bijlage 2 - Duurzaamheidsagenda 2021-2024
Tekst van het document
Doelstellingen Krimpen aan den IJssel in 2050 1. Herkenbaar, gestructureerd en regelmatig communiceren rondom de thema’s energie, circulair, klimaaatadaptatie en gezondheid en voedsel. 2. Bevorderen van wederkerigheid en interactiviteit met de samenleving en andere stakeholders.
Het verhaal van Krimpen aan den IJssel klimaatneutraal en gezond in 2050 Alles begint met een inspirerend toekomstbeeld: Krimpen aan den IJssel klimaatneutraal en gezond in 2050! Hoe ziet dat eruit en wat is ervoor nodig om dit voor elkaar te krijgen? Dit verhaal moeten we goed
Voorwoord
Introductie
Infographic
Energie
Circulair
Klimaatadaptatie
Gezondheid en voedsel
Participatie en communicatie
Organisatie en financiën
Bijlagen
vertellen, op de juiste toon en met de juiste inhoud. Dat vraagt om maatwerk per doelgroep en om een strategie die makkelijk mee kan bewegen met veranderende omstandigheden. Daarbij houden we rekening dat digitale middelen niet voor iedereen toegankelijk zijn. We zetten de stip op de horizon en bepalen samen de weg ernaartoe.
‘Wijkfoto’s’ met duurzaamheidsthema’s en het netwerk van mensen en organisaties Om actief met de duurzaamheidsagenda naar buiten te treden is het belangrijk om naast een inspirerend toekomstbeeld ook zicht te hebben op de actuele stand van zaken. Wat speelt en leeft er in de wijken? Welke ontwikkelingen kunnen we aangrijpen om stappen te zetten? Waar moeten we rekening mee houden als het gaat om eventuele weerstand? Elke wijk krijgt zijn eigen verhaal (gevat in een ‘foto’). We maken i nzichtelijk waar welke duurzaamheidsthema’s spelen. En we laten zien hoe het netwerk van mensen en organisaties die belang hebben bij de plek en de duurzaamheidsthema’s, eruitziet. Het wijkverhaal geeft inzicht waar op korte, middellange en lange termijn kansen voor samenwerking liggen.
Campagne als begin van het samen waarmaken van de duurzaamheidsambities Het idee is om uiterlijk in 2022 een campagne te lanceren. Daarnaast willen we intensiever samenwerken met andere partijen zoals inwoners, ondernemers, maatschappelijke instellingen, et cetera. De samen werking en campagne vormen het fundament voor het onder de aandacht brengen van de duurzaamheidsambities. We werken aan een manier waar mensen en organisaties met elkaar samenwerken om hun leefomgeving te verduurzamen. Voor het opzetten van die samenwerkingen starten we met de duurzaamheidskring van Krimpen aan den IJssel. Vanuit daar breiden we verder uit en sluiten andere inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties aan. Met de campagne koppelen we de samenwerkingen aan het verhaal van Krimpen aan den IJssel klimaatneutraal en gezond in 2050. De samenwerkingen en de campagne geven we samen met vertegenwoordigers van de belangrijkste stakeholdersgroepen en de op te richten duurzaamheidskring vorm in 2021. De wijkverhalen zijn hier belangrijke input voor.
Voorwoord
Introductie
Infographic
Energie
Circulair
Klimaatadaptatie
Gezondheid en voedsel
Participatie en communicatie
Organisatie en financiën
Bijlagen
De gemeentelijke organisatie is op de hoogte van de Duurzaamheidsagenda Parallel aan het opstellen van de communicatie strategie starten we de interne communicatie alvast op. We communiceren over een klimaatneutraal en gezond Krimpen en de duurzaamheidsagenda die daarvoor het spoorboekje is. Dit doen we omdat we onze collega’s nodig hebben om de doelen te bereiken, maar ook om ze te inspireren en aan te zetten tot actie.
