Bijlage 1. Cultuurvisie Cultuur is van ons allemaal

Cultuurvisie 2026-2035 Cultuur is van ons allemaal

Winterfair

Pasar Maluku

Inhoud

Voorwoord

4

1 Inleiding: cultuurbeleid voor de toekomst Hoe beleven we cultuur in Krimpen?

5 5

2 Waarom schrijven we deze cultuurvisie? Landelijke en lokale ontwikkelingen

7 7

3 Participatie en onderzoek Hoe hebben we de inwoners, organisaties en inwoners betrokken? Onderzoek: wie doet er mee aan cultuur?

9 9 9

4 Visie: Cultuur is van ons allemaal Wat is onze missie? De waarde van cultuur Doel: cultuur is van ons allemaal Pijler 1: Toegang tot cultuur voor iedereen Pijler 2: Nabijheid van cultuur Pijler 3: Zichtbaarheid van cultuur Pijler 4: Toekomstbestendigheid en kwaliteit van cultuur

10 10 10 13 13 14 14 14

5 Het culturele ecosysteem 5.1 Culturele infrastructuur met het ringenmodel Evenementen en festivals Letteren en media Cultureel erfgoed Beeldende kunst Cultuureducatie en amateurkunst Podiumkunsten Film

16 16 18 18 22 23 24 27 27

5.2 Gemeente als regisseur Cultuurcoach Vrijwilligers Verbinding tussen het sociaal domein en cultuur Professionele culturele voorzieningen Project- en erkenningssubsidies cultuur, cultureel erfgoed en evenementen Iedereen doet mee: voorzieningen minima Krimpen Ontmoet Fonds – initiatieven van en voor bewoners Accommodatiebeleid – Hart van Krimpen Regionale en provinciale samenwerking

27 29 29 29 30 30 30 30 30 31

6 Financiën 7 Bijlagen

32 32

3

Cultuurvisie 2026-2035

Voorwoord Met trots presenteren we u deze nieuwe cultuurvisie voor Krimpen aan den IJssel. De huidige cultuurnota richtte zich op een stevig cultureel fundament. In de afgelopen periode werden cultuureducatie in het onderwijs en succesvolle samenwerking in onze gemeente versterkt. Maar de uitdagingen zijn breder geworden. Er zijn verschillen in cultuurdeelname in onze gemeente. Kansen op het gebied van leefbaarheid, erfgoed­ beleving en talentontwikkeling benutten we nog niet volledig. En maatschappelijke opgaven vragen om een betere verbinding met cultuur. Met deze visie laten we zien hoe waardevol cultuur is voor ons dorp. Cultuur verbindt ons met elkaar. Met onze geschiedenis en met de plek waar we wonen. Het maakt Krimpen mooier, levendiger en inclusiever. Dagelijks zien we hoe belangrijk het is dat cultuur voor iedereen toegankelijk is. Voor de kinderen die op school hun talent ontdekken. Voor jongeren die zich willen uiten. Voor verenigingen en vrijwilligers die zich met hart en ziel inzetten. En voor de inwoners die willen genieten van een voorstelling, een tentoonstelling of muziek. Met deze nieuwe cultuurvisie bouwen we samen aan een cultuurbeleid dat ruimte biedt voor traditie én vernieuwing. In deze visie maken we een stevige verbinding met het sociaal domein en het onderwijs. We investeren in het welzijn van onze inwoners.

Daarom zetten we in op 4 pijlers: toegankelijkheid, nabijheid, zichtbaarheid en toekomstbestendigheid & kwaliteit.

4

Deze visie is ons kompas voor de komende jaren. Tegelijkertijd staan we voor financiële uitdagingen door een daling van de inkomsten uit het gemeentefonds. Hierdoor is het des te belangrijker is dat we gericht keuzes maken en duurzaam investeren. Niet alleen omdat cultuur waardevol is. Maar ook omdat het bijdraagt aan gezondheid, verbondenheid en leefbaarheid in Krimpen. Namens college van burgemeester en wethouders, Kirsten Jaarsma wethouder cultuur

Cultuur is van ons allemaal

1 Inleiding: cultuurbeleid voor de toekomst Deze Cultuurvisie Cultuur is van ons allemaal zet in op een levendig, inclusief en toekomstbestendig cultureel leven. Deze cultuurvisie geeft richting aan het cultuurbeleid van Krimpen aan den IJssel voor de komende 10 jaar (2026-2035). Ook evenementen en kunst in de openbare ruimte vallen binnen de reikwijdte van dit beleid. Onze visie laten we op 4 pijlers rusten: toegankelijkheid, nabijheid, zichtbaarheid en toekomstbestendigheid & kwaliteit. Dit sluit aan bij een advies van de Raad voor Cultuur. 1 Deze 4 pijlers vormen samen het fundament voor de vernieuwde aanpak.

Cultuurbeleid Cultuurbeleid gaat over alles wat de overheid doet om cultuur te ondersteunen en voor iedereen toegankelijk te maken. Het gaat zowel om het maken, meedoen als het beleven van cultuur. De taken zijn verdeeld tussen verschillende bestuurslagen: • Het Rijk zorgt voor het landelijke cultuurbeleid en ondersteunt grote instellingen in de culturele basisinfrastructuur (BIS), zoals rijksmusea en orkesten. • Provincies en gemeenten sluiten hierop aan met beleid dat past bij de eigen regio of plaats. • Gemeenten hebben een wettelijke taak voor ­voorzieningen als bibliotheken en lokaal erfgoed. Daarnaast nemen zij eigen ­initiatieven, bijvoorbeeld op het gebied van cultuur­educatie, tentoon­ stellingen, musea, theaters en evenementen. Het doel: cultuur dichtbij, aantrekkelijk en bereikbaar maken voor alle inwoners.

We willen de bestaande middelen gerichter en effectiever inzetten. Daarom nemen wij als gemeente hierin de regie. Zo hebben méér inwoners baat bij het gemeentelijke cultuurbeleid. Ook de inwoners die nu minder vanzelfsprekend meedoen. Het doel is een rijk, herkenbaar en uitnodigend cultuuraanbod, waarin traditie en vernieuwing samengaan. En waarin iedere Krimpenaar de kans krijgt mee te doen en zich cultureel te ontwikkelen.

Hoe beleven we cultuur in Krimpen? Krimpen aan den IJssel is een dorp met geschiedenis en een sterk karakter. Al bijna 750 jaar wonen hier mensen langs de dijken, omringd door rivieren, polders en weidse luchten. Vanuit die verbondenheid met het water ontstond een hechte gemeenschap die wist wat samenwerken betekende. Met als doel: het land droog te houden. Het dorp beschermen en elkaar helpen.

In de bijlage is een agenda opgenomen voor het eerste uitvoeringsjaar 2026. Zo geven we het nieuwe college daarna de mogelijkheid de nieuwe meerjarige ­uitvoeringsagenda te bepalen.

Wat ooit begon als een klein dijkdorp is uitgegroeid tot een levendige gemeente met een eigen identiteit. Vandaag is Krimpen een moderne gemeente, waarin de sporen van het verleden zichtbaar zijn. Bijvoorbeeld in de dijkwoningen, boerderijen en de verhalen van vroeger. Maar ook in de manier waarop mensen hier naar elkaar omkijken. Die geschiedenis is iets van toen en leeft voort in het erfgoed, de tradities en de cultuur van nu. Veel Krimpenaren zijn actief bezig met cultuur. Ze schilderen, maken muziek, dansen, spelen toneel, lezen, knutselen of verdiepen

5

Jongerentheater Quint – Oorlogswinter

Bloemenmarkt

Cultuur is van ons allemaal

zich in de lokale geschiedenis. Dit gebeurt vaak thuis of in informele groepjes, maar ook binnen verenigingen en stichtingen. Krimpen telt vele culturele organisaties op het gebied van erfgoed, muziek, beeldende kunst en toneel. Deze organisaties draaien grotendeels op de inzet van betrokken ­vrijwilligers. Zij zetten zich met hart en ziel in voor het culturele leven. Naast actieve beoefening is er ook een grote groep inwoners die graag cultuur beleeft. Zij bezoeken bijvoorbeeld theatervoor­ stellingen, concerten of tentoonstellingen. Soms in Krimpen, bijvoorbeeld in De Tuyter, de IJsseldijkkerk of het Streekmuseum. En soms in naburige steden als Capelle aan den IJssel of Rotterdam. De gemeente stimuleert het professionele culturele aanbod door 4 culturele instellingen een jaarlijkse subsidie te verstrekken. Dit zijn Bibliotheek aan den IJssel, Muziekschool Krimpen, ­Streekmuseum Krimpenerwaard en Stichting Synerkri. Cultuur speelt ook een belangrijke rol in het onderwijs. Alle leerlingen in het basis- en voortgezet onderwijs krijgen cultuurlessen. De scholen vullen de lessen zelf in en de gemeente ondersteunt met diverse programma’s. Formele instellingen, vrijwilligers­organisaties en informele ­initiatieven en de gemeente zelf vormen samen het culturele ecosysteem van Krimpen aan den IJssel.

