bijlage - Accountantsverslag 2021

Accountantsverslag 2021 Gemeente Krimpen aan den IJssel

DEFINITIEF ACCOUNTANTSVERSLAG (ONGETEKEND)

ONDERTEKENING VAN DIT RAPPORT ZAL ZONDER WIJZIGINGEN PLAATSVINDEN OP 6 JULI 2022.

Aan de gemeenteraad van gemeente Krimpen aan den IJssel Postbus 200 2920 AE KRIMPEN AAN DE IJSSEL Onderwerp Accountantsverslag 2021 Datum 6 juli 2021 Kenmerk 312021005.22.210

Geachte leden van de gemeenteraad, Wij hebben de controle van de jaarrekening 2021 van uw gemeente afgerond. De jaarrekening van gemeente Krimpen aan den IJssel is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders. Met dit accountantsverslag informeren wij u over onze belangrijkste controlebevindingen. Op 4 juli 2022 hebben wij dit accountantsverslag afgestemd met uw coördinator jaarrekening, uw concerncontroller, uw gemeentesecretaris en de portefeuillehouder Financiën. Wij bespreken dit accountantsverslag op 7 juli 2022 met de Auditcommissie. Bij de jaarrekening 2021 hebben wij op 6 juli een goedkeurende controleverklaring voor het aspect getrouwheid en een verklaring met beperking voor het aspect rechtmatigheid afgegeven. Ons accountantsverslag is bedoeld om u te ondersteunen in de beoordeling van de jaarrekening 2021. De bevindingen en beschouwingen in dit verslag komen voort uit onze controlewerkzaamheden en diverse besprekingen die wij met uw medewerkers hebben gevoerd. Voor de goede orde vermelden wij dat uw controlerende taak uiteraard verder gaat dan uitsluitend het financieel getinte perspectief vanuit de accountantscontrole. Wij maken u erop attent dat voor dit accountantsverslag een beperkte verspreidingskring geldt. Het accountantsverslag is uitsluitend bestemd voor de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders.

Wij geven u toestemming om dit accountantsverslag (zonder de persoonlijke handtekening) te publiceren via de agenda’s van de raadscommissies en de gemeenteraad.

Met vriendelijke groet, Publieke Sector Accountants B.V.

W. Kalkman RA

Publieke Sector Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Utrecht onder nummer 69411409.

Inhoudsopgave

Contact

1. Onze controleaanpak en de uitkomsten daarbij ... 4

De volgende personen kunnen benaderd worden bij vragen met betrekking tot dit accountantsverslag:

2. Financiële positie en resultaat ........................... 10

Wouter Kalkman Tel: 06 – 2127 2977 Ralf van Hattem Tel: 06 – 1234 5175

3. Bevindingen eindejaarscontrole ......................... 15 4. Interne beheersing ............................................ 25 5. Overige aangelegenheden ................................. 30 6. Verplichte tabel SiSa .......................................... 38

312021005.22.210 - 2

1.

Onze controleaanpak en de uitkomsten daarbij

312021005.22.210 - 3

1. Onze controleaanpak en de uitkomsten daarbij Reikwijdte van de controle

Met de opdrachtbevestiging van 19 juli 2021 (kenmerk 312021005.21.204) heeft u ons de opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2021. De reikwijdte van onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. De doelstelling van de controle is het afgeven van een controleverklaring bij de jaarrekening van gemeente Krimpen aan den IJssel. In dit accountantsverslag geven wij een toelichting op de bevindingen naar aanleiding van de controle. Onze controle wordt verricht in overeenstemming met Nederlands recht, waaronder de Nederlandse controlestandaarden, het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), het door de gemeenteraad op 2 december 2021 vastgestelde ‘Controleprotocol 2021’ en het daarbij horende ‘Normenkader 2021’ en in overeenstemming met het Nederlands recht, waaronder de Nederlandse Controlestandaarden en de Regeling Controleprotocol Wet normering topinkomens (WNT). Tijdens de uitvoering van de oorspronkelijke controleplanning hebben zich geen wijzigingen van materieel belang in de reikwijdte voorgedaan. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2021 voldoende voor de doelstelling van onze controle.

De wijze waarop wij de materialiteit bepaald hebben is gebaseerd op de maximaal toe te passen marges voor de Materialiteitsbepaling is bepaald overeenkomstig de accountantscontrole, zoals deze zijn vastgelegd in het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (het Bado). Bij onze controle van de jaarrekening 2021 hebben wij daarom de volgende goedkeuringstoleranties gehanteerd: aandachtspunten jaarrekeningcontrole 2021

Bron: jaarrekening 2021

Goedkeuringsmaterialiteit

Fouten

€ 965.000

Onzekerheden

€ 2.895.000

De gemeenteraad heeft in het ‘Controleprotocol 2021’ de rapporteringstolerantie vastgesteld op € 100.000.

Onze aanpak is gericht op risico’s

Voor de jaarrekeningcontrole 2021 onderkennen wij een aantal risico’s en aandachtspunten, die een verhoogd (bruto) risico met zich mee (kunnen) brengen op een materiële fout in uw jaarrekening en die een mogelijke impact op de bedrijfsvoering kunnen hebben. De risico’s en aandachtspunten zijn hieronder weergegeven. Opname van een risicogebied of aandachtspunt in deze opsomming betekent niet dat er sprake is van risico’s die zich daadwerkelijk voordoen, maar zijn enkel bedoeld om aan te geven dat wij hier tijdens onze controle (extra) aandacht aan hebben besteed. 312021003.22.114 - 4

Risico’s voor deze jaarrekening ▪ Bestaan en waardering van activa als gevolg van schattingselementen (inschatting van levensduur en restwaarden). ▪ De waardering en risico inschatting met betrekking tot lopende grondexploitaties, inclusief de geldende regels rondom het tussentijds winstnemen. ▪ Verwerking van reservemutaties als gevolg van wijzigingen in de Kadernota rechtmatigheid van de commissie BBV in 2018. ▪ De verantwoording en waardering van voorzieningen (personeelsvoorzieningen en onderhoudsvoorzieningen) in relatie tot de aanwezigheid van actuele beheerplannen en andere onderbouwingen. ▪ Uw fiscale positie in het kader van de vennootschapsbelasting (Vpb). ▪ “Management override of controls”. Dit betreft de mogelijkheid die het management heeft om specifieke controlemaatregelen te omzeilen, bijvoorbeeld door memoriaalboekingen of het schattingsproces. De specifieke aandacht voor dit risico is voorgeschreven vanuit de controlestandaarden en is niet uniek voor de gemeente Krimpen aan den IJssel. ▪ De naleving van de (Europese) aanbestedingsregels. ▪ Risico’s en onzekerheden in het sociaal domein, waaronder prestatielevering Wet Maatschappelijke Ondersteuning (hierna: Wmo) en de Jeugdwet. ▪ De actualiteit van de gevoerde administratie(s), gericht op de betrouwbaarheid van de (tussentijdse) informatievoorziening.

Risico’s voor de komende jaarrekeningen ▪ De voortgang en status van de (noodzakelijke en gewenste) verbeteringen met betrekking tot de kwaliteit van de interne beheersing in relatie tot de af te geven collegeverklaring rechtmatigheid (vanaf boekjaar 2023). ▪ De follow-up ten aanzien van eerder gerapporteerde aandachtspunten vanuit de interne en externe controle. ▪ De kwaliteit van de IT-beheersomgeving. Het inschatten als significant risico is inherent aan deze posten en is niet direct een gevolg van verwachte leemten in de interne beheersing van uw gemeente. Ook is sprake van inschattingen van bruto risico’s, alvorens eventuele beheersmaatregelen zijn genomen. Ter voorkoming van een materiële fout in de jaarrekening heeft u voor bovenstaande risicogebieden beheersmaatregelen getroffen. Wij hebben ons bij de controle gericht op de opzet en het bestaan van de door u ingerichte beheersingsomgeving, die deze risico’s moeten verkleinen. Voor een toelichting op een aantal onderkende risico’s en aandachtpunten verwijzen wij naar hoofdstuk 3. ‘Bevindingen eindejaarscontrole’. Daarnaast verwijzen wij u naar onze bevindingen in hoofdstuk 4. ‘Interne beheersing’.

