bijlage 3 - Stedenbouwkundig kader herontwikkeling Kerkdreef

STEDENBOUWKUNDIG KADER KERKDREEF Krimpen aan den IJssel

25 MEI 2022 1

Stedenbouwkundig kader Kerkdreef

PROJECT: Stedenbouwkundige verkenning NOM-woningen PROJECTNR: 054200.20201414 PROJECTLEIDING: ing. S. la Grand MUrb DATUM: 25 mei 2022 STATUS: Definitief

Gemeente Krimpen a/d IJssel Raadhuisplein 2 2922 AD Krimpen aan den IJssel w: www.krimpenaandenijssel.nl Rho adviseurs voor leefruimte Weena 505 (Delftse Poort) Hoofdingang Rho 36e verd. 3013 AL Rotterdam t: 010-2018555 e: info@rho.nl w: www.rho.nl

2

Stedenbouwkundig kader Kerkdreef

01 AANLEIDING Voor het gebied IJsseldijk en omgeving (langs de Hollandsche IJssel vanaf de Werf Joh. Van Duijvendijk tot aan Boveneind) is een ontwikkelvisie opgesteld. Met deze visie schetst de gemeente Krimpen aan den IJssel een globaal toekomstbeeld voor het gebied, waarin bedrijvigheid langzaam plaatsmaakt voor een (gemengd) woonmilieu en het gebied haar cultuurhistorische en landschappelijke waarden terugkrijgt. De gemeente nodigt hierbij eigenaren en initiatiefnemers uit om het gebied geleidelijk te transformeren en biedt daarvoor een perspectief op hoofdlijnen voor het versterken van de verbinding tussen Krimpen aan den IJssel en de Hollandsche IJssel. Dit perspectief voorziet een vitaal gebied, waarin de relatie tussen dorp en rivier weer beleefbaar is. Het plangebied aan de Kerkdreef bevindt zich net onder de IJsseldijk en naast de Burgemeester Aalberslaan. Hiermee ligt het plangebied binnen het gebied van deze visie. De IJsseldijk is een oud historisch lint waaraan Krimpen aan den IJssel ooit is ontstaan. Aan de IJsseldijk staan binnendijks diverse (historische) boerderijen. De opzet van deze oorspronkelijke bebouwing moet op de locatie aan de Kerkdreef terugkomen wanneer de locatie tot ontwikkeling komt. 3

Stedenbouwkundig kader Kerkdreef

Het gaat daarbij niet om het kopiëren van reeds in Krimpen bestaande historische boerderijen. Maar vooral om de opzet van de boerenerven, die langs de IJsseldijk te vinden zijn. Daarbij kan een eigentijdse architectuur worden ingezet met een duurzaam karakter, waarin hedendaagse eisen op het gebied van woonkwaliteit ook vertaald moeten kunnen worden.

Om de toekomstige ontwikkeling(en) houvast te geven worden er duidelijke randvoorwaarden gesteld waarbinnen voldoende flexibiliteit is om de plannen op een creatieve manier uit te kunnen werken.

Voor deze locatie aan de Kerkdreef is een initiatief binnengekomen voor de ontwikkeling van een cluster van ‘Nul-Op-de-Meterwoningen’ (hierna NOM-woningen). Dit initiatief gaat uit van een zeer energiezuinig woonconcept met een mate van collectiviteit in zowel gebruik van ruimte als goederen/producten. Het college van B&W heeft besloten de groep achter dit initiatief in de gelegenheid te stellen om een dergelijk project uit te werken. Om het nieuwe woonconcept en de ruimtelijke uitgangspunten van het ‘boeren erf’ vanuit de visie goed op elkaar aan te laten sluiten is dit stedenbouwkundig kader opgesteld. Bij de uitwerking van de plannen voor de Kerkdreef zijn deze stedenbouwkundige kaders leidend. Hier zal het ontwerp of een toekomstig ander ontwerp aan getoetst worden.

Principe boerenerf verkaveling volgens de Ontwikkelvisie IJsseldijk en omstreken

02 PLANGEBIED EN CONTEXT - H

o

n lla

ds

e ch

IJ

e ss

l -

- I

Js

se

ld

ijk

-

Het plangebied ligt aan de Kerkdreef, net onder de IJsseldijk en ten oosten van de Burgemeester Aalberslaan. De locatie is onbebouwd en deels in gebruik als parkeerplaats van een bedrijf. Het is de bedoeling om bij nieuwe ontwikkelingen en transformaties de IJsseldijk als historisch lint te versterken. De diverse (historische) boerderijen met erven langs de dijk zijn kenmerkend zowel in de architectuur als de ruimtelijke opzet. Het principe van deze oorspronkelijke bebouwingstypologie van boerenerven moet op deze locatie op een bijzondere manier terugkomen.