Het culturele ecosysteem is het netwerk waarin inwoners, verenigingen, culturele instellingen, scholen en de gemeente samenwerken. Om zo cultuur toegankelijk, bereikbaar, zichtbaar én betekenisvol te maken voor iedereen.

1

2 Waarom schrijven we deze cultuurvisie? Omdat het culturele leven in Krimpen aan den IJssel gedurende de cultuurnota Culturele Kracht, Kleurrijk Krimpen (2019-2022, verlengd tot 2024) en de Evenementenvisie 2021 sterk veranderde. Dit komt onder andere door de gevolgen van de coronapandemie en maatschappelijke ontwikkelingen. Maar ook door veranderingen bij culturele organisaties, scholen en evenementenpartners. Er is in de afgelopen periode met succes begonnen met de landelijke regeling Cultuur­educatie met Kwaliteit in het primair onderwijs. Tegelijkertijd willen we meer sturen op bereik en de impact van het cultuuraanbod bij de beoordeling van subsidieaanvragen of het ondersteunen van nieuwe (tijdelijke) initiatieven. Dat alles vraagt om een ­heroriëntatie op de rol van ons als gemeente. We willen een actieve speler zijn en de regie voeren binnen het culturele ecosysteem van Krimpen aan den IJssel. Landelijke en lokale ontwikkelingen Er is landelijk steeds meer aandacht voor de rol van cultuur binnen het onderwijs en het sociaal domein. Deze trend sluit aan bij de landelijke koers, zoals verwoord in de Bestuurlijke Afspraken Cultuurbeoefening 2025–2028 tussen de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG), het Interprovinciaal Overleg (IPO) en het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW). 2 Daarin staan 3 ambities centraal:

Meedoen is de kunst van de Raad voor Cultuur (2014), Advies actieve cultuurparticipatie.

7

Cultuurvisie 2026-2035

1. Een sterk ecosysteem voor cultuurbeoefening. Iedereen moet cultuur kunnen beoefenen, ongeacht leeftijd, achtergrond of woonplek. Dat vraagt om een stevig netwerk van culturele voorzieningen, verenigingen en initiatieven. 2. De cultuur- en erfgoedbeoefenaar centraal. Het cultuurbeleid moet aansluiten bij de verschillende manieren waarop mensen cultuur beleven. Barrières worden in kaart gebracht en weggenomen. Hierdoor kunnen meer mensen actief meedoen. 3. Verbinding met maatschappelijke opgaven. Cultuur draagt bij aan sociale samenhang, mentale gezondheid en leefbaarheid. Daarom versterken we de verbinding tussen cultuur, zorg, welzijn en onderwijs verder.

Ook gemeentelijk zijn er beleidsontwikkelingen. De visie op het sociaal domein Samen op koers – voor een gezond en veerkrachtig Krimpen 2025-2030 stelden we onlangs vast. Een nota Inclusie bereiden we momenteel voor. De gemeentelijke Omgevingsvisie is in ontwikkeling. 4 Recent bepaalden we de Koers Omgevingsvisie Krimpen aan den IJssel. Daarin spreken we over gebiedswaarden en het ‘verhaal van Krimpen’. De cultuurvisie is geschreven in relatie tot deze gemeentelijke ontwikkelingen.

Met ‘cultuurbeoefening’ bedoelen we in deze bestuurlijke afspraken onder andere: cultuureducatie, cultuurparticipatie, amateurkunst, erfgoedactiviteiten en talentontwikkeling. Zowel in de vrije tijd als op school, door mensen die kunst en erfgoed beoefenen als hobby. In 2024 benadrukte de VNG in de Propositie Samen Cultuur Borgen 4 belangrijke speerpunten voor lokaal cultuurbeleid 3: −

−

−

−

Cultuurwaarde: de intrinsieke waarde van cultuur en de verbinding met andere domeinen. Cultuurstimulering: toegankelijke basisvoorzieningen en ondersteuning van amateurkunst, erfgoed en burgerinitiatieven. Cultuurspreiding: een culturele infrastructuur die aansluit bij de eigenheid van de gemeente en goede aansluiting van cultuureducatie. Cultuurfinanciering: meerjarige financiële afspraken.

8

2

3 4

Bestuurlijke afspraken cultuurbeoefening 2025-2028 Een leven lang cultuur en erfgoed beoefenen (VNG, IPO, OCW, januari 2025) Propositie Samen Cultuur Borgen van de VNG (2024) Koers van Krimpen aan den IJssel, tussentijdse hoofdlijnen voor de omgevingsvisie (30 april 2025)

Cultuur is van ons allemaal

3 Participatie en onderzoek Hoe hebben we de inwoners, ondernemers en organisaties betrokken? Voor de totstandkoming van deze cultuurvisie Cultuur is van ons allemaal voerden we in juni en juli 2025 een participatietraject uit. Dit bestond uit gesprekken met 70 betrokkenen. Met onder andere vertegenwoordigers van erfgoed- en amateurkunstorganisaties, culturele instellingen, jongeren, ondernemers en het sociaal domein. Ook hebben we een online peiling uitgezet via de Gemeentepeiler. Deze werd ingevuld door 365 inwoners.

studio en meer cultuurlessen op school. Ook de ­toegankelijkheid en betaalbaarheid van cultuur kwamen naar voren. Hierbij werd aandacht gevraagd voor regelingen, vervoersmogelijkheden en laagdrempelig aanbod. Tot slot werd het belang van erfgoed en identiteit benoemd, met meer zichtbaarheid voor lokale geschiedenis, maritiem erfgoed en archeologie. De resultaten uit de Gemeentepeiler sluiten hierbij aan. Inwoners noemden vooral betaalbaarheid, een centrale ontmoetingsplek, betere communicatie, meer aanbod voor jongeren en versterking van het erfgoed. Gezamenlijk leverde de participatie 4 prioriteiten op: toegankelijkheid, zichtbaarheid, jeugd en talentontwikkeling, en erfgoed en identiteit. Deze thema’s verwerkten we in deze visie. Onderzoek: wie doet er mee aan cultuur? We onderzochten hoe inwoners van Krimpen aan den IJssel omgaan met cultuur. Dit onderzoek pakten wij samen op met Kunstgebouw, de provinciale ondersteunings­ instelling voor cultuur in Zuid-Holland en R2 Research. Hiervoor gebruikten we het Culturele Doelgroepenmodel. 5 Daaruit onderscheiden we in hoofdlijnen 3 groepen:

Oogst- en streekmarkt 2025 bij Streekmuseum Krimpenerwaard.

Uit de gesprekken zijn 5 hoofdthema’s naar voren gekomen. Ten eerste benadrukten deelnemers het belang van samenwerking tussen organisaties, onderwijs, sociaal domein en gemeente. Ten tweede werd gewezen op de beperkte zichtbaarheid en vindbaarheid van het cultuuraanbod. Hiervoor is er behoefte aan een centrale en moderne communicatiestructuur. Een derde thema gaat over jongeren en talentontwikkeling, met suggesties voor eigentijdse voorzieningen zoals een streetartplek, muziek-

−

−

Een derde van de inwoners is ‘intensieve’ cultuurgebruiker. Zij bezoeken regelmatig musea, concerten of theaters en houden ook van experimenteel cultuuraanbod. Ze hebben een grote reisbereidheid voor cultuur. Een derde zit er tussenin en is ‘medium’ cultuurgebruiker. Zij zijn af en toe geïnteresseerd in cultuur. Ze hebben wel belangstelling voor cultuur, met name voor ontspanning of gezelligheid. Ze bezoeken eerder popfestivals, openluchtvoorstellingen of toegankelijke musea. Ze staan open voor nieuwe dingen, maar willen dat het aanbod herkenbaar en toegankelijk blijft.

9

Cultuurvisie 2026-2035

−

Een derde is ‘lichte’ cultuurdeelnemer. Het deelnemen aan cultuur is geen vaste gewoonte. Ze ervaren vaak drempels, zoals geld of afstand. Voor hen moet cultuur leuk, makkelijk bereikbaar en betaalbaar zijn. Ze nemen deel aan laagdrempelige cultuur in de nabije omgeving.