De baten en lasten, alsmede balansmutaties,

Op basis van uw normenkader hebben wij de naleving van het financieel rechtmatigheidskader voor uw gemeente gecontroleerd. Hierbij zijn afwijkingen geconstateerd bij onder andere het onderwerp naleven van de regels rond de Europese aanbestedingswetgeving. Bij onze jaarrekeningcontrole hebben wij aan de hand van een door uw gemeente uitgevoerde crediteurenanalyse (spendanalyse) gecontroleerd of de Europese aanbestedingswetgeving gedurende het boekjaar 2021 is 312021005.22.210 - 5

zijn niet volledig rechtmatig tot stand gekomen

nageleefd. Op basis van de spendanalyse constateren wij dat voor 4 dossiers de Europese aanbestedingsregels niet zijn nageleefd, welke een bedrag vertegenwoordigen van € 785.000. Hierin is een bedrag van € 147.000 aan verplichtingen begrepen, dit zijn lasten 2022 die in 2021 zijn meegenomen als onrechtmatig inkoopcontract. Hierdoor zullen de rechtmatigheidsfouten in 2022 lager uitvallen. Op het programma Woon en leefomgeving (€ 1.121.000), op programma Basishulp (€ 77.000) en op onderdeel Overhead (€ 389.000) is sprake van een overschrijding van de begroting (lasten). Uw gemeente heeft een analyse opgesteld ter beoordeling van de begrotingsrechtmatigheid. Mede op basis hiervan hebben wij geconcludeerd dat begrotingsoverschrijdingen voor een bedrag van € 182.000 als onrechtmatig aangemerkt moeten worden en meewegen in ons oordeel. Door een aantal andere rechtmatigheidsfouten is sprake van een overschrijding van de goedkeuringstolerantie. Onze conclusie is om die reden dat de baten en lasten, alsmede de balansmutaties, in materiële zin niet rechtmatig zijn in de jaarrekening 2021.

De jaarrekening voldoet aan Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de baten en lasten van gemeente Krimpen aan den IJssel. Daarnaast vereisen zij van het college van burgemeester en wethouders het het BBV toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, die vaak – vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken – inherent onzeker zijn.

De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van gemeente Krimpen aan den IJssel zijn uiteengezet in de jaarstukken 2021 in onderdeel ‘Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling’. Wij hebben het door het college van burgemeester en wethouders toegepaste proces voor belangrijke verslaggevingsgrondslagen geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij hebben de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële verslaggeving beoordeeld. Wij zijn van mening dat de verslaggevingsgrondslagen en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent zijn gebruikt: de jaarstukken voldoen aan het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV).

Geïdentificeerde fouten in de jaarstukken

Naar aanleiding van onze jaarrekeningcontrole resteren er ongecorrigeerde afwijkingen. Door ons gerapporteerde bevindingen zijn niet materieel (dus hebben geen invloed op de strekking van onze controleverklaring), met uitzondering van het rechtmatigheidsaspect, zoals eerder in dit hoofdstuk uiteengezet. De overige bevindingen zijn naar onze mening van belang voor uw beoordeling van de jaarstukken en de verdere kwaliteitsverbetering van de administratieve organisatie en interne beheersing. Voor de (niet materiële) fouten en tekortkomingen in de jaarstukken verwijzen wij u naar de diverse onderdelen van dit rapport.

312021005.22.210 - 6

Goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid en een verklaring met een beperking voor rechtmatigheid

Wij zijn van oordeel dat de jaarstukken 2021 van gemeente Krimpen aan den IJssel een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2021 als van de activa en passiva op 31 december 2021 in overeenstemming met het BBV. Voorts zijn wij van oordeel dat de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties over 2021 niet in alle van materieel belang zijnde aspecten tot stand zijn gekomen in overeenstemming met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in het normenkader (zoals vastgesteld door de gemeenteraad op 25 januari 2022). Hierbij geldt als voorwaarde dat de door ons gecontroleerde jaarrekening ongewijzigd door de gemeenteraad wordt vastgesteld. Wij verzoeken u derhalve ons een door voorzitter en de griffier ondertekend besluit van de vastgestelde jaarrekening te verstrekken. Mochten nog wijzigingen worden aangebracht in de definitieve versie van de jaarrekening dan dienen wij deze te beoordelen alvorens onze controleverklaring hierbij mag worden opgenomen. Voor de volledigheid hebben wij hieronder een overzicht met de geconstateerde controleverschillen opgenomen (inclusief de gehanteerde goedkeuringstoleranties, zoals eerder in de hoofdstuk toegelicht):

Aard van de fouten en onzekerheden (x € 1.000)

Rechtmatigheid

Getrouwheid

Fouten Het niet voldoen aan de Europese aanbestedingswetgeving Begrotingsrechtmatigheid

785

Overige fouten < rapporteringstolerantie

75

27

1.043

27

965

965

Totaal fouten Goedkeuringstolerantie voor fouten

182

Onzekerheden

312021005.22.210 - 7

Jeugdlokaal onzekerheid prestatielevering

686

686

Wmo zorg in natura onzekerheid prestatielevering

336

336

Persoonsgebonden budget (Pgb) Wmo en Jeugdwet onzekerheid prestatielevering

435

435

Onderbouwing bestedingen SiSa-regeling H4

134

134

Totaal onzekerheden

1.591

1.591

Goedkeuringstoleranties voor onzekerheden

2.895

2.895

312021005.22.210 - 8

2.

Financiële positie en resultaat

312021005.22.210 - 9

2. Financiële positie en resultaat De vermogenspositie van uw gemeente neemt in absolute zin toe

In het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen (dat bestaat uit de algemene reserve en de bestemmingsreserves) worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten in 2021 bedraagt € 0,9 miljoen voordelig. Per saldo is tussentijds € 1,1 miljoen aan de reserves onttrokken, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2021 € 2,0 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans. Eigen vermogen (in € 1.000.000)

2021

2020

Eigen vermogen per 1 januari

47,8

18,7

-/- 1,1

30,0

Gerealiseerd resultaat

2,0

-/- 0,9

Totaal (‘gerealiseerd saldo van baten en lasten’)

0,9

29,1

Eigen vermogen per 31 december

48,7

47,8

Tussentijdse resultaatbestemming

De tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de toevoegingen aan en onttrekkingen uit de reserves, in overeenstemming met de besluiten van uw gemeenteraad. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2021 40% van het balanstotaal (op 1 januari 2020 40% van het balanstotaal). In de toelichting op balans bij het onderdeel eigen vermogen van de jaarrekening geeft het college van burgemeester en wethouders een nadere toelichting op de mutaties in het eigen vermogen over het jaar 2021. Wij verwijzen u naar deze toelichting. Als signaalwaarde voor de solvabiliteitsratio geldt volgens de VNG een percentage van 20%. Bij een solvabiliteitsratio lager dan 20% bevindt de gemeente zich op glad ijs. In de begroting 2021 heeft de gemeenteraad de solvabiliteit bepaald op 43% en op basis van de jaarrekening 2021 bedraagt de solvabiliteit 41%. De solvabiliteit is derhalve 2 procentpunten lager dan begroot. Ter vergelijking 312021005.22.210 - 10

hebben wij de solvabiliteit van een aantal gemeenten opgenomen. Daaruit blijkt dat de solvabiliteit van uw gemeente per 31 december 2020 boven het niveau van de gemeenten van Nederland ligt. Ter vergelijking over 2020: Gemeente Nederland Zuid-Holland Gemeenten groter dan 25.000 inwoners en kleiner dan 50.000 inwoners

