Bijlage 2. Samenvatting bouwstenenboek bestaand beleid

DOE MEE DENK VOORUIT De Koers van Krimpen aan den IJssel

DOE MEE DENK VOORUIT Prettig leven in Krimpen aan den IJssel

Bouwstenendocument omgevingsvisie Krimpen aan den IJssel

DOE MEE DENK VOORUIT De Koers van Krimpen aan den IJssel

een samenvatting

Inleiding Krimpen aan den IJssel: een bijzondere gemeente Krimpen aan den IJssel heeft een rijke geschiedenis en bijzondere ligging in de Krimpenerwaard. Dit gebied ligt ingeklemd tussen drie rivieren: de Hollandsche IJssel, de Lek en de Vlist. Krimpen aan den IJssel was lang een relatief klein agrarisch dorp. Veel Krimpenaren werkten in de steenbakkerijen en op de scheepswerven, die zich al sinds eeuwen gevestigd hadden in de Stormpolder en langs de IJsseldijk. De groei van Krimpen kwam op gang met de bouw van de Algerabrug. Met de watersnoodramp van 1953 als aanleiding werd het eerste Deltawerk gerealiseerd: de bouw van de stormvloedkering in de Hollandsche IJssel. Vanaf de ingebruikname van de Algerabrug, de eerste vaste oeververbinding voor Krimpen aan den IJssel, kwam de bevolkingsgroei van het dorp op gang. De woningbouw breidde zich in een snel tempo uit over de polders Kortland en Langeland. Nadien volgde de woonwijk Lansingh-Zuid. In enkele decennia groeide Krimpen zo van een dorp met ongeveer 6.550 inwoners in 1946 naar een gemeente met zo’n 30.000 inwoners vandaag.

We maken een visie op de toekomst van Krimpen Mensen wonen graag in Krimpen. Tegelijkertijd zijn er heel wat uitdagingen. Zo is de beschikbare ruimte in de gemeente krap. Ook moeten we steeds meer taken uitvoeren met steeds minder geld. Daarom werken we aan een omgevingsvisie met duidelijke keuzes. De omgevingsvisie is onze (ruimtelijke) visie op de toekomst. Die visie maken we samen met inwoners, ondernemers en organisaties.

In dit bouwstenendocument hebben we het beleid en de informatie van de gemeente samengebracht Dit document vormt het startpunt voor het maken van de omgevingsvisie. Op deze informatie gaan we de omgevingsvisie ‘bouwen’. We gebruiken wat er is om te kijken naar de toekomst. Zo kunnen we de uitdagingen die op ons afkomen goed inschatten. Daarom hebben we een analyse gemaakt van het beleid van de gemeente en in de regio, onderzoek gedaan naar grote opgaven en uitdagingen en hebben we gesprekken gevoerd met beleidsmedewerkers van de gemeente.

Feiten en ontwikkelingen Om een goede inschatting te maken van wat er speelt hebben we gebruik gemaakt van feiten, cijfers en andere data om ontwikkelingen te onderbouwen. Deze informatie verandert voortdurend. Daarom is dit document een momentopname die de basis vormt voor een doorkijk naar de toekomst.

Hoe is dit document opgebouwd? De informatie is gerangschikt per thema. In deze samenvatting hebben we per thema kort beschreven hoe we ervoor staan als gemeente, wat er op ons afkomt en wat de belangrijkste opgaven zijn.

Het bouwstenendocument als basis voor het gesprek De informatie uit het bouwstenendocument gebruiken we om een goed gesprek te houden met Krimpenaren en andere belanghebbenden. We brengen de verschillende thema’s samen in een gespreksagenda. Deze gespreksagenda is terug te vinden in het participatieplan.

Onze inwoners Hoe staan we ervoor? • Er wonen ongeveer 30.000 inwoners in Krimpen. • Vergrijzing en vergroening: Krimpenaren worden steeds ouder én er komen meer jongeren. • Er zijn zes buurten in Krimpen aan den IJssel. De meeste inwoners wonen in Kortland-Noord, Langeland en Kortland-Zuid. • Krimpen is dichtbevolkt en er zijn relatief grote gezinnen. Maar de huishoudens worden wel kleiner.

