Bijlage 1. Bepaling profielen en sturingsarrangementen

Bepaling profielen en sturingsarrangementen (herijking)

Financieel verdiepingsonderzoek Team BJZ Team Financiën

Gemeente Krimpen aan den IJssel, maart 2024

1. Inleiding Voor u ligt het rapport van het financiële verdiepingsonderzoek 2023 van de gemeente Krimpen aan den IJssel. Hierin maken wij als het ware een foto. Dit betreft een momentopname. Op basis van dit rapport doet de gemeenteraad van de gemeente Krimpen aan den IJssel een uitspraak over de toe te passen sturingsarrangementen ten aanzien van de verbonden partijen waarin de gemeente deelneemt voor de komende twee jaar. De gekozen sturingsarrangementen zijn voor intern gebruik. En geven aan hoe wij onze relatie met individuele verbonden partijen gaan monitoren. Dit onderzoek betreft een herijking van een eerdere bepaling van sturingsarrangementen. Met de keuzes wordt de mate van betrokkenheid en aandacht voor een verbonden partij bepaald. De bepaling van risicoprofielen en sturingsarrangementen is een uitwerking van de Nota verbonden partijen, zoals in juni 2016 vastgesteld door de gemeenteraad van Krimpen aan den IJssel (zaaknummer 395148). Met het vaststellen van de Nota verbonden partijen is een keuze gemaakt voor een afwegingskader voor het aangaan en beëindigen van relaties met verbonden partijen en is een instrumentarium voor de sturing met betrekking tot verbonden partijen vastgesteld, in de vorm van een systematiek van risicoanalyse en sturingsarrangementen. Ook is een ‘governance’ voor verbonden partijen geformuleerd. Dit voor meer grip op samenwerkingsverbanden.

Dit rapport is de uitkomst van een proces van positiebepaling, waarbij de risicoscan van de verbonden partij besproken is door de accounthouder, de financieel adviseur, de portefeuillehouder en de auditcommissie. Tevens is gebruik gemaakt van informatie uit de jaarrekeningen van 2022 en de begrotingen van 2024 van zowel gemeente alsook de verbonden partijen. Het bevat de eigen inschatting van de gemeente Krimpen aan den IJssel van het risicoprofiel en het volgens haar daarbij passende instrumentarium. Het is geen binair instrument dat onafwendbaar tot een bepaalde keuze leidt. Als dit aan de orde is, wordt er een kanttekening geplaatst om een afwijking van het arrangement te verantwoorden. In de Kadernota, de begroting en de jaarrekening van de gemeente is overigens ook jaarlijks aandacht voor verbonden partijen en het financieel verloop bij de verbonden partijen. Zo bevat de begroting een Risicokaart verbonden partijen en de jaarrekening een paragraaf waarin het weerstandsvermogen en de risicobeheersing met de risico’s van de gemeenschappelijke regelingen die geheel of gedeeltelijk van toepassing zijn voor de gemeente Krimpen aan den IJssel worden toegelicht. Tevens is er een paragraaf verbonden partijen waarin de deelnemingen zijn opgenomen.

2. Verbonden partijen Onder de verbonden partijen van de gemeente Krimpen aan den IJssel vallen gemeenschappelijke regelingen en (privaatrechtelijke) deelnemingen. Bij het aansturen van verbonden partijen is het van belang dat afspraken over taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden, financieel en bestuurlijk worden nagekomen. De bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen bij elkaar hebben bij de gemeente Krimpen aan den IJssel een begrotingsomvang van ongeveer 20% van de begroting. Gemeenschappelijke regelingen Deelname aan een gemeenschappelijke regeling is een manier om een gemeentelijk doel effectiever te bereiken in een ‘dynamisch’ speelveld van steeds meer samenwerkende (lagere) overheden. In het algemeen gaat de gemeente een relatie met een gemeenschappelijke regeling aan, omdat zij verwacht dat de gemeenschappelijke regeling dezelfde activiteiten effectiever en beter kan uitvoeren. Daarnaast worden risico’s gespreid en gedeeld met andere deelnemers én ontstaat er een kwaliteitsvoordeel als de gemeenschappelijke regeling kennis in huis heeft die de gemeente zelf niet (meer) heeft. Ook ontstaat er vaak grotere effectiviteit en bestuurlijke slagkracht, waardoor nieuwe activiteiten sneller kunnen worden gerealiseerd.