Solvabiliteit 2020 37% 45% 35%

Gorinchem Krimpenerwaard Capelle aan den IJssel Zuidplas

33% 42% 60% 25%

Bron: www.waarstaatjegemeente.nl

Resultaat 2021 is beïnvloed door reservemutatie(s)

Het feitelijke saldo van baten en lasten in een boekjaar wordt weergegeven als het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente ook het gerealiseerd resultaat. Dit is het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit in de loop van het boekjaar gedane onttrekkingen uit reserves minus de tussentijdse toevoegingen aan reserves. De toevoegingen aan dan wel onttrekkingen uit reserves vinden plaats op basis van de door u genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de bestuurlijke besluitvorming. Concreet betekent dit voor uw gemeente het volgende: Het overzicht van baten en lasten over 2021 laat een voordelig gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten van € 0,9 miljoen zien, ten opzichte van een begroot (na wijziging) voordelig saldo van € 1,2 miljoen. Het gerealiseerd resultaat ad € 2,0 miljoen voordelig is afzonderlijk op de balans onder het eigen vermogen opgenomen.

312021005.22.210 - 11

In de jaarstukken wordt op diverse plaatsen een nadere toelichting gegeven op de totstandkoming van het gerealiseerd resultaat en worden de verschillen tussen de begroting (na wijziging) en de gerealiseerde baten en lasten verklaard. Wij verwijzen u naar deze toelichtingen. Exploitatieresultaat (in € 1. 000) Totale baten

82.091

Totale lasten

81.183

Gerealiseerde saldo van baten en lasten (voordelig)

908

Af: toevoegingen aan reserves

15.324

Bij: onttrekkingen uit reserves

16.431

Saldo mutaties reserves (per saldo onttrekking)

1.107

Gerealiseerd resultaat (voordelig)

2.015

Het voordelige saldo van baten en lasten 2021 (resultaat vóór bestemming) is mede ontstaan na een aantal incidentele baten en lasten. Door het effect van de incidentele baten en lasten buiten beschouwing te laten, ontstaat meer inzicht in de reguliere baten en lasten. Het inzicht in de reguliere baten en lasten is van belang, omdat het een betere indicatie geeft van de toekomstige baten en lasten, overigens zonder rekening te houden met beleidswijzigingen. In de toelichting op het overzicht van baten en lasten is eveneens inzicht in de incidentele baten en lasten gegeven. Kortheidshalve verwijzen wij u naar deze uiteenzetting.

312021005.22.210 - 12

Het college van burgemeester en wethouders kwalificeert het weerstandsvermogen als uitstekend om de onderkende risico’s af te kunnen dekken

Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit vanwege ingeschatte risico’s. De beschikbare weerstandscapaciteit heeft het college van burgemeester en wethouders bepaald op € 18,0 miljoen. De inventarisatie van risico’s die in de paragraaf “Weerstandsvermogen en risicobeheersing” (in het jaarverslag) is opgenomen, geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een kans inschatting van het zich voordoen van het geïdentificeerde risico, om zo de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij wordt een doorlopend inzicht gegeven in de grootste risico’s (qua kans en financiële impact) voor uw gemeente, en wordt aangegeven welke risico’s zijn verdwenen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook wordt een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de grootste risico’s. Hieruit volgt een bedrag aan gewenste weerstandscapaciteit (risico-omvang) van afgerond € 3,3 miljoen. De weerstandscapaciteit bedraagt € 18,0 miljoen. De weerstandsratio bedraagt 5,4 en is naar de mening van het college van burgemeester en wethouders uitstekend. Wij verwijzen u voor de onderkende risico’s en de kwantificering daarvan naar de paragraaf “Weerstandsvermogen en risicobeheersing”.

Overigens merken wij hierbij op dat de gewenste weerstandscapaciteit, de weerstandscapaciteit en de weerstandsratio niet aan accountantscontrole of een beoordelingsopdracht zijn onderworpen.

312021005.22.210 - 13

3.

Bevindingen eindejaarscontrole

312021005.22.210 - 14

3. Bevindingen eindejaarscontrole Oplevering voor 2022 kan worden verbeterd

In overleg met uw gemeente zijn wij later dan gepland gestart met de jaarrekeningcontrole. Bij de (latere) start waren de concept jaarstukken 2021 gereed. De oplevering van de onderbouwende stukken was nog niet volledig. Daarnaast merken wij op dat in 2021 halverwege een overstap is gemaakt naar een andere applicatie voor de financiële administratie. Dit zorgde ervoor dat het proces van oplevering en de controle minder efficiënt verliep. Na de start van de controle van de jaarrekening 2021 hebben wij de volledige en constructieve, prettige medewerking van uw organisatie gehad.

Grondexploitaties

Een belangrijke post in de jaarrekening van de gemeente Krimpen aan den IJssel betreft de voorraden (grondexploitaties). Door de schattingscomponenten die samenhangen met de waardering van de grondexploitaties, besteden wij hier tijdens de controle bijzondere aandacht aan. De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot de zogenoemde vijf P’s: • •

•

• •

Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt. Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn. Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in woningbehoefte en vraag naar bedrijventerreinen. Is er een kritische analyse van de ‘mix’ van aanbod van bedrijventerreinen en woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente? Prijs: de verkoopprijzen van woningen zijn momenteel enorm hoog. Hoe vertaalt dit zich in grondprijzen en wat zijn de verwachtingen op de (middel-)lange termijn, bijvoorbeeld door ontwikkelingen in de hypotheekrente(aftrek) en de COVID19 crisis. Plankosten: zijn de geraamde kosten die voor de grondexploitaties gemaakt moeten worden realistisch. U kunt hierbij denken aan de totstandkoming van de ramingen van bijvoorbeeld civieltechnische werken en interne plankosten. Parameters: zijn de gehanteerde kosten- en opbrengstenindexaties in lijn met de actuele marktontwikkelingen en zijn de renteparameter en disconteringsvoet in overeenstemming met de voorschriften in het BBV.

De grondexploitaties zijn door uw gemeente voor de jaarrekening 2021 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd), en waar nodig zijn door u de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening moet worden getroffen. In exploitatie genomen gronden 312019005.22.122 - 15

De portefeuille van in exploitatie genomen bouwgronden bij uw gemeente is beperkt. De totale boekwaarde per 31 december 2021 bedraagt €6,2 miljoen. Hierbij is sprake van een verliesvoorziening van in totaal € 1,2 miljoen waardoor de in exploitatie genomen bouwgronden een netto boekwaarde hebben van € 5 miljoen. Uw gemeente heeft geen aantal waarop positieve resultaten worden verwacht. In feite heeft uw gemeente 4 lopende projecten, te weten Stormpolderdijk, Veld en Beemd, Werf aan de Ijssel en Centrum-Zuid. Strompolderdijk heeft een neutrale waardering in de jaarrekening 2021, hier gaan wij later in dit rapport dieper op in. Bij de overige projecten is sprake van een tekort, in het bijzonder bij Centrum-Zuid, waarbij het tekort (voorziening) € 1,0 miljoen bedraagt. De onzekerheden die met de resultaten van grondexploitaties samenhangen ontstaan doordat de waardering (en daarmee de te nemen winsten en verliezen) gebaseerd zijn op schattingen. De omvang van de in de toekomst nog te realiseren opbrengsten en kosten is hier een belangrijke factor in. In de huidige portefeuille van bouwgronden in exploitatie verwacht uw gemeente de komende jaren nog € 6,6 miljoen aan kosten te maken en moet er nog € 11,7 miljoen aan opbrengsten gerealiseerd worden. Veruit de meeste kosten zijn nog te realiseren bij de projecten Werf aan den Ijssel (€ 3,5 miljoen) en Centrum-Zuid (€ 3,1 miljoen).

