bijlage 3 - Jaarverslag en jaarrekening 2022 DCMR
Tekst van het document
DCMR MILIEUDIENST RIJNMOND
Jaarverslag 2022
INHOUDSOPGAVE 1.
Inleiding
1.1.
Leeswijzer
2.
Samenvatting
DEEL A: JAARVERSLAG 3.
Samenvatting Meerjarenprogramma
4.
Milieubeheer & Productie
4.1.
Wat waren we van plan?
4.2.
Wat hebben we gedaan?
4.3.
Wat heeft het gekost?
5.
Bedrijfsvoering
5.1.
Wat waren we van plan?
5.2.
Wat hebben we gedaan?
5.3.
Wat heeft het gekost?
6.
Financiële resultaten
6.1.
Verlies- en winstrekening
6.2.
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
6.3.
Financiële- en beleidsindicatoren
6.4.
Financiering
DEEL B: JAARREKENING 2022
2
7.
Balans
7.1.
Balans
7.2.
Toelichting Activa
7.3.
Toelichting Passiva
7.4.
Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen
7.5.
Gebeurtenissen na balansdatum
Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022
3
8.
Algemene waarderingsgrondslagen
8.1.
Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling
8.2.
Materiële vaste activa met economisch nut
8.3.
Vlottende activa
8.4.
Passiva
9.
Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening
9.1.
Overzicht baten en lasten
9.2.
Algemene dekkingsmiddelen
10.
Overige gegevens
10.1.
Wet normering topinkomens
10.2.
Bestuursleden algemeen bestuur
11.
Bijlagen
11.1.
Nadere verklaring producten
11.2.
Rechtmatigheidsverantwoording
11.3.
Staat van activa
11.4.
Werkplanoverzicht per opdrachtgever
11.5.
Overzicht voorschot met specifiek bestedingsdoel per participant
11.6.
Overzicht van baten en lasten per taakveld
11.7.
Bijlage SiSa verantwoordingen
11.8.
Controleverklaring
Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022
4
Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022
INLEIDING In 2022 konden we de coronamaatregelen
De ambitie van de Rijnmondgemeenten en de
achter ons laten. Het positieve gevoel dat
provincies Zuid-Holland en Zeeland om te komen
we de epidemie hadden overwonnen werd in
tot een circulaire en klimaatneutrale economie
februari echter al tenietgedaan door de inval
in 2050, werd in 2022 alleen maar meer urgent.
in Oekraïne. 2022 was ook het jaar waarin we
DCMR wil hierbij een actief faciliterende rol
het 50-jarig bestaan van DCMR konden vieren.
vervullen. Ons programma Circulaire
We organiseerden onder meer een symposium
Economie en Energietransitie richt zich op
over onze opdracht voor de toekomst.
kennisontwikkeling en op advisering bij
Conclusie was dat DCMR veel kan betekenen
grote projecten, zoals waterstof- en ammoni-
voor de leefbaarheid in het Rijnmondgebied,
akvoorzieningen. Advisering over ener-
zoals bij de verduurzaming. In publicaties
giemaatregelen speelt hierbij een steeds
vertelden we wat er de afgelopen 50 jaar is
belangrijker rol. Via het Rijk kwam geld
bereikt. Deze grafiek hieronder laat zien hoe
beschikbaar om het team energie-inspecteurs
ver gehaltes aan bijvoorbeeld zwaveloxide en
en -adviseurs aanzienlijk uit te breiden en zo het
vluchtige organische stoffen (NMVOS) in
nemen van energiebesparende maatregelen
de lucht zijn gedaald.
door bedrijven te bevorderen.
INLEIDING - VERVOLG Vergunningverlening, toezicht en handhaving
In de loop van 2022 bleek dat maatregelen
(VTH) blijven onze kerntaken. In 2022 werd
nodig waren om een negatief financieel
een begin gemaakt met het landelijke inter-
resultaat te voorkomen. De oorzaken lagen
bestuurlijk programma (IBP) versterking VTH.
in veelal externe omstandigheden, zoals
PFAS en andere “forever chemicals” uit het
energiekosten en cao-afspraken. Voor de
leefmilieu houden is een focuspunt in het nieuwe
zomer is besloten om gericht te gaan sturen
meerjarenprogramma 2023-2026 dat in decem-
op het terugdringen van het potentiële tekort.
ber door het bestuur werd vastgesteld. We gaan
Hierbij zijn alle medewerkers betrokken.
meer werk maken van het tegengaan van de
De gezamenlijke inspanning leidde tot resultaat.
vermenging van milieucriminaliteit met reguliere
Zoveel zelfs dat 2022 kon worden afgesloten met
bedrijfsactiviteiten, de zogeheten ondermijning.
een positief resultaat van 0,8% ten opzichte van
Intern is digitalisering een speerpunt. Die biedt
de begroting.
aanzienlijke kansen voor zowel ondersteuning van onze professionals als voor een efficiënte bedrijfsvoering.
Graag spreken we onze dank uit aan de medewerkers voor hun inzet!
Meindert Stolk Voorzitter bestuur DCMR
Rosita Thé Secretaris
1 LEESWIJZER 1.1 Het jaarverslag bestaat uit vier delen. De eerste twee delen zijn verplichte onderdelen voor de accountantscontrole en de laatste twee delen geven een diepere inkijk in de voortgang ten aanzien van ons meerjarenprogramma en gerealiseerde productie.
A
JAARVERSLAG DCMR - Dit beschrijft waaraan DCMR heeft gewerkt, verdeeld over de volgende onderdelen: Samenvatting, aan de hand van de doelstellingen in het meerjarenprogramma Milieubeheer & Productie Bedrijfsvoering Financieel jaarresultaat
B
JAARREKENING - Hierin staat hoe de financiële situatie van DCMR was, verdeeld over de volgende onderdelen: Balans Overzicht baten en lasten Toelichting
C
JAARVERSLAG MEERJARENPROGRAMMA - Dit bevat de kwantitatieve en kwalitatieve resultaten, verdeeld over de volgende onderdelen: Algemeen Veiligheid Gezondheid Leefbaarheid Duurzaamheid
D
PRODUCTIECIJFERS - Hierin zijn meer gedetailleerde productiecijfers te vinden over 2022. De resultaten per werkplan, die vorig jaar deel uitmaakten van het jaarverslag, zijn nu hier te vinden.
7
Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022
8
Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022
2 SAMENVATTING Algemeen 2022 was het jaar waarin DCMR 50 jaar bestond. Er is vooral naar de opdracht voor de toekomst gekeken. Conclusie is dat leefbaarheid van de Rijnmond voor de volgende generaties en het bereiken van een klimaatneutrale en circulaire economie in 2050 centraal moeten komen te staan. In het jubileumjaar zijn diverse activiteiten ondernomen om in de media en via eigen publicaties aan het publiek uit te leggen wat de toegevoegde waarde van de milieudienst is. Voor relaties werd een symposium georganiseerd, met onder meer een podiumdiscussie waaraan de staatssecretaris voor Milieu, de voorzitter van De Jonge Klimaatbeweging en de directeur van de Vereniging Nederlandse Chemische Industrie (VNCI) deelnamen. Er vonden in 2022 verder ontvangsten plaats van wethouders en gemeenteraadsleden en er werden technische briefings gegeven in onder andere Provinciale Staten van Zuid-Holland. DCMR werkt als één van de 29 omgevingsdiensten in Nederland intensief samen met de andere vier omgevingsdiensten in Zuid-Holland op het gebied van digitalisering, arbeidsmarkt en kennisuitwisseling. Landelijk gebeurt dat onder meer in Omgevingsdienst NL-verband via het interbestuurlijk programma voor de versterking van het VTH-stelsel.
