarbij Met de opdrachtbevestiging van 17 juli 2024 (kenmerk 312021005.24.479) heeft u ons de opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2024. De reikwijdte van onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. De doelstelling van de controle is het afgeven van een controleverklaring bij de jaarrekening van gemeente Krimpen aan den IJssel. In dit accountantsverslag geven wij een toelichting op de bevindingen naar aanleiding van de controle. Onze controle wordt verricht in overeenstemming met Nederlands recht, waaronder de Nederlandse Controlestandaarden en de beleidsregels toepassing Wet normering topinkomens (WNT). Tijdens de uitvoering van de oorspronkelijke controleplanning hebben zich geen wijzigingen van materieel belang in de reikwijdte voorgedaan. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2024 voldoende voor de doelstelling van onze controle.
Materialiteit
De materialiteitsbepaling bij de gemeente Krimpen aan den IJssel is gebaseerd op het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO) en het door uw gemeenteraad vastgestelde controleprotocol d.d. 17 december 2024. De bij onze controle van de jaarrekening 2024 toegepaste goedkeuringstoleranties bedragen derhalve: Bron: jaarrekening 2024 *
Fouten
Goedkeuringsmaterialiteit
Onzekerheden € 1.196.000
€ 3.588.000
*de totale lasten (incl. stortingen in de reserves) op basis van de jaarrekening 2024 bedragen € 119.605.000
De gemeenteraad heeft in het controleprotocol de rapporteringstolerantie vastgesteld op € 100.000.
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
Voor de jaarrekeningcontrole 2024 hebben wij een aantal aandachtspunten geïdentificeerd die een verhoogd (bruto) risico kunnen vormen op fouten of afwijkingen in de financiële verslaggeving, vóórdat er beheersingsmaatregelen zijn toegepast om deze risico’s te beperken. Deze risico’s kunnen een materiële fout in uw jaarrekening veroorzaken en mogelijk impact hebben op de bedrijfsvoering. Het opnemen van een risicogebied of aandachtspunt in deze opsomming betekent niet dat daadwerkelijk sprake is van risico’s die zich manifesteren. De aandachtspunten zijn enkel bedoeld om aan te geven dat wij tijdens onze controle (extra) aandacht hebben besteed aan deze gebieden. De risicogebieden voor deze jaarrekening zijn als volgt: ▪ De actualiteit van de gevoerde administratie(s), gericht op de betrouwbaarheid van de (tussentijdse) informatievoorziening. ▪ Voorzieningen: vanwege het schattingselement en de daarmee samenhangende (subjectieve) schattingsonzekerheden. ▪ De waardering van activa als gevolg van schattingselementen. ▪ Naleving van de (Europese) aanbestedingsregels en het onderkend corruptierisico hierbij. ▪ Het risico op het ontbreken van een prestatieverklaring in het inkoopproces. ▪ Het risico op een onrechtmatige handmatige betaling.
▪ De waardering en risico inschatting met betrekking tot lopende grondexploitaties, inclusief de geldende regels rondom het tussentijds winstnemen. ▪ Risico’s en onzekerheden in het sociaal domein, waaronder Pgb’s, Wmo en jeugdzorg ▪ Uw fiscale positie in het kader van de vennootschapsbelasting (Vpb). ▪ Vanuit de controlerichtlijnen dienen wij specifiek aandacht te besteden aan de mogelijkheid die het management heeft om specifieke controlemaatregelen te omzeilen. Dit risico is niet uniek voor uw gemeente. Belangrijke voorbeelden zijn de memoriaalboekingen (handmatige (correctie)boekingen) en posten die gezien hun aard schattingselementen in zich hebben. ▪ De getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording. De risicogebieden voor de komende jaarrekeningen zijn als volgt: ▪ De voortgang en status van de (noodzakelijke en gewenste) verbeteringen met betrekking tot de kwaliteit van de interne beheersing. ▪ Voortgang van de (geplande) kwaliteitsimpulsen aan uw IT-omgeving. Ter voorkoming van een materiële fout in de jaarrekening heeft u voor bovenstaande risicogebieden interne beheersingsmaatregelen getroffen. Wij hebben ons tijdens de controle gericht op de opzet en het bestaan van de door u ingerichte beheersingsomgeving, die deze risico’s moeten verkleinen.
Voor een toelichting op een aantal onderkende risico’s en aandachtpunten verwijzen wij naar het hoofdstuk ‘belangrijke bevindingen’. Daarnaast verwijzen wij u naar onze bevindingen in het hoofdstuk ‘Interne beheersing’.
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
2
Aandachtspunten voor controle en rapportage
Uw gemeente maakt gebruik van 25 specifieke uitkeringen die verantwoord zijn via de SiSa-bijlage in uw jaarrekening. Op basis van uw controleprotocol en normenkader hebben wij de naleving van het financieel rechtmatigheidskader voor uw gemeente met betrekking tot deze specifieke uitkeringen gecontroleerd. Hierbij zijn geen materiële bijzonderheden geconstateerd.
De jaarrekening voldoet aan het BBV
Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de baten en lasten van gemeente Krimpen aan den IJssel. Daarnaast vereisen zij van het college van burgemeester en wethouders het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, die vaak – vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken – inherent onzeker zijn.
Onze conclusie is derhalve dat de baten en lasten, alsmede de balansmutaties met betrekking tot specifieke uitkeringen, rechtmatig zijn weergegeven in de jaarrekening 2024.
De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van gemeente Krimpen aan den IJssel zijn uiteengezet in de jaarstukken 2024 in het onderdeel ‘Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling’. Wij hebben het door het college van burgemeester en wethouders toegepaste proces voor belangrijke verslaggevingsgrondslagen geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij hebben de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële verslaggeving beoordeeld. Wij zijn van mening dat de verslaggevingsgrondslagen en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent zijn gebruikt: de jaarstukken voldoen aan het BBV (Besluit begroting en verantwoording).
De rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening
In de jaarrekening 2024 legt uw college van burgemeester en wethouders verantwoording af over een drietal rechtmatigheidscriteria die niet expliciet blijken uit het getrouw opnemen van de baten en lasten alsmede de balansmutaties. Dit betreffen het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium. In deze rechtmatigheidsverantwoording licht het college toe in hoeverre bij de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium zijn nageleefd. Dit houdt in dat de verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties in overeenstemming zijn met door de gemeenteraad vastgestelde kaders zoals de begroting en verordeningen en met bepalingen in de relevante wet- en regelgeving. Bij de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening is het door de gemeenteraad vastgestelde normenkader van de relevante wet- en regelgeving verder toegelicht. Deze verantwoording hanteert een grensbedrag omdat alleen de van belang zijnde aspecten in de verantwoording hoeven te worden betrokken. Deze grens is door de gemeenteraad bepaald en bedraagt 2% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan de reserves en is daarmee vastgesteld op € 2,4 miljoen. Er zijn geen afwijkingen geconstateerd boven dit grensbedrag en toegelicht in de rechtmatigheidsverantwoording in uw jaarrekening.