Kort cyclisch evalueren, leren en bijstellen We kijken per project in korte perioden hoe het gaat en evalueren wat werkt en wat niet. We blijven dingen doen die goed gaan en passen aan wat nodig is en gaan met verbeterd en meer passend materiaal opnieuw op pad. Door dit te doen, denken we dat we snel komen tot een goede mix van communicatiemiddelen. De mix van communicatiemiddelen zet aan tot actie en inspireert de inwoners en andere stakeholders.
Basis op orde en van de kant komen Belangrijk aandachtspunt is dat de basis zo snel mogelijk op orde is en dat we met de participatie en communicatie starten. Het thema duurzaamheid en
de doelstellingen uit de agenda zijn goed vindbaar op de gemeentelijke website en overige belangrijke (digitale) plekken. De acties en projecten krijgen zo de aandacht die ze verdienen. En als we goede dingen doen, vertellen we daarover in de media. We werken aan het opbouwen van een netwerk en beweging die Krimpen aan den IJssel klimaatneutraal en gezond dichterbij wil brengen. De volgende acties doen we in 2021 op het front van participatie en communicatie: 1. Opstellen van een communicatiestrategie met het verhaal over Krimpen aan den IJssel klimaatneutraal en gezond in 2050. 2. Juiste aandacht voor de interne lancering van de duurzaamheidsagenda. 3. Wijkfoto’s maken om inzicht te krijgen in welke relevante (duurzaamheids)onderwerpen er spelen. We verzorgen daarbij de passende participatie/ communicatie per wijk. 4. Ontwikkelen van een campagne en een manier om samenwerking te stimuleren bijvoorbeeld met een digitaal platform. De lancering verwachten we in 2022.
Voorwoord
Introductie
Infographic
Energie
Circulair
Klimaatadaptatie
Gezondheid en voedsel
Participatie en communicatie
Organisatie en financiën
Bijlagen
Organisatie en financiën De organisatorische slagkracht en investeringen die nodig zijn om de duurzaamheidsagenda uit te voeren, zijn groot. We staan als gemeente voor een enorme opgave de komende decennia. We hebben gelukkig tijd om te werken aan een robuuste organisatie, maar houden in ons achterhoofd dat de ambities en doelstellingen niet veranderen. Alle opgaven die we vandaag niet oppakken, maken de opgave in de toekomst groter.
vaste momenten geëvalueerd en bijgesteld worden. Tot slot krijgt de programmaorganisatie een helder en eenduidig doel mee waarop ze kan sturen en afrekenen.
Dit hoofdstuk bestaat uit de volgende drie onderdelen: programma Duurzaamheid, de programmaorganisatie, de randvoorwaarden en financiën.
In Krimpen leveren we zowel binnen als buiten de gemeente al veel inspanning op het vlak van duurzaamheid. Het is alleen niet altijd duidelijk door wie en hoeveel die inzet bedraagt. Het programma Duurzaamheid is de paraplu. Daarin oormerken we alle acties die bijdragen aan een klimaatneutraal en gezond Krimpen. De programmaorganisatie voert regie op de uitvoering van de duurzaamheidsagenda en jaagt aan waar nodig. Afhankelijk van de beschikbare middelen en energie bij de betrokken organisaties, bepaalt de programmaorganisatie welke mate van regie nodig is.