Milieubeheer en productie DCMR geeft uitvoering aan de werkzaamheden in een samenhangend programma Milieubeheer, waarin alle primaire VTH- en advieswerkzaamheden zijn ondergebracht. De werkzaamheden zijn onderverdeeld in de afdelingen Reguleren, Adviseren en Omgeving en Toezicht en Handhaving. Hieronder een aantal bijzonderheden en hoogtepunten uit het verslagjaar. Reguleren, adviseren en omgeving In het najaar van 2022 startte een project onder het motto ‘doortastend vergunnen’. Het doel is een optimaal verloop van de vergunningverlening. Daarnaast wil DCMR een actief faciliterende rol kunnen vervullen bij de vergunningverlening voor duurzame initiatieven. In 2022 vonden activiteiten plaats om de kennis van de Omgevingswet te bevorderen. Op diverse plekken zijn meetcampagnes gevoerd, zoals in Rotterdam en rondom vliegveld Rotterdam The Hague Airport, deels in
9
Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022
samenwerking met derde partijen. In de vergunningverlening is extra aandacht besteed aan de minimalisatie van Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS). Het beleid ten aanzien van het terugdringen van emissies van Pfas-emissies werd aangescherpt. Advisering speelt een steeds belangrijker rol in het werk van DCMR. Er kwam geld beschikbaar van het Rijk voor de uitbreiding van het team energie-inspecteurs. Het programma Circulaire Economie en Energietransitie richt zich vooral op kennisontwikkeling en advisering. Zo is het team betrokken bij de realisatie van de waterstofinfrastructuur in de Rijnmond en bij nieuwe circulaire bedrijvigheid. In 2022 werden diverse convenanten gesloten, zoals bij zorginstellingen, met afspraken voor concrete milieuprestaties, waarbij DCMR de monitoring uitvoert. DCMR nam deel in een project voor zogeheten grondstoftafels, waarbij ondernemers nagaan of reststromen door andere bedrijven als grondstof kunnen worden gebruikt. Toezicht en Handhaving DCMR voerde circa 7000 milieu-inspecties uit. Bij overtredingen zijn 2000 nacontroles uitgevoerd. Zo nodig werd daarna gehandhaafd. Een zorgwekkende ontwikkeling is dat bij bijvoorbeeld vergunningverlening voor ZZS (Zeer Zorgwekkende Stoffen) steeds meer beslissingen van DCMR door bedrijven bij de rechter worden aangevochten. Het aantal klachten bij de Meldkamer ligt weer op het niveau van voor de coronamaatregelen.
Evenementen veroorzaakten klachtengolven, in een enkel geval van meer dan 100 klachten. Het aantal CIN-meldingen (incidenten bij bedrijven) was weer vergelijkbaar met dat van voor de coronaperiode. Er werden stappen gezet naar een meer datagestuurde werkwijze bij toezicht en een meer uniforme aanpak voor Brzo-bedrijven in de regio Rijnmond en de provincie Zeeland. Steeds meer blijkt hoezeer veiligheidscultuur van invloed is op de werkwijze bij bedrijven en het aantal incidenten dat daar voorkomt. Het Toezichtslab ontwikkelde hiertoe in samenwerking met wetenschappelijke partijen het zogeheten Meetinstrument Veiligheidsperceptie. Op basis hiervan kunnen bij risicovolle bedrijven in een vroeg stadium verbeterprogramma’s worden voorgeschreven die leiden tot het voorkomen van incidenten. DCMR nam deel aan een aantal integrale inspecties onder verantwoordelijkheid van de gemeenten, samen met onder meer politie en andere inspectiediensten. Daarbij zijn milieuovertredingen van uiteenlopende aard vastgesteld, zoals onveilige lachgasopslag. Programma’s DCMR werkt met programma’s voor complexe opgaven die breder zijn dan alleen reguleren, toezicht en advisering. Er is dan sprake van intensieve samenwerking dwars door de organisatie heen.
10 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022
Het gaat bijvoorbeeld om concrete bedrijfsdossiers, zoals de veiligheid en blusvoorzieningen bij ProRail en de stofoverlast door overslagbedrijven in Hoek van Holland. Daarnaast worden nieuwe thema’s opgepakt in een programma, zoals Circulaire economie en energietransitie, Verduurzaming industrie, Milieucriminaliteit, Implementatie Altijd Actuele Digitale Vergunning (AADV), Stad en Haven en Datagedreven organisatie. Meerjarenprogramma (MJP) Het MJP is het inhoudelijk kader voor de uitvoering van de DCMR-taken en geeft inzicht in de prioriteiten in de VTH- en adviestaken. In december 2022 stelde het bestuur het bijgestelde Meerjarenprogramma voor 2023-2026 vast. Het MJP richt zich op de volgende beleidsopgaven:
Veiligheid: omdat er veel bedrijvigheid is in de dichtbevolkte Rijnmondregio staat er druk op de leefomgeving en moeten risico’s door industriële activiteiten zo veel mogelijk worden beperkt. Leefbaarheid: in de regio moeten veel nieuwe woningen komen, waardoor ze ook dichter bij industrieterreinen en wegen komen te staan. DCMR adviseert onder meer of en hoe de plannen binnen de milieunormen kunnen worden gerealiseerd. Gezondheid: Nederland heeft doelen gesteld voor schonere lucht en het minimaliseren van zeer zorgwekkende stoffen (ZZS). DCMR draagt daaraan bij via vergunningvoorschriften, inspecties en monitoring. Duurzaamheid: het landelijke doel is dat Nederland in 2050 volledig klimaatneutraal is en een volledig circulaire economie heeft. DCMR ondersteunt de gemeenten bij deze ambitie.
Ondermijnende criminaliteit
Ondermijnende criminaliteit: de vermenging van boven- en onderwereld neemt toe. Op het gebied van milieu vraagt dit om het aanpakken van illegale dumpingen van afval en van verkeerde afvoer van grond en afvalstromen.
11 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022
Op basis van deze vijf opgaven zijn in het MJP focuspunten vastgesteld, die de basis vormen voor de werkzaamheden van DCMR. Om inzicht te krijgen in de voortgang is voor elk van de focuspunten een digitale monitoring in ontwikkeling. Bedrijfsvoering DCMR heeft 2022 afgesloten met een positief resultaat van € 0,6 mln, een afwijking van ongeveer 0,8 % van de planning in de begroting. Werving en behoud van medewerkers is een aandachtspunt, ook voor DCMR. In 2022 ging een speciale ‘werken bij’-campagne van start, inclusief een speciale webomgeving, die de aspecten van DCMR als aantrekkelijke werkgever zichtbaar maakt. Er was een aanzienlijke uitstroom, onder meer door pensionering. Er kwam een kleine 100 nieuwe medewerkers binnen. Door middel van een onboardingsapp, een digitaal introductieprogramma, werd gewerkt aan een optimale start. Er is hard gewerkt aan de modernisering van de IT-infrastructuur. Zo ging het VTH-zaaksysteem Mozard live en is een nieuw intranet geïmplementeerd welke de interne verbinding en sociale cohesie bevordert, als onderdeel van het Microsoft 365 implementatieproject. DCMR ontving een erkenning als mantelzorgvriendelijke organisatie van de stichting Werk & Mantelzorg.
12 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022
DEEL A: JAARVERSLAG
14 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022
3. SAMENVATTING MEERJARENPROGRAMMA In het Meerjarenprogramma (MJP) geeft DCMR aan hoe de milieudienst een bijdrage wil leveren aan belangrijke lokale en regionale opgaven. In onderstaand overzicht is per beleidsopgave in beeld gebracht aan welke focuspunten DCMR werkt, wat daarop de output (zoals vergunningen, inspecties en analyses) is en welke outcome er op die onderwerpen is te zien. De outcome wordt zowel beschreven als het percentage van naleving van milieuregels (aantal preventieve inspecties op de focuspunten afgezet tegen het aantal hercontroles nav een overtreding), als de impact op het milieu zoals beschreven wordt in de Staat van de Rijnmond (staatvanrijnmond.nl). Zo draagt de naleving van de focuspunten veiligheid bij aan de beheersing van incidenten; de naleving stikstof draagt bij aan een lagere uitstoot, en betere naleving van energieregels zorgt voor vermijden van CO2-uitstoot. Naleving op preventieve maatregelen bij geluid- en geur emissies draagt bij aan het verminderen van overlast. DCMR zet overigens een breed scala aan (toezichts)instrumenten in om naleving van de best beschikbare technieken te bevorderen. Het jaarlijks monitoren van de nalevingsniveaus maakt het de komende jaren mogelijk om trends per focuspunt vast te stellen. In de toelichting bij de beleidsopgaven is de inzet op de focuspunten op hoofdlijnen in beeld gebracht.
Dit overzicht is tevens te beschouwen als een samenvatting van de activiteiten van DCMR in 2022 op de beleidsdoelstellingen. In deel C zijn ook gegevens over andere activiteiten te vinden.