Leeftijdsopbouw

1 2

3

4 6

(CBS, 2024)

5

mannen, Krimpen aan den IJssel

vrouwen, Krimpen aan den IJssel

mannen, Nederland

vrouwen, Nederland

>90 1: Boveneind, 2: Kortland-Noord, 3: Langeland, 4: Kortland-Zuid, 5: LansinghZuid, 6: Oud-Krimpen

80-90 70-80 60-70 50-60 40-50 30-40 20-30 10-20 0-10 15%

10%

5%

0%

5%

mannen vrouwen

10%

15%

Wonen

Type woning (Waarstaatjegemeente, 2022)

30% eengezinswoningen meergezinswoningen (appartement)

70%

Hoe staan we ervoor? • Krimpen heeft het beste van beide werelden: dorps wonen dichtbij het landschap én de stad.

Woningtypen (Waarstaatjegemeente, 2022)

• Veel woningen zijn gebouwd vanaf begin jaren 60. • De meeste woningen zijn koopwoningen.

36% 60%

particuliere huur koopwoningen

• Er zijn veel eengezinswoningen en weinig appartementen. • Starten op de woningmarkt is net als overal lastig.

sociale huur

4%

Wat komt er op ons af?

Conclusies

• Onze bevolking blijft groeien. We moeten daarom meer woningen bouwen. Tegelijk is de ruimte in de gemeente schaars. Door de transformatie van gebouwen en gebieden kunnen we slim om gaan met de beperkte ruimte.

• Het is belangrijk dat ouderen goed thuis kunnen blijven wonen of kunnen doorstromen naar een andere woning. Hiervoor zijn meer levensloopbestendige woningen nodig.

• Veel woningen in Krimpen zijn relatief oud en niet duurzaam.

• Jongeren en starters kunnen nu moeilijk een woning vinden. Er is behoefte aan kleinere woningen (zoals appartementen) die geschikt en betaalbaar zijn. Voor jong én oud.

• De samenleving vergrijst. Er zijn in verhouding steeds meer ouderen dan jongeren. Die hebben specifieke woonwensen.

• Verduurzaming en levensloopbestendig bouwen van de Krimpense woningen is een belangrijke opgave. Net als compact bouwen.

Openbare ruimte Hoe staan we ervoor? • Krimpen is een groene gemeente. • In en rond Krimpen is er ook veel water, zoals de IJssel en Lek. • De openbare ruimte wordt voor veel dingen gebruikt: onder andere voor verplaatsing, ontspanning en ontmoeting. • Ondanks het groene karakter is een groot deel van de openbare ruimte verhard. • Onder de grond is het druk. Denk maar aan rioleringen, kabels en leidingen.

Wat komt er op ons af?

Conclusies

• Klimaatverandering zorgt voor uitdagingen in de openbare ruimte. Te veel verharding, te weinig waterberging en groen kunnen voor problemen zorgen.

• Het is belangrijk dat de openbare ruimte klimaatadaptief wordt ingericht.

• De openbare ruimte is niet overal even toegankelijk voor alle inwoners. Ook kan de openbare ruimte sporten, spelen en bewegen meer stimuleren.

• De buitenruimte kan meer uitnodigen tot bewegen, spelen, ontmoeten en verblijven. Dat draagt bij aan onze gezondheid.

• Er is een groeiende ondergrondse ruimtevraag voor kabels, leidingen en groen.

• We werken wijkgericht in herstratingsprojecten, waarbij verschillende opgaves zoveel mogelijk in samenhang worden opgepakt. Bijvoorbeeld opgaves zoals bodemdaling en onderhoud.

• Materialen voor de openbare ruimte moeten steeds meer circulair (herbruikbaar) zijn.

• De openbare ruimte moet goed toegankelijk zijn voor jong én oud.

• Door bodemdaling moet de openbare ruimte regelmatig opgehoogd worden.