Programma Duurzaamheid
Programmasturing
Het realiseren van een klimaatneutraal en gezond Krimpen aan den IJssel in 2050 pakken we de komende jaren programmatisch aan. We richten het programma Duurzaamheid in. Programmasturing is een goed middel om integraal te acteren, flexibel te zijn, een passende samenwerking met en tussen stakeholders te bewerkstelligen en projecten aan te jagen. Er kan op
1. Een programma bindt de juiste mensen en blijft flexibel Een programma bindt de juiste mensen, omdat een programma een specifiek doel en resultaat kent. Binnen de betrokken stakeholders (gemeente en overige stakeholders) verbinden we vanuit de diverse teams mensen aan het programma. Zij kunnen eruit
Voorwoord
Introductie
Infographic
Energie
Circulair
Klimaatadaptatie
Gezondheid en voedsel
Participatie en communicatie
Organisatie en financiën
Bijlagen
stappen als het niet meer relevant voor hen is voor die fase of het doel. Bij een organische en adaptieve agenda past deze flexibele vorm van organiseren goed. 2. Een programma stuurt onafhankelijk op doelen Een programma, zeker een programma voor 20 tot 30 jaar, maakt het mogelijk om te sturen op de te realiseren doelstellingen, onafhankelijk van andere belangen. De transitie naar een Krimpen aan den IJssel klimaatneutraal en gezond krijgt hiermee een heldere eigenaar. Ook zorgt dit programma voor het beleggen van taken, rollen en verantwoordelijkheden. 3. Een programmastructuur jaagt samenwerking aan Het werken in een programmastructuur jaagt samenwerking binnen en tussen stakeholders aan. Binnen de gemeente werken teams samen aan specifieke projecten en uitdagingen.
De programmaorganisatie De organisatie die wij voor ogen hebben, bestaat uit verschillende rollen die samen invulling geven aan de opgave. We onderscheiden de volgende rollen:
Stuurgroep College
Krimpense Klimaatraad
Programmamanager
Themamanager Gezondheid en Voedsel
Programmasecretaris Communicatieadviseur Flexibele projecleider Themamanager Circulair
Themamanager Energie
Themamanager Klimaatadaptatie
Voorwoord
Introductie
Infographic
Energie
Circulair
Klimaatadaptatie
Gezondheid en voedsel
Participatie en communicatie
Organisatie en financiën
Bijlagen
Coördinerend wethouder De wethouder duurzaamheid is coördinerend wethouder van het programma Duurzaamheid. Stuurgroep programma Duurzaamheid Het programma raakt meerdere portefeuilles en is 1 van de belangrijkste opgave de komende jaren. Daarom vormt het college de stuurgroep. 4 keer per jaar is er een apart overleg waar de voortgang van het programma centraal staat. Krimpense Klimaatraad Hierin zijn de bestuurders vertegenwoordigd van onze grote partners op het gebied van duurzaamheid. Vooralsnog zijn dit Stedin, QuaWonen, Ondernemerskring Krimpen, financiële instellingen (zoals de Rabobank) en Energiek Krimpen. De Krimpense Klimaatraad adviseert inhoudelijk gevraagd en ongevraagd en draagt projecten aan. De programmamanager Deze persoon bewaakt de integrale aanpak, vertaalt beleid naar projecten, stuurt op de uitvoering van de duurzaamheidsagenda, borging in de organisatie
en de omgevingsvisie en monitoring en evaluatie. Daarnaast is de programmamanager verantwoordelijk voor het realiseren van een intensievere samenwerking met de buurgemeentes Capelle aan den IJssel en Krimpenerwaard en het opstellen van een nieuw programma in 2024. Programmasecretaris De programmasecretaris ondersteunt de programmamanager en themamanagers. Themamanagers per werklijn (circulair, energie, adaptatie, gezondheid en voedsel) Een groot deel van de uitvoering van het programma vindt plaats binnen de bestaande teams. Taken worden belegd bij teams waar dit het beste past. De themamanagers schakelen met projectleiders en projectteams voor alle verschillende acties binnen het betreffende thema. Dat kunnen zowel in- als externe medewerkers zijn. Communicatie en participatie adviseur Deze persoon organiseert zowel de interne als externe communicatie en participatie. En is verantwoordelijk
Voorwoord
Introductie
Infographic
Energie
Circulair
Klimaatadaptatie
Gezondheid en voedsel
Participatie en communicatie
Organisatie en financiën
Bijlagen
voor de bewaking en uitvoering van de communicatie strategie. Flexibele projectleider Een projectleider die we flexibel inzetten bij de verschillende thema’s. Daarmee kan er per thema bijgeschakeld worden waar nodig. Zwaartepunt van de inzet ligt op dit moment bij het thema energie.