Het gaat op dit moment uitsluitend over de locatie langs de Kerkdreef. Het parkeerterrein aan de IJsseldijk is particulier eigendom en maakt vooralsnog geen deel uit van de ontwikkeling.

PLANLOCATIE

Aan de westzijde van de locatie aan de Kerkdreef staat de Admiraal de Ruyterschool voor basisonderwijs. Het plangebied grenst direct aan het buitenterrein van deze school. Aan de oostzijde ligt een woonbuurt van twee-onderéén kapwoningen en enkele vrijstaande woningen op ruime percelen. Het beeld van de woningen aan de Kerkdreef is wisselend is met uiteenlopende gooten bouwhoogten en een diverse architectonische vormgeving. Daarnaast grenst de locatie aan een kavel van een woonboerderij aan de IJsseldijk welke door een lange oprit wordt ontsloten via de Kerkdreef. Vanaf de IJsseldijk is een hoogteverschil aanwezig van enkele meters ten opzichte van het binnendijks gebied. 4

Stedenbouwkundig kader Kerkdreef

-

r ke

kd

e re

f -

03 OUDE STRUCTUREN

- Kerkdreef rond 1910 -

- Kerkdreef rond 1950 -

‘‘

Het kenmerkende slagenlandschap uit het verleden is nog goed te zien in de verkavelingsrichtingen vanaf de dijk in de binnendijkse woongebieden in latere tijden.

5

Stedenbouwkundig kader Kerkdreef

’’

- Kerkdreef rond 1975 -

02 OMGEVINGSASPECTEN Basisschool en wonen De naastgelegen basisschool heeft impact op zijn omgeving. Hierdoor wordt er in de regel een richtafstand afstand van minimaal 30m opgenomen tussen een school en nieuwe woningen (aandachtsgebied). Bij uitwerking van de plannen moet worden aangetoond dat een goed woon- en leefklimaat ontstaat. Het schoolplein ligt aan de zijde van de ontwikkellocatie. Juist hier wordt geluid geproduceerd wanneer kinderen buiten spelen. Er zal bij uitwerking van het stedenbouwkundig plan nog een akoestisch onderzoek moeten plaatsvinden om te kunnen zien welke maatregelen nodig zijn om een aanvaardbaar en prettig woonmilieu te kunnen realiseren. Industrielawaai Het plangebied ligt in de geluidzone van industrieterrein IJsseldijk. Uit de akoestische beoordeling van eerdere inrichtingsschetsen blijkt dat, voor (een deel van) de geprojecteerde woningen aan de IJsseldijk op het huidige parkeerterrein van H&B, op basis van de toekomstige uitgangspunten voor het industrieterrein niet mogelijk zijn, omdat de geluidbelasting bij vier woningen hoger is dan de maximale ontheffingswaarde. De Wet geluidhinder is geen belemmering voor ontwikkeling van het zuidelijk deel langs de Kerkdreef. Voor het bereiken van een optimaal

6

Stedenbouwkundig kader Kerkdreef

akoestisch klimaat kunnen geluidluwe gevels wel wenselijk zijn afhankelijk van het ontwerp. Wegverkeerslawaai Rho Adviseurs heeft tevens eerder een verkenning uitgevoerd naar het aspect wegverkeerslawaai. Uit deze verkenning bleek dat het wegverkeer in de omgeving geen relevante geluidbelasting veroorzaakt in het plangebied. Ontsluiting en parkeren De ontsluiting voor autoverkeer vindt in principe plaats vanaf de Kerkdreef. Richting de IJsseldijk kan eventueel secundair worden ontsloten gezien de bestaande inrit, wanneer deze kavel onderdeel wordt van de herontwikkeling. Dit kan ook alleen met een voetpad worden ontsloten om het hoogteverschil te benadrukken, maar of deze verbinding gemaakt kan worden is dus nog onzeker. Er worden maximaal 3 ontsluitingen op de Kerkdreef gemaakt. De huidige ontsluiting van de boerderij moet in ieder geval gehandhaafd blijven. De ontsluitingen worden zodanig vormgegeven dat de auto duidelijk te gast is en het alleen logisch is om er in te rijden voor bestemmingsverkeer. Er dient in de opzet rekening te worden gehouden met een toekomstige langzaam verkeersverbinding door het plangebied tussen de Kerkdreef en de IJsseldijk. Dit maakt voldoende uitwisseling tussen de verschillende gebieden mogelijk. Dit is onder voorbehoud van de ontwikkelingsmogelijkheden van het huidige parkeerterrein van H&B grondstoffen.