15 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022
Beleidsopgaven en focuspunten
Output
Veiligheid Procesveiligheid in de industrie
Veiligheid output BBT-maatregelen PGS in vergunning
Opslaan en omgaan met gevaarlijke stoffen
Inspecties op implementatie maatregelen en gedragsinterventies
Beperken van gevolgen van incidenten
Outcome naleving%
Brzo-audit
80%
van 510 controles
Sorybuilding leren van incidenten
Gezondheid ZZS en PFAS verminderen
Gezondheid output Regulieren en inspectie ZZS en PFAS
Stikstof en fijnstof verminderen
SLA-maatregelen in vergunning NO x
Schadelijke stoffen in de bodem voorkomen
Inspectie op bodembeschermende voorzieningen
Gezondheidsrisico door asbest
Leefbaarheid Geluidhinder voorkomen Geurhinder voorkomen Ondermijning en milieucriminaliteit
Beoordeling sloopmeldingen asbest
Leefbaarheid output Akoestische en ontgeuring maatregelen bij klachten Geur- en geluidmeetronden Analyses en acties op ondermijning
Duurzaamheid
Duurzaamheid output
Energiebesparing
Inspecties energiebesparing
Energietransitite Circulaire economie
86%
van 300 controles
Intergale aanpak dossiers Energietransitie en circulair
CirculairDCMR loket adviezen 16 Jaarverslag en jaarrekening Milieudienst Rijnmond 2022
86%
van 300 controles
48%
van 1160 controles
Impact
Toelichting Meerjarenprogramma Elke vier jaar stelt DCMR een voorgenomen meerjarenprogramma (MJP) op en bespreekt dit met de bestuurders. Het voor dit verslag geldende programma is dat van 2018-2022 dat vijf aandachts-gebieden en dertien focuspunten telt. In 2022 is gewerkt aan een nieuw programma voor de periode 2023-2026, dat op 8 december 2022 door het algemeen bestuur is vastgesteld. De verhouding tussen het meerjarenprogramma en de klassieke indeling naar vergunningverlening, toezicht, handhaving (VTH) en instrumenten voor ruimtelijke ordening (RO) is als volgt. VTH- en RO-activiteiten ondersteunen bij het realiseren van de opgaven uit het MJP door extra focus te leggen op plekken waar dit nodig is om doelen te behalen of risico’s te vermijden. Hiermee is het MJP ook een instrument dat bijdraagt aan een goede koppeling tussen beleidsvorming en -uitvoering. Die is weer belangrijk om efficiëntie en slagkracht van DCMR te borgen in de beleidscyclus.
Algemeen Bestuur stelt nieuwe meerjarenprogramma DCMR vast Lees meer
Veiligheid Focuspunt opslaan en omgaan gevaarlijke stoffen De opslag en het omgaan met gevaarlijke stoffen breng en risico’s met zich mee. Om de risico’s zoveel mogelijk te beperken moeten bedrijven maatregelen nemen. Deze maatregelen staan in de Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen (PGS). PGS-en bevatten doelen die de risico’s beheersen en de negatieve effecten voor mens en milieu beperken. Veel PGS-en zijn geactualiseerd. Het is belangrijk dat bedrijven de meest actuele PGS-en toepassen bij de opslag en omgaan met gevaarlijke stoffen. Dit verkleint het restrisico voor de omgeving.
17 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022
De implementatie van PGS-29 (fase 2) (brandbare vloeistoffen in opslagtanks) in vergunningen is voor 68% geactualiseerd. Veel bedrijven gaan evenwel in beroep tegen de nieuwe voorschriften. In 2022 is het nalevingspercentage op veiligheidsonderwerpen bij ongeveer 510 inspecties 80%. Opvallend veel PGS-15 bedrijven (opslag van verpakte gevaarlijke stoffen) zoeken de rand van wet- en regelgeving op, en slaan grote hoeveelheden en gevaarlijkere stoffen op. Focuspunt procesveiligheid in de industrie Naast maatregelen en voorzieningen zijn ook het gedrag en de veiligheidscultuur van bedrijven van groot belang voor de veiligheid in de regio. Brzo-audits en cultuurmetingen geven inzicht in de organisatie en veiligheidscultuur bij deze bedrijven. 85% van de in 2022 bezochte bedrijven bevindt zich in de uitvoerende of evaluerende fase bij de cultuurmeting. Daarnaast is een nieuw instrument meting veiligheidsperceptie ingezet. Dit instrument geeft inzicht in hoe het veiligheidsbeleid in alle lagen van het bedrijf wordt ervaren.
DCMR zet nieuw instrument in: meting veiligheidsperceptie Lees meer
Focuspunt leren van incidenten Indien zich een ongewoon voorval heeft voorgedaan, onderzoeken bedrijven aard en oorzaak, en trekken lessen voor vergelijkbare situaties. Zo werd bijvoorbeeld geconstateerd dat er bij foamdammen in tanks gebruik werd gemaakt van aluminium in plaats van het vereiste staal. Die dammen moeten de verspreiding van brand voorkomen. Naar aanleiding daarvan zijn alle bedrijven aangeschreven waarvan het vermoeden was dat dit bij hen zou kunnen spelen Het aantal CIN-meldingen, ligt in 2022 weer op het niveau van voor de Coronaepidemie. Het aantal bedrijfsmeldingen blijft daar iets bij achter. DCMR werkt aan een trendanalyse waarbij de data van klachten en incidenten gecombineerd wordt, om inzicht te krijgen in trends en afwijkingen daarvan. Door middel van storybuilding worden geleerde lessen in beeld gebracht.
18 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022
Gezondheid Focuspunt ZZS en PFAS verminderen Een (potentieel) zeer zorgwekkende stof (ZZS) is een stof die gevaarlijk is voor mens of milieu. Het voorkomen van uitstoot van deze stoffen naar lucht, bodem, indirect naar afvalwater en/of afval- of afvalverwerking is dus belangrijk voor het behouden van een gezonde leefomgeving. Het percentage tot en met 2022 geactualiseerde vergunningen op het gebied van het minimaliseren van ZZS bedraagt 35%. Vanwege een toenemend aantal (en goed onderbouwde) zienswijzen en beroepen (ca 30%) specifiek tegen de p-ZZS, is een analyse uitgevoerd over het afbreukrisico bij beroep. DCMR wacht verder een gerechtelijke uitspraak in de zaak-Chemours af. In 2022 is het nalevingspercentage op ZZS bij 76 inspecties 95%. De maatregelen uit de geactualiseerde vergunningen leiden regelmatig tot discussie of een maatregel wel of niet voldoende doorgevoerd is. Om meer duidelijkheid te krijgen stelt DCMR een richtlijn op die aangeeft welke financiële investering van bedrijven gevraagd kan worden om de uitstoot van ZZS te verminderen. Het Kennisschakelpunt zorgt voor overzicht van wat waar op het vlak van ZZS gebeurt met welke netwerken/platforms en samenwerkingsverbanden. Focuspunt stikstof en fijnstof verminderen Fijnstof veroorzaakt nadelige gezondheidseffecten, zoals longproblemen.