Monitoring en bijsturing De status van uitvoering van het programma is realtime te volgen op de website. Het is een organisch programma, tussentijdse aanpassingen zijn nodig. Zo blijven we wendbaar. En spelen we in op de nieuwste ontwikkelingen en afspraken op regionaal of landelijk niveau. Jaarlijks informeren we de raad over de voortgang.
Randvoorwaarden Voor een succesvolle uitvoering van het programma zijn randvoorwaarden essentieel. Deze randvoorwaarden ondersteunen de activiteiten binnen de thema’s energie, klimaatadaptatie, circulair en gezondheid en voedsel.
Communicatiestrategie Waar samenwerken de sleutel is, is communicatie cruciaal. Er wordt een strategisch actieplan opgesteld om de verschillende doelgroepen (inwoners, bedrijven, instellingen, raad en interne organisatie) te informeren, faciliteren en in beweging te brengen om zich actief in te zetten voor een klimaatneutraal en gezond Krimpen. Echte verandering vindt alleen plaats als inwoners, bedrijven en instellingen samen de verandering vormgeven. (Regionale) samenwerking Duurzaamheid is grensoverschrijdend. De oplossingen en ontwikkelingen in alternatieven is een samenspel op lokaal, regionaal, provinciaal en landelijk niveau. We zoeken de samenwerking met regionale platforms en initiatieven als YES!Delft, Cirkelstad, Blue City 010 en Innovation Quarter. Ook blijven we participeren in relevant regionale (bestuurlijk) overleggen. Dit zijn bijvoorbeeld de overleggen in het kader van de RES en vanuit de MRDH het regionale Netwerk energie en Vervoersauthoriteit.
Voorwoord
Introductie
Infographic
Energie
Circulair
Klimaatadaptatie
Gezondheid en voedsel
Participatie en communicatie
Organisatie en financiën
Bijlagen
Lokale initiatieven Bij het uitvoeren van dit programma werken we samen met inwoners, ondernemers en andere stakeholders. Bijvoorbeeld bij de buurtacties voor het verduurzamen van woningen, zonnepanelen projecten, stimuleren ‘steenbreek’ en fairtrade Krimpen. Dat betekent tegelijkertijd een afhankelijkheid van deze initiatieven. Goede communicatie en tools voor samenwerking zijn essentieel. Echte verandering vindt alleen plaats als inwoners, bedrijven en instellingen samen de verandering vormgeven. Digitale infrastructuur Het is belangrijk dat we focussen op het faciliteren van de digitale versnelling en integratie binnen Krimpen. Buiten de fysieke uitrol van nieuwe infrastructuren leidt dit ook tot nieuwe toepassingen en ontwikkelingen in het bedrijfsleven en de samenleving. Het leidt tot nieuwe mogelijkheden om waarde toe te voegen. Bestaande structuren worden doorbroken, bedrijven kunnen slimmer en efficiënter samenwerken en er ontstaan nieuwe initiatieven en economische mogelijkheden. Nieuwe digitale platforms maken het ook voor onze
inwoners mogelijk om samen maatschappelijke initiatieven te ontplooien en te ondernemen. Financiën en capaciteit Een goede financiële balans tussen de uitvoering van de verschillende projecten binnen de 3 onderwerpen is belangrijk. Het gaat niet alleen om structurele capaciteit, maar ook om het inhuren van advies en specifieke kennis die niet aanwezig is binnen de organisatie. Het behoud van die kennis wordt geborgd binnen de bestaande capaciteit. Ook biedt het programma ondersteuning aan innovatieprojecten en worden politieke ontwikkelingen binnen deze onderwerpen geborgd. De gemeente ondersteunt vanuit het programma stimuleringsmiddelen als leningen en subsidies. Innovatie Dit is naast samenwerking een andere belangrijke sleutel voor succes. Als we blijven doen wat we altijd al deden, krijgen we wat we nu hebben. Open staan voor andere zienswijzen, andere manieren van denken is noodzakelijk. Er is niet één antwoord op de opgave.
