2025-04-22 Bijlage 1. Impactanalyse netcongestie

Impactanalyse Netcongestie Maart 2025

Inleiding Op 5 november 2024 heeft Stedin congestie aangekondigd voor afname van elektriciteit in o.a. Krimpen aan den IJssel en op 5 december 2024 heeft TenneT congestie voor afname afgekondigd voor grote delen van Zuid-Holland. Door deze congestiemeldingen kunnen partijen die een nieuwe grootverbruik aansluiting willen of hun huidige grootverbruik aansluiting willen verzwaren, deze aanpassing pas in de periode 2032 tot 2035 krijgen. Tot die tijd worden aanvragen van grootverbruikers op de wachtlijst geplaatst. Dit omdat TenneT dan pas verwacht de structurele capaciteitsuitbreiding op het net gereed te hebben. De benodigde netverzwaringen van Stedin zijn naar verwachting in 2029 gereed. In deze analyse wordt per thema een inschatting gemaakt van de impact die de congestiemelding heeft op geplande ontwikkelingen en beleidsdoelstellingen. Onderstaande analyse is opgesteld eind maart 2025 op basis van de destijds beschikbare informatie. De exacte aantallen van bijvoorbeeld het aantal appartementen en eengezinswoningen kan wijzigen aangezien de projecten nog in ontwikkeling zijn.

Thematische analyse Woningbouw Geen impact In de periode tot 2025-2032 is de oplevering van 953 nieuwbouwwoningen gepland, waarvan 129 grondgebonden woningen (GGW) en 824 appartementen. Netcongestie heeft voor de bouw van 326 woningen (165 GGW en 161 appartementen) geen invloed omdat deze alleen een kleinverbruik aansluiting nodig hebben, of gebruik kunnen maken van een bestaande grootverbruik aansluiting (Werf aan den IJssel). Impact projecten Voor de overige 627 appartementen is een grootverbruik aansluiting nodig. Voor 574 appartementen is deze aansluiting nodig voor de centrale voorzieningen zoals een lift. Voor 53 appartementen (Werf aan den IJssel) is de grootverbruik aansluiting alleen tijdens de bouwfase nodig voor een vaste kraan. In beide gevallen is een maatwerkaanpak nodig door netbeheerder Stedin, wat mogelijk tot enige vertraging kan leiden bij het realiseren van deze aansluitingen, maar de projecten kunnen naar verwachting doorgang vinden. Dit betekent dat voor 65% van de geplande 953 nieuwbouwwoningen een maatwerk aanpak nodig zal zijn. Bij een maatwerkaanpak dient de aanvrager te specificeren welk vermogen absoluut noodzakelijk is voor de woonvoorziening (bijv. Lift) en welke vermogen voor additionele voorzieningen (bijv. Laadpalen). Alleen het vermogen dat noodzakelijk is voor de woonvoorziening wordt toegekend.

Binnen deze groep van 627 appartementen zitten ook 240 zorgappartementen in project Crimpenersteyn. Dit zijn zelfstandige woningen zijn met een eigen meterkast en huisnummer. De verwachting is dat hier geen probleem ontstaat. Daarnaast is in de Tweede Kamer recent een motie aangenomen om toezichthouder ACM te verzoeken om álle woningen voorrang te geven voor het

aansluiten op het elektriciteitsnet, inclusief zorgwoningen. Hiermee is de verwachting dat ook voor deze zorgappartementen een maatwerk oplossing mogelijk zal zijn indien alsnog nodig. Daarnaast zijn er diverse projecten waarbij er laadpalen voorzien zijn waarvoor ook een grootverbruik aansluiting nodig is, zoals de ontwikkeling in Centrum-Zuid en de Stuw. Bij een maatwerk aanpak wordt er alleen vermogen toegekend voor de centrale voorzieningen voor de woonbehoefte, niet voor laadpalen. De laadpalen kunnen óf niet geplaatst worden óf zullen moeten worden voorzien van een slim laadsysteem waarbij ze de resterende capaciteit gebruiken die is toegekend voor de woonvoorzieningen. Dit betekent dat ze minder capaciteit hebben dan gewenst en ook soms buiten gebruik kunnen zijn. In bijlage A is een projectenoverzicht toegevoegd waarin per project de gevolgen staan weergegeven.