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
3
De baten en lasten, alsmede balansmutaties met betrekking tot specifieke uitkeringen zijn rechtmatig
Naar aanleiding van onze jaarrekeningcontrole resteren er ongecorrigeerde afwijkingen. Door ons gerapporteerde bevindingen zijn niet materieel (dus hebben geen invloed op de strekking van onze controleverklaring). De overige bevindingen zijn naar onze mening van belang voor uw beoordeling van de jaarstukken en de verdere kwaliteitsverbetering van de administratieve organisatie en interne beheersing. Voor de (niet materiële) fouten en tekortkomingen in de jaarstukken verwijzen wij u naar de diverse onderdelen van dit rapport.
Goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid en rechtmatigheid
Wij zijn van oordeel dat de jaarrekening 2024 van gemeente Krimpen aan den IJssel een getrouw beeld geeft van het eigen vermogen op 31 december 2024 en het resultaat over 2024. Onze conclusie is dat de baten en lasten, alsmede de balansmutaties met betrekking tot specifieke uitkeringen, rechtmatig zijn weergegeven in de jaarrekening 2024. Hierbij geldt als voorwaarde dat de door ons gecontroleerde jaarrekening ongewijzigd door de gemeenteraad wordt vastgesteld. Wij verzoeken u derhalve ons een door voorzitter en de griffier ondertekend besluit van de vastgestelde jaarrekening te verstrekken. Mochten nog wijzigingen worden aangebracht in de definitieve versie van de jaarrekening dan dienen wij deze te beoordelen alvorens onze controleverklaring hierbij mag worden opgenomen.
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
4
Geïdentificeerde fouten in de jaarstukken
5
2.
Financiële positie en resultaat
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
6
2. Financiële positie en resultaat
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
In het Bbv, de verslaggevingsregels voor gemeenten, wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen (dat bestaat uit de algemene reserve en de bestemmingsreserves) worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten in 2024 bedraagt € 4,6 miljoen positief. Per saldo is tussentijds € 0,5 miljoen gestortin de reserves, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2024 € 4,1 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans.
Eigen vermogen (in € 1.000.000)
2024
2023
2022
2021
2020
Eigen vermogen per 1 januari
63,7
60,7
48,7
47,8
18.7
Tussentijdse resultaatbestemming
0,5
-/- 3,7
3,2
-/- 1,1
30,0
Gerealiseerd resultaat
4,1
6,7
8.7
2,0
-/- 0,9
Totaal (‘gerealiseerd saldo van baten en lasten’)
4,6
3,0
11,9
0,9
29,1
Eigen vermogen per 31 december
68,3
63,7
60,7
48,7
47,8
De tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de stortingen in en onttrekkingen uit de reserves, in overeenstemming met de besluiten van uw gemeenteraad. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2024 45% van het balanstotaal (op 1 januari 2022: 42% van het balanstotaal). In de toelichting op balans bij het onderdeel eigen vermogen van de jaarrekening geeft het college een nadere toelichting op de mutaties in het eigen vermogen over het jaar 2024. Wij verwijzen u naar deze toelichting. Als signaalwaarde voor de solvabiliteitsratio geldt volgens de VNG een percentage van 20%. Bij een solvabiliteitsratio lager dan 20% bevindt de gemeente zich op glad ijs. In de begroting 2024 heeft de gemeenteraad de solvabiliteit bepaald op 42%. De solvabiliteit in de jaarrekening 2024 komt uit op 45% en is derhalve 3 procentpunten hoger dan begroot. Ter vergelijking hebben wij de solvabiliteit van een aantal gemeenten opgenomen. Daaruit blijkt dat de solvabiliteit van uw gemeente per 31 december 2023 (42%) ruim boven het gemiddelde van Nederland ligt. In 2024 is de solvabiliteit met 3 procentpunten gestegen.
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
7
De vermogenspositie van uw gemeente neemt in absolute zin af
8
Ter vergelijking over 2023: Gemeente Nederland Zuid-Holland 25.000 tot 50.000 inwoners (gemiddeld) Capelle aan den IJssel Zuidplas Krimpenerwaard Krimpen aan den IJssel
Solvabiliteit 2023 40% 46% 41% 57% 26% 38% 42%
Bron: www.waarstaatjegemeente.nl
Resultaat 2024 is beïnvloed door reservemutatie(s)
Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar wordt weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente ook het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit in de loop van het jaar gedane onttrekkingen uit reserves minus de tussentijdse stortingen in reserves. De stortingen dan wel onttrekkingen aan reserves vinden plaats op basis van de door u genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de bestuurlijke besluitvorming. Concreet betekent dit voor uw gemeente het volgende: De exploitatie over 2024 laat een voordelig gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten van € 4,6 miljoen zien, ten opzichte van een begroot (na wijziging) voordelig saldo van € 2,4 miljoen. Dit is een voordeel van € 2,2 miljoen. Tussentijds is voor € 0,5 miljoen gestort in de reserves, wat per saldo leidt tot een gerealiseerd resultaat van € 4,1 miljoen. Het gerealiseerde voordelig resultaat ad € 4,1 miljoen is afzonderlijk op de balans onder het eigen vermogen opgenomen. Uw gemeenteraad besluit (op voorstel van het college) tot het bestemmen van het resultaat 2024.
In de jaarstukken wordt op diverse plaatsen een nadere toelichting gegeven op de totstandkoming van het resultaat en worden de verschillen tussen de begroting (na wijziging) en de gerealiseerde baten en lasten verklaard. Wij verwijzen u naar deze toelichtingen.
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
9
Exploitatieresultaat (in € 1.000.000) Totale baten
111,5
Totale lasten
106,9
Gerealiseerde saldo van baten en lasten voordelig
4,6
Af: stortingen in reserves
12,7
Bij: onttrekkingen aan reserves
12,2
Saldo mutaties reserves, per saldo onttrekking
0,5
Gerealiseerd resultaat (voordelig)
4,1
Het voordelige exploitatieresultaat 2024 (vóór bestemming) is mede ontstaan na een aantal incidentele baten en lasten. Door het effect van de incidentele baten en lasten buiten beschouwing te laten, ontstaat meer inzicht in de reguliere baten en lasten. Het inzicht in de reguliere baten en lasten is van belang, omdat het een betere indicatie geeft van de toekomstige baten en lasten, overigens zonder rekening te houden met beleidswijzigingen. In de toelichting op het overzicht van baten en lasten is eveneens inzicht in de incidentele baten en lasten gegeven. Kortheidshalve verwijzen wij u naar deze uiteenzetting.