• De groenstructuren spelen een belangrijke rol voor de biodiversiteit, de gezondheid en de leefbaarheid. • We willen slim omgaan met de (ondergrondse) ruimte .

Bereikbaarheidsafstanden (Verkeer- en vervoervisie, 2024) <15 min 15-30 min

Mobiliteit

30-45 min 45-60 min

Bereikbaarheidsafstanden per auto vanuit Krimpen aan den IJssel.

Hoe staan we ervoor? • Krimpen heeft een goede bereikbaarheid met de auto. Maar de afhankelijkheid van de Algerabrug maakt de verbindingen naar buiten de gemeente ook kwetsbaar.

15-30 min 30-45 min 45-60 min 60-90 min 90-120 min >120 min

• Het openbaar vervoer is vaak trager dan de auto, maar met de bus is er wel een directe verbinding naar het metronetwerk van Rotterdam. • Krimpen is compact. Dit zorgt ervoor dat veel dagelijkse voorzieningen op fiets- en loopafstand zijn. • Er zijn verschillende fietsverbindingen naar andere gemeenten. Krimpen kent daarom een grote (elektrische) fietspotentie naar andere gemeenten. • Er is een verschil tussen de gemeten en ervaren verkeersveiligheid. Krimpen aan en IJssel is een van de meest verkeersveilige gemeenten van de regio. De ervaren verkeersveiligheid blijft hierop achter. • Binnen de gemeente vinden we een groter aandeel verplaatsingen per fiets en te voet dan gemiddeld in ZuidHolland en Nederland.

Wat komt er op ons af? • Verschillende maatregelen gaan de doorstroming op de Algeracorridor verbeteren. • Het aantal elektrische auto’s en fietsen neemt de komende tijd verder toe. • Fietsen en lopen zijn het vanzelfsprekende startpunt om een gezonde leefomgeving te maken. Alle voorzieningen zijn fietsend te bereiken. Dagelijkse voorzieningen zijn lopend te bereiken.

Bereikbaarheidsafstanden per OV vanuit Krimpen aan den IJssel.

15-30 min 30-45 min 45-60 min 60-90 min 90-120 min >120 min

Bereikbaarheidsafstanden per fiets vanuit Krimpen aan den IJssel.

Conclusies Slim • Zorgvuldig omgaan met de beschikbare ruimte en bereikbaarheid. Alle voorzieningen liggen binnen fietsbare afstand, maar de ruimte is ook schaars. Dit vereist ‘slim kiezen’ en prioriteren op ruimtegebruik en bereikbaarheid. Gezond • Meer actieve en duurzame mobiliteit is belangrijk. Zo zorgen we voor een gezondere leefomgeving met schone lucht, minder geluidsoverlast en ruimte voor beweging en ontmoeting.

• Meer straten krijgen een maximale snelheid van 30 km/u per uur. Dit kan bijdragen aan een verbeterde verkeersveiligheid en leefbaarheid.

Veilig

• Slimme technologie biedt kansen voor een betere doorstroming en een verkeersveiliger Krimpen.

• Het is belangrijk om de (beleving van) verkeersveiligheid te vergroten. Bijvoorbeeld door nieuwe weginrichting en lagere snelheden. Ook de gemeten veiligheid willen we verder verbeteren.

Duurzaamheid

en energie

Hoe staan we ervoor? • Steeds meer energie in Krimpen wordt duurzaam opgewekt. • Ruim 32% van onze woningen heeft zonnepanelen. • Er zijn steeds meer duurzame bedrijfs- en personenauto’s. • We zijn bezig met het verduurzamen van wijken en gebouwen.

Wat komt er op ons af? • We moeten overstappen op duurzame energie en warmte. Dit heet de energietransitie. Het gebruik van restwarmte uit de haven lijkt niet haalbaar. Daarom zetten we in op isoleren en (hybride) warmtepompen. En onderzoeken we de mogelijkheden voor kleine warmtenetten.

Conclusies

• De gemeente staat open voor initiatieven voor een windmolen op Stormpolder.

• Het besparen en duurzaam opwekken van energie is een belangrijke opgave.