Voorwoord
Introductie
Infographic
Energie
Circulair
Klimaatadaptatie
Gezondheid en voedsel
Participatie en communicatie
Organisatie en financiën
Bijlagen
Het zijn verschillende alternatieven gezamenlijk die de doelstelling moeten verwezenlijken. Bestaande technologie is de start, innovatieve projecten en initiatieven gaan ons verder brengen. Ontwikkelingen op dit vlak gaan razendsnel. Zeker als het gaat om nieuwe vormen van circulaire productieprocessen en het opwekken van duurzame energie. Ook digitalisering zorgt voor nieuwe kansen. Tegelijkertijd brengt dit nieuwe vraagstukken met zich mee die om aanpassingen van ons beleid vragen. Door het dynamische karakter van het programma kunnen we ons snel aanpassen.
Financiën Voor het financiële overzicht van het programma Duurzaamheid is een tweedeling gemaakt in de benodigde aanvullende capaciteit voor de uitvoering (de programmaorganisatie) en in de middelen die nodig zijn om de acties uit het programma Duurzaamheid uit te kunnen voeren (programmabudget). Het financiële overzicht staat weergegeven in onderstaande tabel.
Voorwoord
Introductie
Infographic
Energie
Circulair
Klimaatadaptatie
Gezondheid en voedsel
Participatie en communicatie
Organisatie en financiën
Bijlagen
Programma Duurzaamheid 2050 – investeringen 2021 tot en met 2024 PROGRAMMA (VANAF MEI 2021)
2021
2022
2023
2024
TOTAAL OVER PROGRAMMADUUR
Communicatie/partipatie medewerker (0,8 fte)
€ 65.000
€ 90.000
€ 60.000
€ 60.000
€ 280.000
Projectleiding (variant 1), 1 fte
€ 69.440
€ 72.000
€ 72.000
€ 72.000
€ 305.000
Subtotaal programmaorganisatie (fte's)
€ 134.440
€ 162.000
€ 132.000
€ 132.000
€ 560.440
Thema Energie
€ 220.000
€ 181.900
€ 90.000
€ 81.600
€ 573.500
Thema Circulair
€ 17.000
€ 8.000
pm
pm
€ 25.000
Thema Klimaatadaptatie
€ 5.000
€ 10.000
€ 5.000
€ 5.000
€ 25.000
Thema Gezondheid en Voedsel
€ 8.000
€ 8.000
€ 7.000
€ 7.000
€ 30.000
Participatie/communicatiekosten
PROGRAMMAORGANISATIE
PROGRAMMABUDGET
€ 10.000
€ 40.000
€ 20.000
€ 20.000
€ 90.000
Overige kosten/onvoorzien
€0
€ 20.000
€ 30.000
€ 35.000
€ 85.000
Subtotaal programma budget
€ 260.000
€ 267.900
€ 152.000
€ 148.600
€ 828.500
Totale kosten programma Duurzaamheid
€ 394.440 € 429.900 € 284.000 € 280.600
€ 1.388.940
Dekking vanuit RREW uitkering van het Rijk
-€ 219.000
-€ 59.848
-€ 278.848
Dekking vanuit bestaande begroting
-€ 107.340
-€ 11.000
Voorgestelde dekking vanuit reserve Klimaatgelden
-€ 68.100
DEKKING
Totale dekking programma Duurzaamheid
-€ 11.000
-€ 11.000
-€ 140.340 -€ 68.100
-€ 394.440
-€ 70.848
-€ 11.000
-€ 11.000
-€ 487.288
€0
€ 359.052
€ 273.000 € 269.600
€ 901.652
BENODIGD EXTRA BUDGET
Voorwoord
Introductie
Infographic
Energie
Circulair
Klimaatadaptatie
Gezondheid en voedsel
Participatie en communicatie
Organisatie en financiën
Bijlagen
Capaciteit programma Duurzaamheid Voor 2021 is er 1,8 fte extra nodig die we tijdelijk in huren. Dit is nodig om voldoende capaciteit te hebben om invulling te geven aan de uitdagende opgave waar we voor staan. Voor de jaren daar na willen we deze tijdelijke capaciteit omzetten in structurele capaciteit voor minimaal de periode tot en met 2024. Het benodigde budget voor de duur van het programma 2021-2024 bedraagt € 560.440. Benodigde middelen programma Duurzaamheid Om de doelstellingen te realiseren is voor het programma Duurzaamheid 2021-2024 een totaal bedrag van € 828.500 nodig. Dat geld is nodig voor de uitvoering van de activiteiten van de 4 thema’s (energietransitie, circulair, klimaatadaptatie en gezondheid en voedsel). Financiële dekking Een deel van de in de duurzaamheidsagenda genoemde acties worden uitgevoerd binnen de lopende begroting. Voor een groot deel van de activiteiten bij het thema Energie hebben we in 2021 een bijdrage van € 278.848 toegekend gekregen via de Regeling Reductie