De opbrengsten moeten met name nog worden gerealiseerd bij de projecten Stormpolderdijk (€ 3,5 miljoen) Werf aan den Ijssel (€ 3,5 miljoen) en Centrum-Zuid (€ 4,8 miljoen). De meeste projecten moeten in of voor 2027 zijn afgerond op basis van het actuele MPG. Wij hebben vastgesteld dat de uitgangspunten die zijn gehanteerd bij de waardering van de grondexploitaties aanvaardbaar zijn. Wel constateren wij een aantal zaken die wij graag bij u onder de aandacht brengen. Naleving notitie grondexploitaties In 2019 heeft de commissie BBV de ‘notitie grondexploitaties’ gepubliceerd. Deze notitie is een belangrijke stap geweest in de verdere verduidelijking van het BBV op het gebied van de grondexploitaties. Tevens is met deze notitie beoogd de transparantie rondom de waardering en de vergelijkbaarheid tussen gemeenten te optimaliseren. Ten slotte zijn de verslaggevingsregels zodanig bijgesteld, zodat deze beter passen bij de voorschriften van de vennootschapsbelasting (fiscale winstbepaling) vanwege de introductie van de vennootschapsbelasting bij gemeenten in 2016. Vanwege het voorgaande heeft de commissie naast diverse andere voorschriften aangegeven dat het verwerken van posten onvoorzien en het opnemen van ‘eigen middelen’ als baat in de grondexploitatiebegroting niet is toegestaan.

Deze componenten zijn immers als fiscale component niet toegestaan, bovendien geeft de grondexploitatie door het toepassen van deze elementen geen zuiver resultaat en komt het de vergelijkbaarheid tussen gemeenten niet ten goede. Bij de controle is vastgesteld dat uw grondexploitaties nog niet volledig voldeden aan de voorschriften uit deze notitie. Uw gemeente heeft deze elementen inmiddels gecorrigeerd. Voorts viel het op dat uw gemeente bij het actualiseren van de grondexploitatie de neiging heeft om enige voorzichtigheid in te bouwen, bijvoorbeeld door het toepassen van stelposten of de geraamde opbrengsten naar beneden bij te stellen. In het kader van de eerder aangehaalde notitie is het van belang om de resultaten op de grondexploitaties zo zuiver mogelijk in beeld te brengen (de beste schatting van toekomstige baten en lasten). Eventuele buffers kunt u reserveren via een risicoreserve grondexploitaties als onderdeel van het eigen vermogen. 312021005.22.210 - 16

Stormpolderdijk De sanering en herontwikkeling van het voormalige EMK-terrein aan de Stormpolderdijk is een complex dossier. Het betreft een zogenaamde IBC-locatie, die in eigendom en beheer is bij het Rijk. Eind 2015 zijn afspraken om te komen tot sanering en herontwikkeling van de locatie vastgelegd in een bestuurlijke overeenkomst. Uitgangspunt is dat de gemeente gesaneerde (schone) grond geleverd krijgt die geschikt is voor uitgifte als bedrijventerrein. Bij het opstellen van de jaarrekening 2021 en het MPG 2022 zijn de effecten van de keuze van het rijk op de business case die onder de huidige grondexploitatie ligt nog niet duidelijk. Omdat er nog geen reëel scenario voor het vervolg is, heeft uw gemeente de grex in een “pauzestand” gezet. Er is een berekening opgesteld van het worstcase scenario dat het EMK-terrein in het geheel niet kan worden ontwikkeld. De boekwaarde ultimo 2021 bedraagt circa € 3,4 miljoen. De berekening laat zien dat de gemeente in staat is de negatieve boekwaarde te compenseren. In de grondexploitatie is een deel van een grondopbrengst opgenomen waarmee de grondexploitatie sluitend is gemaakt (eindwaarde is 0). Het is de vraag in hoeverre het voorgaande toelaatbaar is binnen het BBv. In feite zijn de uitgangspunten van de gemeenteraad en de vastgestelde grondexploitatie bepalend voor de waardering van deze grondexploitatie.

Momenteel is dat in feite een scenario van ontwikkeling waarbij de hiermee samenhangende winsten of verliezen genomen moeten worden. Een “pauzestand” is geen scenario waarvoor het BBV ruimte biedt. Alternatief is dat de grondexploitatie uit ontwikkeling wordt genomen, hiervoor is en besluit van de gemeenteraad nodig. Het risico hiervan is dat eventueel gemaakte kosten van de ontwikkeling (op termijn) zouden moeten worden afgeboekt. Wij vragen uw aandacht voor deze situatie inclusief een passend scenario dat aansluit met de waarderingsvoorschriften e.e.a. in overeenstemming met het BBV.

Europese aanbesteding

Het normenkader voor de rechtmatigheidscontrole bevat onder andere de Europese aanbestedingswetgeving. Bij onze jaarrekeningcontrole hebben wij aan de hand van een door uw gemeente uitgevoerde crediteurenanalyse (spendanalyse) gecontroleerd of de Europese aanbestedingswetgeving gedurende het boekjaar 2021 is nageleefd. Op basis van de spendanalyse constateren wij dat uw gemeente de Europese aanbestedingsregels niet in toereikende mate heeft nageleefd. De rechtmatigheidsfout komt uit op een bedrag van € 786.000 miljoen.

312021005.22.210 - 17

Soort

Rechtmatigheidsfout 2021

Verplichtingen (2022)

Totaal

Verzekeringen

€ 124.000

€ 134.000

€ 258.000

Inhuur

€ 288.000

€ 13.000

€ 301.000

Dienstverlening

€ 226.000

Totaal

€ 638.000

€ 226.000 € 147.000

€ 785.000

Wij stellen vast dat een aantal van deze onrechtmatige contracten inmiddels zijn beëindigd, anderzijds is er ook sprake van een aantal lopende contracten die zich in de risicosfeer bevinden en mogelijk als onrechtmatig kwalificeren in 2022. Naast de procesinhoudelijke kant van het inkopen en vooraf gemotiveerd vastleggen van gemaakte keuzes, vragen wij tevens uw aandacht voor de kwaliteit van de uitgevoerde spendanalyse. Wij benoemen hier de volgende aandachtspunten: ▪

▪ ▪ ▪

Wij vragen uw aandacht voor de authenticiteit van het bestand (hoe is de juistheid en volledigheid gewaarborgd). Tevens uw aandacht voor de zorgleveranciers die via een aparte administratie lopen en gedeeltelijk kosten zijn voor de GR Jeugdhulp Rijnmond. Het aanmerken van crediteuren als niet beïnvloedbaar en de motivatie hiervan. Het vastleggen van de controlewerkzaamheden inclusief onderbouwing en een gemotiveerde conclusie per crediteur. Het trekken van een totaalconclusie en het zelfstandig bepalen van de totale rechtmatigheidsfout.