Maatschappelijk voorzieningen Impact projecten Bij de vernieuwbouw van basisschool het Kompas en gymzaal Tuinstraat kan mogelijk gebruik gemaakt worden van de 2 bestaande aansluitingen. Dit moet nog nader worden onderzocht. Daarnaast zal netcongestie impact hebben op Nieuwbouw van basisschool Octaaf en gymzaal Una Corda en nieuwbouw van basisschool het Mozaïek en sportzaal Groenendaal. Beide projecten zijn in voorbereiding en hebben een geplande oplevering eind 2028. De (ver)nieuwbouw Comenius college en de Koelmanschool worden mogelijk ook geraakt door netcongestie, afhankelijk van de planning. Op dit moment is het opleveringsjaar van deze projecten nog niet bekend. De grootverbruik aansluiting voor de nieuwbouw van voetbalvereniging DCV is aangevraagd na afkondiging van congestie en komt daarmee op de wachtlijst. De mogelijke technische oplossingen worden op dit moment onderzocht. Eén van de mogelijke oplossingen is het behouden van de huidige gasaansluiting voor verwarming van het gebouw en tapwater. De realisatie van een nieuw zwembad in de periode 2030-2032 zal een grootverbruik aansluiting nodig hebben. Zwembaden kunnen geen aanspraak maken op maatschappelijke prioriteit en komen regulier op de wachtlijst. Het project bevindt zich op dit moment nog in de definitiefase. Indien realisatie gewenst is in de periode 2030-2032 is het van belang het project z.s.m.

nader uit te werken. Hierbij kan onderzocht worden of er warmteoplossingen zijn die geen grootverbruik aansluiting nodig hebben. Wanneer blijkt dat wel een grootverbruik aansluiting nodig is, dient deze z.s.m. aangevraagd te worden zodat een positie op de wachtlijst wordt vastgelegd. De andere optie is om realisatie uit te stellen tot de netverzwaring gereed is.

Economie en bedrijventerreinen Geen impact

Huidige en nieuwe bedrijven die voldoende capaciteit hebben met een kleinverbruik aansluiting. En huidige bedrijven met een grootverbruik aansluiting waarvan het gecontracteerd transportvermogen toereikend is, ondervinden geen last van netcongestie. In de geplande woningbouwontwikkelingen zijn geen gemengde ontwikkelingen gepland met bijvoorbeeld een bedrijfsruimte in de plint. De nieuwe McDonalds vestiging aan de C.G. Roosweg 20 heeft al een getekende offerte ontvangen van Stedin voor de congestieafkondiging. Impact algemeen Nieuwe bedrijven die een grootverbruik aansluiting nodig hebben en bedrijven die willen groeien, verduurzamen of elektrisch willen gaan laden en daarvoor additioneel transportvermogen nodig hebben komen op de wachtlijst. Er is één bedrijf waarvan op dit moment al bekend is dat ze additioneel transportvermogen nodig hebben voor het laden van een elektrische vrachtwagen. Er zijn op dit moment 112 aangeslotenen die een grootverbruik aansluiting hebben. Het meerderdeel hiervan is in de buurten Oud Krimpen (waaronder de Stormpolder valt) (32%) en Kortland-Noord (24%) gevestigd. Impact projecten De ontwikkeling van bedrijventerrein Stormpolderdijk (voormalig EMK-terrein) zal mogelijk vertraging oplopen. Op dit moment wordt het terrein gesaneerd.

Deze werkzaamheden zijn naar verwachting begin 2027 gereed waarna uitgifte van de eerste percelen is voorzien in het najaar van 2027. Vestiging van bedrijven is alleen mogelijk met een kleinverbruik aansluiting, met alternatieve transportrechten. Het afsluiten van deze contracten met de netbeheerder is pas mogelijk na afronding van het congestieonderzoek. Bedrijven die een reguliere grootverbruik aansluiting nodig hebben zullen op de wachtrij terecht komen en mogelijk pas na 2035 een aansluiting kunnen krijgen. Deze beperking kan ertoe leiden dat de uitgifte van percelen trager zal gaan dan gebruikelijk. Energiehub Het realiseren van een energiehub biedt ook een mogelijke oplossing voor verdere groei van bestaande bedrijven en het vestigen van nieuwe bedrijven. Dit is echter een oplossing die veel tijd kost en een waar ondernemers zelf tijd in moeten investeren. Wij zijn gelukkig een jaar geleden al gestart met een verkenning naar de mogelijkheden voor een energiehub. Een kleine groep ondernemers is enthousiast om hier mee aan de slag te gaan. Met dit congestiebericht neemt de meerwaarde van het creëren van een energiehub toe. De eerste stap in de ontwikkeling van de energiehub is het verhogen van de organisatiegraad van ondernemers op Stormpolder.