Energiegebruik Woningen (RREW). Ook is er vanuit de bestaande begroting € 107.340 beschikbaar. Naast de financiering van de activiteiten is er dus vooral nog geld nodig voor extra capaciteit. Daarom stellen wij de raad voor om in 2021 voor € 68.100 de reserve Klimaatgelden in te zetten. Voor de totale kosten vanaf 2022 hebben we nog geen sluitende dekking. Het nieuwe kabinet bepaalt hoeveel geld gemeenten vanaf 2022 krijgen voor de uitvoering van het Klimaatakkoord. In de Kadernota doen we een voorstel voor de jaren 2022 en verder. Als de benodigde middelen er niet of in beperkte maten komen stellen we prioriteiten in wat we wel of niet oppakken. En zijn we genoodzaakt activiteiten af te schalen of uit te stellen. De agenda is zo opgebouwd dat dit wel mogelijk is. Als dat zich voordoet kunnen we uiteraard niet binnen de gestelde tijd voldoen aan de voorgestelde ambitie en doelstellingen. Afspraken vanuit het Klimaatakkoord Veel van de activiteiten in dit programma vloeien voort uit het Klimaatakkoord. In het Klimaatakkoord
Voorwoord
Introductie
Infographic
Energie
Circulair
Klimaatadaptatie
Gezondheid en voedsel
Participatie en communicatie
Organisatie en financiën
Bijlagen
is afgesproken dat het Rijk een artikel 2 onderzoek uitvoert naar de kosten voor de uitvoering van het nationale Klimaatakkoord. Dit onderzoek is uitgevoerd door de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB). De resultaten van dit onderzoek zijn gepubliceerd. Ze onderscheiden hier 28 nieuwe of sterk geïntensiveerde taken voor gemeenten. Krimpen valt onder de noemer ‘kleine gemeente’. Maar ook Krimpen staat voor het uitvoeren van (bijna) al deze taken aan de lat. Geschat wordt dat voor de totale uitvoering van het Klimaatakkoord minimaal 6 tot 9 fte extra nodig is vanaf het ‘gemiddelde’ jaar 2024. Vanaf 2024 verwacht AEF dat de inzet minimaal gelijk blijft. Door op een slimme manier invulling te geven aan de extra taken wordt verwacht dat deze 6 tot 9 fte wellicht nog wat teruggedrongen wordt. Ook is het nog de vraag of al deze taken binnen de gemeentelijke organisatie uitgevoerd moeten worden. Dit neemt niet weg dat het uitvoeren van de door AEF geschetste taken duidelijk maakt dat het niet gaat om een simpele intensivering van een aantal taken en medewerkers die al actief zijn. Er is simpelweg sprake van een enorme toename van werkzaamheden die onlosmakelijk zorgt dat er meer inzet (in zowel capaciteit als harde euro’s) nodig is. In het rapport ‘Van Parijs
naar praktijk’ schrijft de ROB haar uiteindelijke advies aan het Kabinet. Het nieuwe kabinet bepaalt hoeveel geld gemeenten vanaf 2022 krijgen voor de uitvoering van het Klimaatakkoord. Dit is op z’n vroegst na de zomer bekent. Kwartier maken en aansluitend doorstarten In 2021 is een stevige impuls nodig om het programma te lanceren. De benoemde acties in de agenda moeten een vliegende start krijgen. Daarom vervult de programmamanager in het eerste half jaar de rol van kwartiermaker, zodat er een organisatie ontstaat die werk kan maken van de gestelde ambities. In dit eerste halfjaar komt de focus te liggen op het vormgeven van het programma team, jaarplanning maken en het inrichten van de overall communicatie. Dat laatste in samenwerking met een in te huren communicatie adviseur. Ook wordt gestart met het opstellen van het verhaal wat bij een klimaatneutraal en gezond Krimpen hoort.