• We werken aan een circulaire toekomst. Door afval beter te scheiden blijft er minder restafval over en kunnen we meer materialen hergebruiken.

• Het terugdringen van afval is een grote uitdaging richting een circulaire toekomst. • Binnen Stormpolder en in het bedrijfsleven liggen veel kansen voor duurzaamheid. Bijvoorbeeld qua energie (zon op dak én wind) en circulariteit.

Percentage zonnepanelen (CBS, 2023)

32% Krimpen aan den IJssel

31% Nederland Percentage bekende hernieuwbare energie (Waarstaatjegemeente, 2022)

6,8% Krimpen aan den IJssel

14,6% Nederland

• Korte en lokale kringlopen, bijvoorbeeld op het gebied van voedsel, verdienen aandacht in de omgevingsvisie. • We werken aan een programma warmte. Met warmteoplossingen, een stappenplan en mogelijke alternatieve technieken voor duurzame warmte.

Erfgoed en welstand Hoe staan we ervoor? • Er zijn ongeveer 14 rijksmonumenten met een grote cultuurhistorische waarde in de gemeente. • De gemeente heeft geen gemeentelijke monumenten aangewezen. Er zijn wel beeldbepalende objecten.

Monumenten en andere beelbepalende objecten (Cultuurhistorische Waardenkaart) beeldbepalende objecten, zones en elementen rijksmonumenten

Wat komt er op ons af?

Conclusies

• Het Krimpense erfgoed kan benut worden om de identiteit van Krimpen aan den IJssel te versterken.

• Het is belangrijk om erfgoed in de gemeente te behouden. Dit kan de identiteit en belevingswaarde van de gemeente versterken.

• Het meer beleefbaar maken van de IJssel en de IJsseldijk is een opgave. Het Krimpense erfgoed kan hierbij een belangrijke rol spelen. • We maken de cultuurhistorie al zichtbaarder door het plaatsen van informatiebordjes bij gebouwen en objecten.

• De welstandsnota geeft per deelgebied duidelijk aan waar rekening mee moet worden gehouden in Krimpen aan den IJssel.

Sociaal domein Hoe staan we ervoor? • Krimpenaren hebben het over het algemeen goed. Volgens de burgerpeiling is 95% van de Krimpenaren gelukkig. Er zijn problemen in Krimpen zoals eenzaamheid en armoede. • Veel inwoners doen mee aan de maatschappij onder andere door vrijwillgerswerk en mantelzorg. • Verschillende partijen werken aan een sociaal en gezond Krimpen. • Een deel van de Krimpenaren doet een groot beroep op de sociale voorzieningen. • Het sociaal domein maakt een groot onderdeel uit van de gemeentelijke begroting.

Wat komt er op ons af?

Percentage mantelzorgers (Waarstaatjegemeente, 2022)

15%

Krimpen aan den IJssel

13%

Nederland

• Er is een dubbele vergrijzing aan de gang. Dat betekent dat er snel meer oudere mensen komen. • Het aantal inwoners met een migratieachtergrond groeit. • De zorgvraag groeit en wordt steeds complexer. • Er zijn ontwikkelingen op de arbeidsmarkt: zoals flexibilisering, een groeiend aantal zzp’ers en veranderingen in de participatiewet. Die beïnvloeden de bestaanszekerheid en verhouding tussen bestaande arbeid en vrijwilligerswerk. • De kosten in de zorg nemen toe, terwijl het Rijk steeds minder middelen ter beschikking stelt. • De ruimte is schaars, maar er is een groeiende ruimtevraag voor bijvoorbeeld huisvesting voor scholen of kinderopvang.