Bovenstaande opmerkingen zijn mede gemaakt in het licht van de rechtmatigheidsverantwoording, waarbij uw gemeente volledig zelfstandig in staat moet zijn om te rechtmatigheid te toetsen en te documenteren.

Onzekerheden in het sociaal domein

Het vaststellen dat de prestaties in het kader van Jeugdlokaal en Wmo Zorg in natura, zijn geleverd, kan op twee manieren worden gedaan, namelijk: ▪

Enerzijds via de productieverantwoordingen van de zorginstelling die zijn voorzien van een controleverklaring met goedkeurend oordeel van de accountant van de zorginstelling. Zorginstellingen zijn op basis van het “Algemeen accountantsprotocol financiële productieverantwoording Wmo en Jeugdwet 2021” verplicht bij productieverantwoordingen boven de € 125.000 een controleverklaring van de accountant van de zorginstelling toe te voegen. De accountant stelt bij de controle onder andere vast dat de zorg is geleverd.

312021005.22.210 - 18

▪

Anderzijds door bij productieverantwoordingen zonder controleverklaring, of in die gevallen waar geen goedkeurende controleverklaring is verstrekt, het college van burgemeester en wethouders aanvullende controles uit te laten voeren om vast te stellen dat de prestatie zijn geleverd. Dit kan bijvoorbeeld door middels een telefonische enquête vast te stellen dat de cliënt de zorg heeft ontvangen.

Over 2021 is voor totaal € 686.000 aan bestedingen in het kader van de Jeugdlokaal zorg in natura niet onderbouwd voor wat betreft de prestatielevering. Dit geldt voor de Wmo voor een bedrag van € 336.000. Omdat het college van burgemeester en wethouders geen aanvullende controles heeft uitgevoerd in 2021 ten aanzien van deze bestedingen is er geen zekerheid verkregen dat prestaties daadwerkelijk geleverd zijn. Wij hebben daarom in totaal € 1,0 miljoen aan bestedingen in het kader van Jeugdlokaal en Wmo Zorg in natura als onzeker aangemerkt. Deze onzekerheden passen binnen grenzen voor goedkeuring. Bij de controle op de Pgb’s is het van belang om de rechtmatigheid en de prestatielevering van de lasten vast te stellen. De gemeenten in Nederland hebben van de Commissie Bado aanwijzingen gekregen op welke wijze de controle moet plaatsvinden. De stappen zijn: ▪ Controle prestatielevering ▪ Controle van het toekenningsproces (recht op zorg). ▪ De budgetconfirmatie met de SVB aansluiten op uw bestedingen. ▪ De analyse van de uitnutting per cliënt uitvoeren. ▪ Evalueren van fraudesignalen Een aantal van deze stappen zijn nog niet met afdoende kwaliteit in de processen van uw gemeente verankerd. Uw gemeente heeft de controle van de prestatielevering ingeregeld bij het proces van heronderzoeken.

Uit onze werkzaamheden is gebleken dat de controle van de prestatielevering niet bij alle heronderzoeken is vastgelegd. Daarnaast ontbreekt er een totaaloverzicht van welke Pgb-cliënten over welke bestedingsperiode gecontroleerd zijn voor de prestatielevering. Omdat sprake is geweest van een statistische steekproef, zijn de geconstateerde onzekerheden vertaald (geëxtrapoleerd) naar de totale massa van de Pgbbestedingen. Op basis hiervan is € 435.000 als onzeker gekwalificeerd. We adviseren u om de noodzakelijke vervolgstappen te zetten om de kwaliteit van de interne beheersing van de Pgb’s te verhogen.

Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2021, hebben wij de Begrotingsrechtmatigheid is adequaat toegelicht in de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. jaarrekening

312021005.22.210 - 19

De toe te passen normen voor dit begrotingscriterium zijn gebaseerd op artikel 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moet door de gemeenteraad zelf nader worden ingevuld en geconcretiseerd. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig worden gemeld aan de gemeenteraad, zodat deze tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat inbreuk wordt gemaakt op het budgetrecht van de gemeenteraad. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota rechtmatigheid van de Commissie BBV. Een belangrijk uitgangspunt is dat het overschrijden van de begroting altijd onrechtmatig is, maar niet in alle gevallen hoeft te worden meegewogen in het accountantsoordeel. Essentieel is dat de gemeenteraad nadere regels kan stellen wanneer kostenoverschrijdingen die worden gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten (1), kostenoverschrijdingen passend binnen het beleid (2) en kostenoverschrijdingen bij openeinderegelingen (3) moeten meewegen bij het oordeel van de accountant.

In die gevallen dat de gemeenteraad geen nader beleid stelt, geldt het uitgangspunt dat deze kostenoverschrijdingen door de accountant niet worden betrokken bij de beslissing of al dan niet een goedkeurende controleverklaring kan worden afgegeven. Deze kostenoverschrijdingen moeten dan wel goed herkenbaar in de jaarrekening zijn opgenomen. Daarnaast moet de accountant deze kostenoverschrijdingen, waarvan het college van burgemeester en wethouders in de jaarrekening moet aangeven dat de gemeenteraad deze nog dient te autoriseren, in het verslag van bevindingen aan de orde stellen. Extra lasten die zijn gemaakt omdat extra opbrengsten daarvoor de ruimte bieden, terwijl deze extra lasten niet direct zijn gerelateerd aan de extra opbrengsten en waarbij de gemeenteraad nog geen besluit heeft genomen over de aanwending van deze extra opbrengsten, zijn onrechtmatig en tellen mee in het oordeel van de accountant. Begrotingsafwijkingen werken niet door in de controleverklaring In totaal heeft uw gemeente € 79,1 miljoen aan lasten begroot na wijziging (excl. reservemutaties), tegenover € 79,7 miljoen aan gerealiseerde lasten in 2021. Dit is in totaal een overschrijding van € 0,6 miljoen (circa 0,8%). Aan baten had uw gemeente een bedrag van € 80,3 miljoen begroot na wijziging, tegenover € 80,8 miljoen aan gerealiseerde baten in 2021.

Het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten komt daarmee op circa € 1,2 miljoen voordelig. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid moet gekeken worden naar de lastenoverschrijdingen op het niveau waarop de gemeenteraad de begroting autoriseert. In uw geval is dat op programmaniveau, waarbij er sprake is van hogere lasten op de programma’s: ▪ ▪

Programma Woon en leefomgeving voor een bedrag van € 1.121.000 Programma Basishulp voor een bedrag van € 77.000 312021005.22.210 - 20

▪

Onderdeel Overhead voor een bedrag van € 389.000

Naast overschrijdingen van lasten op deze programma’s, zijn ook op onderdelen meer baten gerealiseerd dan begroot. Over de baten rapporteren wij in deze paragraaf niet, omdat dit geen onderdeel uitmaakt van het criterium begrotingsrechtmatigheid zoals de richtlijnen voorschrijven. De overschrijdingen op de lasten zijn onrechtmatig, en tellen voor een bedrag van € 182.000 mee in het oordeel van de accountant. De begrotingsrechtmatigheid omvat ook de overschrijdingen op investeringskredieten. Deze hebben zich in 2021 niet voorgedaan. Wij verwijzen voor een inhoudelijke en meer specifieke analyse van de begrotingsafwijkingen naar de toelichtingen die zijn opgenomen in de jaarrekening, waarin een analyse van de (begrotings-) afwijkingen en de begrotingsrechtmatigheid 2021 is opgenomen.

