bijlage 3 - Advies Adviesraad Sociaal Domein

Aan: College van Burgemeester en Wethouders van Krimpen aan den IJssel Postbus 200 2920AE Krimpen aan den IJssel Krimpen aan den IJssel, 18 januari 2023 Betreft: Aanbevelingen aanpak (energie-)armoede Geacht College, Op 20 december 2022 verzorgde uw delegatie, bestaande uit Kirsten Jaarsma, Wubbo Tempel, Pim de Glas, Liesbeth Pleizier-Hameeteman en Jenna Buijsman een presentatie van uw mogelijke aanpak om de (energie-)armoede te voorkomen en te bestrijden. De aanwezige leden van onze Adviesraad hebben met belangstelling kennisgenomen van deze informatie en hebben het zeer op prijs gesteld dat er gelegenheid is geboden om daarop te reageren. Belangrijker dan deze opmerking is de waardering van onze Adviesraad voor het actieve optreden waarmee u de gerezen problematiek tegemoet treedt. Uw motto ‘iedereen moet mee kunnen doen, ook huishoudens met een laag inkomen’ spreekt ons aan. Wij beschikken inmiddels over de sheets die tijdens de bijeenkomst zijn getoond. Ook uw raadsvoorstel d.d. 15 december 2022 over de eerste fase van uw aanpak is in ons bezit. Wij komen op basis van de gegevens tot de volgende aanbevelingen ten behoeve van de tweede fase.

Algemeen: - Bestemmingsreserve en structurele maatregelen: Het is goed dat u van het positieve exploitatieresultaat over 2021 een bestemmingsreserve van 2.015 miljoen Euro hebt gevormd, die zal worden ingezet ten behoeve van de inmiddels ontstane problematiek. Het gaat om een substantieel bedrag en wellicht kan dit in 2023 nog worden uitgebreid met middelen uit 2022. Naar het zich laat aanzien zal de energiecrisis een langdurig karakter hebben. Met het inzetten van tijdelijke gelden zet u in op het tegengaan van de gevolgen die zich nu aandienen. Wij vrezen dat het noodzakelijk zal zijn om in de meerjarenbegroting ook structureel middelen voor dit doel uit te trekken. Dit zal zeker nodig zijn om de zogenaamde kinderfondsen ook in de toekomst voldoende gevuld te doen zijn. Dan volstaan eenmalige extra gelden niet. - Complementariteit aan maatregelen van Rijksoverheid en Europese Unie: 1

-

-

-

Gelukkig zijn ook de Rijksoverheid en de Europese Unie zich bewust van de terechte zorgen die er in vele huishoudens zijn en treffen zij maatregelen om die te verlichten. De aard van deze maatregelen is nog niet met zekerheid vast te stellen. Zo zijn er voortgaande berichten over aard en hoogte van het energieplafond. Wij gaan er van uit dat u deze ontwikkelingen nauwgezet volgt en uw voorgenomen maatregelen daaraan zo nodig aanpast. Ook is het belangrijk dat de maatregelen van uw College inspelen op de specifieke situatie in onze gemeente. Bij de door u genoemde voorstellen is dit het geval. In uw Raadsvoorstel van 15 december 2022 is een aanleiding weergegeven. Het zou goed zijn om ook nog een doelstelling (armoedebestrijding die ontstaat ook als gevolg van de energieprijzen) te formuleren waaraan de diverse voorgenomen maatregelen getoetst kunnen worden. Met name duurzaamheid bevorderende maatregelen zouden, als deze daaraan niet worden gekoppeld, gemakkelijk op afstand kunnen geraken van de doelgroep met de grootste financiële problemen. Wilt u bij het inrichten van toekenningsprocedures alert zijn op (mogelijk terechte) frustraties bij aanvragers. Deze zouden kunnen veroorzaakt door ingewikkelde aanvraagprocedures, lange doorlooptijd van behandeling, onduidelijke prioritering.

Ons is bekend dat de Voedselbank een adequate aanvraagprocedure kent; mogelijk kan er een analoge toepassing daarvan plaatsvinden. Voorkom op=op situaties. Een afschrikwekkend voorbeeld is de gang van zaken bij het toekennen van gelden om aardgasschade te bestrijden: voor de gemeentehuizen in Groningen stonden lange rijen wachtenden, waarvan er velen teleurgesteld moesten worden. Om dergelijke situaties zo veel mogelijk te vermijden, zal het goed zijn om bij de inzet van middelen de budgetten voor de diverse activiteiten niet te strak In geoormerkte budgetten onder te brengen, maar het mogelijk te maken dat minnen en plussen tegen elkaar kunnen worden weggestreept.

Uw aanpak kent twee categorieën: maatregelen die gericht zijn op beperking van energieverbruik en maatregelen ter voorkoming en bestrijding van (energie-)armoede. Wij gaan op elk van deze categorieën nader in. Maatregelen die gericht zijn op beperking van energieverbruik/bevordering duurzaamheid Hiervoor wezen wij al op het belang van koppeling met het armoedevraagstuk. Over de maatregelen in deze categorie merken wij op dat wij daarover positief zijn, maar treden daarover, gelet op ons taakgebied, verder niet in details. Wij beperken ons tot de volgende punten: - Het zal bij het treffen van generieke maatregelen ter bevordering van duurzaamheid nodig zijn om prioriteiten te stellen. Wij pleiten ervoor om daarbij voorrang te geven aan degenen die het minst draagkrachtig zijn. Uiteraard zal het optrekken van de grens voor voorzieningen naar 150% van het sociaal minimum (nog steeds geen vetpot!) het mogelijk maken om meer huishoudens daarvoor in aanmerking te brengen. Mocht dit evenwel een voorzienbaar verdringingseffect opleveren voor de minima, dan komt dit voornemen onzes inziens voor heroverweging in aanmerking. - Terecht bent u in overleg getreden met Quawonen. Niet alleen is het voordeel van deze partij dat deze is staat is om volume te maken, maar er is ook een morele taak bij Quawonen om achterstalligheid bij het treffen van energiemaatregelen weg te werken.