In Krimpen aan den IJssel gelden in principe de volgende parkeernormen op basis van de meest actuele kencijfers (CROW publicatie 381): • sociale huurwoning 1,6 pp/w • rijwoning 1,9 pp/w • 2-onder-1-kapwoning 2,1 pp/w • vrijstaand 2.2 pp/w Van de norm dient minimaal 0,3 pp/w in de buitenruimte te worden aangelegd (ten behoeve van bezoekers). Een inpandige garage bij een woning telt voor 0,5 parkeerplaats. Echter gezien het collectieve karakter van het NOM-buurtje wordt ingezet op een aandeel deelauto’s. Voor dit moment wordt er in dit kader van uitgegaan dat elke woning één eigen parkeerplaats heeft en dat daarnaast enkele deelauto’s beschikbaar zijn. Op basis van het definitieve programma wordt de benodigde parkeercapaciteit bepaald. Daarbij is een combinatie mogelijk met de reeds aanwezige parkeercapaciteit langs de Kerkdreef (dubbelgebruik parkeren school). Deelauto’s en bezoekersparkeren worden geclusterd en bij voorkeur dicht bij de entree aan de Kerkdreef in het plan opgenomen om zo min mogelijk autobewegingen door het gebied te genereren.

04 RANDVOORWAARDEN EN UITGANGSPUNTEN De ontwikkeling op deze locatie moet een duidelijke link naar het historische karakter van de IJsseldijk krijgen, waarin de opzet van een boerenerf of boerenerven als uitgangspunt wordt gebruikt bij nieuwe ontwikkelingen, zonder dat dit een sterk historiserend karakter krijgt. Historische karakter Het historische karakter is door enkele elementen duidelijk te herkennen. Op de eerste plaatst liggen erven evenwijdig aan het slagenlandschap. Dit is een lijn die refereert naar het verleden, die op veel plekken nog altijd te herleiden is. De erven liggen onder aan de dijk, of aan de overzijde direct langs de Kerkdreef. De bebouwing bestaat uit een voorhuis met schuurvolumes. Soms komt het voor dat het voorhuis als dijkwoning aan de IJsseldijk staat. Het erf wordt ontsloten door een duidelijke inrit. Aan weerszijden van deze inrit komt beplanting voor, in de vorm van hagen en optioneel met bomen. Het erf Het (boeren)erf langs de IJsseldijk heeft enkele terugkerende eigenschappen waar het plan voor de Kerkdreef ook aan moet voldoen. Het erf wordt gepresenteerd naar de weg door middel van het voorhuis. Dit voorhuis is qua maat duidelijk te onderscheiden van de rest van de erfbebouwing.

7

Stedenbouwkundig kader Kerkdreef

Collectieve middenruimte Bebouwing staat evenwijdig aan het slagenlandschap Voorhuis wordt omgeven door kleinere schuurvolumes

Lage gootlijn met een groot kapvlak Inrit met beplanting

De maten van de bouwvolumes op het erf verschillen overigens sowieso in grootte, waarbij een prominenter voorhuis wordt omgeven door lagere maar langere ‘schuurvolumes’ met een eenvoudige hoofdvorm. Optioneel is de toevoeging van één extra bijzonder gebouw waarin o.a. bergingen geclusterd kunnen worden opgenomen en gezamenlijke activiteiten kunnen plaatsvinden. Een voorbeeld hiervan kan zijn de typologie van een ‘hooiberg’. De indeling van het erf of de erven is naar wens in te vullen. Wel moet, wanneer het boerenerfprincipe uitgewerkt wordt als woonvorm de volgende onderdelen in het plan verwerkt worden. Op de eerste plaats is het boerenerf een semi-openbaar gebied. Het is niet de bedoeling dat het erf met een hekwerk volledig omheind wordt. Erfafscheidingen met een hoogte van maximaal 2 meter mogen enkel zichtbaar zijn aan de achterkant. Overige erfafscheidingen of hekwerken zijn nooit hoger dan 1 meter. Op het erf is verder ruimte voor een collectieve (moes)tuin of boomgaard en wordt verharding geminimaliseerd.