Conclusies • De kosten van zorg en sociale voorzieningen stijgen. Maar er is steeds minder geld beschikbaar. Daarom moeten we inzetten op meer verantwoordelijkheid en zelfredzaamheid. • Het is belangrijk dat alle Krimpenaren een stabiel en veilig leven hebben. Met toegang tot basisbehoeften als voeding, een huis, onderwijs en een voldoende voorspelbaar inkomen. Hierbij is bijzondere aandacht voor kinderen en de jeugd belangrijk. • We willen inwoners, die zich vrijwillig inzetten voor anderen, graag blijven ondersteunen. • De bestaande lokale en regionale samenwerkingsverbanden zijn belangrijk en willen we behouden en versterken. • Mensen moeten langer zelfstandig thuis wonen én eerder (begeleid) zelfstandig gaan wonen. Dit zorgt voor hogere druk op de (sociale)woonvoorraad in Krimpen IJssel.

Sporten, spelen en bewegen Hoe staan we ervoor? • Er zijn heel wat sportverenigingen waarbij bijna de helft van de Krimpenaren is aangesloten. • Er zijn 116 formele speelplekken verspreid over Krimpen aan den IJssel. • De gemiddelde Krimpenaar beweegt onvoldoende.

Wat komt er op ons af?

Conclusies

• We verwachten dat mensen steeds meer individueel gaan sporten. En minder in verenigingsverband. Dat vraagt wat van de inrichting van de openbare ruimte.

• Het is belangrijk om de openbare ruimte goed in te richten: zodat sporten, spelen en bewegen makkelijker en aangenamer wordt. Met een diversiteit aan sport- en speelplekken.

• Sporten en bewegen zal ook steeds meer op wijkniveau gefaciliteerd moeten worden.

• Als sporten en bewegen toegankelijk, dichtbij en betaalbaar zijn, gaan Krimpenaren meer bewegen. Er is specifieke aandacht nodig voor doelgroepen zoals jongeren of ouderen.

• Te weinig beweging kan voor gezondheidsproblemen als harten vaatziekten zorgen. • Sportvoorzieningen kunnen in het gedrang komen door de financiële onzekerheden bij het nationaal sportakkoord en subsidies vanuit het Rijk.

Percentage van de bevolking dat voldoet aan de beweegrichtlijn (Waarstaatjegemeente, 2022)

36%

48%

Krimpen aan den IJssel

Nederland

• Sportverenigingen moeten genoeg worden ondersteund. Zo blijft het sportaanbod op peil en kunnen Krimpenaren elkaar blijven ontmoeten. • De gemeente ondersteunt verenigingen bij de verschillende ontwikkelingen, zoals de terugloop van het aantal vrijwilligers en meer individueel sporten.

Cultuur Hoe staan we ervoor? • In Krimpen aan den IJssel zijn heel wat culturele voorzieningen. Onder andere een bibliotheek, muziekschool, een museum, een lokale omroep en een theaterschool. • Er worden jaarlijks verschillende evenementen georganiseerd waar Krimpenaren elkaar kunnen ontmoeten. • Krimpenaren staan midden in de maatschappij door vrijwilligerswerk te verrichten of zich aan te sluiten bij een vereniging.

Wat komt er op ons af?

Conclusies

• Minder Krimpenaren zijn vrijwilliger bij of lid van een vereniging. Hierdoor ontmoeten Krimpenaren elkaar minder makkelijk, wat tot minder samenhang in de Krimpense samenleving kan leiden.

• De cultuursector is goed ingebed in het maatschappelijke domein, waardoor er ook kruisbestuiving tussen verschillende beleidsdoelstellingen ontstaat. Goede zichtbaarheid van cultuur en goede verbindingen zijn hiervoor belangrijk.

• Het wordt steeds moeilijker om evenementen te organiseren door de vele regels en richtlijnen.

• Het cultuurbeleid heeft als doel om Krimpenaren samen te brengen en zichzelf te laten ontplooien. Dit is goed voor de samenhang in de gemeente en het welzijn van inwoners.

• De bevolking wordt diverser bijvoorbeeld qua socioeconomische klasse en migratieachtergrond. Dit biedt kansen én brengt uitdagingen met zich mee rond taal en inclusie.

Percentage volwassen vrijwilligers (Actieprogramma vrijwilligerswerkbeleid 2024-2027)

26%

21%

Krimpen aan den IJssel

Regio

• Er mist een gedeelde identiteit in Krimpen aan den IJssel. Mensen trekken zich soms terug in de eigen sociale groepen. Er zijn niet veel mogelijkheden voor ontmoeting, onder andere door het ontbreken van een centrale ontmoetingsplek in de gemeente.