De gemeenteraad stelde eerder in het beleidskader voor het sociaal domein Samen op koers – voor een gezond en veerkrachtig Krimpen 2025–2030 vast dat gezondheid, sociale samenhang en gelijke kansen belangrijk zijn. Cultuur draagt daaraan bij. In een onderzoek ‘De prijs van samenzijn’ 6 wordt dit belang onderstreept. Mensen die vaker deelnemen aan sociale activiteiten ervaren een sterker sociaal netwerk, hogere levenstevredenheid en meer verbondenheid met de maatschappij. Het onderzoek wijst uit dat er een fundamentele menselijke behoefte is aan het gevoel ergens bij te horen. Het aangaan en onderhouden van sociale relaties – bijvoorbeeld via deelname aan culturele activiteiten – speelt daarbij een belangrijke rol. We willen daarom niet alleen ruimte bieden aan intensieve cultuurgebruikers, maar juist ook de lichte en medium gebruikers beter bereiken. Dat betekent dat we culturele organisaties aanmoedigen om meer toegankelijke en uitnodigende activiteiten te ontwikkelen. Dichtbij, betaalbaar en inclusief. Zo wordt cultuur voor iedereen beschikbaar. 5 6

Rapportage Culturele Doelgroepenmodel Krimpen aan den IJssel (2025, Kunstgebouw en R2 Research) De prijs van samenzijn en een onderzoek naar de kosten en baten van sociale activiteiten. Het is een verdiepings­ onderzoek van de Nationale Monitor Geldzorgen (augustus 2025). Dit verdiepingsonderzoek is uitgevoerd door het Kenniscentrum Psychologie en Economisch gedrag (www.kcpeg.nl) en Wijzer in geldzaken (www.wijzeringeldzaken.nl)

10

4 Visie: cultuur is van ons allemaal Wat is onze missie? Cultuur in Krimpen aan den IJssel verbindt, verrijkt en is er voor iedereen. Samen met inwoners, vrijwilligers en partners bouwen we aan een herkenbaar, uitnodigend en veelzijdig cultureel leven dat ruimte biedt aan traditie én vernieuwing. De waarde van cultuur Cultuur geeft ons dorp kleur en betekenis. Het maakt voelbaar wat onze gemeente bijzonder maakt: haar ligging aan de rivier, tussen stad en land en haar geschiedenis. Maar ook de verbondenheid van mensen die hier wonen en werken en voor elkaar zorgen. De kracht van cultuur is: verbeeldingskracht, oordeelsvermogen, creativiteit, symboliek, rituelen en het vermogen om verschil én verbinding tot uitdrukking te brengen.

In een gemeente met wortels in traditie en een kenmerkend dijkdorp-karakter, helpt cultuur inwoners om hun identiteit te ontwikkelen. Maar ook om hun stem te laten horen en zich verbonden te voelen met hun omgeving. Cultuur kan buurten aantrekkelijker maken en gemeenschappen samenbrengen. Het draagt daarmee bij aan leefbaarheid en veiligheid. Lokale initiatieven, muziekverenigingen, festivals en de inzet van vrijwilligers brengen mensen samen en versterken het gemeenschapsgevoel. Cultuur leert kinderen en jongeren om hun verbeelding in te zetten en uitdrukking te geven aan hun innerlijke wereld. We vinden goed cultuuronderwijs daarom erg belangrijk. De culturele programma’s voor het onderwijs ondersteunen scholen om cultuur een structurele plek te geven in het onderwijs. Ook in de vrije tijd zijn er ruime mogelijkheden om kunstzinnige talenten te ontwikkelen.

Wat is onze missie? Cultuur in Krimpen aan den IJssel verbindt, verrijkt en is er voor iedereen. Samen met inwoners, vrijwilligers en partners bouwen we aan een herkenbaar, uitnodigend en veelzijdig cultureel leven dat ruimte biedt aan traditie én vernieuwing.

↦

Waarden van cultuur

⤚⟶

Intrinsieke waarde Sociaal-maatschappelijk waarde Economische waarde

Doel: cultuur is van ons allemaal

⤚ ⟶ ⤚⟶

Het doel van deze cultuurvisie Cultuur is van ons allemaal is dat álle inwoners van Krimpen aan den IJssel kunnen meedoen aan cultuur.

⤚⟶ ↦ Pijler 1

Toegang tot cultuur voor iedereen

Pijler 2

Nabijheid van cultuur

Pijler 4

Toekomst­ bestendigheid en kwaliteit van cultuur

Pijler 3 Zichtbaarheid van cultuur

Muziekvoorstelling in De Tuyter

Krimpen Open Air

Cultuur is van ons allemaal

We erkennen in deze visie 3 onderling verbonden waarden van cultuur: −

−

−

De intrinsieke waarde. Cultuur maakt het mogelijk om te genieten, na te denken en jezelf te uiten. De sociaal-maatschappelijk waarde. Cultuur verbindt mensen met elkaar en vergroot kansen voor iedereen. Ook voor inwoners die nu nog niet vanzelfsprekend toegang hebben tot cultuur. Culturele activiteiten dragen bij aan positieve gezondheid, welzijn en actief burgerschap. De economische waarde. Cultuur versterkt het vestigingsklimaat voor inwoners én bedrijven. Cultuuraanbod, culturele voorzieningen en evenementen trekken bezoekers en vrijwilligers leveren een grote bijdrage aan het rijke culturele leven.

We zetten nadrukkelijk in op de sociaal-­ maatschappelijke waarde van cultuur (welzijn, jeugd, zorg en participatie). Dit sluit aan bij de cultuurpropositie van de VNG en het bestuurs­ akkoord van VNG, IPO en OCW. Doel: cultuur is van ons allemaal Het doel van deze cultuurvisie Cultuur is van ons allemaal is dat álle inwoners van Krimpen aan den IJssel kunnen meedoen aan cultuur (kunst, erfgoed en evenementen). Ongeacht leeftijd, achtergrond of persoonlijke situatie. Daarom bouwen we aan een cultureel ecosysteem dat toegankelijk, bereikbaar en zichtbaar is én betekenis heeft voor alle inwoners van onze gemeente.

Om dat doel te bereiken werken we met de 4 pijlers. De belangrijkste pijler is: toegang tot cultuur voor iedereen. De andere 3 pijlers helpen om deze toegang mogelijk te maken. Bijvoorbeeld door activiteiten dichterbij te brengen, cultuur beter zichtbaar te maken en kwaliteit te versterken. Hieronder lichten we de pijlers verder toe.

Pijler 1: Toegang tot cultuur voor iedereen Cultuur moet toegankelijk zijn voor alle inwoners, jong en oud. We richten ons ­nadrukkelijk op lichte en medium cultuur­ gebruikers. Bijvoorbeeld door fysieke, financiële en inhoudelijke drempels te verlagen. De intensieve cultuurdeelnemer weet de weg naar cultureel aanbod binnen en buiten de gemeente namelijk al goed te vinden.

Door samen te werken aan een sterk cultureel ecosysteem sluit cultuur beter aan op wat inwoners zoeken. Zo kunnen ook kinderen, jongeren en lichte- en medium cultuurgebruikers makkelijker meedoen. Dit vraagt ook aandacht voor kwetsbare groepen. Zoals kinderen in gezinnen met een laag inkomen, mensen met een beperkte geletterdheid en sociaal geïsoleerde inwoners. In Krimpen groeit 6% van de kinderen op in armoede. 7 Deze kinderen lopen extra risico op uitsluiting en hebben minder toegang tot cultuur. Om financiële drempels te verlagen, brengen we voorzieningen voor minima actief onder de aandacht. Veel inwoners weten niet goed wat er allemaal te doen is, of ervaren drempels om mee te doen. Bovendien heeft 13% van onze inwoners moeite met lezen en schrijven. 8 Voor hen is cultuur minder zichtbaar. Terwijl het ze juist kan helpen om taal te oefenen en nieuwe contacten te leggen. Ook zetten we in op gelijke ontwikkelkansen. Via een sterke sociale basis 9, gerichte ondersteuning en het stimuleren van deelname aan cultuur (en sport). Dit doen we in samenwerking met onderwijs, maatschappelijke organisaties en ­vrijwilligers. We werken aan een laagdrempelig cultuuraanbod voor kinderen en jongeren. Zowel op school als in hun vrije tijd. Buiten schooltijd is er aandacht voor talentontwikkeling en activiteiten die aansluiten bij hun interesses.