Ook bij concentraties onder de wettelijke grenswaarden kunnen deze gezondheidseffecten optreden. De uitstoot van stikstofoxiden (NOₓ) draagt bij aan concentraties stikstofdioxide (NO2) op leefniveau. Bij hoge concentraties kan dit gezondheidsproblemen veroorzaken. Daarnaast draagt NOx, samen met ammoniak (NH3), bij aan de stikstofdepositie op kwetsbare natuurgebieden. Voor NOx geldt dat 90% van de uitstoot door bedrijven komt van de branches raffinaderijen, energie en chemie. De totale uitstoot is in 10 jaar gedaald van 14,4 naar 9,3 kton/jaar. Het gaat hier vooral om hoger gelegen bronnen met een uitstoot die invloed heeft in heel Nederland en tot in het buitenland Het strenger vergunnen volgens de afspraken van het schone lucht akkoord (SLA), is ingezet bij een aantal revisievergunningen bij de raffinaderijen, chemie en droge bulk. Eén raffinaderij is hiertegen in beroep gegaan. Het droge bulk bedrijf probeert in te zetten op verhoging van de op- en overslag, wat tot meer uitstoot leidt. DCMR neemt deel aan een landelijke SLA-themagroep voor de industrie; binnen die groep wordt kennis en informatie uitgewisseld. Verder is DCMR
19 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022
vanuit de Ministeries van EZK en IenW gevraagd om mee te denken over een maatwerkaanpak voor grote CO2-emittenten, ook stikstofreductie wordt hierin meegenomen. In 2022 is het nalevingspercentage op NOx en fijnstof bij 57 inspecties is 84%. Focuspunt schadelijke stoffen in de bodem voorkomen Bij verschillende bedrijfsactiviteiten bestaat er risico dat schadelijke stoffen vrijkomen en in de bodem terechtkomen. Om de impact op de bodemkwaliteit te beperken, moeten de bedrijfsactiviteiten, in lijn met de Nederlandse Richtlijn Bodembescherming, voldoen aan een verwaarloosbaar bodemrisico. Als bedrijven hier niet aan voldoen, bestaan er milieurisico’s bij het betreffende gebied. Per 1 januari 2023 geldt de Europese richtlijn dat Pfao-houdend blusschuim alleen nog is toegestaan op locaties waar alle vrijkomende schuimvloeistof opgevangen en verwerkt kan worden. Voor het gebruik van het nieuwe blusschuim moet met een maatwerkbesluit een op dat schuim gericht nulsituatie-onderzoek worden uitgevoerd. Het aantal in 2022 verleende vergunningen gericht op aanvaardbaar bodemrisico is niet verder toegenomen. In 2022 is het nalevingspercentage op bodembeschermende voorzieningen bij 32 Brzo/RIE-bedrijven 78%. Focuspunt gezondheidsrisico’s door asbest Bij de sanering van asbest treden grote risico’s op voor de gezondheid.
Asbestsaneerders en personen in de omgeving kunnen bij slecht uitgevoerde asbestsaneringen asbestvezels inademen. Handelingen van niet-gecertificeerde bedrijven en particulieren leiden vaak tot een verontreiniging van de omgeving. Het werkgebied van de asbestdeskundigen bij DCMR is per 1 januari 2022 uitgebreid met de gemeenten Rotterdam en Goeree-Overflakkee. Met de forse toename van het aantal behandelde sloopmeldingen en de groei van het aantal asbestdeskundigen bij DCMR is het toetsen van meldingen en het toezicht op de sanering overgegaan van een focuspunt naar een reguliere taak. Van de 5475 ingediende sloopmeldingen was in 2022 het goedkeuringspercentage 90%. Een aantal woningbouwverenigingen is afzonderlijk benaderd. Dit met het oog op het verminderen van het percentage afgekeurde sloopmeldingen. In 2022 is het nalevingspercentage op asbestsaneringen bij 139 inspecties 83%.
20 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022
Leefbaarheid Focuspunt geluidhinder voorkomen Geluidhinder heeft een negatief effect op de gezondheid en op de leefbaarheid van de woonomgeving. Door de van bouw van nieuwe woningen in de buurt van geluidbronnen neemt het risico op geluidhinder verder toe. Het is belangrijk de balans tussen leefbaarheid en ruimtegebruik goed in de gaten te houden. De branches horeca, sport en recreatie en evenementen hebben een gemeenschappelijke uitdaging. Aan de ene kant zorgen deze branches voor vermaak en ontspanning bij inwoners. Tegelijkertijd komen veel geluidgerelateerde klachten (geluid, trilling- en contactgeluiden) uit deze branches. DCMR adviseert op de exploitatievergunning voor de horeca en beoordeelt (ook bij meldingen) of de akoestische onderzoeken goed en volledig zijn uitgevoerd. Waar nodig kan DCMR aan de hand van onderzoek maatwerkvoorschriften opstellen. 10% van de horecabedrijven veroorzaakt in 2022 klachten en de top 10 overlastveroorzakers zijn goed voor 27% van de horeca geluidklachten. Focuspunt geurhinder voorkomen Niet-doelmatig werkende ontgeuringsinstallaties, luchtwassers of andere nageschakelde technieken ter voorkoming van geuremissie, veroorzaken vaak geurhinder. De woningbouwopgave van de gemeenten heeft tot gevolg dat bedrijvigheid en woningen dichter bij elkaar komen, waarmee het risico op geurhinder toeneemt.
Daarom wordt de komende jaren aan de voorkant van projecten extra aandacht besteed aan geurhinder. Er is een geurkaart ontwikkeld waarop de gecumuleerde geurbelasting van alle bedrijven in het Rijnmondgebied inzichtelijk is gemaakt. Het aantal geurklachten niet als gevolg van een incident is nam met ruim 20% af ten opzichte van 2021. In 2022 is het nalevingspercentage geur bij ruim honderd horeca-inspecties 87%. Ook binnen de industriële branches (chemie, tank op- en overslag en raffinaderijen) is preventief gecontroleerd op het voorkomen van geuroverlast. Daarbij werd een overtreding geconstateerd. Focuspunt ondermijning en milieucriminaliteit Van een groot percentage bedrijfspanden, stallen en loodsen in de regio is het feitelijke gebruik onbekend. Zicht van de overheid ontbreekt of is versnipperd over verschillende organisaties, waarmee het risico op ondermijning toeneemt.
21 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022
Door inzet van data achterhaalt DCMR waar mogelijk sprake is van ondermijnende activiteiten. In 2022 zijn er in totaal 137 bedrijfspanden bezocht tijdens gezamenlijke ondermijningsacties met een nalevingspercentage van 79%. Ook zijn er 92 analyses gemaakt en met vijf gemeenten strategische analyses uitgevoerd voor bedrijventerreinen. Er zijn 19 Bibob-onderzoeken uitgevoerd. Duurzaamheid Focuspunt energiebesparing Bedrijven met een verbruik vanaf 50.000 kWh elektriciteit of 25.000 m³ aardgasequivalent per kalenderjaar hebben een informatieplicht energiebesparing. De bedrijven moeten rapporteren over het energiegebruik en de te nemen energiemaatregelen. In 2022 is een convenant gesloten tussen DCMR, zorginstellingen en Milieu Platform Zorg. Afgesproken is dat over drie jaar de betrokken zorginstellingen voldoen aan de ‘Green Deal Brons’, dat voor net iets meer staat dan het voldoen aan de milieuwetgeving. Dit is geen vrijblijvend convenant. Wanneer blijkt dat de zorginstellingen niet voldoen aan de voorgenomen energiebesparende maatregelen dan gaat DCMR sneller tot handhaving over van de wettelijke maatregelen. Vanaf juli 2023 schrijft de Rijksoverheid maatregelen op energieverbruik verplicht voor. Er geldt dan één landelijke set van energievoorschriften. Dit betekent dat DCMR geen vergunningen meer zal afgeven of actualiseren op energie.
Vanaf dat moment gelden immers landelijke voorschriften voor alle bedrijven. Bedrijven met een zeer groot energieverbruik moeten in lijn met deze rijksregels energieonderzoeken gaan aanleveren. In 2022 is het nalevingspercentage op energiemaatregelen bij ruim 1.160 administratieve en fysieke inspecties 48%. Focuspunt energietransitie De energietransitie is noodzakelijk omdat de inzet van fossiele brandstoffen tot uitstoot van CO2 leidt en de klimaatopwarming versterkt. DCMR vraagt binnen de vergunningverlening aandacht voor de benutting van restwarmte, zowel binnen als buiten bedrijven. Zowel via de consultatie als in direct contact met EZK is aangedrongen op het opnemen van restwarmtedata in de energieverplichtingen van grote bedrijven. Dit heeft succes gehad. Het huidige EZK-voornemen bevat regels voor opgave van restwarmtegegevens als
22 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022
onderdeel van het energiebesparingsonderzoek voor de zeer grote energieverbruikers. Bij de energietransitie komen er aanvragen voor veel nieuwe en deels experimentele technologieën Dit leidt tot vraagstukken rond ruimtelijke ordening/m.e.r. en VTH waarvoor geen pasklare oplossingen beschikbaar zijn. Ten behoeve hiervan zet DCMR de integrale versnellingstafelaanpak in. In 2022 is in het kader van kennisuitwisseling bij de leergroep industrie een aantal leveranciers van innovatieve technieken gematcht met een aantal partijen uit de industrie om te onderzoeken of er nieuwe technieken beschikbaar zijn voor energiebesparing. Focuspunt circulaire economie Zowel nieuwe als bestaande bedrijven ontwikkelen circulaire initiatieven. Ze waarderen reststromen op zodat ze die als product of de grondstof kunnen gebruiken. Wet- en regelgeving voorziet nog niet goed in dit onderdeel van de transitie naar een circulaire economie. Specialisten van DCMR geven binnen het circulair loket advies op maat. Zij leggen uit welke procedures bedrijven doorlopen om reststromen te mogen hergebruiken. De vragen geven inzicht in de problemen en zoektochten van ondernemers in de praktijk. Die kennis kan aanleiding zijn om de regelgeving aan te passen. In 2022 zijn 49 vragen beantwoord.