In voorkomende gevallen is ook een aanpassing van huren in neerwaartse richting aan de orde. Wij komen 2

-

-

-

Havensteder en mogelijke andere vastgoedpartijen/corporaties niet tegen in uw documenten. Ligt een overleg met deze partijen ook in de rede? Een controle op energielabels van woningen zal een onvermijdelijk onderdeel van de aanvraagprocedure zijn, waarbij prioriteit wordt gegeven aan de categorieën met ongunstige labels. Voorlopige labels zijn in het verleden toegekend op basis van een lichte procedure en daarna zijn verbeteringen aangebracht zonder dat de labels zijn aangepast. De actieve rol van energiecoaches spreekt ons aan. Inzet met prioriteit voor degenen voor wie dit het meest nodig is, vloeit al voort uit hetgeen we bij de algemene opmerkingen hebben genoemd. Het zal goed zijn als de gemeente zelf het goede voorbeeld geeft bij energiebeperkende maatregelen, bijvoorbeeld bij temperatuurinstellingen en gebruik van elektrische apparatuur en verlichting in openbare gebouwen en omgeving. Ook het inzetten van buurtkamers als warmteruimte (letterlijke en figuurlijk), analoog aan de bibliotheek, zal mogelijk effect hebben op het energieverbruik van huishoudens.

Maatregelen ter voorkoming en bestrijding van (energie-)armoede De voorgenomen maatregelen ter voorkoming en bestrijding van (energie-)armoede leiden bij ons tot de volgende opmerkingen. Wij hebben met genoegen vastgesteld dat de maatregelen geheel in lijn zijn met de suggesties die wij u in onze brief d.d. 31 augustus 2022 hebben gedaan. De adhesie die daaruit voortvloeit gaat gepaard met enkele suggesties. - Voorkom dat er ongewenste neveneffecten optreden van het toekennen van bedragen. Zo zou bijvoorbeeld een korting op een bijstandsuitkering vanwege extra baten of vanwege het niet melden daarvan, de positieve betekenis van toegekende bedragen al snel doen vergeten. - Het zal goed zijn om het recent vastgestelde actieplan armoedebestrijding en schuldhulpverlening te actualiseren aan de hand van de recente informatie. - Wij hebben er in het verleden op aangedrongen dat de gemeente een laagdrempelige voorlichtingsfolder zou uitbrengen met informatie over de diverse regelingen. Deze is begin 2022 tot stand gekomen. Ook hiervoor geldt dat een update aan de orde is. - Het is goed dat er een noodfonds als vangnet zal zijn van waaruit, bij wijze van maatwerk, diegenen geholpen kunnen worden voor wie de standaardregelingen tekortschieten. Wij adviseren om bij armoede de oorzaak niet te strak te begrenzen door energiekosten.

Bij huishoudens wordt niet geredeneerd vanuit diverse geoormerkte potjes; een tekort aan financiële middelen kan zich manifesteren, ook al is de oorzaak buiten de huidige energieproblematiek gelegen. Vaak levert juist een stapeling van narigheden de meest problematische situaties op. Om die reden plaatsen wij ook haakjes in het woord (energie-)armoede. Voorlichting en signalering - Met alleen de beschikbaarheid van ondersteuningsmaatregelen zijn we er niet. Waar mogelijk zal (analoog aan de werkwijze bij de energietoeslag) ambtshalve toekenning van middelen een goede oplossing zijn. Daarnaast is een goede bekendheid met mogelijkheden om er gebruik van te maken is noodzakelijk (uw raadsvoorstel van 15 december 2022 maakt daar bij punt 2.5 al melding van). Wij bevelen u aan om doelgroepen actief tegemoet te treden. Informatie op plekken waar veel mensen bijeen komen (winkelcentra, 3

Gezondheidscentrum) en formulierenhulp heeft naar onze mening meer effect dan digitale voorlichting. Ook een brief van het gemeentebestuur op huisadressen draagt bij aan het vergroten van bekendheid. Signalering door professionals in bijvoorbeeld gezondheidszorg, maatschappelijk werk, jeugdzorg, zal eveneens tot gevolg kunnen hebben dat middelen beschikbaar komen bij degenen voor wie deze bedoeld zijn. Slotopmerkingen - Wij hebben er op 20 december 2022 kennis van genomen dat het onderhavige programma gericht is op de problematiek bij huishoudens. U stelde ons gerust met de informatie dat er ook voor organisaties (sportverenigingen, zwembad, kerken), die in problemen komen, oplossingen mogelijk zijn. Ook hun activiteiten dragen immers bij aan een goed leefklimaat. Wij gaan daar in dit kader niet verder op in. - De diverse maatregelen zijn erop gericht om, met de kennis van nu, optimale resultaten te bewerkstelligen. Toch zal het nodig zijn om gericht aan effectmeting te doen, waarbij wordt nagegaan of regelingen doen wat we beogen. Zo nodig kan die informatie bij een vervolg van pas komen. Vervolgprocedure Wij gaan ervan uit dat u de voornemens zult omzetten in formele besluiten. Wij gaan ervan uit dat er daartoe een (zo nodig verkorte) adviesprocedure zal worden ingericht.

De Adviesraad,

P.L. Coté, Voorzitter.

H.A. Veenema, Secretaris.

4