Jongeren krijgen de ruimte om zelf mee te denken en mee te

13

Cultuurvisie 2026-2035

doen. We willen ze ook culturele ­activiteiten laten maken en organiseren. Dit doen we vaak in samenwerking met het jeugd- en jongerenwerk, de muziekschool en Synerkri. Pijler 2: Nabijheid van cultuur Culturele voorzieningen dicht in de buurt zijn van groot belang voor deelname en de versterking van de sociale basis. We streven naar fysiek goed bereikbare activiteiten voor kinderen, jongeren, ouderen en kwetsbare groepen. Een centrale plek, waar bij voorkeur ook culturele instellingen gevestigd zijn, draagt bij aan de toegankelijkheid en zichtbaarheid van cultuur. Daarom willen we van het Raadhuisplein het Hart van Krimpen te maken.

De zichtbaarheid van het lokale culturele aanbod en het erfgoed willen we vergroten. Want het materiële en immateriële culturele erfgoed van de gemeente vergroot de ­aantrekkelijkheid van het dorp. Voor zowel inwoners als bezoekers. Er komt ook meer aandacht voor de zichtbaarheid van amateurkunst. Bijvoorbeeld door presentaties in de openbare ruimte en het delen van het lokale verhaal van Krimpen. Ook willen we inzetten op meer zichtbaarheid tijdens lokale evenementen. Denk aan de opening van het cultureel seizoen, de winterfair en de bloemetjesmarkt. Dit is een ideaal podium voor lokale muzieken dansverenigingen. De Uitagenda Krimpen is dé gids voor cultuur (en sport). Om jonger publiek te bereiken gaan we sociale media vaker en dynamischer inzetten. Ook blijven we de gemeentepagina in het Kontakt en het gemeentemagazine De Klinker actief inzetten voor mensen die minder digitaal vaardig zijn. Dit is een mooie plek om het culturele aanbod onder de aandacht van Krimpenaren te brengen. Het uitgangspunt is dat we de boodschap afstemmen op de doelgroep en het platform waar zij te vinden zijn.

Onthulling van eerste QR-schildje op het Raadhuisplein, in het kader van 80 jaar vrijheid in Krimpen aan den IJssel.

Culturele aanbieders stimuleren we ook om in samenwerking met organisaties in het sociaal domein activiteiten in de buurten te organiseren. Zo komt cultuur letterlijk dichterbij. Het wordt een vanzelfsprekend onderdeel van het dagelijks leven in Krimpen. Pijler 3: Zichtbaarheid van cultuur Zichtbaarheid is erg belangrijk om cultuur te laten leven in de samenleving.

14

Pijler 4: Toekomstbestendigheid en k ­ waliteit van cultuur We werken samen met culturele partners aan de toekomstbestendigheid en kwaliteit van het culturele aanbod. Inwoners en culturele partijen betrekken we actief bij het vormgeven van beleid. Culturele instellingen, het amateurkunstveld en het erfgoedveld moedigen we aan om vernieuwende verbindingen aan te gaan. Maar ook om (sociale) media beter te benutten, deskundigheid te bevorderen en maatschappelijk verantwoord te ondernemen. Met culturele organisaties die budgetsubsidie ontvangen, maken we vierjarige prestatieafspraken. Deze afspraken sluiten aan bij de pijlers uit de cultuurvisie.

Muziekschool – Popnight

Tentoonstelling 80 Jaar Vrijheid: Verhalen van Veteranen

Cultuurvisie 2026-2035

Om het bereik van cultuur inzichtelijk te maken, is het belangrijk om regelmatig te evalueren. We willen beter zicht op de ­effectiviteit van het cultuurbeleid. Dit bereiken we door regelmatig te monitoren wat de vierjarige prestatieafspraken opleveren. Zowel qua participatie als maatschappelijke impact. Deze inzichten zijn niet alleen waardevol voor het bijsturen van beleid en het maken van keuzes, maar dragen juist ook bij aan transparantie richting de inwoners en de gemeenteraad. Zo kunnen inwoners erop vertrouwen dat cultuur ook in de toekomst inspirerend, toegankelijk en van betekenis blijft voor Krimpen.

5 Het culturele ecosysteem Het culturele ecosysteem van Krimpen is een dynamisch netwerk van mensen, plekken en ideeën. Inwoners, verenigingen, culturele organisaties, onderwijs en de gemeente werken hierin samen aan hetzelfde doel: cultuur toegankelijk, bereikbaar en ­betekenisvol maken voor iedereen. Een sterk cultureel ecosysteem is meer dan een optelsom van de culturele organisaties. Het gaat vooral ook om de verbindingen die tussen mensen en organisaties ontstaan. In dit hoofdstuk beschrijven we eerst de culturele infrastructuur van voorzieningen en activiteiten met behulp van het ‘ringenmodel’ ontwikkeld door Cor Wijn in samenwerking met Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). 10 Daarna beschrijven we de rol van de gemeente als regisseur van cultuurbeleid.

5.1 Culturele infrastructuur met het ringenmodel Het ‘ringenmodel’ helpt gemeenten bij het beschrijven van hun culturele infrastructuur. Het onderscheidt 3 niveaus, afhankelijk van de schaalgrootte van een gemeente: − − −

7 8 9

Actieprogramma Armoede en Schulden 2021-2024 (Krimpen aan den IJssel, maart 2021) https://basisvaardighedeninzicht.nl/dashboard https://www.movisie.nl/artikel/wat-­sociale-basis-precies

16

Kernachtig cultuurbeleid – gemeenten met minder dan 30.000 inwoners. Uitgebreid cultuurbeleid – gemeenten met 30.000 tot 90.000 inwoners. Alomvattend kunst- en cultuurbeleid – gemeenten met meer dan 90.000 inwoners.

Het ringenmodel maakt inzichtelijk welke voorzieningen een gemeente minimaal zou moeten hebben. Dit is afhankelijk van het inwonertal. Hoe groter de gemeente, hoe breder het aanbod en hoe uitgebreider het beleid en budget. De ligging ten opzichte van buurgemeenten speelt daarin mee.

Cultuur is van ons allemaal

AK-verenigingen = Amateurkunstverenigingen AK-initiatieven = Amateurkunstinitiatieven KE = Kunsteducatie

17

Cultuurvisie 2026-2035

­Voorzieningen in de regio beïnvloeden namelijk de keuzes op lokaal niveau. Voor Krimpen betekent dit dat de nabijheid van Capelle aan den IJssel, de gemeente Krimpenerwaard en – op grote schaal – Rotterdam, met hun bredere culturele aanbod invloed hebben op de lokale keuzes. Het cultureel basispakket dat in een gemeente als Krimpen beschikbaar zou moeten zijn, omvat: − − − − − − −

Evenementen en festivals Letteren en media Cultureel erfgoed Beeldende kunst Cultuureducatie en amateurkunst Podiumkunsten Film

Hieronder laten we zien hoe die basis­­ infrastructuur in Krimpen kleur krijgt door concrete instellingen en activiteiten.

Evenementen en festivals Evenementen brengen mensen samen, vertellen (lokale) verhalen, brengen generaties bij elkaar en maken zichtbaar wat ons als gemeenschap verbindt. Of het nu gaat om muziek, dans, beeldende kunst of erfgoed. Ze spelen daardoor een belangrijke rol in het leven van veel inwoners. In Krimpen gaan evenementen samen met het lokale karakter. Denk aan de jaarlijkse Open Monumentendag, Koningsdag, het Midzomeravondconcert en de Bloemetjesmarkt. En ook nieuwere initiatieven zoals de Pasar Maluku, Krimpen Open Air, het Bierfestival en de Culturenmarkt. We zien evenementen als belangrijke dragers van cultuur, sociale cohesie en ontmoeting. Evenementen vormen de verbindende kracht tussen inwoners, generaties en gemeenschappen. We zetten evenementen in als middel voor verbinding, creativiteit

18

en participatie. We maken ruimte voor kleinschalige initiatieven en experimenten van jonge makers. We besteden aandacht aan doelgroepgerichte programmering in de wijken. We streven naar een toegankelijke en evenwichtige jaarkalender. Met plek voor feest, verdieping en representatie. Ook waarderen we de inzet van vrijwilligers en verenigingen daarbij. We werken aan ondersteuning op maat, passend bij de schaal van onze gemeente. Het Hart van Krimpen vormt de centrale locatie waar grote(re) evenementen samenkomen. Maar ook in de wijken stimuleren we buurtgerichte initiatieven die de betrokkenheid vergroten. We hebben een brede kijk op evenementen. Evenementen hebben niet alleen een cultureel doel. Het is ook een middel om te werken aan maatschappelijke vraagstukken. We zetten in op een duurzame, toegankelijke en dynamische evenementencultuur. Hierin is ruimte voor samenwerking, nieuwe inbreng en reflectie. Zo bouwen we aan een levendig, herkenbaar en inclusief Krimpen.