Te betalen vennootschapsbelasting

Uitgangspunt in uw jaarrekening is dat in beperkte sprake is van activiteiten die onder de vennootschapsbelastingplicht vallen. Het college van burgemeester en wethouders heeft voor 2021 een vennootschapsbelastingverplichting ingerekend voor een bedrag van € 9.000. Overigens adviseren wij u om bij nieuwe en gewijzigde activiteiten de vennootschapsbelastingverplichting blijvend te actualiseren. Hieronder valt ook een periodieke toets of uw “grondbedrijf” door de ondernemerspoort gaat. Op basis van het MPG 2022 is een quick scan uitgevoerd, hieruit volgt dat uw gemeente niet door ondernemerspoort gaat.

Onzekerheid Regeling H4 Specifieke uitkering stimulering sport

Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit accountantsverslag over de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die in 2021 onder Single information, Single audit (SiSa) vallen. Wij doen dit met een tabel, die in overeenstemming met de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa ook opgenomen moet worden als er geen fouten of onzekerheden geconstateerd zijn. Per regeling is hierin aangegeven of, en zo ja welke financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd. Wij hebben deze tabel in hoofdstuk 6 ‘Verplichte tabel SiSa’ opgenomen. Wij merken op dat wij bij de SiSa regeling H4 Specifieke uitkering stimulering sport (hierna: Regeling H4) een onzekerheid hebben geconstateerd die groter is dan € 125.000 (of groter dan de rapporteringsgrens) zoals voorgeschreven via de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa. Uw gemeente heeft onvoldoende documentatie kunnen aanleveren om vast te stellen dat de bestedingen die zijn opgevoerd in de SiSa bijlage, ad €134.000, juist en rechtmatig zijn.

312021005.22.210 - 21

Wet normering topinkomens (WNT)

De Wet normering topinkomens (WNT) is in werking getreden met ingang van 1 januari 2013. De WNT regelt niet alleen de openbaarmaking van topinkomens in de publieke en semipublieke sector, maar stelt ook maxima aan de hoogte van de bezoldiging van topfunctionarissen en tevens aan de ontslagvergoedingen. Met ingang van 1 januari 2013 is bij wet vastgelegd dat rechtspersonen of organisaties die volledig of in aanzienlijke mate uit publieke middelen zijn gefinancierd beloningen van topfunctionarissen openbaar dienen te maken, ook als deze de in de wet gestelde maximale bezoldiging over € 209.000 niet te boven gaat. Daarnaast dienen gemeenten het salaris openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief – wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan – ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000. Met ingang van boekjaar 2018 dienen ook de ontvangen vergoedingen die bij andere WNT plichtige instellingen zijn ontvangen te worden verantwoord in de WNT-verantwoording. Aangezien het voor ons niet mogelijk is de volledigheid vast te stellen van de dienstbetrekkingen en de ontvangen vergoedingen, is in de Regeling Controleprotocol WNT opgenomen dat wij de anticumulatiebepaling niet hoeven te controleren.

In onze controleverklaring is dit ook als zodanig toegelicht. De naleving van de anticumulatiebepaling maakt derhalve geen onderdeel uit van de controle van de accountant. De WNT-toezichthouders kunnen hier wel zelfstandig onderzoek naar doen en zo nodig handhavend optreden. In 2021 is voor geen van de topfunctionarissen en overige medewerkers sprake van een overschrijding van de grensbedragen. In 2021 is voor geen van de topfunctionarissen en overige medewerkers sprake van een overschrijding van de grensbedragen. Bij de controle van de WNT-verantwoording 2021 stelden wij wel vast dat er geen sprake was van een (zichtbare) interne controle op de opgestelde WNT-verantwoording. Wij vragen uw aandacht voor de inhoudelijke controle, bijvoorbeeld het beoordelen van de juistheid van de looncodes die wel of niet zijn meegenomen en de zichtbare vastlegging van het uitgevoerde controlewerk. In het kader van de WNT attenderen wij u erop dat u de plicht heeft om uiterlijk 1 juli 2022 uw WNT-verantwoording over het kalenderjaar 2021 via internet op een algemeen toegankelijke wijze openbaar te maken. Indien op grond van andere op de verantwoordelijke van toepassing zijnde regelgeving of een besluit een later tijdstip waarop het financieel verslaggevingsdocument openbaar moet worden gemaakt geldt, is die latere datum de uiterlijke datum van openbaarmaking.

Meerjarenonderhoudsplan Uw gemeente heeft een voorziening voor groot onderhoud in de jaarrekening opgenomen ten behoeve van het dekken van behoeft actualisatie in 2022 toekomstige onderhoudskosten aan uw kapitaalgoederen. Deze voorziening is gebaseerd op een onderhoudsplanning uit 2018. Op basis van de notitie materiële vaste activa van de commissie BBV mag deze maximaal 5 jaar oud zijn. Tevens op basis van de ontwikkelingen binnen uw kapitaalgoederen adviseren wij om het onderhoudsplan te actualiseren in 2022, om een beter, actueler beeld te krijgen van uw onderhoudssituatie de komende jaren.

312021005.22.210 - 22

M&O-beleid Tozo

De uitvoering van de regeling Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (TOZO) is belegd bij de gemeenschappelijke regeling Ijsselgemeenten middels delegatie. Bij de uitvoering in delegatie geldt in principe dat het M&Obeleid van de gemeenschappelijke regeling van toepassing is. Op basis van gesprekken met uw medewerkers en het accountantsverslag van de accountant van de gemeenschappelijke regeling stellen wij vast dat sprake is van specifiek en vastgesteld beleid op het gebied van M&O.

Normenkader 2022 moet door uw gemeenteraad worden vastgesteld

In de Kadernota rechtmatigheid 2022 is bepaald dat gemeenten met ingang van boekjaar 2023 het normenkader moeten laten vaststellen door de gemeenteraad. Over boekjaar 2021 is het normenkader (inclusief het controleprotocol) vastgesteld door uw gemeenteraad. Voor 2022 en verder blijft het van belang dat u het normenkader 2022 vaststelt.

312021005.22.210 - 23

4.

Interne beheersing

312021005.22.210 - 24

4. Interne beheersing Kernboodschappen interim- Op 29 november 2021 hebben wij de managementletter 2021 aan u verstrekt. Deze managementletter is besproken met het management en met de Auditcommissie. Hieronder treft u de managementsamenvatting aan. controle

312021005.22.210 - 25

Rechtmatigheidsverantwoording

In de meicirculaire 2018 heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (hierna ministerie BZK) aangegeven dat met ingang van het boekjaar 2022 het college zelf een rechtmatigheidsverantwoording bij de jaarrekening moet afgeven. Inmiddels is via een recente publicatie van het ministerie van binnenlandse zaken bekend gemaakt dat de rechtmatigheidsverantwoording is uitgesteld tot het boekjaar 2023. Tot en met de jaarrekening 2022 geeft de accountant bij de jaarrekening van uw gemeente een controleverklaring af, met daarin een oordeel over de getrouwheid en rechtmatigheid. Dat tweede oordeel, de rechtmatigheid, verdwijnt vanaf de jaarrekening 2023. Het ministerie van BZK heeft via de nieuwsbrief IBI (nummer 106, juni 2022) aangegeven dat de introductie van de rechtmatigheidsverantwoording uitgesteld wordt tot in ieder geval de jaarrekening 2023. Dit betekent dat vanaf dan onze controleverklaring alleen een oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening (inclusief de rechtmatigheidsverantwoording die door het college in de jaarrekening wordt opgenomen) bevat. In onze managementletter zijn wij ingegaan op wat dit allemaal voor uw gemeente betekent. De belangrijkste punten hebben wij hierna samengevat en, waar noodzakelijk, aangevuld met recente ontwikkelingen: ▪

