Bijlage 2. Begeleidende brief SAMH Programmabegroting 2027-2030

Aan de raden van de gemeenten Gouda, Krimpen aan den IJssel, Krimpenerwaard, Waddinxveen en Zuidplas

Gouda, 14 april 2026 ons kenmerk:

026.019

uw kenmerk: uw brief van:

behandeld door: telefoonnummer:

Coretta Bakker 0182-589812

betreft:

Programmabegroting 2027-2030

nvt nvt

Geachte leden van de gemeenteraad, Hierbij ontvangt u de ontwerp-Programmabegroting 2027–2030 van het Streekarchief Midden-Holland. Het dagelijks bestuur is voornemens deze begroting op 2 juli 2026 ter vaststelling aan het algemeen bestuur voor te leggen. Conform artikel 8 van de Gemeenschappelijke regeling Streekarchief Midden-Holland stellen wij u in de gelegenheid een zienswijze in te dienen op de ontwerpbegroting. Wij verzoeken u vriendelijk uw zienswijze uiterlijk 9 juni 2026 aan ons kenbaar te maken. Uw reactie kunt u richten aan het dagelijks bestuur van het streekarchief, ter attentie van Coretta Bakker, via c.bakker@samh.nl. Inhoudelijke koers: toenemende opgaven en verantwoordelijkheden Het Streekarchief Midden-Holland ontwikkelt zich in 2027 verder als een toekomstbestendige en innovatieve partner voor de aangesloten gemeenten. Deze ontwikkeling is een noodzakelijke reactie op: • • •

de voortgaande digitalisering van overheidsinformatie; de toenemende complexiteit van informatiehuishouding; strengere wettelijke eisen aan transparantie, openbaarheid en verantwoording.

Het streekarchief vervult hierin een essentiële rol bij het waarborgen van een betrouwbare overheid. Het duurzaam toegankelijk en vindbaar houden van informatie is een randvoorwaarde voor bedrijfsvoering, rechtszekerheid, democratische controle en historisch onderzoek.

blad 2 van 3

Tegelijkertijd groeit de rol van het streekarchief richting ambtenaren, inwoners en onderzoekers. De vraag naar digitale toegankelijkheid, herbruikbare data en publieksgerichte dienstverlening neemt toe en vraagt om blijvende investeringen. Toenemende druk door wettelijke en digitale ontwikkelingen De Programmabegroting 2027 laat zien dat de opgaven voor het streekarchief verder toenemen: •

•

•

Versnelling door gewijzigde Archiefwet De verkorting van de overbrengingstermijn van twintig naar tien jaar leidt tot een structureel hogere instroom van (digitale) archieven. Dit vraagt om intensievere begeleiding van gemeenten en verhoogt de werkdruk aanzienlijk. Dit geldt ook voor de Verbonden Partijen die het streekarchief hebben aangewezen als archiefbewaarplaats en waar het archieftoezicht intensiever voor wordt. Structurele opgave digitale archivering (e-depot) Het e-depot ontwikkelt zich van project naar structurele kerntaak. Dit brengt blijvende kosten met zich mee voor beheer, doorontwikkeling en aansluiting op gemeentelijke systemen. Als toevoeging op de Programmabegroting wordt een memo als bijlage meegestuurd, met een verduidelijking van de kostenstructuur per gemeente, zoals akkoord bevonden in ons algemeen bestuur. Toenemende eisen aan digitale toegankelijkheid en data Verdere digitalisering en het beschikbaar stellen van archieven als (linked) open data zijn noodzakelijk om aan maatschappelijke en bestuurlijke verwachtingen te blijven voldoen.

Tegelijkertijd constateren we dat het goed gaat met het streekarchief. Het behaalde een zeer goede score in de Kwaliteitsmonitor Dienstverlening. Deze monitor laat zien hoe bezoekers de dienstverlening ervaren van alle Nederlandse archieven. De resultaten tonen aan dat gebruikers tevreden zijn over onder andere de toegankelijkheid van informatie, de service door de medewerkers en de digitale voorzieningen. De positieve beoordeling bevestigt dat het streekarchief zijn dienstverlening goed op orde heeft. Ook het aantal vrijwilligers dat zich wil inzetten voor het nader toegankelijk maken van archiefbronnen groeit elk jaar. Zo ontstaat een grote betrokkenheid en verbinding met de regio en daarbuiten. Financiële kaders: spanning tussen realiteit en indexering De begroting 2027 is opgesteld op basis van de Financiële Kaderstelling Gemeenschappelijke Regelingen Hollands Midden (FKGR), met een gemiddelde indexering van 3,8% voor lonen en prijzen. Wij constateren dat de gehanteerde systematiek vanaf 2027, in tegenstelling tot voorgaande jaren gebaseerd op prijs BBP, aanzienlijk afwijkt van de feitelijk verwachte loonontwikkeling. De door het CPB verwachte loonstijging (circa 6,3% inclusief nacalculatie) ligt substantieel hoger dan de gehanteerde 4,53%.

Hierdoor ontstaat een reëel risico dat de indexering komende jaren niet toereikend is om de werkelijke (structurele) kostenstijgingen op te vangen. Het uitgangspunt van de FKGR is een waardevaste compensatie. Indien in de praktijk blijkt dat deze compensatie onvoldoende is, achten wij het noodzakelijk dat dit verschil alsnog wordt gecompenseerd.

blad 3 van 3

Zonder deze correctie ontstaat een structureel tekort dat buiten de invloedssfeer van het streekarchief ligt en feitelijk neerkomt op een impliciete bezuiniging. Kwetsbaarheid van de organisatie Het Streekarchief Midden-Holland is een compacte organisatie die grotendeels wettelijke taken uitvoert. De begroting biedt, ondanks de afgelopen jaren weer wat herstelde eigen vermogenspositie, nauwelijks ruimte voor het opvangen van tegenvallers. Tegelijkertijd zijn er meerdere risico’s die zich moeilijk laten beheersen, waaronder cao-ontwikkelingen en stijgende huisvestingslasten door geopolitieke en economische onzekerheden. In combinatie met de toenemende taken en verantwoordelijkheden betekent dit dat de financiële rek beperkt is. Verdere druk op de begroting zal direct gevolgen hebben voor de uitvoering van wettelijke taken, de ondersteuning van gemeenten en de kwaliteit en toegankelijkheid van informatie. Slot Met deze programmabegroting waarborgt het streekarchief de continuïteit van zijn dienstverlening en blijft het investeren in een toekomstbestendige informatievoorziening voor de regio. Voor verdere toelichting zijn wij uiteraard bereid met u in gesprek te gaan.

Met vriendelijke groet, Hoogachtend, Namens het dagelijks bestuur,

T. van Vugt, Voorzitter bestuur SAMH en wethouder gemeente Gouda

C.A. Bakker-Wijbrans, Secretaris en directeur-streekarchivaris

Bijlagen: • Programmabegroting 2027-2030 Streekarchief Midden-Holland • Memo verantwoording kostenstructuur e-depot 2027-2030