Tegelijkertijd kiest de gemeente er bij gemeenschappelijke regelingen bewust voor om zelf invloed te houden, omdat deze activiteiten te kwetsbaar zijn om volledig uit te besteden. Deelnemingen De (privaatrechtelijke) deelname in het aandelenkapitaal van een aantal vennootschappen vloeit vooral voort uit de maatschappelijke belangen die door deze vennootschappen worden/werden nagestreefd. De gemeente Krimpen aan den IJssel had in 2023 deelnemingen in een viertal ondernemingen. Overzicht Bij deze gemeenschappelijke regelingen is de gemeente aangesloten: Gemeenschappelijke Regeling

Programma

Begroting 2024

GR MRDH

Maatschappelijk domein

€ 87.633,-

GR DCMR

Bestuur en veiligheid

€ 658.646,-

GR Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond GR IJSSELgemeenten

Bestuur en veiligheid

€ 1.907.310,-

Sociaal domein en Overhead

€ 5.361.500,-

Vorm

Openbaar Lichaam (Gemengde regeling: Raadsregeling, collegeregeling, burgemeestersregeling) Openbaar Lichaam (Gemengde regeling: Raadsregeling, collegeregeling) (Gemeenten samen met provincie.) Openbaar Lichaam (Collegeregeling) Bedrijfsvoeringsorganisatie (Collegeregeling)

GR PROMEN

Sociaal domein

€ 2.056.000,-

GR Groenalliantie Midden-Holland

Maatschappelijk domein

€ 233.000,-

GR IBKW

Ruimtelijk domein

€ 941.228,-

GR Streekarchief Midden-Holland

Overhead

€ 182.169,-

GR GGD Rotterdam Rijnmond GR GRJR

Sociaal domein

€ 325.096,-

Sociaal domein

€ 7.066.974,-

GR Beschermd Wonen regio Rotterdam

Sociaal domein

€0

Openbaar Lichaam (Collegeregeling) Openbaar Lichaam (Gemengde regeling: collegeregeling en raadsregeling) Bedrijfsvoeringsorganisatie (Collegeregeling) Openbaar Lichaam (Gemengde regeling: raadsregeling, collegeregeling) Openbaar Lichaam (Collegeregeling) Openbaar Lichaam (Collegeregeling) Centrum gemeente (Collegeregeling)

Van deze vennootschappen is de gemeente aandeelhouder: Deelneming

Nominale deelname

BNG bank

Dividend 2022

32799

€ 75.000,-

Oasen

29

€0

Cyclus

29200

€0

Stedin

33.751 (plus 5382 cumulatief preferente aandelen)

€ 83.000,-

Vorm Naamloze vennootschap Naamloze vennootschap Naamloze vennootschap Naamloze vennoorschap

Niet meegenomen in de analyses In de analyses zijn samenwerkingsverbanden die geen gemeenschappelijke regeling zijn of die niet zijn ondergebracht bij een bestaande gemeenschappelijke regeling niet meegenomen. Deze samenwerkingsverbanden functioneren op basis van apart afgesloten bestuursovereenkomsten of vanwege een wettelijke plicht. Dit betreft: •

•

Samenwerkingsverband wonen regio Rotterdam Dit samenwerkingsverband heeft betrekking op afstemming tussen wethouders Wonen in de regio. Het samenwerkingsverband heeft een klein stafbureau, waarvan de kosten over de deelnemers worden verdeeld. Onze jaarlijkse bijdrage bedraagt € 14.580,-. Het deelnemingspercentage van Krimpen aan den IJssel is 2,9%. Samenwerking leerplicht met Capelle aan den IJssel Deze samenwerking ziet op het samen optrekken van de leerplichtambtenaren van de