Vanaf het verslagjaar 2023 moet het college zichzelf over rechtmatigheid verantwoorden. In de jaarrekening dient daartoe de rechtmatigheidsverantwoording te worden opgenomen. In de paragraaf Bedrijfsvoering kan een uitgebreidere toelichting op rechtmatigheidsbevindingen door het college worden gegeven: o Voor de rechtmatigheidsverantwoording heeft de commissie BBV een model tekst ontwikkeld. Met dit verplichte model moet het college zich verantwoorden over de rechtmatigheid, eventuele afwijkingen en onduidelijkheden. Relevant hiervoor is de “verantwoordingsgrens”. Dit is het bedrag, dat ligt tussen 0% en 3% van de lasten, inclusief toevoegingen aan reserves, waarboven afwijkingen in de rechtmatigheidsverantwoording moeten worden gerapporteerd door het college. Fouten en onduidelijkheden (zie verderop in dit onderdeel) worden niet bij elkaar opgesteld. o In de paragraaf Bedrijfsvoering moet vervolgens een toelichting worden gegeven op de afwijkingen en de maatregelen die het college neemt om deze in de toekomst te voorkomen. Een rapporteringsgrens kan gebruikt worden om geconstateerde fouten die onder de verantwoordingsgrens vallen toch inzichtelijk te maken voor de gemeenteraad. De gemeenteraad zou bijvoorbeeld kunnen bepalen dat deze afwijkingen door het college moeten worden vermeld in de paragraaf Bedrijfsvoering.

Door deze laatste afwijkingen in de paragraaf Bedrijfsvoering te rapporteren, informeert het college de gemeenteraad over de kwaliteit van de interne beheersing en de uitkomsten daarvan. Meer hierover kunt u ook lezen in de Notitie Bedrijfsvoering van de commissie BBV.

▪

Een belangrijke wijziging met betrekking tot het normenkader is dat vanaf 2023, wanneer de wetswijziging wordt aangenomen, het normenkader expliciet door de gemeenteraad moet worden vastgesteld. Wij adviseren u daar rekening mee te houden.

▪

De commissie BBV heeft inmiddels de herziene kadernota uitgebracht (hierna Kadernota rechtmatigheid 2022), waarin zij haar visie geeft over de invulling van het begrip rechtmatigheid in de rechtmatigheidsverantwoording. Het doel is uiteindelijk dat uw gemeente zelfstandig de in de Kadernota rechtmatigheid 2022 benoemde rechtmatigheidscriteria (het begrotingscriterium, het 312021005.22.210 - 26

M&O-criterium en het voorwaardencriterium) afdekt. De Kadernota rechtmatigheid 2022 is daarmee vooral een belangrijk document voor de gemeenteraad en het college van decentrale overheden geworden. In paragraaf 1.4 van de Kadernota rechtmatigheid 2022 is een tiental stellige uitspraken gedaan en zijn zeven aanbevelingen gedaan. Deze worden in de Kadernota rechtmatigheid 2022 verder uitgewerkt. Deze stellige uitspraken en aanbevelingen kunnen u helpen bij de verdere implementatie van de rechtmatigheidsverantwoording binnen uw gemeente. Een aantal van deze stellige uitspraken en aanbevelingen willen wij graag onder de aandacht brengen: o De Kadernota rechtmatigheid 2022 introduceert het begrip ‘onduidelijkheden’. Dit begrip geeft aan dat er situaties zijn waarin het ook voor het college niet duidelijk is of er rechtmatig gehandeld is. Deze moeten dan worden toegelicht en worden gewogen door het college. o In de kadernota rechtmatigheid 2022 wordt ook ingegaan op de toepassing van tolerantiegrenzen, afwijkingen en de weging hiervan. Deze begrippen zijn vooral van belang voor uw intern controleplan. o De commissie adviseert ook fraude door eigen medewerkers toe te lichten in de paragraaf Bedrijfsvoering. Hierover heeft de commissie BBV in de Notitie Bedrijfsvoering meer geschreven.

o De invoering betekent eveneens dat de verordeningen 212, 213 en het normenkader moeten worden geactualiseerd. Ook moeten afspraken worden gemaakt of herzien met de accountant. Hierbij moet u vooral denken aan de scope van de interne controle (getrouwheid versus rechtmatigheid), de documentatie van de uitgevoerde interne controles en de planning van de interne controle. U beschikt over een Intern Controleplan 2021, deze moet voor 2022 geactualiseerd worden. Het intern controleplan, de daarin opgenomen risicoanalyse en de tijdige uitvoering van de geplande interne controles, zijn belangrijke randvoorwaarden om in 2024 een rechtmatigheidsverantwoording op te kunnen stellen met betrekking tot boekjaar 2023. o Bij aan derden uitbestede werkzaamheden is het belangrijk als gemeente zelf zekerheid te krijgen over de rechtmatigheid. De wijze waarop dat kan is in de kadernota rechtmatigheid 2022 uitgewerkt. Uw gemeente heeft overigens in dit verband geen werkzaamheden aan derden uitbesteed. Wij adviseren u overigens om (voor zover u dit nog niet heeft gedaan) kennis te nemen van de kadernota rechtmatigheid 2022. Deze kadernota kan ondersteunend zijn aan het verder vormgeven aan de invulling van de rol van verschillende actoren binnen uw gemeente.

De invoering van de rechtmatigheidsverantwoording stelt hogere eisen aan het college van burgemeester en wethouders om voldoende en actief toezicht te houden op de interne beheersing, tijdig en adequaat bij te sturen aan de hand van bevindingen en hierover zich te verantwoorden aan de gemeenteraad. Dat betekent dat de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording het moment is om het gehele systeem van interne beheersing (de 'checks and balances') naar een hoger niveau te tillen. Dit heeft mogelijk ook gevolgen voor de inrichting van de organisatie en de inzet van medewerkers.

312021005.22.210 - 27

Een goede onderbouwing van de rechtmatigheidsverantwoording is ons gedeeld belang. De accountant moet straks immers verklaren dat de door het college afgegeven rechtmatigheidsverantwoording getrouw is. Wij zijn als uw accountant dus in belangrijke mate afhankelijk van de (interne controle) werkzaamheden van het college. Uiteraard maken wij hier graag gebruik van en willen wij graag samen optrekken om tot een goede invulling van de rechtmatigheidsverantwoording te komen. De jaarlijkse beoordeling van het intern controleplan van het college, de door haar uitgevoerde risicoanalyse en de beoogde interne controle aanpak bespreken wij diepgaand met elkaar. Een belangrijke verandering ten opzichte van voorgaande jaren is, dat wij dit vooral vroegtijdig, meer concreet in het eerste of tweede kwartaal willen doen. Het doel is uiteindelijk dat uw gemeente geheel zelfstandig de 3 rechtmatigheidscriteria (het begrotingscriterium, het M&O-criterium en het voorwaardencriterium) afdekt en dat wij door goede afspraken aan de voorkant kunnen volstaan met een marginale review achteraf. Dan is het in onze optiek logisch dat wij vroeg in het jaar met elkaar in gesprek zijn. De manier waarop u nu de interne controle uitvoert, biedt hiervoor een goede basis. Wij adviseren u de noodzakelijk vervolgstappen te zetten.

In dit kader hebben wij eerder de volgende elementen benoemd: besluitvorming gemeenteraad (verantwoordingsgrens, rapporteringsgrens, tolerantie en normenkader) voorbereiden; uitwerking rechtmatigheidscriteria, in kaart brengen relevante wet- en regelgeving, uitvoeren risicoanalyse (wat kan er misgaan en wat is de impact hiervan), relevante beheersmaatregelen identificeren, het bepalen van gegevensgerichte detailcontroles (afdekken restrisico) en opstellen van werkprogramma’s waar nodig.