Letteren en media Bibliotheek aan den IJssel De bibliotheek is een belangrijke netwerkpartner in Krimpen. Het is daarmee onderdeel van de culturele en maatschappelijke basis. De bibliotheek draagt bij aan gelijke kansen voor iedereen en zet zich in op actief burgerschap en participatie. Het is een laagdrempelige en toegankelijke plek voor ontmoeting, ontwikkeling en toegang tot betrouwbare informatie.

In 2024 ondertekenden het Rijk, provincies, gemeenten en het openbare bibliotheek­ netwerk het vernieuwde ­Bibliotheekconvenant 2024–2027. 11 In lijn met dit convenant zet Krimpen zich in voor 3 centrale ­maatschappelijke opgaven:

Streekmuseum Krimpenerwaard

Muziekschool Krimpen

Dansstudio Krimpenerwaard

KinderMuziekFestival

Cultuur is van ons allemaal

1. Het bevorderen van een geletterde samenleving. 2. Het versterken van participatie in de informatiesamenleving. 3. Het stimuleren van een leven lang ontwikkelen. De bibliotheekopgave, zoals benoemd in het convenant, vraagt om blijvende gemeentelijke betrokkenheid en investeringsbereidheid. Binnen de kaders van de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) zetten wij ons actief in voor een professionele bibliotheek­organisatie die meebeweegt met de samenleving. We willen een bibliotheek die stevig geworteld is in lokale netwerken en nauw samenwerkt met het onderwijs, het sociaal domein en culturele partners. Zo blijft de bibliotheek een toekomstgerichte publieke voorziening die inwoners versterkt. De Netwerkagenda 2024–2027 geeft richting aan de uitvoering van de landelijke ambities. 12 De agenda is opgesteld samen met bibliotheken, provinciale ondersteunings­ instellingen (POI’s), de Koninklijke Bibliotheek, Vereniging van Openbare Bibliotheken en Stichting Samenwerkende POI’s Nederland. De agenda benoemt 4 belangrijke thema’s: 1. Gelijke kansen. 2. Digitale inclusie. 3. Maatschappelijke impact zichtbaar maken. 4. Een toekomstbestendige bibliotheeksector. Deze gezamenlijke opgaven sluiten nauw aan bij de lokale ambities op het gebied van inclusie, basisvaardigheden en participatie.

De bibliotheek helpt inwoners om volwaardig mee te doen in een steeds complexere samenleving. Ze zet in op kritisch burgerschap en participatie. Met de focus op ­taalontwikkeling, digitale vaardigheden en brede educatie (leven lang ontwikkelen). Door het vergroten van deze (kern)vaardigheden draagt de bibliotheek bij aan persoonlijke groei en het vergroten van zelfredzaamheid.

Lokale Omroep Krimpen Lokale Omroep Krimpen (LOK) is de lokale publieke omroep voor Krimpen aan den IJssel. De LOK speelt een verbindende rol in Krimpen aan den IJssel. Ze informeren en vermaken via radio, tv, nieuws, video’s en online uitzendingen. Vrijwilligers dragen bij aan de lokale omroep.

Gemeenten hebben volgens de Mediawet een instandhoudingsplicht voor de lokale publieke omroep. Dit betekent dat het college van B&W verantwoordelijk is voor de bekostiging van de lokale omroep. Als richtsnoer maakt de VNG jaarlijks het normbedrag per huishouden bekend voor de subsidie aan lokale omroepen. De Nederlandse Lokale Publieke Omroepen (NLPO) is de brancheorganisatie voor alle lokale publieke omroepen in Nederland. Zij deelden Nederland op in streekregio’s waarin ze samenwerking stimuleren. Samenwerking binnen zo’n streekregio is logischer qua nieuwsdekking, cultuur, infrastructuur en identiteit. Krimpen aan den IJssel is ingedeeld in de regio Zuid-Hollandse IJssel samen met Capelle aan den IJssel en Zuidplas. De lokale omroepen van Krimpen, Capelle en Zuidplas fuseren, volgens een aanpassing in de wet, in 2028 naar Streekomroep CKZ (Capelle, Krimpen en Zuidplas). De gemeenteraad houden we periodiek op de hoogte van de ontwikkeling. Uitagenda Krimpen De Uitagenda van Krimpen aan den IJssel is dé plek waar je alles kunt vinden over cultuur (en sport) in Krimpen aan den IJssel. Je vindt hier activiteiten en evenementen van alle in Krimpen actieve organisaties én de locaties waar alles te vinden is.

De Uitagenda Krimpen laat zien welke culturele activiteiten er in de gemeente zijn. Denk aan theatervoorstellingen, concerten,

21

Cultuurvisie 2026-2035

exposities, lezingen en workshops. De agenda zorgt ervoor dat meer mensen weten wat er te doen is. Zo wordt cultuur beter zichtbaar en makkelijker bereikbaar voor iedereen. De Uitagenda wordt steeds verbeterd. We passen de vormgeving aan voor mensen die slecht kunnen zien. We letten op kleuren en het soort beeldmateriaal. Om ook jongeren te bereiken, gebruiken we actief sociale media. We plaatsen berichten, foto’s en filmpjes. De websites van alle organisaties en locaties worden verbonden met de Uitagenda, die ook gekoppeld is aan KrimpenWijzer.

Cultureel erfgoed Streekmuseum Krimpenerwaard Het Streekmuseum Krimpenerwaard is gevestigd in een 17e-eeuwse boerderij (Rijksmonument). In het museum zijn ongeveer 70 vrijwilligers actief. Daarnaast werken er mensen via de dagbesteding in de museumtuin. De locatie is beschikbaar voor verhuur en wordt hier steeds vaker voor ingezet. Bijvoorbeeld bij evenementen als het Kindermuziekfestival en de zomereditie van de Oogst & Streekmarkt.

Mede door de evenementen kan het museum zich verheugen in goede bezoekersaantallen. Het aantal betalende bezoekers loopt hierop wat achter. De museumcollectie, met name in het depot, heeft het afgelopen jaar een kwalitatieve en kwantitatieve opschoning ondergaan. Hierdoor sluit het beter aan bij het beleid van het museum. Het Streekmuseum maakt momenteel zelf een nieuw beleidsplan. Hier spelen we als gemeente graag op in door het gezamenlijk uitwerken van scenario’s voor de toekomst. Hierbij brengen we 3 typen waarden van het museum in kaart: −

Sociaal-maatschappelijke waarde. De inzet van vrijwilligers, dagbesteding en de verbinding met lokale gemeenschappen

22

−

−

(zoals de Molukse gemeenschap). Museale en culturele waarde. De collectie, educatieve activiteiten en het publieksbereik. Economische waarde. De rol van het museum bij evenementen, verhuur en de organisatiekracht, aantrekkelijk voor toerisme.

Op basis van deze waarden en door de gemeente bepaalde beleidskaders worden deze toekomstscenario’s uitgewerkt. Vanuit de gemeente willen we in deze ontwikkeling in ieder geval aandacht voor het gehele (immateriële) culturele erfgoed van Krimpen. Historisch verhaal van Krimpen Krimpen aan den IJssel heeft een rijk verleden. De geschiedenis van de maritieme maak­­­ industrie in de Stormpolder. Het veenweide­ landschap. De groei als woongemeente. De religieuze gemeenschappen. Samen vormt dit een veelzijdig verhaal dat de identiteit van Krimpen mede bepaalt.