Het college van burgemeester en wethouders kwalificeert het weerstandsvermogen als uitstekend
Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit vanwege ingeschatte risico’s. De beschikbare weerstandscapaciteit heeft het college bepaald op € 24,3 miljoen. In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing heeft het college een opsomming gegeven van ingeschatte risico’s. Op basis van de door de gemeente uitgevoerde risicosimulatie volgt een benodigde weerstandscapaciteit van € 4,6 miljoen. De verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit in de jaarrekening is 5,2. Wij verwijzen u voor de onderkende risico’s en de kwantificering daarvan naar de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Overigens merken wij hierbij op dat deze cijfers niet aan accountantscontrole of een beoordelingsopdracht zijn onderworpen. Voor meer gedetailleerde informatie over uw weerstandspositie verwijzen wij u naar paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing van uw jaarstukken 2024.
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
10
3.
Bevindingen eindejaarscontrole
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
Oplevering is voldoende, belangrijke aandacht gevraagd voor significante risico’s
11
3. Bevindingen eindejaarscontrole Bij de start waren de concept jaarstukken gereed. De oplevering van de onderbouwende stukken waren nog niet volledig, maar afdoende om de controle te kunnen starten. Zo ontbraken bij de start van de controle nog een aantal balansdossiers, waaronder één dossier van SiSa. Tijdens de controle zijn deze stukken alsnog opgeleverd. Tijdens de controle hebben wij een aantal significante risico’s geïdentificeerd. Deze hebben wij voorafgaand aan de controle ook besproken met de gemeentesecretaris en de controller. Deze risico’s en onze werkzaamheden hierop zijn later in dit hoofdstuk opgenomen. Bij de start van de controle ontbrak onder andere belangrijke documentatie inzake deze risico’s. Omdat het bijzondere risico’s zijn, kosten deze risico’s uw organisatie tijd om voor te bereiden en kosten ook aanzienlijk meer tijd voor ons om afdoende te controleren. De onderwerpen welke dit betreft zijn verderop in dit accountantsverslag opgenomen bij de beschrijving van onze werkzaamheden inzake significante (fraude)risico’s. De voorbereiding ontbrak met name met betrekking tot het corruptierisico. Wij vragen dus nadrukkelijk om volgend jaar tijdig deze risico’s afdoende aandacht te geven binnen uw organisatie, zodat de controle hiervan efficiënter kan verlopen.
Wij hebben bij de controle van de jaarrekening de volledige en constructieve medewerking van uw organisatie gehad. Wij zullen onze bevindingen in een gezamenlijke evaluatie met uw gemeente bespreken gesprek om de samenwerking verder te optimaliseren.
Grondexploitaties: waarderingen en beoogde uitkomsten
Een belangrijke post in de jaarrekening van de gemeente Krimpen aan den IJssel is de voorraad grondexploitaties door schattingsonzekerheden. Door de invloed van parameters (o.a. indexering, fasering, rente, prijs), die bepalend zijn voor toekomstige kosten en opbrengsten, hebben wij tijdens de controle bijzondere aandacht besteed aan de grondexploitaties. De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot de zogenoemde vijf P’s: ▪ Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt? Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn. ▪ Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in woningbehoefte en vraag naar bedrijventerrein. Is er een kritische analyse van de ‘mix’ van aanbod van bedrijventerrein en woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente? ▪ Prijs: de verkoopprijzen van woningen zijn momenteel enorm hoog. Hoe vertaalt dit zich in grondprijzen en wat zijn de verwachtingen op de (middel-)lange termijn? ▪ Plankosten: zijn de geraamde kosten die voor de grondexploitaties gemaakt moeten worden realistisch? U kunt hierbij denken aan de totstandkoming van de ramingen van bijvoorbeeld civieltechnische werken en interne plankosten.
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
Parameters: zijn de gehanteerde kosten- en opbrengstenindexaties in lijn met de actuele marktontwikkelingen en zijn de renteparameter en disconteringsvoet in overeenstemming met de voorschriften in het BBV?
De grondexploitaties zijn door uw gemeente voor de jaarrekening 2024 met deze uitgangspunten opnieuw doorgerekend (geactualiseerd), en waar nodig zijn door uw college de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening moet worden getroffen. In samenwerking met de organisatie zijn we vroeg in het controleproces gestart met de controle van de grondexploitaties. Diverse afstemmomenten en actieve betrokkenheid van uw medewerkers hebben geholpen om de controle soepel te laten verlopen en de doorlooptijd te verkorten. Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de grondexploitaties een betrouwbaar beeld geven van de waardering van uw grondexploitaties. De uitgangspunten die in de berekeningen gehanteerd worden zijn voor zover mogelijk onderbouwd met rapportages van externe partijen. Bouwgronden in exploitatie (boekwaarde € 2,5 miljoen) Uw gemeente heeft ultimo boekjaar 2024 een vijftal in actief genomen bouwgrondexploitatieprojecten. Uw gemeente heeft de afgelopen jaren een kwaliteitsimpuls gegeven aan de dossieropbouw die voor de controle benodigd is voor een effectieve en efficiënte uitvoering. Wij zien graag dat deze positieve lijn van ontwikkeling gehandhaafd blijft.
Wij zien nog een risico in de kenniscontinuïteit binnen de organisatie, wij adviseren jullie om dat te bekijken en te evalueren. Lopende Projecten: ▪ ▪
▪
▪
Centrum-Zuid (Actief Grondbeleid): Dit project, reeds gestart vóór boekjaar 2024, waarbij een positief resultaat is begroot. Dit leidt in 2024 tot een tussentijdse winstneming van € 1,3 miljoen. Werf aan de IJssel: Voor dit lopende project is in boekjaar 2024 een verliesvoorziening van € 1,6 miljoen opgenomen ter hoogte van de boekwaarde ultimo 2024. In werkelijkheid is de omvang van de voorziening € 3.402.955,- en deze storting is ten laste van de voorziening grondexploitatie gebracht. Omdat het volgens de verslaggevingsregels niet toegestaan is om grondexploitatie negatief te presenteren op de activazijde op de balans door een verlies, is de balanswaarde ultimo boekjaar nihil. KOAG: Dit project kent een beoogd positief totaalresultaat van € 418.096. Bijgevolg is besloten om voor dit project gevormde verliesvoorziening te laten vrijvallen ten gunste van de voorziening grondexploitatie. Gezien de voortgang van dit project is nog geen sprake van tussentijdse winstneming. Kerkdreef: Het project Kerkdreef heeft een geraamd positieve uitkomst van €102.288 met een gedane investering in boekjaar 2024 van € 205.537,-. Tegen de vaststelling van het bestemmingsplan is beroep ingesteld door een omwonende bij de Raad van State. De verwachting is dat de Raad van State in 2026 uitspraak zal doen in deze zaak.
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
12
▪
▪
Stormpolderdijk: Dit project is in boekjaar 2024 afgesloten wegens wijzigingen in de te verwachten resultaten van de sanering, zowel in de planning als in uitgeefbare vierkante meters grond. Met een positief resultaat van € 113.461 is dit project teruggezet naar de groene (initiatief)fase. De boekwaarde ultimo boekjaar 2024 € 3,5 miljoen is uitgesplitst in de jaarrekening 2024 over de geactiveerde materiele vaste activa € 638.557 en resterend deel als langlopende vordering langer dan één jaar onder de financiële vaste activa € 2.950.000.