8

Stedenbouwkundig kader Kerkdreef

Bebouwing De bouwblokken op het erf hebben een karakteristieke lage gootlijn samen met een relatief groot kapvlak. Het kapvlak van de schuurvolumes heeft doorgaans geen dakkapel(len). Voor de schuurvolumes geldt een goothoogte van maximaal 4,5 m en een nokhoogte van maximaal 9 m. Voor de voorhuizen geldt een goothoogte van maximaal 5,5 m een en nokhoogte van maximaal 10,5 meter. Bij de verdere uitwerking wordt beoordeeld welke hoogten in onderlinge samenhang leiden tot een optimaal ontwerp op het erf. Er is in het totaal plaats voor maximaal 25 woningen op het deel langs de Kerkdreef in een mix van typologieën / categorieën waaronder vrijstaand, rijen en appartementen.

Bergingen Bergingen worden geclusterd in het bijzondere collectieve gebouw ondergebracht dan wel in de schuurvolumes bij de woningen ingepast. Het plaatsen van losse bergingen/schuurtjes bij woningen is niet de bedoeling. Collectieve centrale bergingen dan wel fietsenstalling zijn goed mogelijk als onderdeel van het erfensemble. Een collectief gebouw (met bijvoorbeeld bergingen) mag maximaal 200 m2 bedragen. De goothoogte bedraagt maximaal 3 m en de nokhoogte maximaal 5.

4.5

9.0 m

m 10

.5

Parkeren Auto’s worden zoveel mogelijk aan het zicht onttrokken. Dit betekent dat of inpandig geparkeerd wordt of centrale parkeerhofjes gerealiseerd worden waarin de parkeervoorzieningen landschappelijk zijn ingepast. Clustering nabij de entree heeft de voorkeur om zo min mogelijk autoverkeer in het buurtje te genereren.

5.5

m

m

n

aa

d bie

o vo

a

im

ax

rm

én

é al

e kg

e Zo

ijl pr

o

en

kk

u

bo

x ma

ch

s

ge

en ov

lo wb

10

e gt oo diep h ok m. n n 15 l e a a an im 5 m ijk v x ax a ld m e m sse gt s IJ o ho ng ot e la Go zon in it ru

m

sv ng

vr

5m

gs in uw

o eb

er et

b er et

wi ou b be

5m

f) ng ie di icat n bi d er in rv ing e e rk igg ve jk (l m i aa ld gz JSse n la et I m

ne zo ir je

oo 2v

e

n zo

ije n

de

. ou en eh

m te b bo om e d id

n kh ale elij

e

p g beek mo d l o e z

Be nder O

er et

5m

e on ez

ij vr gs in

uw

bo

be

tsach id d n aa elu ter a.v. g e m t. 30 bied ge

9

Stedenbouwkundig kader Kerkdreef

,5 m x. 4 m a m .9 x te og e ma o h t t g o Go khoo n ke No m lok 5 b , 0 w x1 ou ma nb e e v gt ho oo p esc kh . die g o t i n m oru en 15 vo n m es a 4 5 v tre al . 5, eef n a x e xim ma rkdr rie ma al d gte s Ke a o o g im ax oth lan Go zone rm o e vo in on ied jez i b r ge sv ek ng Zo wi u o eb rb e t e 5m

05 BEELDREGIE Om de Kerkdreef als bijzonder en hoogwaardig woonbuurtje te ontwikkelen, zijn naast de stedenbouwkundige opzet ook de architectonische uitwerking en vormgeving van de gebouwen en het openbare gebied belangrijk. Voor de uitwerking gelden daarom de volgende uitgangspunten ten aanzien van de beeldkwaliteit: Oriëntatie: • Bouwblokken worden evenwijdig aan en incidenteel haaks op het slagenlandschap geplaatst • Het voorhuis heeft een representatieve zijde aan de Kerkdreef of IJsseldijk. • Entrees van de woningen zijn gericht op het gemeenschappelijke deel van een erf. Materiaalgebruik en uitstraling: • Voor de ontwikkeling wordt gestreefd naar een samenhangend beeld met voldoende rust. Dit betekent enerzijds een sterke ensemblewerking en anderzijds voldoende variatie in de bouwvolumes. • Het beeld moet een moderne vertaling zijn van het historische erfprincipe langs de IJsseldijk. • De toegepaste belangrijkste materialen voor de gevels zijn hoofdzakelijk (geverfd) hout en/of baksteen, glas, metaal en riet.

10

Stedenbouwkundig kader Kerkdreef

•

De hoofdkleur van de bebouwing is een aardse, natuurlijke en terughoudende kleur. Denk hierbij aan kleuren die terugkomen in de natuur en een warme en natuurlijke uitstraling hebben: bruin, zand, beige, taupe maar ook groen en zacht geel. Daarnaast zijn donkere kleuren toegestaan zoals grijstinten, antraciet en zwart (zoals bij gepotdekselde schuren). Verbijzonderingen en details kunnen in afwijkende materialen worden uitgevoerd.