Bijlagen
Voorwoord
Introductie
Infographic
Energie
Circulair
Klimaatadaptatie
Gezondheid en voedsel
Participatie en communicatie
Organisatie en financiën
Bijlagen
Relevante (beleids)documenten ENERGIE
KLIMAATADAPTATIE
Bomenbeleid Zonnepanelen
Beheerplan Water (2014)
Concept laadvisie (2020)
Groen beleids- en beheerplan (2020-2030)
Concept RES (2020)
Groen structuurplan (2009)
Economische agenda (2018)
Klimaatadaptatiestrategie (2020)
Frisse Scholen campagne (landelijk)
Kwaliteitsplan Beheer Openbare Ruimte (2014)
Green Deal verduurzaming schoolgebouwen (landelijk)
Meerjarenbegroting
Integraal huisvestingsplan 2019-2023
Nota Biodiversiteit (2019)
Meerjarenbegroting
Rioleringsplan (2017)
Programma Duurzame Mobiliteit MRDH (2020)
Stand van zaken Klimaatadaptatie (2018)
Verkeer- en vervoersvisie (2013)
Stedelijk Waterplan (2017)
Verkeer- en vervoersvisie (herziening 2020) Warmtetransitie (2019) Woonvisie (2021) CIRCULAIR
GEZONDHEID EN VOEDSEL
Afvalbeleid 2016-2020
Frisse Scholen campagne (landelijk)
Meerjarenbegroting
Nota Biodiversiteit (2019) Meerjarenbegroting
Voorwoord
Introductie
Infographic
Energie
Circulair
Klimaatadaptatie
Gezondheid en voedsel
Participatie en communicatie
Organisatie en financiën
Bijlagen
28 nieuwe of sterk geïntensiveerde taken voor gemeenten op basis van het Klimaatakkoord OVERKOEPELEND Monitoren en herijken RES Beheerplan Water (2014) GEBOUWDE OMGEVING
MOBILITEIT
Opstellen wijkuitvoeringsplan
Onderzoeken energiebehoefte laadinfra
Uitvoeren wijkuitvoeringsplan, begeleiden bewoners
Aansluiten bij regionale aanbesteding laadinfra
Samenwerken met corporaties en VvE’s
Opstellen regionaal programma emissieloos
Vergunningverlenen, handhaving, toezicht
Vormgeven zero-emissiezones
Verzorgen gemeentebrede communicatie (energieloket)
Handhaven zero-emissiezones
Verduurzamen eigen vastgoed
Extra aanpassen stedelijke infrastructuur
Verduurzamen maatschappelijk vastgoed
Stimuleren deelconcepten
Verduurzamen overige utiliteitsbouw
Verduurzamen eigen mobiliteit
Monitore en herijken transitievisie warmte
Klimaatneutraal inkopen Grond-Weg- Waterwerken Handhaven CO2-norm mobiliteit
INDUSTRIE
Handhaven CO2-besparingsplicht
LANDBOUW
Aansluiten bij programmatisch veenweidegebied Ondersteunen landbouwbedrijven Vergroten areaal natuur (ook op eigen grond) Aanpakken voedselverspilling
ELEKTRICITEIT
ONDERSTEUNENDE PROCESSEN
Stimuleren zonneweides
HR
Stimuleren windparken
Facilitair en ICT Juridische zaken Financiën en control Implementatiekosten