De Historische Kring Krimpen speelt hierin een belangrijke rol. We willen meer aandacht voor dit (immateriële) culturele erfgoed. Van de oorsprong van Krimpen via archeologische vondsten, het maritieme en agrarische verleden. Tot de demografische ­ontwikkeling en de invloed daarvan op het heden. Het Verdrag van Faro ondersteunt deze ontwikkeling. 13 De Molukse gemeenschap maakt al sinds de jaren 50 deel uit van Krimpen aan den IJssel. De gemeenschap draagt bij aan de culturele diversiteit en saamhorigheid in het dorp. Met hun wijk, kerk en jaarlijkse herdenkingen houden zij hun geschiedenis en tradities levend. Daarnaast maken meer inwoners met een migratieachtergrond deel uit van de Krimpense samenleving. Zij brengen hun eigen verhaal en geschiedenis mee. We erkennen de waardevolle bijdragen van al deze inwoners. We willen samen met deze

Cultuur is van ons allemaal

gemeenschappen werken aan zichtbaarheid en verbinding binnen het culturele leven van Krimpen. Monumenten en archeologie In de Omgevingsvisie benoemen we erfgoed, archeologie en cultuurhistorie expliciet als kwaliteiten die het waard zijn om te behouden en te versterken. Krimpen telt 14 rijks­monumenten. Hiervan is het merendeel gelegen aan en langs de IJsseldijk. Voorbeelden hiervan zijn de houten loodsen die deel uitmaken van het scheepswerfcomplex Van Duijvendijk. Maar ook een aantal boerderijen en het Gemaal Reinier Blok vallen hieronder.

inwoners met beperkte geletterdheid. Hierin komen erfgoed en taalontwikkeling samen. Sinds 2024 worden er bij diverse monumenten QR-schildjes geplaatst. Bezoekers kunnen met hun smartphone achtergrondverhalen, foto’s, filmpjes en podcasts over de locaties bekijken en beluisteren. Met deze digitale erfgoedbeleving sluit Krimpen aan bij een bredere ontwikkeling in de Krimpenerwaard. Ook de jaarlijkse Open Monumentendag draagt hieraan bij. Monumentale locaties openen dan hun deuren, met rondleidingen, boottochten en andere activiteiten die erfgoed tot leven brengen.

Daarnaast kent de gemeente diverse beeld­bepalende objecten die, hoewel niet aangewezen als rijks- of gemeentelijk monument, wel van cultuurhistorische waarde zijn. Denk hierbij aan de Molukse wijk en de Atoombunker. Krimpen aan den IJssel beschikt over een cultuurhistorische waardenkaart. Deze kaart helpt om waardevolle en beeldbepalende objecten te herkennen en te beschermen.

Samen met de cultuurcoach onderzoeken we de mogelijkheid van een erfgoedlijn Krimpen voor het onderwijs. In 2027 viert Krimpen haar 750-jarig bestaan met allerlei extra feestelijke activiteiten en evenementen. In dat jaar besteden we ook extra aandacht aan het culturele erfgoed.

Ook kent de gemeente een archeologische waardenkaart die inzicht geeft in gebieden met (mogelijke) archeologische betekenis. In het nieuwe omgevingsplan is rekening gehouden met de archeologische waarden. De kaart met ­archeologische verwachtingen kan veranderen. Deze veranderingen worden op een geschikt moment opgenomen in het omgevingsplan.

Beeldende kunst in de openbare ruimte In Krimpen komen landschap en gemeenschapszin samen. Kunst kan hier iets laten zien wat je niet meteen opmerkt: de geschiedenis van een plek, veranderingen in de samenleving, het bekende en het onbekende. Kunst is een openbare taal. Het kan zorgen voor betekenis, ontmoeting en verbeelding.

Educatief gebruik van erfgoed Erfgoed is niet alleen verleden tijd. Het biedt inspiratie en verbondenheid voor de toekomst. Daarom maken we het verleden zichtbaar en voelbaar voor inwoners en bezoekers. Denk aan ambachten en tradities, wandelingen langs historische plekken, en tentoonstellingen over de Stormpolder of verhalen van Krimpenaren zelf. Er zijn momenteel 7 historische wandelingen. Daarnaast zijn er taalwandelingen voor

Krimpen heeft meer dan 40 kunstwerken in de buitenlucht. Veel daarvan zijn gemaakt door regionale kunstenaars. De gemeente gaf hiervoor opdrachten, vaak samen met scholen en instellingen. De rijkdom aan kunst in de openbare ruimte in Krimpen is gerealiseerd met borgende programma’s zoals de 1% regeling bij de bouw van openbare gebouwen. We willen dat de kunst in de openbare ruimte ook in de toekomst belangrijk blijft. Kunst kan helpen om de toekomst

Beeldende kunst

23

Cultuurvisie 2026-2035

te laten zien die we samen willen maken. We zorgen daarom goed voor de kunst en we versterken de band met de omgeving. De gemeente ziet kunst als een manier om belangrijke onderwerpen in de samenleving zichtbaar te maken. Denk aan taalontwikkeling, mentale gezondheid, eenzaamheid of creatieve expressie. We willen dat bewoners zich mede-eigenaar voelen van de openbare ruimte. Daarom werken we aan tijdelijke én blijvende kunstprojecten. Met deze projecten zetten we in op samenwerking met bewoners, scholen, kunstenaars en instellingen. We proberen nieuwe vormen uit, zoals wijkkunstenaars, mobiele kunst­­ installaties en een legale plek voor graffiti (streetartplek). Zo bouwen we stap voor stap aan een cultuur van maken, kijken en delen. Niet alleen in het Hart van Krimpen, maar ook in de rest van het dorp. Ook brengen we de kunstcollectie in kaart en zorgen we goed voor het beheer en onderhoud. Kunst draagt bij aan de ontwikkeling van de ruimte in Krimpen. Daarvoor maken we plek in onze plannen en budgetten. Zo ontstaat kunst die past bij Krimpen: kleinschalig, mensgericht en met lef. Kunst die iets toevoegt aan de openbare ruimte. Tentoonstellingsruimte Momenteel zijn er beeldende kunsttentoonstellingen mogelijk in De Tuyter.

Cultuureducatie en amateurkunst Muziekschool Krimpen De Muziekschool Krimpen vervult al jarenlang een belangrijke rol in het culturele leven. Het is een plek waar jong en oud in aanraking komen met muziek. Het biedt een breed aanbod aan instrumentale en vocale lessen, ensembles en workshops. Hiermee draagt de muziekschool bij aan talentontwikkeling, persoonlijke groei en het stimuleren van creativiteit.

24

De muziekschool is toegankelijk voor inwoners van alle leeftijden en niveaus. Of het nu gaat om kennismaking met muziek voor jonge kinderen, verdieping voor gevorderde muzikanten, het geven van concerten in de theaterzaal van De Tuyter of een muzikale hobby voor volwassenen. De muziekschool is een plek waar muziek verbindt. De muziekschool zoekt actief de samen­­ werking op met het onderwijs, culturele partners en het sociaal domein. De muziekschool werkt bijvoorbeeld samen met Verpleeghuis Tiendhove. Hier verzorgt het een laagdrempelig muziekprogramma voor inwoners. Het door de muziekschool georganiseerde Kindermuziekfestival is een jaarlijks terugkerend evenement. Tijdens dit festival treden leerlingen van de vrijetijdslessen en de basisscholen op. Kijkend naar deze cultuurvisie is het wenselijk dat er meer verbinding is tussen muziekonderwijs onder schooltijd en lesmogelijkheden in de vrije tijd. Hierdoor stimuleren we meer kinderen om mee te doen. Cultuureducatie in het onderwijs We willen dat ieder kind en iedere jongere kan kennismaken met cultuureducatie en zichzelf hierin kan ontwikkelen. Die kennismaking begint vaak op school. Cultuureducatie voor het primair en voortgezet onderwijs is wettelijk verplicht. We hebben als taak een cultureel ecosysteem te bieden dat goed aansluit bij het onderwijs.

Zo maken we cultuureducatie en -participatie voor álle jongeren toegankelijk.

Cultuureducatie leert kinderen en jongeren om zich creatief te uiten, samen te werken, kritisch te denken en met een open blik naar de wereld te kijken. Schoolvakken focussen vaak op het juiste antwoord. Maar cultuur laat zien dat er meerdere manieren zijn om de werkelijkheid te begrijpen. Dit helpt hen oordelen te vormen, te improviseren

KinderMuziekFestival

Buitenbioscoop

Cultuurvisie 2026-2035

en betekenis te geven aan wat ze ervaren. Hierdoor leren kinderen en jongeren vaardigheden die hen kunnen helpen in deze samenleving staande te blijven. Het verder ontwikkelen van kunstzinnig talent vindt plaats in de vrije tijd van de leerlingen. Bijvoorbeeld bij de Muziekschool Krimpen, Muziekvereniging Concordia, Dansstudio Krimpenerwaard, Jongerentheater Quint en Jeugdtheater Hofplein. De activiteiten voor het onderwijs zijn onder meer: −

−

Cultuurmenu: een basisprogramma voor kennismaking met cultuur­ educatie. Het Cultuurmenu biedt kennismakingslessen op het gebied van erfgoed, theater, muziek, dans, literatuur, creativiteit, techniek, natuur, voeding en wetenschap. Cultuureducatie met Kwaliteit: Krimpen neemt sinds 2021 deel aan de landelijke regeling Cultuureducatie met Kwaliteit (CmK). Alle scholen in het primair- en voortgezet onderwijs kunnen meedoen aan de programma’s die hiermee worden gefinancierd. Het doel is het duurzaam versterken van de kwaliteit van het cultuuronderwijs. Bijvoorbeeld door het opstellen van visie en beleid in het primair onderwijs, deskundigheidsbevordering van leerkrachten en versterking van samenwerking tussen scholen en cultuuraanbieders.