•

gemeenten Krimpen aan den IJssel en Capelle aan den IJssel. De leerplichtambtenaren zijn in beide gemeenten bevoegd. De gemeente Krimpen aan den IJssel brengt de eigen leerplichtambtenaren in en draagt de eigen kosten voor dit taakveld. Centrum voor Jeugd en Gezin Een CJG richt zich op kinderen en jongeren van -9 maanden tot 23 jaar, en hun ouders. Het Het valt onder het programma Sociaal Domein en bundelt de lokale functies en taken op het gebied van gezondheid, opgroeien en opvoeden. De bijdrage van Krimpen aan den IJssel bedraagt in 2024 € 1.084.000,-. Het CJG is voor de gemeente wettelijk verplicht op basis van de Jeugdwet.

3. Risico bepaling Risicoprofiel Om het risico profiel van een verbonden partij te bepalen wordt een analyse van de structuur van de risico’s van de verbonden partij uitgevoerd. Hieronder een schematische weergave van de risicoprofielen van de Nota Verbonden Partijen met bijbehorende score.

Verbinding risicoprofiel en arrangementen In onderstaand schema zijn de drie risico arrangementen uit de Nota Verbonden Partijen opgenomen. Risico

Arrangement

Speciaal

1. Laag 2. Laag/Gemiddeld 3. Gemiddeld 4. Gemiddeld/Hoog 5. Hoog

Basis arrangement

Maatwerk

Plus arrangement Compleet arrangement

4. Sturingsarrangementen Hieronder zijn de sturingsarrangementen uit de Nota Verbonden Partijen in tabelvorm opgenomen. Onderscheid is gemaakt tussen de kaderstellende rol en de controlerende rol van de gemeenteraad.

Basis

Kaderstellende rol raad

Controlerende rol raad

Begroting VP met ambtelijk advies in college;

Jaarstukken VP met ambtelijk advies in college;

In paragraaf VP een risicoanalyse en vaststelling arrangement;

In jaarstukken legt college verantwoording af aan Raad over de VP’s; Actieve informatieplicht college: belangrijke gebeurtenissen via RIB of RM naar Raad.

Zienswijze begroting VP; Jaarlijkse raadsvergadering VP over risicoanalyse Plus

Compleet

Hogere frequentie bestuurlijke en ambtelijke overleggen.

Alle PenC documenten met ambtelijk advies in college;

Nog hogere frequentie bestuurlijke en ambtelijke overleggen;

In aparte berap legt college verantwoording af aan Raad bij VP’s met risicoclassificatie gemiddeld en hoog. Het college informeert Raad via een RIB over alle PenC documenten van de VP; Periodieke tussentijdse informatieplicht van college aan Raad over de VP.

Organiseren van actieve dialoog tussen Raad en VP o.a. door Directie VP uit te nodigen in Raad.

5. Individuele risicoanalyses en bepaling sturingsarrangementen 2024 (Gemeenschappelijke Regelingen) 5.1 GR MRDH Het doel van GR MRDH is: De Metropoolregio heeft tot taak, met inachtneming van hetgeen bij wet en in deze regeling is bepaald, het bevorderen van de samenwerking tussen de gemeenten met het oog op een voorspoedige ontwikkeling in het gebied en het beheer van de aan de regio toevertrouwde voorzieningen. Dit op de gebieden ‘verkeer en vervoer’ en ‘het economisch vestigingsklimaat’. Haar vestigingsplaats is Rotterdam. Het aantal deelnemers bedraagt 21. Voor de uitgevoerde risicoanalyse, zie bijlage 5.1.