In het tweede kwartaal 2025 wordt naar verwachting met een kleine groep ondernemers een energiecoöperatie opgericht om de contouren van de energiehub vorm te geven en hierover afspraken te maken met Stedin. De verwachting is dat de energiehub in 2026 in werking kan treden. Als de energiehub werkt, kunnen meer ondernemers deelnemen en kunnen ook opwekprojecten zoals de zonnecarport en een windmolen en initiatieven voor duurzame warmte/warmtenetten worden toegevoegd aan de energiehub.

Verduurzaming bestaande bouw Geen impact Verduurzaming van reguliere woningen m.b.v. een warmtepomp kan (vooralsnog) gewoon doorgang vinden, aangezien hiervoor een kleinverbruik aansluiting toereikend is. Impact algemeen Verduurzaming van sociale woningbouw, appartementengebouwen, kantoorgebouwen en bedrijfspanden met een grootverbruik aansluiting d.m.v. warmtepompen wordt lastig. Hier zal doorgaans additioneel transportvermogen voor nodig zijn. Aanvragen hiervoor komen op de wachtlijst. Netcongestie heeft hiermee een remmend effect op verduurzaming van bedrijven. Zowel voor de warmtevoorziening, realisatie van laadvoorzieningen voor elektrificatie van het wagenpark als voor het verduurzamen van het bedrijfsproces is vaak additioneel transport vermogen noodzakelijk.

Mobiliteit Geen impact Zowel publieke laadpalen als thuislaadpunten kunnen gerealiseerd worden aangezien hiervoor een kleinverbruik aansluiting toereikend is. Ook voor de walstroom aansluitingen in de Sliksloothaven zijn kleinverbruik aansluitingen voldoende. Impact algemeen Bedrijven die additionele laadvoorzieningen willen realiseren en hiervoor een nieuwe grootverbruik aansluiting of verzwaring van de bestaande grootverbruik aansluiting nodig hebben komen op de wachtlijst terecht. Deze bedrijven kunnen de mogelijkheden verkennen om te laden binnen het huidige gecontracteerde transportvermogen. Dit kan bijvoorbeeld in combinatie met zonnepanelen en/of een batterij. Een andere mogelijkheid is het afsluiten van flexibele contracten met de netbeheerder, zoals een tijdsblok gebonden contract, waarbij het additionele vermogen alleen beschikbaar is buiten de spitsuren op het net. Bovenstaande geldt ook voor parkeergarages van appartementengebouwen die laadvoorzieningen willen realiseren en voor bijvoorbeeld onderaannemers van de gemeente zoals groenaannemers en afvalinzamelaar. Snellaadvoorzieningen, openbare laadvoorzieningen voor vrachtauto's en laadpleinen hebben vaak ook een grootverbruik aansluiting nodig. Op dit gebied zijn er op dit moment geen ontwikkelingen voorzien in de openbare ruimte van de gemeente. Nieuwe of private aanvragen worden geplaatst op de wachtlijst.

Impact projecten

Voor realisatie van het project ‘zonnedak met laadvoorzieningen’ op de vrachtwagenparkeerplaats zal de impact en de mogelijkheden nader moeten worden onderzocht. Voor dit project wordt gebruik gemaakt van een bestaande aansluiting. In eerste instantie wordt alleen het zonnedak gerealiseerd. Later worden mogelijk laadvoorzieningen toegevoegd. Mogelijke oplossingen om laadvoorzieningen te realiseren binnen de huidige capaciteit van de aansluiting zijn 1) het zonnedak uitbreiden met een batterij en energiemanagement of 2) het afsluiten van een flexibel contract of alternatief transportrecht.