Nieuwe Projecten (gestart in boekjaar 2024): ▪
De Noord 102: Dit project is in boekjaar 2024 gestart met een verliesvoorziening van € 0,4 miljoen. Voor boekjaar 2025 is ervoor gekozen om ontsluitingsweg via het Toepad Opvanglocatie Noord 102 op te nemen in grondexploitatie De Noord 102. Dit heeft financiële consequenties voor de resultaten van het GREX-project.
In boekjaar 2024 zien we een gemengd beeld binnen de GREX-portefeuille. Het project Centrum-Zuid draagt positief bij aan het resultaat, terwijl voor Werf aan de IJssel en het recent gestarte project De Noord 102 hebben geleid tot een verliesvoorzieningen. De beoogde planning voorziet de afronding van de actieve grondexploitatieprojecten binnen de komende jaren. Het verwachte eindresultaat van alle grondexploitatieprojecten is vastgesteld op minus € 2,941 miljoen ten opzichte van het jaar ervoor minus € 0,587 miljoen.
Afname risico’s Wij controleren de waardering van de grondexploitaties aan de hand van een risicoanalyse. In deze analyse betrekken wij de omvang van de nog te realiseren kosten en opbrengsten, de looptijd van de projecten, afwijkingen van het MPG ten opzichte van eerdere jaren, het effect van de parameters, programmering, winstnemingen en verliesvoorzieningen. Op basis van deze risicoanalyse zijn wij van mening dat de risico’s op de projecten evenwichtig afnemen, zeker in relatie tot voorgaande jaarrekeningen. Het project De Noord 102 kent gezien de langere looptijd (opgestart in 2024) inherent meer risico’s in zich.
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
13
Afgeronde Projecten (boekjaar 2024):
Voor dit boekjaar heeft het college van de gemeente een rechtmatigheidsverantwoording opgenomen in de jaarrekening en een toelichting in de paragraaf bedrijfsvoering. Alhoewel sprake is van imperfecte regelgeving, heeft het ministerie van BZK er voor gekozen om deze vernieuwing toch door te voeren in 2023 en 2024. Met de imperfecte regelgeving bedoelen wij dat de Gemeentewet wel is aangepast, maar het verslaggevingsstelsel (BBV) nog niet voor 2024. In dit onderdeel van het accountantsverslag evalueren wij de rechtmatigheidsverantwoording in 2024.
14
Evaluatie rechtmatigheidsverantwoording 2024
Verantwoording Op basis van de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening 2024 blijkt dat er geen rechtmatigheidsafwijkingen zijn geconstateerd groter dan de verantwoordingsgrens (2%, € 2,4 miljoen). De rechtmatigheidsafwijkingen hebben betrekking op de criteria begrotingsrechtmatigheid en het voorwaardencriterium. Samenvatting rechtmatigheidsverantwoording
Bedragen
Begrotingscriterium (bruto)
€ 1.513.000
Begrotingscriterium (netto)
€ 823.000
Voorwaardencriterium (met name Europese aanbestedingen)
€714.000
M&O-criterium
€0
Rechtmatigheidsfouten bruto
€ 2.227.000
Rechtmatigheidsfouten netto
€ 1.405.000
Behalve onrechtmatigheden in de rechtmatigheidsverantwoording, rapporteert het college ook over eventuele onduidelijkheden in de rechtmatigheidsverantwoording, mits deze boven de verantwoordingsgrens uitkomen. In 2024 is sprake van een dergelijke onduidelijkheid. Een onduidelijkheid wordt in de kadernota rechtmatigheid 2024 als volgt gedefinieerd: Het college kan soms ondanks zorgvuldig onderzoek en na het inwinnen van advies niet vaststellen of iets wel of niet volgens de regels is gegaan. De onduidelijkheden in 2024 bedragen: € 3.329.969. Voor een nadere omschrijving van de onduidelijkheden in 2024, zie verderop in dit hoofdstuk. In de paragraaf bedrijfsvoering heeft het college een toelichting opgenomen rondom de interne controlewerkzaamheden inzake rechtmatigheid en haar bevindingen hierbij. De gemeenteraad heeft de rapporteringsgrens (€100.000) vastgesteld waarboven rechtmatigheidsafwijkingen in de paragraaf bedrijfsvoering moeten worden toegelicht. Daarnaast zijn in de waarderingsgrondslagen de grondslagen voor de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen. En hebben wij vastgesteld dat de verplichte modeltekst is gehanteerd voor de rechtmatigheidsverantwoording.
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
15
Evaluatie aanpak Het college heeft voorafgaand goed nagedacht over haar plan van aanpak om voldoende waarborgen te treffen om een rechtmatigheidsverantwoording te kunnen opnemen in de jaarrekening die geen materiële afwijkingen bevat. Hiertoe is onder andere een risicoanalyse uitgevoerd, processen geactualiseerd en een intern controleplan opgesteld. Daarnaast heeft het college zorggedragen voor het tijdig actualiseren van verordeningen en het in kaart brengen van de risico’s en maatregelen rondom Fraude en Misbruik & Oneigenlijk gebruik.
Evaluatie uitvoering Wij hebben de uitgevoerde interne controleprogramma’s beoordeeld. Op basis van onze werkzaamheden komen wij tot dezelfde conclusie inzake de uitkomsten (fouten en onzekerheden) van de verbijzonderde interne controle. Bij aanvang van de controle waren nog niet alle interne controleprogramma’s helemaal gereed. Wij vragen voor 2025 uw specifieke aandacht voor de tijdige uitvoering van de geplande werkzaamheden. Wij doelen hier naast het uitvoeren van detailcontroles ook op de volledige afronding van de werkzaamheden (bijvoorbeeld de spendanalyse) en conclusies. Begrotingscriterium Het totaal aan bruto begrotingsonrechtmatigheden bedraagt € 1,5 miljoen. Het college heeft hier een analyse op uitgevoerd en in de paragraaf bedrijfsvoering toegelicht wat de aard van deze begrotingsonrechtmatigheden is. Het college heeft het bedrag grotendeels als acceptabele begrotingsonrechtmatigheden aangemerkt. Het acceptabel zijn van begrotingsonrechtmatigheden vindt zijn oorsprong in de afspraken tussen uw gemeenteraad en het college in bijvoorbeeld de financiële verordening. De resterende begrotingsonrechtmatigheden worden (>rapporteringsgrens) toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering.
Wij adviseren u om samen met het college te evalueren of de gemaakte afspraken omtrent het tijdig melden van begrotingsafwijkingen en het acceptabel zijn van begrotingsonrechtmatigheden nog passend en werkbaar zijn. Gezien dit het eerste jaar was waarin de meeste gemeenten vooral de modelverordeningen van de VNG hebben gehanteerd, is de verwachting dat er nog maatwerk nodig is om het proces soepeler te laten verlopen. Voorwaardencriterium Onder het voorwaardencriterium staan de bevindingen ten aanzien van de Europese aanbestedingen vermeld. Wij verwijzen u voor onze opmerkingen en adviezen hierbij naar de opvolgende kernboodschappen in dit hoofdstuk van het accountantsverslag. M&O-criterium Op basis van de rechtmatigheidsverantwoording blijken geen bevindingen in het kader van misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O).