DCMR heeft verder gegevens van het landelijk meldpunt afvalstoffen beschikbaar gesteld en organiseert samen met onderzoekers grondstoftafels. Tijdens deze bijeenkomsten komen ondernemers in contact met elkaar zodat de een grondstoffen van de ander kan gebruiken. De resultaten zijn op de site www.circulair.biz beschikbaar in de vorm van een handelsplatform. Vergunningen van 46 afvalverwerkende bedrijven zijn getoetst aan de nieuwe eisen van het LAP3 (landelijk afvalbeheerplan), waaronder regels over hergebruik. In 2022 is daarvan 31% behandeld.
23 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022
24 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022
4.1 WAT WAREN WE VAN PLAN? DCMR geeft uitvoering aan de werkzaamheden in een samenhangend Programma Milieubeheer, waarin alle primaire VTH- en advieswerkzaamheden zijn ondergebracht.
De werkzaamheden zijn onderverdeeld in:
Reguleren en adviseren • Advisering over ruimtelijke plannen • Doortastend adviseren • Doortastend vergunnen
Toezicht en handhaving • Datagedreven en programmatische aanpak • MJP • Meldkamer • Informatie en data-analyse voor toezicht • Uniforme aanpak voor Brzo-bedrijven
25 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022
In de volgende paragrafen leest u welke activiteiten in 2022 rond deze onderwerpen zijn uitgevoerd. Los van deze onderwerpen zijn ook veel andere activiteiten uitgevoerd waarvan verslag wordt gedaan. Er wordt gestart met een algemeen deel met overkoepelende onderwerpen zoals de Omgevingswet. Daarnaast werkt DCMR met programma’s voor opgaven die ingewikkeld, complex of bestuurlijk gevoelig zijn. Er is dan sprake van intensieve samenwerking dwars door de organisatie heen.
Het gaat om de volgende programma’s:
Complexe bedrijfsdossiers Circulaire Economie en Energietransitie van de bebouwde omgeving Verduurzaming Industrie Milieucriminaliteit Implementatie Altijd Actuele Digitale Vergunning (AADV) Stad en Haven Datagedreven organisatie
Dit hoofdstuk geeft ook een globaal overzicht van de gerealiseerde productie in de paragrafen 4.2.5 en 4.2.12. Voor meer detailinformatie over de productie, zie Deel D Productiecijfers.
26 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022
4.2 WAT HEBBEN WE GEDAAN? 4.2.1 Omgevingswet Er is verder gewerkt aan de voorbereidingen voor de Omgevingswet. De voorbereiding op de beoogde inwerkingtredingsdatum, 1 juli 2022, stond hierbij aanvankelijk centraal. Deze inwerkingtredingsdatum is in 2022 tweemaal verplaatst. Eerst naar 1 januari 2023 en later naar 1 juli 2023. Dit heeft een aanzienlijke impact gehad op de planning. In 2022 zijn onder meer de volgende werkzaamheden verricht: Er is een overzicht gemaakt met nog noodzakelijk te ondernemen acties met prioritering Er is verder gewerkt aan de aanpassing van bestaande werkprocessen/sjablonen binnen DCMR. Het nieuwe VTH-systeem Mozard is opgeleverd. Hiermee is het VTH-systeem geschikt voor ombouw naar de Omgevingswet. DCMR heeft de participanten ondersteund met het instellen van DCMR als behandeldienst (DSO). Binnen de diverse thema’s als geluid, bodem, veiligheid en lucht zijn werkgroepen bezig om zich verder voor te bereiden op de Omgevingswet. Regelmatig worden bijeenkomsten georganiseerd waarop de participanten bijgepraat zijn. Er is een aantal filmpjes opgenomen waarin de stof van de verdiepingscursus VTH Omgevingswet samengevat wordt. Hiermee kan de kennis uit de cursus weer opgehaald worden. De omzetting van inrichting naar MBA (milieubelastende activiteit) is complex.
Intern en in landelijk verband is een zoektocht aan de gang naar een goede systematiek voor de omzetting. Er zijn twee ketendagen georganiseerd samen met de leden van het Rijnmondberaad (de regionale samenwerking tussen participanten den ketenpartners). De bijenkomsten zijn goed bezocht en er is veel informatie uitgewisseld. DCMR heeft samen met VRR en GGD bij de participanten een aantal nieuwe gezamenlijke producten gepresenteerd. Het samenwerkingsoverzicht is een overzicht van alle producten die de drie diensten aan kunnen bieden aan de gemeente.
27 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022
Binnen het Rijnmondberaad (de regionale samenwerking tussen participanten en ketenpartners) zijn op deelonderwerpen belangrijke adviezen opgesteld: • De werkgroep VTH heeft een uitgebreid werkafsprakendocument voor VTH-taken tussen DCMR, participanten en de andere (keten-)partners opgeleverd. Deze afspraken worden nu gebruikt tijdens verschillende oefensessies. Het betreft de afspraken op het gebied van vergunningverlening. Eind 2022 is een werkgroep samengesteld om de Werkafspraken voor toezicht en handhaving op te nemen in het document; • Binnen de werkgroep ‘leges’ is hard gewerkt aan een concept-leges document dat als basis kan dienen voor de participanten.
4.2.2 Landelijke ontwikkelingen De Commissie van Aartsen onderzocht in 2021 het stelsel van 29 omgevingsdiensten in Nederland en concludeerde dat het stelsel te veel fragmentatie en vrijblijvendheid kent. In de aanbevelingen werd gepleit voor steviger afspraken over onder meer de financiering, opbouw van deskundigheid en betere afspraken over de taken en positie van de omgevingsdiensten. Om te komen tot een verbeterplan hebben het Rijk, IPO, VNG en de omgevingsdiensten een Interbestuurlijke programma (IBP) opgesteld, dat bestaat uit zes pijlers: 1) Robuuste omvang en financiering van omgevingsdiensten; 2) Versterken van bestuursrechtelijke en strafrechtelijke handhaving; 3) Verbetering van de VTH-informatievoorziening; 4) Versterken van de kennisinfrastructuur; 5) Onafhankelijkheid in de uitvoering van toezicht en handhaving; 6) Monitoring van kwaliteit. Het Interbestuurlijk programma, dat een looptijd heeft van twee jaar, is in juli 2022 aan de Tweede Kamer aangeboden. DCMR levert in samenwerking met de andere omgevingsdiensten (via Omgevingsdienst NL) inhoudelijke bijdragen aan de invulling van de pijlers. De inzet vanuit de omgevingsdiensten vergt extra uren en middelen. Om dat mogelijk te maken zijn door het Rijk financiële middelen vrijgemaakt.
Via een Specifieke Uitkering (SpUk) kunnen omgevingsdiensten ondersteuning aanvragen voor de inzet van uren in het kader van de VTH-verbeteracties. DCMR heeft de aanvraag daarvoor in 2022 ingediend, en deze is toegekend. Sinds 1 februari 2022 is tevens een medewerker van DCMR gedetacheerd bij het IPO als programmamanager Interbestuurlijk programma Versterking VTH.
28 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022
Samenwerking tussen de Zuid-Hollandse omgevingsdiensten In 2021 is in opdracht van het college van GS van Zuid-Holland een onderzoek uitgevoerd naar de doorontwikkeling van de VTH-uitvoering door de vijf Zuid-Hollandse omgevingsdiensten. De conclusie hiervan was dat een toekomstbestendige uitvoering van VTH-taken vraagt om een intensivering van de samenwerking tussen de vijf diensten. Nieuwe maatschappelijke opgaven, innovatie van werkwijzen en opbouw van nieuwe expertise vragen van alle omgevingsdiensten extra inzet, en daarbij is onderlinge samenwerking vereist. De gezamenlijke bestuurders van de vijf omgevingsdiensten hebben op basis hiervan een opdracht geformuleerd om te komen tot een intensivering van de samenwerking. Dit heeft in 2022 geleid tot een gezamenlijk plan van aanpak, waarin de samenwerking tussen de vijf diensten wordt versterkt voor de volgende onderwerpen: arbeidsmarktcommunicatie, informatievoorziening en digitalisering, de ontwikkeling van Altijd Actuele Digitale Vergunningen (AADV) en kennisdeling over milieucriminaliteit, circulaire economie en energie. Met de uitvoering van het plan van aanpak is een start gemaakt in 2022 en deze loopt door in 2023.