5.2 GR DCMR Het doel van GR DCMR is: De DCMR is de gezamenlijke omgevingsdienst van de provincie ZuidHolland en 13 gemeenten. Haar vestigingsplaats is Schiedam. Het aantal deelnemers bedraagt 14. Voor de uitgevoerde risicoanalyse, zie bijlage 5.2.

5.3 GR Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond Het doel van GR Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond is: De Veiligheidsregio behartigt de belangen van de deelnemende gemeenten op de volgende terreinen: a. de brandweerzorg; b. de rampenbestrijding en crisisbeheersing; c. de geneeskundige hulpverlening; d. ambulancezorg en de meldkamer Ambulancezorg; e. het voorzien in de meldkamerfuncties Haar vestigingsplaats is Rotterdam. Het aantal deelnemers bedraagt 13. Voor de uitgevoerde risicoanalyse, zie bijlage 5.3.

5.4 GR IJsselgemeenten Het doel van GR IJsselgemeenten is: Doel van de regeling is het bewerkstelligen van een kwalitatief hoogwaardige en doelmatige uitvoering van de door de deelnemers aan IJSSELgemeenten opgedragen taken. De opgedragen taken betreffen ICT en sociale zaken. Haar vestigingsplaats is Capelle aan den IJssel. Het aantal deelnemers bedraagt 3. Voor de uitgevoerde risicoanalyse, zie bijlage 5.4.

5.5 GR Promen Het doel van GR Promen is: Promen heeft tot doel het op een bedrijfsmatig verantwoorde wijze uitvoering te geven aan de Wet sociale werkvoorziening, alsmede aan de voorziening gericht op arbeidsinschakeling zoals bedoeld in artikel 7, lid 1, onder a, van de Participatiewet. Haar vestigingsplaats is Gouda. Het aantal deelnemers bedraagt 8. Voor de uitgevoerde risicoanalyse, zie bijlage 5.5.

5.6 GR Groenalliantie Midden-Holland Het doel van GR Groenalliantie Midden-Holland is: De regeling is getroffen ter behartiging van de bovengemeentelijke belangen inzake het beheer en de ontwikkeling van groengebieden binnen het werkgebied van de Groenalliantie, daaronder begrepen het behoud en de versterking van de groenen recreatieve verbindingen, de landschappelijke kwaliteiten van en de biodiversiteit binnen de groengebieden, alsmede de bevordering van de leefbaarheid en de toeristische aantrekkingskracht daarvan. Haar vestigingsplaats is Gouda. Het aantal deelnemers bedraagt 5. Voor de uitgevoerde risicoanalyse, zie bijlage 5.6.

5.7 GR IBKW Het doel van GR IBKW is: Het doel van deze regeling is om, met inachtneming van de autonomie van de deelnemers, door middel van samenwerking op het gebied van bedrijfsvoering en uitvoering, kwaliteits-, schaal- en efficiëntievoordelen te behalen waardoor de deelnemers beter in staat zijn zich te focussen op hun kerntaken. Het te behartigen belang richt zich op de sturing en beheersing van ondersteunende processen (bedrijfsvoering) en uitvoeringstaken op het gebied van weg- en waterbouw van het grondgebied van de deelnemers. Haar vestigingsplaats is Krimpen aan den IJssel. Het aantal deelnemers bedraagt 2. Voor de uitgevoerde risicoanalyse, zie bijlage 5.7.

5.8 GR Streekarchief Midden-Holland Het doel van GR Streekarchief Midden-Holland is: Het streekarchief heeft tot doel de uitvoering van de gemeentelijke taken in het kader van de Archiefwet. Haar vestigingsplaats is Gouda. Het aantal deelnemers bedraagt 5. Voor de uitgevoerde risicoanalyse, zie bijlage 5.8.

5.9 GR GGD Rotterdam Rijnmond Het doel van GR GGD Rotterdam Rijnmond is: - het beschermen en bevorderen van de gezondheid van de bevolking of van specifieke groepen daarbinnen, in het rechtsgebied van het lichaam; - het voorkómen en het vroegtijdig opsporen van ziekten onder de bevolking; - alles wat met het bovenstaande in de ruimste zin verband houdt. Haar vestigingsplaats is Rotterdam. Het aantal deelnemers bedraagt 13. Voor de uitgevoerde risicoanalyse, zie bijlage 5.9.