Economie Hoe staan we ervoor? • Krimpenaren zijn ongeveer even welvarend als de gemiddelde Nederlander. • De Krimpense economie heeft relatief weinig banen maar is divers. • De Krimpense industrie heeft veel watergebonden bedrijvigheid. De maritieme maakindustrie op de Stormpolder is hier een belangrijk onderdeel van.

Visie detailhandel en horeca (Detailshandels- en horeca structuurvisie, 2022) hart wijkcentrum buurtcentrum

De Korf

Crimpenhof

De Olm

• Er is detailhandel verspreid over de drie winkelcentra van Krimpen én in beperkte mate ook daarbuiten.

Wat komt er op ons af?

Conclusies

• Het winkelgedrag is veranderd en blijft veranderen. Inwoners kopen bijvoorbeeld meer online.

• Huidige ongebruikte winkeloppervlakte kunnen we inzetten voor andere ruimtevragen zoals wonen of zorgvoorzieningen.

• Duurzaam en lokaal winkelen wordt steeds belangrijker. • De verandering naar een circulaire en duurzame economie biedt kansen voor de economie en het klimaat.

• Bedrijventerreinen kunnen we slim en efficiënt inzetten voor opgaven zoals verduurzaming van de energieproductie, verandering naar een circulaire economie, klimaatadaptatie en digitalisering.

• De vraag om bedrijventerreinenruimte in de regio beter te benutten zal verder toenemen.

• We kunnen verder inzetten op de regionale rol van Stormpolder binnen de sector van de maritieme maakindustrie.

• De verandering naar meer vervoer over water biedt kansen voor de Krimpense maritieme maakindustrie op Stormpolder. Hier zijn ook kansen voor mogelijke defensie industrie.

• Bedrijventerreinen kunnen we slim en efficiënt inzetten voor opgaven zoals verduurzaming van de energieproductie, verandering naar een circulaire economie, klimaatadaptatie en digitalisering.

• Er wordt blijvend ingezet op samenwerking met de regio. • We willen de structuur van de Krimpense detailhandel versterken.

Veiligheid Hoe staan we ervoor? • Krimpen aan den IJssel is relatief veilig.

Aantal misdrijven per 10.000 inwoners in 2023 (Politie, 2023)

• Toch ervaren inwoners overlast en onveiligheid. • De dijken rond Krimpen beschermen het dorp tegen het water van de Lek en de Hollandsche IJssel.

214

Krimpen aan den IJssel

452

Nederland

Wat komt er op ons af?

Conclusies

• Het aantal misdrijven is de voorbije 10 jaar sterk afgenomen in Krimpen aan den IJssel.

• Inzetten op preventie en weerbaarheid blijft belangrijk, net als aandacht voor ondermijnende criminaliteit. We focussen op de jeugd en samenhang in de buurt.

• Als de binding met de buurt afneemt, kan er meer overlast en criminaliteit ontstaan. • Polarisatie lijkt toe te nemen in Krimpen. • Ontwikkelingen in de jeugdzorg, zoals plaatsgebrek, kunnen voor meer jeugdcriminaliteit zorgen. • Ondermijning is een toenemend probleem. • Er is een toename van het aantal verwarde personen doordat er verwacht wordt dat mensen langer zelfstandig thuiswonen. • Geluidsoverlast is steeds meer een uitdaging. • De energietransitie brengt nieuwe uitdagingen met zich mee op vlak van bijvoorbeeld brandveiligheid. • De dijken moeten in de toekomst waarschijnlijk verzwaard worden.

• We blijven inzetten op samenwerking met inwoners en (regionale) netwerkpartners, zoals de GGD RotterdamRijnmond en de DCMR. • We zetten in op goede communicatie door een balans te vinden tussen goede en transparante communicatie over veiligheid, zonder onnodig angst te zaaien bij inwoners.