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
In het kader van de verbijzonderde interne controle heeft uw organisatie een grondige analyse van de opdrachtverleningen uitgevoerd, met als doel om vast te stellen of uw gemeente aan de richtlijnen rondom Europese aanbesteding heeft voldaan. Wij hebben vooraf met uw medewerkers afspraken gemaakt op welke wijze de spendanalyse dient te worden geanalyseerd. Wij komen niet tot andere fouten of onduidelijkheden dan geconstateerd in uw verbijzonderde interne controle. Het totaal aan onrechtmatigheden bedraagt € 714.000. Deze rechtmatigheidsfouten zijn toegelicht in de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening en nadere geduid in de paragraaf bedrijfsvoering. De onduidelijkheden bedragen totaal € 3.330.000. Wij hebben de onduidelijkheden nader beschreven verderop in dit hoofdstuk in het accountantsverslag. Wij hebben u in onze managementletter reeds geadviseerd over de stappen die u kunt zetten in het proces rondom de rechtmatigheid van aanbestedingen.
Wet normering topinkomens (WNT)
De Wet normering topinkomens (WNT) is in werking getreden met ingang van 1 januari 2013. De WNT regelt niet alleen de openbaarmaking van topinkomens in de publieke en semipublieke sector, maar stelt ook maxima aan de hoogte van de bezoldiging van topfunctionarissen en tevens aan de ontslagvergoedingen. Met ingang van 1 januari 2013 is bij wet vastgelegd dat rechtspersonen of organisaties die volledig of in aanzienlijke mate uit publieke middelen zijn gefinancierd beloningen van topfunctionarissen openbaar dienen te maken, ook als deze de in de wet gestelde maximale bezoldiging over € 233.000 niet te boven gaat. Daarnaast dienen gemeenten het salaris openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief – wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan – ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000. In 2024 is voor geen van de topfunctionarissen en overige medewerkers sprake van een overschrijding van de grensbedragen. In het kader van de WNT attenderen wij u erop dat u de plicht heeft om uiterlijk 1 juli 2025 uw WNT-verantwoording over het kalenderjaar 2024 via internet op een algemeen toegankelijke wijze openbaar te maken.
Indien op grond van andere op de verantwoordelijke van toepassing zijnde regelgeving of een besluit een later tijdstip waarop het financieel verslaggevingsdocument openbaar moet worden gemaakt geldt, is die latere datum de uiterlijke datum van openbaarmaking.
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
16
Europese aanbestedingen: rechtmatigheidsfouten van € 714.000 en de onduidelijkheden van € 3.330.000 zijn getrouw opgenomen in de jaarrekening
Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit accountantsverslag over de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die in 2024 onder SiSa vallen. Wij doen dit met een tabel, die ook opgenomen moet worden als er geen fouten of onzekerheden geconstateerd zijn. Per regeling is hierin aangegeven of, en zo ja welke financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd. Wij hebben deze tabel in hoofdstuk 6 ‘verplichte tabel SiSa’ opgenomen. Wij merken op dat wij geen fouten of onzekerheden hebben geconstateerd die groter zijn dan € 125.000 (of groter dan de rapporteringsgrens) zoals voorgeschreven via de nota verwachtingen accountantscontrole (en het door de gemeenteraad vastgestelde controleprotocol).
Aanbestedingen openbare ruimte herstrating en rioleringen
Ten tijde van de interim-controle is door de VIC van de gemeente reeds geconstateerd dat er sprake was van een mogelijke onrechtmatigheid inzake aanbestedingen in de openbare ruimte met betrekking tot herstratingen en rioleringen. Deze aanbestedingen worden uitgevoerd in opdracht van de gemeente Krimpen aan den IJssel door het Ingenieursbureau Krimpenerwaard (IBKW). De gemeente beschikt over een meerjarenplan met betrekking tot geplande werkzaamheden aan de riolering en herstrating van de openbare ruimte. Wanneer er sprake is van mogelijke werkzaamheden op dit vlak wordt eerst geïnspecteerd of dit werk ook echt plaats moet vinden door een expert. Daarna wordt in kaart gebracht (in samenwerking met IBKW) welke werkzaamheden precies moeten worden uitgevoerd. Door de ervaringen in het verleden heeft de gemeente (met IBKW) een lijst met (lokale) aannemers waar ze een uitvraag kunnen door voor dergelijke werkzaamheden. Op basis van de inventarisatie van de werkzaamheden die moeten gebeuren wordt vervolgens een meervoudige onderhandse aanbesteding uitgezet bij de betreffende aannemers. Dit proces loopt al meerdere jaren op deze manier. De opdrachten met betrekking tot deze werkzaamheden vertonen echter veel gelijkenissen, waardoor zou kunnen worden gedacht dat dit mogelijk als één opdracht kan worden gezien.
Als dat het geval is, komen deze opdrachten (welke dus door de gemeente meervoudig onderhands zijn aanbesteed) boven de aanbestedingsgrens voor werken uit (€ 5.538.000) over de afgelopen (en toekomstige) jaren. Omdat het aanbestedingsrecht zowel een splitsingsverbod als een clusterverbod kent is deze casus lastig te beoordelen door de VIC en door ons. De gemeente heeft hiertoe een aanbestedingsjurist gevraagd om mee te kijken naar de casus en een oordeel te geven over de rechtmatigheid van deze opdrachten. Deze aanbestedingsjurist heeft geconcludeerd dat de aanbestedingen onrechtmatig waren. Aangezien de gemeente concludeerde dat deze aanbestedingsjurist niet de volledige informatie en/of expertise had om hier een uitspraak over te doen, heeft uw gemeente ervoor gekozen nog een jurist in te zetten om naar deze casus te kijken. De tweede jurist is een specialist op het gebied van bouw- en aanbestedingsrecht, waardoor hun expertise dichter bij deze casus komt. De tweede jurist heeft geconcludeerd dat de huidige werkwijze mogelijk rechtmatig kan zijn, mits de gemeente per opdracht onderbouwd dat dit een afzonderlijke opdracht is.
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
17
Geen fouten en onzekerheden en geen rechtmatigheidsafwijkingen met betrekking tot de SiSaregelingen
Op basis van de verschillende conclusies van de juristen, zijn deze aanbestedingen als onduidelijk aangemerkt in de rechtmatigheidsverantwoording van de gemeente Krimpen aan den IJssel. Van belang is dat uw gemeente in de toekomst bij soortgelijke opdrachten een goede vastlegging maakt van de overwegingen bij het in de markt zetten van deze opdrachten waar in ieder geval de volgende aandachtspunten naar voren komen: ▪ ▪ ▪
Raming van de opdracht, inclusief onderbouwing (bijvoorbeeld: op basis van voorgaande gelijke opdrachten of een inschatting van de experts). Keuze inkoopstrategie ((meervoudig)onderhands, nationaal, Europees). Samenstelling betrokkenen personen (aanbestedingsteam, verantwoordelijke etc.). Van belang is dat dit binnen de mandaatregeling van de gemeente past en dat sprake is van functiescheiding.