5.10 GR GRJR Het doel van GR GRJR is: Het lichaam heeft tot doel te zorgen voor een kwalitatief goede en efficiënte uitvoering van bovenlokale taken, met inachtneming van de bepalingen in de Jeugdwet. Haar vestigingsplaats is Rotterdam. Het aantal deelnemers bedraagt 13 . Voor de uitgevoerde risicoanalyse, zie bijlage 5.10.

5.11 GR Beschermd wonen regio Rotterdam Het doel van GR Beschermd wonen regio Rotterdam is: Deze regeling beoogt een doeltreffende en doelmatige samenwerking tussen de deelnemende gemeenten voor de uitvoering van de wettelijke taak van iedere gemeente om zorg te dragen voor beschermd wonen. Haar vestigingsplaats is Rotterdam. Het aantal deelnemers bedraagt 7. Voor de uitgevoerde risicoanalyse, zie bijlage 5.11.

6. Individuele risicoanalyses en bepaling sturingsarrangementen 2024 (Deelnemingen) 6.1 Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) De vennootschap heeft ten doel de uitoefening van het bedrijf van bankier ten dienste van overheden. Haar vestigingsplaats is Den Haag. KVK-nummer 27008387. Het maatschappelijk aandelenkapitaal bestaat uit 100 miljoen aandelen van EUR 2,50 nominaal, waarvan 55.690.720 aandelen zijn geplaatst en volgestort. Krimpen aan den IJssel bezit 32.799 aandelen (0,06%). Voor de uitgevoerde risicoanalyse, zie bijlage 6.1.

6.2 Oasen De activiteiten van Oasen N.V. bestaan uit het leveren van drinkwater in het oostelijk deel van de provincie Zuid-Holland. Haar vestigingsplaats is Gouda. KvK-nummer 29010639. Het maatschappelijke kapitaal van de vennootschap bedraagt € 1.137.500 en is verdeeld in 2.500 aandelen, elk nominaal groot € 455.Het aantal geplaatste aandelen bedraagt 748. Krimpen aan den IJssel bezit 29 aandelen (1,74%). Aantal aandeelhouders bedraagt 21 (allen gemeenten). Voor de uitgevoerde risicoanalyse, zie bijlage 6.2.

6.3 Cyclus NV De vennootschap heeft ten doel ten algemene nutte werkzaam te zijn op het gebied van het afvalbeheer, de afvalverwerking en reiniging, zulks mede gelet op het bepaalde in de Omgevingswet, alsmede op het gebied van het beheer van de openbare ruimte en (bedrijfs)terreinen. Cyclus zamelt in opdracht van en in overleg met gemeenten afval in en laat dit duurzaam verwerken tot waardevolle grondstoffen. Haar vestigingsplaats is Moordrecht. KvK-nummer 24349854. Het maatschappelijke kapitaal van de vennootschap bedraagt nominaal € 3.402.385. Het aantal geplaatste aandelen bedraagt in totaal 486.055. Krimpen aan den IJssel bezit 29.200 aandelen (6%). Aantal aandeelhouders bedraagt 9 (allen gemeenten). Voor de uitgevoerde risicoanalyse, zie bijlage 6.3.