Eind 2028 loopt de landelijke regeling Cultuureducatie met Kwaliteit af. Het is nog niet bekend of en hoe de regeling daarna wordt voortgezet. In samenspraak met het onderwijs oriënteert de gemeente zich in 2027 op de toekomst van cultuureducatie in het onderwijs in Krimpen. De cultuurcoach coördineert de cultuureducatie­activiteiten voor het

26

onderwijs. De komende tijd stelt de gemeente een Lokaal Educatieve Agenda (LEA) op, waarin cultuureducatie een plek kan krijgen. Dit doen we samen met de schoolbesturen en kinderopvang­ organisaties in Krimpen. Amateurkunst Krimpen aan den IJssel kent een levendig en rijk amateurkunstklimaat. Verspreid over uiteenlopende disciplines leveren verenigingen, stichtingen en ondernemers een waardevolle bijdrage aan het culturele leven in onze gemeente. Dit is vaak mogelijk door de inzet en het enthousiasme van vrijwilligers. Zij creëren ontmoetingsplekken waar talent kan groeien. Waar inwoners, jong en oud, samenkomen om cultuur te beleven en te beoefenen. Wat het amateurveld zo bijzonder maakt, is dat het niet alleen de actieve cultuurbeoefenaars bereikt. Het spreekt een breed publiek aan. Vaak gaat het om mensen die zichzelf niet direct als ‘cultuurliefhebber’ zien. Ze worden geraakt door bijvoorbeeld een optreden tijdens een lokaal evenement of een herdenking. Juist die laagdrempelig­ ­­heid en brede aantrekkingskracht maken de amateurkunst zo waardevol.

We erkennen de belangrijke rol die deze verenigingen en stichtingen spelen in het culturele ecosysteem. We willen hen de komende jaren daarom ook blijven ondersteunen. Dat gebeurt door faciliteiten toegankelijk te houden, door subsidies te verstrekken, samenwerking te stimuleren en waar nodig hulp te bieden. De cultuurcoach organiseert vanaf 2026 jaarlijks een bijeenkomst voor amateurkunstverenigingen en culturele stichtingen. Om zo de verbinding met het veld te versterken en actuele behoeften en kansen in beeld te brengen. Tijdens deze bijeenkomst komen verschillende thema’s aan bod. Bijvoorbeeld subsidiemogelijkheden, samenwerking, promotie en ruimtegebruik.

Cultuur is van ons allemaal

Zo werken we samen aan een krachtig en veerkrachtig cultureel netwerk.

Podiumkunsten Theaterprogrammering De theaterprogrammering in De Tuyter biedt een gevarieerd programma met professionele podiumkunsten, waaronder muziek en cabaret. Daarnaast worden er culturele activiteiten aangeboden zoals onder andere pubquizzen. De theaterfunctie zorgt voor culturele levendigheid in Krimpen. Het biedt bewoners de mogelijkheid om dicht bij huis te genieten van voorstellingen.

Synerkri maakt in opdracht van de gemeente het lokale theateraanbod en werkt samen met externe partners zoals Stichting Vier het Leven en de Krimpense Belbus. Deze samenwerking bevordert de toegankelijkheid van voorstellingen voor ouderen en mensen met een mobiliteitsbeperking. Kijkend naar deze cultuurvisie wordt er mogelijk een nieuw kader voor de ­prestatieafspraken met betrekking tot theaterprogrammering opgesteld. Oefenruimten Er kunnen oefenruimtes gehuurd worden in De Tuyter. De leerlingen van de muziekschool kunnen oefenen in de muziekschool op het moment dat de lesruimtes beschikbaar zijn.

Film In de Tuyter zijn er incidenteel filmvoorstellingen, 2 tot 3 keer per maand. Er is een vakantiebioscoop voor de jeugd. Conclusie van het ringenmodel De beschreven onderdelen vormen de culturele infrastructuur van Krimpen en het ringenmodel geeft daar structuur aan. De domeinen uit het ringenmodel lijken goed afgedekt in Krimpen. De aanwezigheid van de zelfstandige muziekschool en het

streekmuseum hebben alles te maken met de muzikale cultuur van de gemeenschap en de ligging van het dorp met het groene achterland. Er zijn beperkt filmvoorstellingen, zeker voor kinderen en jongeren is er weinig filmaanbod. Deze beschrijving laat zien wat er in Krimpen aanwezig is. Maar de kracht van een ecosysteem zit niet alleen in losse onderdelen: het is de manier waarop ­verbindingen worden gelegd, samenwerking tot stand komt en nieuwe initiatieven ontstaan. In dit vervolg gaat het daarom over de regierol van de gemeente, de verbindende rol van de cultuurcoach, de inzet van vrijwilligers en andere instrumenten om toegankelijkheid en verbindingen te stimuleren.

5.2 Gemeente als regisseur De infrastructuur vormt het fundament, het netwerk en de verbindingen zorgen voor leven en groei. Zo ontstaat een dynamisch cultureel ecosysteem waarin inwoners, ­organisaties en partners samen cultuur maken, beleven en doorgeven. We nemen als gemeente een actieve regierol binnen het culturele veld. Dat betekent dat we de voortgang van het doel uit de cultuurvisie bewaken. En we zorgen dat initiatieven aansluiten bij de 4 pijlers. Als regisseur coördineren en verbinden we zonder zelf de uitvoering over te nemen. We stimuleren de samenwerking tussen vrijwilligersorganisaties, culturele- en maatschappelijke partners en het onderwijs. Zo ontstaat er een sterk cultureel ecosysteem waarin partijen elkaar aanvullen en versterken. Daarnaast willen we inzicht in de effecten van het beleid. Dit doen we door onderzoek te doen naar de deelnemers binnen de 4 culturele organisaties met meerjarige prestatie­ afspraken. Naast financiële ondersteuning

27

Streekmuseum Krimpenerwaard

Kindervoorstelling Anansi de spin

Cultuur is van ons allemaal

biedt de gemeente samen met de cultuurcoach ook inhoudelijke ondersteuning. Bijvoorbeeld door het stimuleren van deskundigheidsbevordering, het versterken van vrijwilligerswerk en externe fondsenwerving. De volgende onderdelen – onder regie van de gemeente – beïnvloeden naast de culturele infrastructuur zoals hierboven beschreven het culturele ecosysteem van ons dorp. Cultuurcoach De cultuurcoach heeft de rol van verbinder tussen de vraag van de scholen en het aanbod van de (lokale) culturele instellingen. De coach ondersteunt de culturele (amateurkunst) organisaties als aanjager, verbinder en organisator. Synerkri verzorgt voor de gemeente sinds een aantal jaar de inzet van de cultuurcoach. Dit doen zij vanuit de Regeling Combinatiefuncties (door het Rijk en de gemeente Krimpen gefinancierd).

Vanaf 2026 richt de cultuurcoach zich ook op verschillende aanvullende taken. Hiervoor stellen we een nieuwe taakopdracht op met onder meer de volgende aandachtspunten: −

− − −

Initiëren van nieuwe samenwerkings­ projecten. Bijvoorbeeld tussen organisaties in het sociaal domein en het culturele veld. Verbeteren van de zichtbaarheid van amateurkunst en erfgoed. Jaarlijkse inspirerende bijeenkomsten voor amateurkunst- en erfgoedpartners. Adviseren bij fondsenwerving en het stimuleren en faciliteren van de ontwikkeling van vrijwilligers die in het culturele veld werken.

Vrijwilligers Vrijwilligers vormen een onmisbare schakel in het culturele leven. Zij dragen actief bij aan het organiseren, ondersteunen en toegankelijk maken van cultuur in de gemeente. Van inzet bij het Streekmuseum, de lokale omroep en bij amateurkunstverenigingen, tot het begeleiden van activiteiten in wijken en buurthuizen.