Deze vastleggingen moeten worden gedocumenteerd, zodat deze ook controleerbaar zijn. De onduidelijkheid zal door deze vastlegging verdwijnen, mits uw gemeente uiteraard binnen de Gids Proportionaliteit en de Europese Aanbestedingswet handelt.
Overlopende posten
De overlopende posten betreffen posten welke over het begrotingsjaar heen geboekt worden, bijvoorbeeld nog te betalen bedragen of vooruitbetaalde bedragen. Wij merken op dat uw gemeente boekingen verwerkt, die betrekking hebben op toekomstige jaren of boekingen van facturen welke niet direct een schuld of vordering betreffen per balansdatum. Dit heeft tot meerdere correcties geleid in de jaarrekening. Wij adviseren om voorafgaand aan de jaarrekeningcontrole de specificatie van de overlopende posten intern te laten controleren en de juiste onderbouwing erbij te zoeken. Daarbij adviseren wij om op basis van die onderbouwing vast te stellen of er echt sprake is van een vordering of een schuld per balansdatum. Tijdens de jaarrekeningcontrole 2024 hebben wij opgemerkt dat de onderbouwing vaak pas opgevraagd werd ten tijde van de jaarrekeningcontrole. Dit heeft gezorgd voor een inefficiënte controle van deze posten.
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
18
Gezien de complexiteit van deze casus hebben wij vanuit onze rol een aanbestedingsjurist ingeschakeld om deze casus nader te beoordelen. Deze jurist heeft aangegeven dat de huidige werkwijze binnen de aanbestedingswet is toegestaan. Daarbij hebben zij aanbevelingen gegeven met betrekking tot de Gids Proportionaliteit en Nationale Aanbestedingen.
De GR IJsselgemeenten voert voor uw gemeente onder andere werkzaamheden uit inzake de Participatiewet, TOZO en BBZ. Deze regelingen verantwoordt de GR IJsselgemeenten naar uw gemeente door middel van een financiële verantwoording jaarlijks. Onderdeel van die verantwoording, is de verantwoording van de debiteuren met betrekking tot de Participatiewet, TOZO en BBZ. Tijdens de controle hebben wij geconstateerd dat uw organisatie zelf de voorziening bepaald voor deze debiteuren. Deze voorziening bepaald de gemeente op dynamische wijze, waarbij percentages worden gehangen aan vorderingen aan de hand van de termijn dat de vorderingen openstaan. Uw gemeente heeft echter geen zicht op de individuele vorderingen, waarbij de GR IJsselgemeenten dit wel heeft. De GR IJsselgemeenten bepaald deze voorziening ook (in de verantwoording), waarbij zij rekening houden met individuele vorderingen en de status daarvan. Deze voorziening wordt gecontroleerd door de accountant van de GR IJsselgemeenten. De voorziening in de verantwoording van de GR IJsselgemeenten is bepaald op basis van het interne beleid bij de GR IJsselgemeenten en daarmee ook goedgekeurd door het bestuur van de GR IJsselgemeenten, waar de gemeente ook deel van uitmaakt. In de definitieve jaarrekening 2024 is de voorziening opgenomen conform de verantwoording van de GR IJsselgemeenten, met uitzondering van de debiteuren TOZO.
Hierbij is een andere wijze van verslaggeving gekozen, waarbij een schuld tegenover de vordering wordt geplaatst. Dit is ook een acceptabele werkwijze, per saldo zorgt dit voor hetzelfde resultaat. Wij adviseren om in 2025 het beleid omtrent deze voorziening dubieuze debiteuren te evalueren met de GR IJsselgemeenten, waardoor zij op dezelfde lijn zitten en deze verschillen niet meer ontstaan.
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
19
Voorziening dubieuze debiteuren
Een belangrijk onderdeel van de jaarrekeningcontrole is de (fraude)risicoanalyse. Voor frauderisico’s heeft de accountant tijdens de controle extra aandacht en voeren wij diepgaandere controlewerkzaamheden uit. Omdat deze frauderisico’s van groot belang zijn, rapporteren wij hier ook over in onze controleverklaring (op basis van de voor ons geldende Standaarden). Hieronder hebben wij onze belangrijkste overwegingen en uitgevoerde werkzaamheden en bevindingen bij de frauderisico’s opgenomen. Facturen worden verantwoord zonder dat prestatielevering heeft plaatsgevonden In de afgelopen jaren zijn er diverse casussen in het nieuws gekomen bij lokale overheden waar sprake is geweest van zogenaamde spookfacturen. Facturen werden betaald, zonder dat daar een prestatielevering aan ten grondslag lag. Dit is een relatief ‘eenvoudige’ manier om fraude te plegen, waarbij een nepfactuur wordt opgemaakt, deze het proces in gaat bij (in dit geval) de gemeente, waar bijna automatisch een betaling plaatsvindt. Omdat de lasten bij de gemeente voor een groot deel bestaat uit dergelijke inkopen, is dit in onze controle meegenomen als een frauderisico.
Interne beheersing Wij hebben de interne beheersing met betrekking tot prestatielevering bij de gemeente in kaart gebracht en de opzet (hoe ziet het proces eruit) en het bestaan (door middel van documentatie verifiëren dat het proces loopt zoals beschreven) getoetst. Hieruit blijken geen significante tekortkomingen in het proces. Wel verdient de interne beheersing nog aandacht op dit punt om verder verbeterd te worden. Dit kunt u teruglezen in de managementletter en in hoofdstuk 4 van dit accountantsverslag. Werkzaamheden Om vast te stellen dat geen materiële afwijking in de jaarrekening zit in verband met het ontbreken van prestatielevering bij een betaalde factuur, hebben wij diverse werkzaamheden verricht. Onder meer hebben wij vastgesteld voor een statistisch bepaalde steekproef dat voor elke geselecteerde inkoopfactuur de prestatie is geleverd. Daarnaast hebben wij vastgesteld dat voor alle facturen minimaal twee personen hebben geaccordeerd, indien dit niet het geval leek te zijn hebben wij alsnog de prestatielevering vastgesteld. Ook hebben wij beoordeeld of er sprake is van risicovolle crediteuren waar mogelijk sprake kan zijn van te hoge facturen. Wij hebben geen bevindingen met betrekking tot dit risico op basis van de uitgevoerde werkzaamheden.