312021005.22.210 - 28

5.

Overige aangelegenheden

312021005.22.210 - 29

5. Overige aangelegenheden Geen meningsverschil met het college van burgemeester en wethouders

Er zijn geen meningsverschillen met het college van burgemeester en wethouders geweest en er waren geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze controleopdracht door het college en de medewerkers van uw gemeente de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.

Bevestigingen van het college van burgemeester en wethouders ontvangen

Wij hebben namens het college van burgemeester en wethouders een ondertekende schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen d.d. 6 juli 2022.

Naleving van wet- en regelgeving

Wij hebben geen kennis van te rapporteren omstandigheden in verband met het niet-naleven van wet- en regelgeving met uitzondering van de bevindingen die elders in het rapport zijn opgenomen ten aanzien van met name EU-aanbestedingen.

Betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving

Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel omtrent de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken omtrent de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen daaromtrent raken dan ook slechts die onderdelen die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij ter zake geen volledigheid pretenderen. Uit de door ons uitgevoerde werkzaamheden zijn geen bijzonderheden gebleken waarop wij u via deze rapportage willen attenderen.

Geen aanwijzingen van fraude

In Nederland is de accountant wettelijk verplicht om alle ontdekte fraudegevallen te rapporteren aan het management van de organisatie. Wij merken op dat onze controle niet specifiek is ingericht op het ontdekken van fraude. De accountant is wel verantwoordelijk voor het betrekken van frauderisico’s in de planning en uitvoering van zijn controleopdracht.

312021005.22.210 - 30

Wij hebben een fraudediscussie gevoerd met de directie, het financieel management en de concerncontroller van gemeente Krimpen aan den IJssel, waarbij wij de nadruk hebben gelegd op de vermoedens van materiële onjuistheden als gevolg van fraude in de jaarstukken. Van het management en directie hebben wij de bevestiging ontvangen dat er geen onregelmatigheden zijn geconstateerd waarbij het management of werknemers die een belangrijke rol spelen bij de maatregelen van interne beheersing of anderen in het geval dat de fraude van materieel belang kan zijn op de jaarrekening, zijn betrokken. Tevens hebben wij zelfstandig werkzaamheden uitgevoerd die gericht waren op het risico van het ‘omzeilen’ van de interne beheersingsmaatregelen door het management te detecteren. Wij hebben specifieke controles uitgevoerd op memoriaalboekingen en schattingen en hebben significante en ongebruikelijke transacties met behulp van gegevensanalyses onderzocht. Hoewel wij op grond van de controle- en overige standaarden een kritische houding moeten hebben ten opzichte van risico’s van fraude in de jaarrekening, merken wij op dat onze controle niet specifiek is gericht op het ontdekken hiervan. Tijdens de uitvoering van onze controle van de jaarrekening 2021 hebben wij geen aanwijzingen verkregen dat er sprake is geweest van fraude.

Tot slot merken wij op dat het college nog niet beschikt over een geactualiseerde en geformaliseerde frauderisicoanalyse.

Inzicht in onze tijdsbesteding

In het rapport “In het publieke belang” van de NBA, de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountant, zijn maatregelen opgenomen die de kwaliteit en onafhankelijkheid van de controlerend accountant moeten waarborgen of verbeteren. Op basis van één van de maatregelen rapporteren wij de bestede uren van onze controlewerkzaamheden aan u. Hieronder treft u de opgave van onze tijdsbesteding aan., inclusief een schatting van nog te besteden uren voor de afronding van de jaarrekeningcontrole (waaronder het voeren van besprekingen en het archiveren van ons dossier. Uren geraamd Tekenend accountant

120

Uren besteed (tot en met 4 juli 2022) 80

Overige teamleden

551

755

Het hogere aantal bestede uren wordt voor een belangrijk deel verklaard doordat het aantal SiSa-regelingen, waarover u met de jaarrekening 2021 verantwoording moet afleggen, significant is gestegen. Met onze brief van 26 januari 2022 hebben wij u daarover geïnformeerd. In de “geraamde tijdsbesteding” zijn hiervoor geen uren geraamd.

312021005.22.210 - 31

Bevestiging onafhankelijkheid

Bevestiging onafhankelijkheid In overeenstemming met Nederlandse wet- en regelgeving, waaronder de Verordening inzake Onafhankelijkheid (ViO) van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA), dient de externe accountant mogelijke conflicten met betrekking tot zijn onafhankelijkheid, zowel in wezen als in schijn, onder de aandacht te brengen van het college en de gemeenteraad. Wij bevestigen dat onze onafhankelijke positie ten opzichte van gemeente Krimpen aan den IJssel in overeenstemming met de Nederlandse wettelijke en beroepsvoorschriften is gewaarborgd. Wij zijn van mening dat onze objectiviteit gedurende het afgelopen jaar niet is aangetast. Stelsel van waarborgen om onafhankelijke positie te waarborgen Publieke Sector Accountants beschikt over een stelsel van maatregelen om onze onafhankelijke positie bij controlecliënten te waarborgen. Het stelsel van maatregelen is een integraal onderdeel van de bestuurlijke organisatie en van het voor de gehele organisatie van toepassing zijnde stelsel van kwaliteitsbeheersingsmaatregelen.

Bijgaande niet-limitatieve opsomming geeft u een indruk van de maatregelen die bijdragen aan het waarborgen van onze onafhankelijke positie: ▪ Schriftelijke onafhankelijkheidsbepalingen waarin alle bestaande onafhankelijkheidsvereisten en de risico’s ten aanzien van de bedreiging van de onafhankelijkheid en de daaraan gerelateerde waarborgen zijn verwerkt. ▪ Procedures voor tijdige bekendmaking van de voorschriften en de daarin aangebrachte wijzigingen aan alle partners en werknemers bij Publieke Sector Accountants. ▪ Procedures voor de organisatie van periodieke training inzake de toepassing van de onafhankelijkheidsvoorschriften. ▪ Procedures die erop gericht zijn dat onze gevolmachtigden en werknemers in specifieke casussen en omstandigheden de onafhankelijkheidsvoorschriften naleven. ▪ De benoeming van professionals op seniorniveau die verantwoordelijk zijn voor het continu actualiseren van de procedures en voorschriften, de tijdige bekendmaking ervan en het adequaat functioneren van het gehele stelsel van waarborgen.

▪ Procedures voor een schriftelijke rapportage per controlecliënt waarin is vastgelegd of sprake is van omstandigheden die de onafhankelijkheid van de accountant die de controleopdracht uitvoert bedreigen, op welke wijze met potentiële bedreigingen is omgegaan en indien er bedreigingen zijn gesignaleerd, welke maatregelen dan zijn genomen om deze bedreiging voor de onafhankelijkheid weg te nemen. De vastlegging van deze beoordeling inclusief een gemotiveerde conclusie (de zogenoemde onafhankelijkheidsevaluatie) wordt in het dossier opgenomen. ▪ Procedures die vereisen dat een daartoe geëigende afdeling binnen Publieke Sector Accountants wordt geconsulteerd, als sprake is van een mogelijke aantasting van de onafhankelijkheid in relatie tot een specifieke cliënt. Wij zullen dan ook overwegen de gemeenteraad of de auditcommissie te raadplegen. ▪ Procedures voor het interne toezicht in relatie tot de toetsing en bewaking van de naleving van de onafhankelijkheidsvoorschriften. De opzet en werking van ons stelsel van maatregelen worden periodiek door de externe toezichthouder getoetst. 312021005.22.210 - 32