4.2.3 Programma Nieuwe energie DCMR werkt voor Gemeente Rotterdam via het programma Nieuwe Energie aan het thema duurzaamheid. In het programma zijn twee inhoudelijke pijlers opgenomen waaronder DCMR de activiteiten uitvoert: de pijler Bedrijven en de pijler Monitoring Energie. Een aantal onderdelen onder de pijlers keert jaarlijks terug in het programma Nieuw Energie. Hieronder staan per pijler een aantal noemenswaardige resultaten uit 2022. Pijler Bedrijven: DCMR heeft samengewerkt met het project ‘6-25’ (gericht op verlaging CO2-emissies van de 300 meest energie-intensieve bedrijven) en bedrijven om tot een workshop te komen. Aan de workshop hebben 50 bedrijven deelgenomen en zijn zeven energiebesparende technieken gepresenteerd. Na een positieve evaluatie krijgt het project in 2023 een vervolg. Voor zowel type A, B als C-bedrijven heeft DCMR toezicht op energie uitgevoerd.
29 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022
Energiebesparing in Rotterdamse haven | Minister Jetten op bezoek bij Vopak Bekijk video
Pijler Monitoring Energie Het voorjaar stond in het teken van de komst van een nieuwe gemeenteraad en het bijbehorende coalitieakkoord met doelstellingen op het gebied van duurzaamheid. In voorbereiding daarop heeft DCMR vanuit de monitoringsex pertise ondersteund bij het opstellen van de targets. Er is een aantal monitors en rapporten opgeleverd. In het najaar zijn de CO2-monitor en de Monitor Hernieuwbare Energie gepubliceerd. Daarnaast zijn 22 projecten vanuit het Duurzaamheidstransitiebudget door DCMR beoordeeld.
4.2.4 Uitvoeringsbeleidsplan met bijgesteld Meerjarenprogramma In 2022 heeft het AB een strategisch document vastgesteld: het uitvoeringsbeleidsplan MJP 2023-2026. Het plan beschrijft de wijze waarop DCMR de VTH-taken uitvoert. Bestaande beleidskaders en beleidskaders die in ontwikkeling zijn bij participanten en bij het Rijk zijn hierin uitgangspunt. Het plan is mede door de komst van de omgevingswet geactualiseerd. Nu de Omgevingswet weer is uitgesteld, is in een addendum aangeven op welke onderdelen dat gevolgen heeft. Het lopende meerjarenprogramma (MJP) is bijgesteld en het MJP en het UP zijn geïntegreerd tot één document. Hiermee is de looptijd van het bijgestelde MJP verlengd naar 2026. Om te kunnen inspelen op actualiteit en nieuwe ontwikkelingen is in 2022 onderzoek gedaan naar gewenste bijstelling van de focuspunten. De inhoudelijke experts en de participanten zijn bevraagd op de mate waarin de focuspunten door (maatschappelijke) ontwikkelingen en op basis van de monitoringsresultaten nog aansluiten bij de actuele en prioritaire beleidsopgaven. Als gevolg daarvan zijn enkele bijstellingen in (de aanpak van) drie focuspunten (veiligheid, gezondheid en duurzaamheid) doorgevoerd. In 2022 is gewerkt aan de inhoudelijke doelstellingen die in het MJP zijn vastgesteld. Daarnaast is
30 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022
geïnvesteerd in het realiseren van een dashboard voor de monitoring. Voor de VTH-taken is het MJP input voor het actualisatieprogramma van vergunningverlening en de brancheplannen bij toezicht en handhaving. Verder is DCMR continu bezig de planning-en-control cyclus te verbeteren. Hoofddoel is het verder versterken van de sturing op inhoud en doelstellingen. 4.2.5 Productiecijfers In de productiecijfers van 2020 en 2021 zijn ook geweigerde of ingetrokken procedures meegeteld evenals onderbroken handhavingsacties die wel zijn voorbereid maar geen vervolg hebben gehad. Alleen bij de strafrechtelijke handhavingsproducten zijn slechts die zaken meegeteld die tot een afgerond product hebben geleid. Vanaf 2022 tellen alleen afgeronde zaken mee. Productie reguleren In de onderstaande tabel is te zien wat voor soort en hoeveel reguleringsproducten in 2022 zijn gerealiseerd.
Tabel: Kritische procesindicatoren (KPI’s) PRODUCT
2022
2021
2020
Wabo uitgebreide procedure (inclusief ambtshalve wijzigingen)
207
265
667
Wabo reguliere procedure (milieuneutrale wijzigingen, BRIKS* en OBM)
350
555
514
TOTAAL VERGUNNINGEN
557
820
781
Meldingen activiteitenbesluit
561
594
538
Maatwerkvoorschriften
93
129
148
Actualisatietoetsen
94
93
156
Overige reguleren producten
9.664
6.759
7.245
* BRIKS staat letterlijk voor Bouwen, Reclame, Inritten, Kappen en Slopen. Het begrip omvat echter alle activiteiten genoemd in artikel 2.1 en artikel 2.2 van de Wabo, uitgezonderd de milieuactiviteiten. Het kan ook gaan om – onder andere – een afwijking van het bestemmingsplan, een aanlegvergunning en een monumentenvergunning. Daarnaast vallen ook sloopen gebruiksmeldingen op grond van het Bouwbesluit onder BRIKS-activiteiten.
31 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022
De grootste verschillen in de aantallen in 2022 ten opzichte van 2021 zijn te zien bij de Wabo Reguliere procedures en de maatwerkvoorschriften. Dit zijn vraaggestuurde producten. Door een wijziging van het systeem zijn de aantallen in 2022 niet goed vergelijkbaar met eerdere jaren. In 2022 worden alleen afgeronde zaken meegeteld. Productie toezicht DCMR zet steeds vaker aanvullende instrumenten in voor het houden van toezicht, zoals voorlichting over regelgeving en samenwerking met andere toezicht- en belangengroepen. Verder vindt toezicht nog steeds hoofdzakelijk plaats met het uitvoeren van inspecties. Door het uitvoeren van uiteenlopende soorten inspecties controleert DCMR of bedrijven hun werkzaamheden in overeenstemming met de milieuregelgeving uitvoeren. Er zijn verschillende soorten inspecties (zie elders in dit document).
Tabel: Aantallen inspecties exclusief Brzo-inspecties. PRODUCT
2022
2021
2020
Opleveringscontroles
173
203
162
Preventieve controles
3.124
4.118
3.743
Nacontroles
2.042
2.952
2.108
Administratieve controles
1.661
1.722
1.396
Klachten/voorvalonderzoeken
1.523
2.088
1.968
Inventariserende controles
222
673
1.465
Overige toezichtsproducten
11.398
11.542
9.417
Door een wijziging van het zaaksysteem zijn de aantallen in 2022 niet goed vergelijkbaar met eerdere jaren. De nadruk van risicogericht toezicht ligt op de zaken waar zo veel mogelijk impact te behalen is. Mede daarom wordt er ook steeds meer opgavegericht gewerkt aan de complexe dossiers en onderwerpen
32 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022
zoals stofoverlast, emplacementen, foamdammen, ondermijning, verscherpt toezicht, ketentoezicht en administratief toezicht. Daar staat tegenover dat er minder inzet is/wordt gevraagd op inventariserende controles. Productie handhaving In de volgende tabellen is het aantal sancties opgenomen.
Tabel: Overtredingen, (na)controles en sancties inclusief Brzo. PRODUCT
2022
2021
2020
Bestuursrechtelijke sancties
641
521
418
Strafrechtelijke sancties*
53
34
90
*Voor de strafrechtelijke sancties betreft het alleen de daadwerkelijk afgeronde zaken.