Aanbestedingen in de openbare ruimte bij specifieke aannemers worden gegund, waarbij sprake is van omkoping of een andere vorm van corruptie Op basis van de NBA handreiking 1137 vallen alle corruptierisico’s ook onder frauderisico’s in de jaarrekeningcontrole. Omdat u een overheidsinstelling bent is er sprake van een corruptierisicofactor. Dat houdt in dat in deze sector nu eenmaal vaker corruptie plaatsvindt dan in andere sectoren. Wij voeren om die reden diverse analyses uit om vast te stellen of er ook echt sprake is van een corruptierisico. Deze analyses leiden voor uw gemeente tot een corruptierisico specifiek op crediteuren en inkopen bij de openbare ruimte.
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
20
Werkzaamheden frauderisico’s
Werkzaamheden Om vast te stellen dat geen materiële afwijking in de jaarrekening zit als gevolg van corruptie bij aanbestedingen in de openbare ruimte hebben wij diverse werkzaamheden verricht. ▪ Wij hebben onderzocht of sprake is van (zakelijke) relaties tussen de betrokken personen in het proces en de betreffende aannemers. Hieruit zijn geen bevindingen gebleken. ▪ Wij hebben onderzocht of meer dan één persoon betrokken is bij de keuze voor het uitnodigen van een aannemer bij een inschrijving. Hieruit zijn geen bevindingen gebleken. ▪ Wij hebben onderzocht of bij de betreffende aanbesteding telkens dezelfde procedure wordt gevolgd en daarvan niet wordt afgeweken voor een specifieke aannemer/crediteur. Hieruit zijn geen bevindingen gebleken ▪ Wij hebben onderzocht of de aanbestedingen hebben plaatsgevonden conform de geldende mandaatregeling. Dit blijkt niet het geval. De mandaatregeling van uw gemeente is zeer beperkt, er zijn geen ondermandaten aanwezig. Dit zou betekenen dat het college van burgemeester en wethouders bij het aangaan van verplichtingen nagenoeg altijd betrokken moet zijn. In de praktijk gebeurt dit niet. Wel hebben wij vastgesteld dat dezelfde procedure wordt gevolgd bij elke aanbesteding in onze selectie en dat deze procedure adequaat heeft plaatsgevonden.
Handmatige betalingen worden verricht zonder dat een prestatielevering heeft plaatsgevonden Handmatige betalingen / spoed betalingen kennen een verhoogd risico, omdat deze niet het reguliere inkoopproces doorlopen. Dit risico doet zich bijvoorbeeld voor bij bijvoorbeeld CEO-fraudes. Deze fraudes komen steeds meer voor in de afgelopen jaren en meer lokale overheden worden hier het slachtoffer van. Uw gemeente heeft hier zelf ook last van gehad in het verleden, waardoor wij al extra aandacht hebben voor het proces rondom handmatige betalingen bij uw gemeente.
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
21
Interne beheersing De gemeente heeft interne beheersing ingericht om te voorkomen dat er corruptie plaatsvindt bij aanbestedingen. Dit ligt met name vast in het geldende inkoop- en aanbestedingsbeleid van de gemeente. Wij hebben ook vastgesteld dat deze interne beheersing bestaat. Daarbij hebben wij gezien dat sprake is van een cultuur van onderling vertrouwen, onder andere bij de afdelingen / partijen die betrokken zijn bij de aanbestedingen binnen de openbare ruimte. Ook zien wij dat daardoor weinig sprake is van controle. Bij deze aanbestedingen lijken (zichtbaar) een beperkt aantal mensen betrokken bij de gemeente. Daarnaast wordt voor aanbestedingen in de openbare ruimte vaak IBKW ingezet. Daar lijkt ook sprake te zijn van grote betrokkenheid van een beperkt aantal mensen. Het risico wordt vergroot als slechts een beperkt aantal mensen betrokken is in het proces. Met name omdat zij wellicht te vertrouwd raken met het proces en/of met de betreffende aannemers. Wij hebben overigens niet geconstateerd dat dit nu het geval is, maar wij adviseren wel om dit proces nader te bekijken en wellicht extra controle hierop in te richten door medewerkers die niet betrokken zijn in het proces.
Werkzaamheden Om vast te stellen dat geen materiële afwijking in de jaarrekening zit als gevolg van handmatige betalingen die zijn verricht zonder dat een prestatielevering heeft plaatsgevonden hebben wij diverse werkzaamheden verricht. Wij hebben hiervoor de handmatige betalingen in kaart gebracht. Van de handmatige betalingen hebben wij vastgesteld dat geen betalingen zijn verricht naar: ▪ ▪ ▪
Eén crediteur met meerdere bankrekeningnummers Buitenlandse bankrekeningen Personen binnen uw organisatie welke ook crediteurenstamgegevens kunnen wijzigen
Wanneer dit toch het geval is, hebben wij vastgesteld dat er een prestatie geleverd is welke ten grondslag ligt aan de betaling. Daarnaast hebben wij van alle handmatige betalingen boven onze uitvoeringsmaterialiteit (cumulatief) sprake is van een risicovolle crediteur (bijvoorbeeld de belastingdienst en het ABP worden daar uitgesloten). Wanneer daar sprake van is, controleren wij of een prestatie geleverd is welke ten grondslag ligt aan de betaling. Hieruit zijn geen bevindingen gebleken. Doorbreken van interne beheersingsmaatregelen door het management/directie Dit frauderisico is voorgeschreven in onze standaarden. Op basis van de voor ons geldende controlestandaarden is het wel van belang om dit frauderisico specifiek te maken door te onderzoeken waar dit risico zich voor kan doen bij uw gemeente. Bij dit risico richten wij ons altijd op incentives en inschattingen van het management / de directie. Wij hebben ons hierbij gericht op druk welke door medewerkers ervaren kan worden door de directie om een aanpassing te maken / een betaling te verrichten in hun voordeel. We richten ons hier specifiek op uitgaande betalingen en handmatige boekingen. Interne beheersing
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
22
Interne beheersing Als gevolg van de “CEO-fraude” die heeft plaatsgevonden bij uw gemeente in 2022 heeft plaatsgevonden heeft uw gemeente het proces rondom handmatige betalingen aangescherpt. Dankzij deze aanscherping zijn de handmatige betalingen in 2024 zeer beperkt. Wij hebben de opzet en het bestaan van de interne beheersing in kaart gebracht. De VIC heeft hier de benodigde werkzaamheden uitgevoerd, waarbij zij steekproefsgewijs spoedbetalingen hebben gecontroleerd. Wij hebben vervolgens de spoedbetalingen integraal gecontroleerd. Zowel de VIC, als wij hebben vastgesteld dat in 2024 twee keer een betaling heeft plaatsgevonden, welke niet het gehele proces heeft doorlopen. Voor deze betalingen ontbreekt de extra handtekening voor spoedbetalingen. Deze betaling heeft wel juist plaatsgevonden, naar het juiste bankrekeningnummer (van de betreffende crediteur).