6.4 Stedin NV Stedin NV zorgt ervoor dat ruim 2,3 miljoen huishoudens en zakelijke klanten over energie beschikken om te wonen, werken en ondernemen. Dit doet zij door netbeheerder te zijn als bedoeld in de Elektriciteitswet en de Gaswet. De activiteiten hebben betrekking op elektriciteit, aardgas, data, vloeistoffen, vaste stoffen, gassen en water en stoom en het ontwerpen, engineeren, aanleggen, beheren, exploiteren, financieren, bewaken, instandhouden en onderhouden van collectie-, transport- en distributienetten. Stedin NV doet dit in het kader van de openbare voorzieningen en met het oog op het bevorderen van het algemeen belang, waarbij bijzondere aandacht wordt besteed aan de duurzame ontwikkeling van de samenleving en, binnen het kader van een

evenwichtig beleid, rekening wordt gehouden met de belangen van de aandeelhouders, klanten en medewerkers. Het maatschappelijk kapitaal van de vennootschap bedraagt twee miljard euro (EUR 2.000.000.000,00) en is verdeeld in vijftien miljoen (15.000.000) gewone aandelen en vijf miljoen (5.000.000) cumulatief preferente aandelen van éénhonderd euro (EUR 100,00) elk. Er zijn 4.970.978 aandelen geplaatst en volgestort. De gemeente Krimpen aan den IJssel bezit 33.751 gewone aandelen (met stemrecht) en 5.382 cumulatief preferente aandelen (totaal minder dan 2%). Stedin NV kent 42 Nederlandse gemeenten en de Staat der Nederlanden als aandeelhouders. Voor de uitgevoerde risicoanalyse, zie bijlage 6.4.

7. Totaaloverzicht risicoanalyse en sturingsarrangementen 2024

Als resume hier een totaaloverzicht van de uitkomsten van de uitgevoerde risicoanalyses 2023 en voorgestelde sturingsarrangementen.

Gemeenschappelijke Score Regeling financieel

Score bestuurlijk

Score totaal

GR MRDH GR DCMR

9 17

9 10

18 27

GR VR-RR

19

9

28

GR IJsselgemeenten GR Promen GR Groenalliantie Midden-Holland GR IBKW GR Streekarchief Midden-Holland GR GGD RotterdamRijnmond GR GRJR GR Beschermd wonen regio Rotterdam

19 15 9

6 9 7

15 13

Privaatrechtelijke deelneming Bank Nederlandse Gemeenten Oasen Cyclus NV Stedin NV

Profiel

Arrangement

BASIS PLUS

25 24 16

Laag Laag/Gemiddeld met kanttekening Laag/Gemiddeld met kanttekening Laag/Gemiddeld Laag/Gemiddeld Laag

5 7

20 20

Laag/Gemiddeld Laag/Gemiddeld

BASIS BASIS

8

5

13

Laag

BASIS

27 20

12 13

39 33

Gemiddeld/Hoog Gemiddeld

PLUS PLUS

Financieel risico

Bestuurlijke invloed

Profiel

Arrangement

Laag

Laag

Laag

BASIS

Laag Laag/Gemiddeld Laag

Laag Gemiddeld Laag

Laag Gemiddeld Laag

BASIS PLUS BASIS

PLUS BASIS BASIS BASIS

ARRANGEMENTEN

Raad

Kaderstellende rol

Controlerende rol

· Begroting VP met ambtelijk advies · Jaarstukken VP met ambtelijk in college; advies in college; · In paragraaf VP een risicoanalyse en vaststelling arrangement;

· In jaarstukken legt college verantwoording af aan Raad over de VP’s;

· Zienswijze begroting VP;

· Actieve informatieplicht college: belangrijke gebeurtenissen via RIB of RM naar Raad.

Basis

· Jaarlijkse raadsvergadering VP over risicoanalyse

Plus

Compleet

· Hogere frequentie bestuurlijke en ambtelijke overleggen

· Alle PenC documenten met ambtelijk advies in college; · In aparte berap legt college verantwoording af aan Raad bij VP’s met risicoclassificatie gemiddeld en hoog.

· Nog hogere frequentie bestuurlijke en ambtelijke overleggen;

· Het college informeert Raad via een RIB over alle PenC documenten van de VP;

· Organiseren van actieve dialoog tussen Raad en VP o.a. door Directie VP uit te nodigen in Raad.

· Periodieke tussentijdse informatieplicht van college aan Raad over de VP.