Vrijwilligers zijn op vele fronten actief. Deze inzet versterkt de sociale samenhang én het culturele aanbod in Krimpen. We erkennen het belang van vrijwilligers voor het slagen van het cultuurbeleid. KrimpenWijzer biedt ondersteuning bij het vinden en matchen van vrijwilligersfuncties. We hebben aandacht voor de verdere professionalisering hiervan. Ook kunnen culturele organisaties en initiatieven hier terecht voor hulp bij het werven van vrijwilligers. Om vrijwilligers binnen de culturele sector te versterken, zetten we in op scholing, begeleiding en waardering. Via de vrijwilligers­academie worden relevante trainingen aangeboden. Bijvoorbeeld op het gebied van publieksbegeleiding, veiligheid bij evenementen of het werken met kwetsbare doelgroepen. Culturele vrijwilligers betrekken we actief bij lokale evenementen, projecten en activiteiten. Met gerichte ondersteuning en waardering blijft vrijwilligerswerk in de cultuursector van ons allemaal. Verbinding tussen het sociaal domein en cultuur Hoe kunnen cultuur en het sociaal domein elkaar versterken? Stappen hiervoor worden in ieder geval door de 4 culturele ­instellingen gezet. Ook de samenwerking met verschillende organisaties, zoals bijvoorbeeld het jongerenwerk, onderwijs, welzijn en zorg dragen bij aan ontmoeting, zingeving en het vergroten van de sociale cohesie.

Door activiteiten, optredens en gezamenlijke initiatieven ontstaan verbindingen tussen inwoners. Deze verbindingen beginnen bij het maken van contact tussen de organisaties zelf. Door budgetten of locaties te combineren of gericht fondsen te werven, ontstaan er nieuwe mogelijkheden.

29

Cultuurvisie 2026-2035

De komende periode willen we een culturele denktank organiseren. Hierin komen vertegenwoordigers van het sociaal domein, culturele instellingen en beleidsmakers samen. Om zo te bouwen aan een duurzaam netwerk waarin kruisbestuiving, samenwerking en nieuwe ideeën centraal staan. Professionele culturele voorzieningen De 4 grote culturele instellingen brengen een waardevolle bijdrage aan het culturele aanbod in Krimpen. Hiervoor ontvangen ze jaarlijks subsidie van de gemeente en leggen hierover ook verantwoording af. Bibliotheek aan den IJssel, Muziekschool Krimpen, Streekmuseum Krimpenerwaard en Synerkri werken sinds 2020 samen. In 2024 tekenden zij het convenant Samenwerken voor een rijk cultureel klimaat. Om zo samen te bouwen aan een sterk en samenhangend cultuuraanbod in Krimpen aan den IJssel.

Het is hun gezamenlijke ambitie om cultuur toegankelijk te maken voor iedereen. Met alle activiteiten streven ze naar verbinding en participatie en faciliteren mogelijkheden voor persoonlijke ontwikkeling. In de lijn van deze cultuurvisie krijgt dit in de komende periode nog extra aandacht. Het doel is dat de 4 instellingen samen een zo breed en divers mogelijk publiek bereiken. Om zo het geheel van de inwoners van Krimpen te weerspiegelen. Project- en erkenningssubsidies cultuur, cultureel erfgoed en evenementen Binnen het cultuurbeleid is er bewust ruimte voor culturele projecten. Dit gebeurt met speciale projectsubsidies. Deze subsidies zijn bedoeld om meer mensen mee te laten doen aan cultuur. We vinden het belangrijk dat projecten voor iedereen toegankelijk zijn. Ook willen we dat ze verschillende groepen in de samenleving met elkaar verbinden.

We moedigen daarom samenwerking aan. Bijvoorbeeld met lokale organisaties, scholen, verenigingen of ondernemers. De gemeente

30

geeft ook projectsubsidies aan evenementen. Deze steun is een aanvulling op de vaste culturele voorzieningen. Zo is er ruimte voor nieuwe ideeën die passen bij wat er nu speelt. Er zijn ook ‘erkenningssubsidies’. Die zijn bedoeld voor verenigingen met amateurkunst en de Lokale Omroep Krimpen. Iedereen doet mee: voorzieningen minima Het Iedereen doet mee fonds helpt inwoners met een laag inkomen. Zo kunnen zij toch meedoen aan sportieve, sociale en culturele activiteiten. Denk aan contributie voor een muziekvereniging, een creatieve cursus of een lidmaatschap van een culturele organisatie. In Krimpen is de Rotterdampas momenteel ook beschikbaar. Deze pas geeft korting op veel culturele en recreatieve activiteiten in de regio.

We werken aan een nieuwe nota over bestaanszekerheid met een evaluatie van bestaand beleid. Die nota stellen we in 2026 vast. We kijken of er ook andere fondsen zijn die kunnen helpen. Alle mogelijkheden nemen we mee in de nieuwe nota. Krimpen Ontmoet Fonds – initiatieven van en voor bewoners Het fonds Krimpen ontmoet! is er om nieuwe ontmoetingsplekken en -momenten te creëren voor inwoners van Krimpen. Het fonds ondersteunt initiatieven van inwoners die zorgen voor een sterkere verbinding tussen de Krimpenaren. Vanuit het fonds Krimpen ontmoet! krijgen deze initiatieven financiële ondersteuning. Dit kunnen initiatieven zijn die in de openbare ruimte of binnen openbare gebouwen plaatsvinden. Accommodatiebeleid – Hart van Krimpen Het centrum van Krimpen is in de jaren 60 tot 80 gebouwd als een winkelgebied.

De gemeente wil van het Raadhuisplein een echt Hart van Krimpen maken. Een plek waar

Cultuur is van ons allemaal

mensen samenkomen en waar verbinding en ontmoeting centraal staan. Als culturele organisaties daar een plek krijgen, wordt cultuur beter zichtbaar en ­toegankelijk. Dat zorgt ook voor meer levendigheid in Krimpen. De bibliotheek heeft samen met andere partijen een plan gemaakt. Het idee is om het gebouw aan Raadhuisplein 4 om te vormen tot de ‘huiskamer van het dorp’. De huidige locatie van de bibliotheek in De Tuyter past niet meer bij wat een moderne bibliotheek nodig heeft. Voor de wettelijke taken en extra afspraken uit het landelijke convenant en de netwerkagenda is een nieuwe, toekomstbestendige plek nodig. We onderzoeken momenteel wat de verhuizing van de bibliotheek naar Raadhuisplein 4 betekent voor de toekomst van De Tuyter en achterblijvende huurders.

Krimpen doet daarnaast mee aan overleggen en erfgoedtafels over de erfgoedlijn Maritieme industrie. Deze erfgoedlijn vertelt het verhaal van de maritieme industrie langs het water van Hoek van Holland tot Gorinchem. Deze samenwerking helpt om het maritieme karakter van Krimpen beter zichtbaar te maken. Ook zorgt het voor verbinding met regionale en provinciale verhalen.

Regionale en provinciale samenwerking Een cultureel ecosysteem houdt niet op bij de gemeentegrens. Inwoners maken gebruik van voorzieningen in de regio en instellingen zoeken samenwerking met partners buiten Krimpen. Zoals het Ringenmodel laat zien zijn Krimpenaren niet alleen aangewezen op culturele activiteiten in Krimpen zelf, maar ook op mogelijkheden bij buurgemeenten. De gemeente Krimpen aan den IJssel wil de komende jaren meer samenwerken met regionale en provinciale partners. Door kennis, ervaring en ideeën te delen, kunnen we onze doelen bereiken.

Een belangrijke partner is het provinciale Erfgoedhuis Zuid-Holland. Deze organisatie helpt gemeenten met erfgoedtaken. Op het gebied van cultuureducatie en cultuur­ participatie werken we samen met het provinciale Kunstgebouw. Dit gebeurt onder andere binnen het programma Cultuur­ educatie met Kwaliteit. Kunstgebouw heeft ook geholpen met een gebiedsanalyse en het Culturele Doelgroepenmodel.

10 https://www.corwijn.nl/home/22 11 https://www.debibliotheken.nl/documenten/bibliotheekconvenant-2024-2027/ 12 https://www.debibliotheken.nl/informatie/netwerkagenda-2024-2027/ 13 Verdrag van Faro uit 2025: dit verdrag stelt de mens en hun relatie met het erfgoed centraal. Zie: https://www.cultureelerfgoed.nl/onderwerpen/ erfgoedparticipatie-faro/verdrag-van-faro

31

Cultuurvisie 2026-2035

6 Financien Uitgangspunt is een ongewijzigde begroting 2025-2028 (zie bijlage 4). Tenzij er in het kader van de voorzieningendiscussie of ­noodzakelijke gemeentelijke bezuinigingen anders wordt besloten. Deze visie biedt voldoende handvatten om zo’n discussie te voeren en besluiten te nemen. Binnen de huidige begroting zijn er voldoende mogelijkheden om door enkele verschuivingen en door goede samenwerking met andere beleidsterreinen tot een effectiever cultuurbeleid te komen. Indien nodig worden deze aanpassingen budgetneutraal opgenomen in de begroting of een begrotingswijziging.