Civiele werken en infrastructuur Geen impact Er zijn op dit moment geen nieuwe civiele (kunst) werken of infrastructuur uitbreidingen voorzien. Voor de bestaande civiele (kunst)werken worden geen problemen voorzien omdat de aansluitingen al in gebruik zijn en de gecontracteerde waarde vooralsnog toereikend is. Impact algemeen Gemeenten zijn sinds de inwerkingtreding van de Omgevingswet verplicht om ‘adequate’ maatregelen te nemen om stikstofemissies van mobiele werktuigen op de bouwplaats te verminderen. Voor o.a. riolerings- en herstratingsprojecten kan dit betekenen dat ingezet zal gaan worden op gebruik van elektrisch bouwmaterieel. Op dit moment gebeurt dit al voor kleine machines en gereedschap. Voor grote machines is dit gezien de grotere vermogens veel lastiger. Echter, er is geen noodzaak om te elektrificeren aangezien er met de AERIUS-berekeningen aan de regels wordt voldaan. Indien er wel een wens is om grote machines te elektrificeren zal gezocht moeten gaan worden naar tijdelijke oplossingen. Dit kunnen mobiele voorzieningen zijn zoals batterijen of de voertuigen moeten op een andere locatie te gaan laden.

Evenementen en weekmarkten Geen impact Evenementen en weekmarkten vinden doorgaans plaats op het Raadhuisplein, Tuyterplein of het evenemententerrein. Op deze locaties is een bestaande elektriciteitsaansluiting aanwezig. Impact algemeen Evenementen die op een andere locatie plaatsvinden zullen gebruik moeten maken van tijdelijke elektriciteitsvoorzieningen. Dit kunnen mobiele voorzieningen zijn zoals batterijen en aggregaten of er kan met Stedin gekeken worden naar de mogelijkheden voor een tijdelijke elektriciteitsaansluiting (maatwerk).

Bijlage A Projectenoverzicht woningbouw Onderstaande projecten ondervinden geen last van netcongestie. Projectnaam Centrum-Zuid deelgebied 2 – Blok D NoM woning Kerkdreef Noord 102 Driekamp Koag Merelstraat Werf aan den IJssel

Totaal

Aantal App 54

Aantal GGW -

6 21 24

17 40 36 9

105

102

Toelichting Alleen KV aansluiting Alleen KV aansluiting Alleen KV aansluiting Alleen KV aansluiting Alleen KV aansluiting 9 GGW alleen KV aansluiting en 24 app gebruiken bestaande GV aansluiting

Onderstaande projecten hebben voor een deel van de ontwikkeling last van netcongestie. Voor de grootverbruik aansluitingen zal een maatwerkaanpak nodig zijn. Bij een maatwerkaanpak moet de aanvragen een vermogensspecificatie aanleveren bij de netbeheerder waaruit blijkt welk vermogen minimaal noodzakelijk is voor de woonfunctie. Bij goedkeuring door de netbeheerder wordt het minimale vermogen toegekend. Additioneel gewenst vermogen voor bijvoorbeeld laadpalen wordt niet toegekend. Projectnaam Schildersbuurt Zuid

Aantal App/Bebo 110

Aantal GGW 8

DCV veld 4 manege

69

55

Werf aan den IJssel

53

-

Toelichting 8 grondgebonden woningen en 36 beneden-boven woningen hebben alleen KV aansluiting nodig Overige 74 appartementen hebben GV aansluiting nodig voor centrale voorzieningen 55 grondgebonden woningen en 20 beneden-boven woningen hebben alleen KV aansluiting nodig Overige 49 appartementen hebben GV aansluiting nodig voor centrale voorzieningen

Alleen KV aansluiting voor appartementen maar grootverbruik aansluiting nodig voor vaste kraan tijdens bouwfase. Totaal 232 63 119 woningen alleen KV aansluiting 176 appartementen GV aansluiting (permanent of tijdens bouwfase) Onderstaande projecten hebben voor de gehele ontwikkeling last van netcongestie. Voor de grootverbruik aansluitingen zal een maatwerkaanpak nodig zijn.

