Bijlage 3 - Toelichting begrotingsrechtmatigheid

Toelichting begrotingsrechtmatigheid Begrotingsrechtmatigheid is een van de criteria op basis waarvan het college in de jaarrekening verantwoording aflegt over de rechtmatigheid. Gewijzigde regelgeving over en de uitleg daarvan hadden impact op de hoogte van de bruto rechtmatigheidsfouten bij de jaarrekening 2023. In december 2024 hebben in bijlage 3 bij de begrotingswijziging nadere toelichting gegeven en afspraken over begrotingsrechtmatigheid aangescherpt. In de Financiële Verordening 2026, die tegelijkertijd met de begrotingswijziging van december 2025 wordt behandeld, zijn deze afspraken opgenomen in artikel 13 lid 4. Hoewel de verordening ingaat per 1 januari 2026 wordt hoofdstuk 3, waarin dit artikel is opgenomen, al van toepassing verklaard op de jaarrekening 2025 (artikel 35 lid 2). Voorafgaand aan de jaarrekening 2025, zetten wij de afspraken over begrotingsrechtmatigheid nogmaals op een rij, om onduidelijkheden hierover bij de behandeling van de jaarstukken voorkomen. In oktober is de Kadernota rechtmatigheid 2025 van de commissie BBV verschenen. Hierin is nader toegelicht welke aandachtspunten er voor gemeenten zijn en welke afspraken over begrotingsrechtmatigheid tussen college en raad gemaakt kunnen/moeten worden. Er zijn altijd verschillen tussen begroting en realisatie.

Gedurende het begrotingsjaar bieden wij u begrotingswijzigingen aan om de geautoriseerde budgetten bij te stellen op basis van wat nodig is voor uitvoering van het vastgestelde beleid. Dat geldt zowel voor het beleid dat in de begroting is opgenomen als ook voor beleid(swijzigingen) waartoe uw raad besluit. Zoals in de financiële verordening 2026 is vastgelegd autoriseert uw raad op beleidsthema niveau. Bij het opstellen van de jaarrekening wordt de begrotingsrechtmatigheid beoordeeld door per beleidsthema voor de lasten en de baten afzonderlijk de verschillen tussen realisatie en begroting (na wijzigingen) te analyseren. De Kadernota rechtmatigheid maakt het volgende belangrijke onderscheid: 1. Overschrijdingen op de lasten zijn in principe onrechtmatig 2. Over- en onderschrijdingen van baten en onderschrijdingen van lasten zijn niet onrechtmatig als deze tijdig worden gemeld. Ad 1: Met betrekking tot het eerste punt zijn in de Financiële verordening 2026 nadere afspraken gemaakt in artikel 13 lid 4: Afwijkingen worden als acceptabel aangemerkt in de volgende situaties: a. Er is sprake van een overschrijding waarbij direct gerelateerde inkomsten de overschrijding compenseren. b. Er is sprake van een overschrijding op een open-einde regeling. c. Er is sprake van een overschrijding na afloop van het boekjaar als gevolg van nader onderzoek door een externe partij. d.

De overschrijding is geautoriseerd door middel van de vaststelling van een tussentijdse rapportage. e. Overschrijdingen zijn veroorzaakt door zaken die niet konden zijn meegenomen in tussentijdse rapportages, doordat de informatie te laat is binnengekomen. Punt d. betreft de eerdergenoemde begrotingswijzigingen gedurende het begrotingsjaar. Ook acceptabele afwijkingen worden betrokken bij de rechtmatigheidsverantwoording. Via de begrotingswijzigingen in de eerste maanden van 2026 informeren wij u zoals gebruikelijk over omvangrijke overschrijdingen, vooruitlopend op de jaarrekening. Omvangrijk betekent in dit verband dat sprake is van invloed op de begrotingsrechtmatigheid.

Ad 2: De afwijkingen op de baten en onderschrijding van de lasten zijn in principe niet onrechtmatig indien deze tijdig worden gemeld. Uiteraard worden deze zoveel als mogelijk meegenomen in de begrotingswijzigingen. Voor de resterende verschillen geeft de Kadernota rechtmatigheid 2025 het volgende aan: Voor afwijkingen van de begroting als gevolg van overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten, investeringen en baten die ontstaan na de laatste tussenrapportage en 31 december kan het melden en verantwoorden in de jaarrekening als tijdig worden geduid. Het element “tijdigheid” is uitgewerkt in artikel 13 lid 5 van de Financiële Verordening 2026: a. Onder tijdig melden verstaan wij dat afwijkingen worden gemeld: - in de tussentijdse rapportages zoals bedoeld in artikel 7 (begrotingswijzigingen); - in raadsinformatiebrieven; - door actieve informatievoorziening van het college in de raadsvergaderingen. b. Afwijkingen die niet eerder gemeld konden worden (zie 13.5a), worden toegelicht in de jaarstukken als bedoeld in artikel 3, waarmee deze tijdig zijn gemeld. Met de vastlegging in de Financiële Verordening 2026 zijn de eerder gemaakte afspraken geborgd. Met deze afspraken opereren we binnen het kader van het volgende in de Kadernota rechtmatigheid 2025 opgenomen schema:

Tot slot melden wij u voor de volledigheid dat de werkwijze die in de verordening is opgenomen, afgestemd is met de accountant.

Resumerend: • •

Overschrijdingen op lasten zijn altijd onrechtmatig, maar in een aantal gevallen acceptabel. Dit is vastgelegd in de Financiële verordening 2026. Afwijkingen op baten en onderschrijd van lasten zijn niet onrechtmatig, mits tijdig gemeld. De interpretatie van tijdigheid is vastgelegd in de Financiële verordening 2026 en komt erop neer dat de raad wordt geïnformeerd via de begrotingswijzigingen in 2026 en in bijzondere gevallen via een raadsinformatiebrief.