Het hogere aantal bestuursrechtelijke sancties in 2022 hangt samen met de overgang van Rudis naar Mozard. Om dat proces zo goed mogelijk te laten verlopen, is een aantal invorderingszaken die nog openstonden maar waarvan duidelijk was dat deze geen vervolg meer zouden krijgen, als afgerond in Mozard opgenomen. Aangezien alle afgeronde invorderingszaken worden meegenomen in de cijfers (en niet alleen de zaken die tot een daadwerkelijke invordering hebben geleid), tellen deze zaken nu ook mee. De verwachting is dat de cijfers voor 2023 weer lager zullen zijn. Ten opzichte van 2021 is het aantal strafrechtelijke onderzoeken in 2022 toegenomen. Een belangrijke oorzaak is het in de loop van 2022 opheffen van de coronamaatregelen waardoor vooral in het segment horeca weer meer overtredingen zijn geconstateerd. Dat vertaalt zich met name naar het aantal bestuurlijke strafbeschikkingen milieu.
33 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022
4.2.6 Kritische procesindicatoren In onderstaande tabel is de realisatie van de vijf KPI’s opgenomen die met participanten zijn afgesproken. Deze indicatoren gaan over de tijdigheid van reguliere en uitgebreide vergunningen, de realisatie van het actualisatieprogramma vergunningen en van het inspectieprogramma en het opvolgen van de sanctiematrix.
OMSCHRIJVING
INDICATOR
DOEL
STREEFWAARDE/REALISATIE
1 Op tijd verlenen van vergunningen reguliere procedures
% Afgeronde besluiten binnen wettelijke termijn
Voorkomen dat vergunningen van rechtswege worden verleend (lex silencio positivo)
99,9%
2 Op tijd verlenen van vergunningen uitgebreide procedures
% Afgeronde besluiten binnen wettelijke/ afgesproken termijn
Op tijd eisen en maatregelen vastleggen voor adequaat toezicht
3 Uitvoeren actualisatieprogramma
4 Uitvoeren inspectieprogramma
% Vergunningen geactualiseerd programma
Het vergunningenbestand actueel houden
% Uitgevoerde controles conform de jaarlijks bijgestelde planning voor de branches
Programmatisch (preventief) toezicht risicogericht uitgevoerd, gericht op verbeteren naleefgedrag en beperken ernstige milieuovertredingen
% Uitgevoerde acties 5 Opvolgen Landelijke conform de LandelijHandhavingsstrategie ke Handhavingsstra(sanctiematrix) tegie(sanctiematrix)
175
177
Inclusief BRIKS 96,5% - (241 van 250)
85%
34%
90
31
Inclusief BRIKS (meervoudige aanvraag*) 33% - 34 van 102. Exclusief oprichting en revisie 37% - 26 van 71
40%
50%
bevoegd gezag PZH
bevoegd gezag PZ
Voortvarende aanpak van de handhaving
* Bij een meervoudige aanvraag vraagt een initiatiefnemer een omgevingsvergunning aan voor meer dan 1 activiteit
34 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022
100%
88%
90%
Exclusief gemeentelijke bedrijven
100%
100% 100%
De streefwaarde van 85% voor de tweede KPI is niet gehaald. Bij een flink aantal dossiers spelen technische discussies, vooral over de stikstofdepositie en problematiek rondom de PAS en ZZS. Vanwege ondercapaciteit zijn een aantal procedures vertraagd. Ook heeft het nieuwe zaaksysteem invloed gehad op enkele procedures. Hierdoor is de norm voor de KPI niet gehaald. Om de processen verder te optimaliseren is het project “doortastend vergunnen” gestart. Bedrijven worden geïnformeerd hoe betere en vollediger aanvragen kunnen bijdragen aan een snellere doorlooptijd (zie par 4.2.8). Voor de derde KPI is er geen percentage voor de gemeentelijke bedrijven. Voor gemeentelijke inrichtingen is er geen uitgebreid actualisatieprogramma zoals bij provinciale inrichtingen. Voor gemeentelijke inrichtingen wordt nieuwe wet- en regelgeving meegenomen wanneer een aanvraag voor een verandering of revisie wordt gedaan. Tevens vindt er een 5 jaarlijkse actualisatietoets plaats, waarbij aandacht wordt besteed aan de actualiteit van de vergunning. Urgente zaken worden onder de aandacht gebracht van de vergunningverlener en versneld opgepakt. Voor provincie Zuid-Holland zijn 39 actualisaties van de 78 geplande actualisaties in het actualisatieprogramma afgerond (50%). Voor provincie Zeeland zijn vier van de tien actualisaties afgerond (40%).
Dat betekent dat 49% van het provinciale actualisatieprogramma is afgerond. Het percentage van de vergunningen dat actueel is ten opzichte van het totale vergunningenbestand is ook berekend voor beide provincies. Dit percentage komt uit op 56,9% van de vergunningen onder provinciaal bevoegd gezag (143 vergunningen zijn actueel van totaal 251 vergunningen). De vierde KPI geeft aan dat in 2022 88% van de geplande controles zijn uitgevoerd. Dit is geen 100% omdat DCMR voor veel branches meer controles plant dan uitgevoerd kunnen worden. Gedurende het jaar komen er ook veel ongeplande preventieve controles bij. Een voorbeeld zijn controles naar aanleiding van specifieke verzoeken van participanten en controles in het kader van ondermijningsacties. Binnen een branche worden controles risicogericht opgepakt. Voor zover geplande controles niet plaatsvinden, is dit bij de minst risicovolle bedrijven. Voor de vijfde KPI is in 100% van de gevallen de Landelijke Handhavingsstrategie (LHS) gevolgd. Elke geconstateerde overtreding schaalt DCMR conform de LHS in de sanctiematrix in. De uitkomst van deze inschaling bepaalt welk
35 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022
handhavingsmiddel wordt ingezet. Dit betekent echter niet dat in alle gevallen daadwerkelijk een bestuurlijke sanctie hoeft te worden opgelegd. De overtreding wordt vaak na een waarschuwing alsnog ongedaan gemaakt.
36 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022
REGULEREN EN ADVISEREN
4.2.7. Advisering over ruimtelijke plannen In 2022 heeft DCMR geadviseerd over en geparticipeerd in gebieds- en projectbestemmingsplannen, omgevingsplannen/ -visies en omgevingsvergunningen (afwijken bestemmingsplan en milieu). Voor die plannen en visies zijn diverse producten geleverd, zoals quickscans milieu, hogere-waardenbesluiten, bepalen van de m.e.r.-beoordelings-plicht, m.e.r.-beoordelingsbesluiten en begeleiding van m.e.r.-procedures. Voor sommige participanten had DCMR ook mandaat voor het nemen van bepaalde besluiten, zoals het m.e.r.-beoordelingsbesluit en de omgevingsvergunning. Rotterdam De vertaling van de Rotterdamse omgevingsvisie in gebiedsuitwerkingen, bijvoorbeeld van Alexander -Zuidplein heeft concreet vorm gekregen met een m.e.r.-procedure voor een herziening van de Omgevingsvisie. Verder heeft de woningbouwopgave en de naderende Omgevingswet gezorgd voor sterke pieken in aanvragen van ontwikkelaars en daarmee de adviesverzoeken van de gemeente Rotterdam aan DCMR. Daarnaast zorgde verwerking van jurisprudentie (uitspraak Tweebosbuurt door de Raad van State en Porthos-uitspraak) op de thema’s stikstof en m.e.r.-beoordeling tot de noodzakelijke aanscherping van de advisering.