Openbare ruimte: • Uitgangspunt is zo min mogelijk verharding; • Bestrating op het erf heeft zoveel mogelijk een waterdoorlatende functie. Gedacht kan worden aan grind en/of halfverharding. Gebruik van asfalt is uitgesloten. • Inritten hebben een relatief smal profiel. De bestrating van de inrit(ten) sluit aan op de rest van het erf.

Collectiviteit komt tot uiting door: • Subtiele overgangen tussen openbaar/ collectief en openbaar: beperkt gebruik van hekwerken en hagen als afscheidingen of overgangen. Wanneer een overgang of afscheiding plaatselijk toch noodzakelijk is, gaat de voorkeur uit naar hagen; • Entrees van woningen of belangrijke gevels zijn gericht op het gemeenschappelijk deel van het erf; • Collectieve binnenruimte(s) (bijv. bergingen, kas, activiteitenruimte ect.) • Collectieve buitenruimte(s) (bijv. boomgaard (moes)tuinen, terras, prieel, wateropvang ect.

06 DUURZAAMHEID EN KLIMAATADAPTATIE Duurzaamheid en energie De ontwikkeling op deze locatie heeft als uitgangspunt het NOM-project (nul-op-de-meter). Dat betekent dat een woning evenveel of extra energie opwekt als deze nodig heeft en dat het netto energiegebruik tot nul wordt gereduceerd of zelfs nog lager. Dit door slim gebruik te maken van energiebesparende en energie opwekkende voorzieningen. Een dergelijke woning kan ook als ook een passief huis worden ontwikkeld waarbij optimaal gebruik wordt gemaakt van de zon. Naast de energieopwekking is er uiteraard bijzondere aandacht voor isolatie van de woningen. Naast de NOM-woningen zal ook nagedacht worden worden over duurzaamheid in bredere zin. Op de eerste plaats moet onderzocht worden of deelconcepten zoals de deelauto geïntroduceerd kunnen worden in het plan. Verder moet het plan door middel van materiaalgebruik ook een duurzame uitstraling krijgen. Hergebruik van materialen is een pré. Klimaatadaptatie en biodiversiteit Het ontwikkelen van een boerenerf op de locatie aan de Kerkdreef betekent automatisch het toevoegen van verharding aan het plangebied. Dit is een onlosmakelijk gevolg van het bouwen op een nu nog braak liggend terrein. Extra aandacht

11

Stedenbouwkundig kader Kerkdreef

is daarom nodig voor een klimaatadaptief ontwerp van de directe woonomgeving. Het hemelwater moet via verschillende manieren geborgen kunnen worden. Bij voorkeur wordt gebruik gemaakt van de drie stappen; vasthouden, bergen, afvoeren op de locatie zelf. Denk hierbij aan het gebruik van schoon water van dakoppervlakken voor gebruik in en om de woning zoals voor de gezamenlijke tuinen of boomgaard. Verder zorgt voldoende beplanting, in diverse maten (bomen, struiken, grassen) voor verkoeling in warme periodes en dient het als leef- en voedselgebied voor insecten, vogels en kleine zoogdieren. Een doordachte plantenkeuze versterkt de biodiversiteit op de locatie. Uitgangspunt hier bij is: • Streekeigen/inheemse beplanting • Bestaande bomen zo veel mogelijk behouden • Voldoende diversiteit • Drogere en nattere delen in het openbaar gebied.

07 REFERENTIES VAN DE BUITENRUIMTE

De buitenruimte heeft zowel collectieve delen, als privéplekken waar meer privacy is zonder het hard af te bakenen: openbaar en privé lopen in elkaar over. 12

Stedenbouwkundig kader Kerkdreef

07 REFERENTIES BEBOUWING

De schuurwoningen kunnen een hedendaagse uitstraling krijgen

Bestrating van het erf met een waterdoorlatende functie

Voorbeelden van collectieve schuren met daarin ruimte voor bijvoorbeeld bergingen 13

Stedenbouwkundig kader Kerkdreef

Mogelijke sferen agrarische typologie

14

Stedenbouwkundig kader Kerkdreef

Mogelijke sferen agrarische typologie

15

Stedenbouwkundig kader Kerkdreef

15

16

Stedenbouwkundig kader Kerkdreef

Mogelijke sferen agrarische typologie

17

Stedenbouwkundig kader Kerkdreef