Werkzaamheden Betalingen We hebben ons voor dit risico gericht op betalingen welke zijn goedgekeurd door de directie van de gemeente. Dit betreffen handmatige betalingen, batchbetalingen kennen een proces waarbij goedkeuringen plaatsvinden door anderen binnen de organisatie. Vanuit de controle hebben wij geconstateerd dat het hier gaat om een zeer beperkt aantal betalingen. Deze betalingen zijn daarnaast niet materieel voor de jaarrekening. We hebben deze betalingen (welke zijn goedgekeurd door de directie) integraal beoordeeld en hierbij geen bijzonderheden aangetroffen. Memoriaalboekingen We hebben hierbij gefocust op boekingen waarbij lasten worden overgeheveld tussen de verschillende beleidsthema’s om vast te stellen dat deze terecht worden overgeboekt. Een lid van het management / directie zou bijvoorbeeld lasten van het beleidsthema willen boeken waar hij/zij verantwoordelijk voor is om een rooskleuriger beeld naar de gemeenteraad te rapporteren, of juist meer lasten op een beleidsthema opnemen om te voorkomen dat mogelijk minder budget wordt toegekend in de komende jaren. Hieruit blijken geen bevindingen.
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
23
De interne beheersing voor dit risico is tweeledig en richt zich op handmatige boekingen en betalingen. Voor betalingen hebben wij deze reeds hierboven beschreven. Voor handmatige boekingen heeft de gemeente ook een interne beheersing ingericht waar sprake is van controlemaatregelen om te voorkomen dat handmatige boekingen plaatsvinden zonder onderbouwing. Wij hebben hiervan de opzet en het bestaan beoordeeld. Gebleken is dat de onderbouwingen niet altijd gearchiveerd worden bij de memoriaalboekingen. We hebben achteraf alsnog kunnen vaststellen dat onderbouwing aanwezig en adequaat is.
24
4.
Interne beheersing
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
25
4. Interne beheersing Kernboodschappen interim- Naar aanleiding van de interim-controle hebben wij de managementletter uitgebracht op 19 november 2024. Deze managementletter is besproken met uw controller, directie en met de Auditcommissie. Hieronder treft u de controle managementsamenvatting aan.
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
26
5.
Overige aangelegenheden
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
27
5. Overige aangelegenheden Geen meningsverschil met het college van burgemeester en wethouders
Er zijn geen meningsverschillen met het college van burgemeester en wethouders geweest en er waren geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze controleopdracht door het college en de medewerkers van uw gemeente de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.
Bevestigingen van het college van burgemeester en wethouders ontvangen
Wij hebben namens het college van burgemeester en wethouders een ondertekende schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen d.d. XX juni 2025.
Naleving van wet- en regelgeving
Wij hebben geen kennis van te rapporteren omstandigheden in verband met het niet-naleven van wet- en regelgeving met uitzondering van de bevindingen die elders in het rapport zijn opgenomen ten aanzien van met name EU-aanbestedingen.
Betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving
Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel omtrent de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken omtrent de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen daaromtrent raken dan ook slechts die onderdelen die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij ter zake geen volledigheid pretenderen. Uit de door ons uitgevoerde werkzaamheden zijn geen bijzonderheden gebleken waarop wij u via deze rapportage willen attenderen.
Geen aanwijzingen van fraude
In Nederland is de accountant wettelijk verplicht om alle ontdekte fraudegevallen te rapporteren aan het management van de organisatie. Wij merken op dat onze controle niet specifiek is ingericht op het ontdekken van fraude. De accountant is wel verantwoordelijk voor het betrekken van frauderisico’s in de planning en uitvoering van zijn controleopdracht. Wij hebben een fraudediscussie gevoerd met het controleteam en met het financieel management en de directie van de gemeente Krimpen aan den IJssel, waarbij wij de nadruk hebben gelegd op de vermoedens van materiële onjuistheden als gevolg van fraude in de jaarstukken. Van het management en directie hebben wij de bevestiging ontvangen dat er geen onregelmatigheden zijn
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
Tevens hebben wij zelfstandig werkzaamheden uitgevoerd die gericht waren op het risico van het ‘omzeilen’ van de interne beheersingsmaatregelen door het management te detecteren. Wij hebben specifieke controles uitgevoerd op memoriaalboekingen en schattingen en hebben middels gegevensanalyses onderzocht of sprake is van significante en ongebruikelijke transacties. Hoewel wij op grond van de controle- en overige standaarden een kritische houding moeten hebben ten opzichte van risico’s van fraude in de jaarrekening, merken wij op dat onze controle niet specifiek is gericht op het ontdekken hiervan. Tijdens de uitvoering van onze controle van de jaarrekening 2024 hebben wij geen aanwijzingen verkregen dat er sprake is geweest van fraude. Tot slot merken wij op dat het college beschikt over een geactualiseerde frauderisicoanalyse. Vanuit de organisatie hebben wij begrepen dat de frauderisicoanalyse heeft geleidt tot diverse aanbevelingen, welke worden opgepakt in 2025. Overige restrisico’s zijn geaccepteerd door het college. Wij adviseren deze frauderisicoanalyse verder in procedure te brengen, zoals door uw organisatie is gepland.
Inzicht in onze tijdsbesteding
In het rapport “In het publieke belang” van de NBA, de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountant, zijn maatregelen opgenomen die de kwaliteit en onafhankelijkheid van de controlerend accountant moeten waarborgen of verbeteren. Op basis van één van de maatregelen rapporteren wij de bestede uren van onze controlewerkzaamheden aan u. Hieronder treft u de opgave van onze tijdsbesteding aan, inclusief een schatting van nog te besteden uren voor de afronding van de jaarrekeningcontrole (waaronder het voeren van besprekingen en het archiveren van ons dossier).
Uren geraamd Tekenend accountant en (senior) manager
340
Overige teamleden
510
Wij hebben de opdracht niet binnen de geraamde uren uitgevoerd. Dit komt met name door de bevindingen in hoofdstuk 3.
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
28
geconstateerd waarbij het management of werknemers die een belangrijke rol spelen bij de maatregelen van interne beheersing of anderen in het geval dat de fraude van materieel belang kan zijn op de jaarrekening, zijn betrokken.
Bevestiging onafhankelijkheid In overeenstemming met Nederlandse wet- en regelgeving, waaronder de Verordening inzake Onafhankelijkheid (ViO) van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA), dient de externe accountant mogelijke conflicten met betrekking tot zijn onafhankelijkheid, zowel in wezen als in schijn, onder de aandacht te brengen van het college en de gemeenteraad. Wij bevestigen dat onze onafhankelijke positie ten opzichte van gemeente Krimpen aan den IJssel in overeenstemming met de Nederlandse wettelijke en beroepsvoorschriften is gewaarborgd. Wij zijn van mening dat onze objectiviteit gedurende het afgelopen jaar niet is aangetast. Stelsel van waarborgen om onafhankelijke positie te waarborgen Publieke Sector Accountants beschikt over een stelsel van maatregelen om onze onafhankelijke positie bij controlecliënten te waarborgen. Het stelsel van maatregelen is een integraal onderdeel van de bestuurlijke organisatie en van het voor de gehele organisatie van toepassing zijnde stelsel van kwaliteitsbeheersingsmaatregelen.