Om de meerwaarde van de advisering over milieu meer aan de voorkant van ruimtelijke projecten onder de aandacht te brengen, werd in samenwerking met team Milieueen verkenning gestart naar een betere samenwerking met gebiedsaccountmanagement. Provincie Zuid-Holland De werkzaamheden voor m.e.r. in de provincie Zuid-Holland waren omvangrijk en zeer divers. Naast verschillende vergunningtrajecten heeft DCMR geadviseerd over milieu-effectrapportages voor energietransitie, woningbouw, infrastructuur en het monitoringsprogramma leefomgeving van de provincie. Voor de wijzigingen van het omgevingsbeleid stelt de provincie ook steeds vaker een (plan-)MER op. De Zuidplaspolder en de Module Energietransitie zijn hier goede voorbeelden van. De Zuidplaspolder betreft de geplande woningopgave ten Westen van Gouda. De Energietransitie is een beleidsopgave voor de gehele provincie en is met name gericht op locaties voor wind- en zonne-energie. Ook was sprake van m.e.r.-procedures bij grootschalige aanleg en onderhoud van infrastructuur in de projecten N207-Zuid, Warmtelinq en bij het onderhoud van vaarwegen. Voor deze laatste worden m.e.r.-beoordelingen uitgevoerd. Verder was er aandacht voor Monitor Leefomgeving (MoLo) van de provincie. Dit monitoringsysteem volgt de
37 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022
ontwikkelingen binnen Zuid-Holland en de informatie en inzichten die dat oplevert kan DCMR weer gebruiken in nieuwe m.e.r.-procedures. Afgelopen jaar werd de Commissie voor de milieueffectrapportage gevraagd te adviseren over de MoLo. Provincie Zeeland De m.e.r.-werkzaamheden voor de provincie Zeeland richten zich op de Brzo-activiteiten en dus worden er alleen project-m.e.r. en m.e.r.-beoordelingen uitgevoerd ten behoeve van vergunningen. In Zeeland worden veel initiatieven in het kader van de verduurzaming van de energieproductie geïnitieerd. Dat betreft onder andere waterstof, ammoniak en andere industriële processen. Hiervoor zijn een aantal m.e.r.-beoordelingen uitgevoerd en er is een m.e.r.-procedure gestart.De samenwerking met Zeeland heeft afgelopen jaar verder structuur en invulling gekregen. Windenergie Alle DCMR-participanten in Zuid-Holland hebben te maken met de realisatie van de Zuid-Hollandse doelstellingen voor windenergie uit het Klimaatakkoord. Ook gemeenten die zelf (nog) geen bestaande windparken op hun grondgebied hebben, kunnen er mee te maken hebben, bijvoorbeeld vanwege mogelijke effecten van projecten bij buurgemeenten of mogelijk toekomstige opgaven die voortkomen uit de Regionale Energiestrategieën.
DCMR levert een bijdrage aan deze doelstellingen op het gebied van windenergie via de taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en ruimtelijke advisering. Om alle vraagstukken op dit gebied, zowel op projectniveau (planvormings-, realisatie en exploitatiefase) als projectoverstijgend (bijvoorbeeld regionale locatievraagstukken, wijzigingen in regelgeving en lokale beleidsontwikkeling), zo goed mogelijk te stroomlijnen werkt DCMR met een opgavegerichte aanpak. Zo wordt gestreefd naar het vinden van een optimale balans tussen het leveren van een bijdrageaan de realisatie van de doelstellingen op het gebied van energietransitie enerzijds en de ambities voor een gezonde en veilige leefomgeving anderzijds. Voorbeelden van locaties waar DCMR betrokken is bij de ontwikkeling van nieuwe windprojecten zijn onder andere de Brielse Maasdijk in Nissewaard, de Haringvlietdam in Hellevoetsluis en de Landtong Rozenburg (repowering en uitbreiding) in Rotterdam. Op overkoepelend niveau heeft DCMR bijgedragen aan de ‘Handreiking lokale normering windparken Rotterdamse Regio’ en diverse gemeenten geadviseerd in de planm.e.r.-procedure voor het opstellen van nieuwe nationale windturbinebepalingen.
38 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022
4.2.8 Doortastend adviseren en werken aan vergunningen Informatie voor bedrijven Om vooraf duidelijker te maken wat DCMR verwacht van bedrijven, zijn standaarden (bijvoorbeeld de BBT-tool en ZZS-format) ontwikkeld die op de website van DCMR beschikbaar zijn. Bedrijven wordt verzocht dit te verwerken in hun aanvraag. Daarnaast wordt een instrument ontwikkeld met de indieningsvereisten per milieuthema. Dit is een ingewikkelde exercitie, omdat deze vereisten vaak afhangen van de soort en omvang van de aanvraag. Actualisaties Bij actualisatietrajecten is het vaak lastig om de gegevens die nodig zijn van het bedrijf te krijgen. Bij het herhaald niet aanleveren van verzochte informatie, onderzoekt DCMR of actualisatie mogelijk is zonder de informatie of dat het noodzakelijk is de gegevens te vorderen. Vergunningaanvragen Een van de oorzaken van vertraging in vergunningverlening is een incomplete aanvraag bij het indienen. Om dit te ondervangen zijn een aantal verbeteringen in het proces aangebracht: Vooroverleg, in het contact met de bedrijven legt DCMR nadrukkelijk de verantwoordelijkheid voor een kwalitatief goede aanvraag bij het bedrijf. Het vooroverleg is daarbij van belang om dit vooraf te kunnen toetsen. DCMR treedt in het hele proces op als toetser van de (concept)aanvraag en niet als adviseur.
Snelle beoordeling op volledigheid van de aanvraag, waarbij DCMR eventuele tekortkomingen in hoofdlijnen aangeeft. Onvolledige aanvragen neemt DCMR niet behandeling. Pas als de aanvraag compleet is, volgt de inhoudelijke beoordeling. De proceduretijd wordt standaard verlengd als de aanvraag complex, van onvoldoende kwaliteit of zonder vooroverleg is ingediend. Hierdoor vervalt de prikkel om aanvragen zonder vooroverleg in te dienen. DCMR-concept(ontwerp)beschikking slechts éénmaal voor aan de aanvrager, met een reactietijd van maximaal 2 weken. Masterclass Doortastend Werken Om de verbeterde werkwijze rondom vergunningverlening bij de bedrijven en hun adviesbureaus onder de aandacht te brengen heeft op 1 november 2022 de Online Masterclass Doortastend Werken aan Vergunningen plaatsgevonden. De online masterclass werd georganiseerd door Havenbedrijf Rotterdam, DCMR Milieudienst Rijnmond, Veiligheidsregio Rotterdam, Stadsontwikkeling
39 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022
Gemeente Rotterdam en Deltalinqs. 110 deelnemers gingen met elkaar in gesprek over het vergunningenproces en over de meest effectieve aanpak. 4.2.9
Monitoring en Omgevingsinformatie (MOI) – Staat van Rijnmond (nieuwe website) In het samenwerkingsproject Monitoring & OmgevingsInformatie (MOI), sinds 2021 bekend als de Staat van Rijnmond, verzamelen de participanten al 25 jaar data over milieu en leefomgeving in de Rijnmond. Naast de participanten nemen ook Havenbedrijf Rotterdam, de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond en de GGD Rotterdam-Rijnmond deel aan het collectief. Na de professionaliseringsslag in 2021 (de lancering van de website staatvanrijnmond.nl) is in 2022 de inspanning gericht op verdere uitbreiding (meer indicatoren en kaarten) en inrichting van de site. Er zijn verschillende nieuwe indicatoren toegevoegd, maar niet alle wensen konden gehonoreerd worden (vanwege ontbreken geschikte databronnen, onvoldoende gedefinieerde indicatoren). Met name voor het thema circulaire economie is dat lastig gebleken. De uitvoering van de Staat van Rijnmond staat onder regie van een stuurgroep (voorheen MT MOI). De stuurgroep prioriteert en budgetteert, en geeft strategisch richting aan het project. De stuurgroep kwam in 2022 vier keer bij elkaar. Zogenoemde themagroepen adviseren de stuurgroep over de inhoud van de Staat van Rijnmond. In deze themagroepen zitten vertegenwoordigers van de verschillende deelnemende partijen. In 2022 zijn twee nieuwe themagroepen gestart (adaptatie en leefbaar), naast de zes al actieve groepen.
Eind 2022 is ook een communicatieplan gepresenteerd, dat in 2023 uitvoering gaat vinden. Tot slot is de website Staat van Rijnmond in 2022 voorzien van een vernieuwde landingspagina waarop FAQ’s, nieuwsberichten en een zoekmodule staan en waarvandaan de bezoekers snel bij gezochte informatie kunnen komen. 4.2.10 Detacheringen bij gemeenten BAR, Vlaardingen Ondersteuning BAR-organisatie DCMR heeft de BAR-organisatie in 2022 ondersteund bij werkzaamheden die deze samenwerking voor de gemeenten Barendrecht, Albrandswaard en Ridderkerk uitvoert. De ondersteuning bestond voornamelijk uit adviezen over ruimtelijke ontwikkelingen in deze gemeenten zoals bij bestemmingsplannen en omgevingsvergunningen voor het afwijken van bestemmingsplannen.