Projectnaam

Aantal App 240

Aantal GGW -

91

-

De Stuw

120

-

Totaal

451

0

Crimpenersteyn - zorgappartementen Centrum-Zuid deelgebied 3 – Blok E&F

Categorie Geen impact Maatwerk nodig Totaal

App / Bebo 161 627 788

Legenda App = Appartement Bebo = Beneden-boven woning GGW = Grondgebonden woning KV = kleinverbruik GV = grootverbruik

Toelichting GV aansluiting voor centrale voorzieningen GV aansluiting voor centrale voorzieningen GV aansluiting nodig voor centrale voorzieningen

GGW 165 0 165

Totaal 326 627 953

Bijlage B Wat is congestie? Netcongestie betekent een tekort aan transportcapaciteit op het elektriciteitsnet. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen congestie voor vraag naar elektriciteit (afname) of aanbod van elektriciteit (opwek). In gemeente Krimpen aan den IJssel is sprake van afnamecongestie. Je kunt netcongestie vergelijken met een soort file op het elektriciteitsnet. In deze vergelijking, kun je transportcapaciteit dan zien als het aantal banen op de weg. Als er meer vraag of aanbod is naar elektriciteit (meer auto’s) dan het net aankan (niet genoeg banen voor de aantallen auto’s), raakt het net overbelast. Overbelasting zorgt ervoor dat er problemen ontstaan op het elektriciteitsnet, wat kan leiden tot langdurige storingen. Door congestie in Zuid-Holland af te kondigen worden er geen nieuwe aanvragen voor grootverbruik aansluitingen voor afname op het net toegelaten, waardoor overbelasting en dus uitval wordt voorkomen. De congestiemelding heeft geen effect voor de huidige aangeslotenen. Netbeheerder kondigen juist congestie af om de leveringszekerheid en de veilige bedrijfsvoering van het net te kunnen blijven garanderen. Elektriciteit blijft beschikbaar voor alle bewoners en bedrijven die al een aansluiting hebben.

Wat is congestiemanagement? Bij congestiemanagement vraagt de netbeheerders aan gebruikers om tijdelijk het elektriciteitsverbruik aan te passen. Bij afnamecongestie zal doorgaans een verzoek zijn om minder elektriciteit te verbruiken op piekmomenten. Meer informatie over congestiemanagement is te vinden op de website van Netbeheer Nederland. Congestiemanagement-onderzoek Op dit moment voeren TenneT en Stedin een congestiemanagement-onderzoek uit, waarin de situatie in Zuid-Holland en de onderliggende aannames nader worden onderzocht. Daarnaast voeren ze een marktverkenning uit naar flexibel vermogen in het gebied dat ingezet kan worden voor congestiemanagement. De verwachting is dat dit onderzoek in december 2025 gereed is. Mogelijke uitkomsten van dit onderzoek zijn dat er meer ruimte is in het net dan gedacht of dat er vermogen beschikbaar is voor congestiemanagement. In deze gevallen kan een deel van de wachtlijst alsnog worden aangesloten. Een andere uitkomst kan ook zijn dat de congestiesituatie ernstiger is dan op dit moment wordt voorzien. Aangezien het onderzoek nog niet afgerond is, wordt er in deze netcongestie scan vanuit gegaan dat er in het congestiemanagement-onderzoek geen ruimte gevonden wordt voor het aansluiten van partijen op de wachtrij.

Wat is wel en niet mogelijk bij congestie? Hieronder wordt toegelicht welke aansluitingen nog regulier kunnen worden aangesloten, wanneer er een maatwerkoplossing nodig is en wanneer aanvragen op de wachtlijst komen. Daarnaast wordt toegelicht welke aansluitingen

maatschappelijke prioriteit kunnen aanvragen en daarmee een hogere positie op de wachtlijst krijgen toegekend. Wat kan regulier worden aangesloten? •

•

Kleinverbruik-aansluitingen (maximaal 3x80 ampère): huishoudens, kleine ondernemers, verenigingen en stichtingen hebben een kleinverbruik-aansluiting voor stroom nodig. (Publieke) laadpalen hebben ook voldoende aan een kleinverbruik-aansluiting. Grootverbruik-aansluitingen (>3x80 ampère) met een getekende offerte: Aanvragen met een getekende offerte vóór congestieafkondiging (5 november 2024) komen niet op de wachtlijst.

Maatwerkoplossingen voor grootverbruik In sommige gevallen is een maatwerkoplossing voor grootverbruik mogelijk. Het uitwerken van een dergelijke oplossing kost extra doorlooptijd en inzet van zowel netbeheerder(s), gemeente als ontwikkelaar. Onder maatwerk valt: • Woningbouw gerelateerde grootverbruik aansluitingen die nodig zijn voor een veilige leefomgeving bij bijvoorbeeld gestapelde bouw, denk aan liften, centrale verlichting en ventilatie, warmte-koude-opslag (WKO). • Grootverbruik-aansluiting voor collectieve oplossingen voor nieuwbouw in geval dit het elektriciteitsnet minder belast dan bv. Individuele oplossingen. Denk aan een systeempomp voor het warmtenet. • Tijdelijke bouwaansluitingen voor woningbouw. Wachtlijst De volgende aanvragen komen op de wachtlijst terecht: • Nieuwe grootverbruik aansluitingen: denk hierbij aan kantoorgebouwen, winkels, horeca, parkeergarages, snellaadpleinen, openbaar vervoer en maatschappelijke voorzieningen (bijv. scholen, musea). • Uitbreiding van bestaande grootverbruik aansluitingen. Bedrijven die willen groeien of verduurzamen en hiervoor extra transportcapaciteit nodig hebben. Denk hierbij aan bedrijven die de productiecapaciteit willen vergroten, bedrijven die van het gas af willen en hiervoor een warmtepomp willen installeren of bedrijven die laadvoorzieningen willen realiseren om het wagenpark te elektrificeren.

Maatschappelijke prioritering wachtlijst Voorheen werden aanvragen op volgorde van binnenkomst behandeld, het zogeheten ‘First Come First Serve’ principe. Per 1 oktober 2024 kunnen partijen op de wachtlijst een prioriteringsverzoek indienen bij de netbeheerder. De netbeheerder bepaalt aan de hand van het door de Autoriteit Consument en Markt (ACM) vastgesteld kader welke positie de aanvraag krijgt op de wachtlijst. Partijen die een prioriteringsverzoek indienen krijgen niet per definitie direct transportcapaciteit toegewezen. Pas als er capaciteit vrijkomt in ons congestiegebied, kan de netbeheerder een aanvraag op de wachtlijst eventueel capaciteit toekennen. De aanvragen waarvoor maatschappelijke prioriteit is aangevraagd en toegekend worden aangesloten op volgorde van de geprioriteerde wachtlijst. Er worden drie prioriteringscategorieën gehanteerd: 1. Congestieverzachters

Organisaties die extra transportcapaciteit leveren voor andere klanten op het elektriciteitsnet zijn congestieverzachters. Congestieverzachters krijgen de hoogste prioriteit op de wachtlijst. 2. Veiligheid Organisaties in categorie 2 dragen bij aan de veiligheid in Nederland. Denk hierbij aan defensie, brandweer, politie, rechtspraak, waterbeheer en acute gezondheidszorg. 3. Basisbehoeften Organisaties in categorie 3 voorzien in een basisbehoefte. Denk hierbij aan het onderwijs en woonbehoefte. Ook de openbare drinkwatervoorziening, warmtevoorziening en gasvoorziening vallen onder deze categorie. Bovenstaande prioriteringslijst is van kracht tot 1 januari 2026. De ACM zal uiterlijk op die datum een nieuwe prioriteringssystematiek publiceren. Dit naar aanleiding van een rechtelijke uitspraak op 11 maart 2025 dat de huidige systematiek onvoldoende onderbouwd is. Flexibele contracten en alternatieve transportrechten Het net zit niet op alle momenten vol. Congestie in Zuid-Holland wordt met name verwacht in de wintermaanden tussen 16:00 en 21:00 uur. Om de restruimte op het net zo goed mogelijk te benutten hebben netbeheerders flexibele contracten en alternatieve transportrechten ontwikkeld. Deze contracten worden echter pas uitgegeven na afronding van het congestiemanagement onderzoek, aangezien er dan pas helderheid is over de beschikbare restruimte.

Meer informatie over dergelijke contracten staat op de website van Stedin.