Spreektekst Algemene Beschouwingen Lokaal Alternatief
Tekst van het document
Algemene Beschouwingen Begroting 2027 Pagina 1 van 8 Voorzitter, Voor ons ligt de begroting voor de komende jaren. Laat ik beginnen met een compliment. Dankzij de inspanningen , enkele jaren geleden, van een commissie onder leiding van onze voormalig fractievoorzitter Jo Bok is onze begroting in ieder geval een stuk leesbaarder geworden. Dat is geen klein detail. Juist voor raadsleden, inwoners en organisaties is het belangrijk dat een begroting niet alleen financieel klopt, maar ook begrijpelijk is. En dat financiële plaatje lijkt in eerste instantie op orde. De cijfers sluiten, er is geen tekort en de stijging van de lasten voor onze inwoners is gelukkig beperkt gebleven. Dat is positief. Maar een begroting beoordelen betekent verder kijken dan de cijfertjes alleen. En dan vallen ons toch een aantal zaken op. Een eerste aandachtspunt betreft de hulp in de huishouding. We zien hier een ontwikkeling waarbij een geraamd tekort van 235.000 euro moet omslaan naar een overschot van 990.000 euro. Dat is een verschil van meer dan een miljoen euro. De verklaring daarvoo r ligt in een verwachte volumedaling door een gewijzigde aanpak . Voorzitter, wij begrijpen het streven. Als nieuwe werkwijzen kunnen bijdragen aan efficiëntere ondersteuning, dan moeten we daar zeker voor openstaan. Maar tegelijkertijd moeten we realistisch blijven.
De financiële effecten van deze aanpak zijn in belangr ijke mate afhankelijk van toekomstige ontwikkelingen en van de vraag of de verwachte volumedaling daadwerkelijk wordt gerealiseerd. Wij vragen ons daarom af hoe robuust deze aanname is. Want wanneer die daling achterblijft bij de verwachtingen, praten we niet over een beperkte afwijking maar over een aanzienlijk financieel risico. Het verwachte overschot wordt immers elders in de begro ting weer ingezet. Wij horen daarom graag van het college hoe deze raming tot stand is gekomen, welke onderbouwing eraan ten grondslag ligt en welke maatregelen beschikbaar zijn wanneer de praktijk minder gunstig uitpakt dan nu wordt voorzien. Algemene Beschouwingen Begroting 2027 Pagina 2 van 8 Hetzelfde zien wij bij de dagbesteding. Ook daar moet een tekort van 351.000 euro worden omgebogen naar een overschot dat in 2030 richting de twee miljoen euro gaat. Op papier ziet dat er aantrekkelijk uit. Maar de vraag blijft hoe deze ontwikkeling in de praktijk wordt gerealiseerd. Want iedere euro die minder wordt uitgegeven aan professionele ondersteuning betekent niet automatisch dat de ondersteuningsvraag verdwijnt. In veel gevallen verschuift een deel van die belasting naar mantelzorgers. Mensen die nu al veel tijd, energie en v erantwoordelijkheid dragen voor een partner, ouder of kind.
Daarom vragen wij het college welke effecten op de belasting van mantelzorg ers worden verwacht en op welke wijze deze effecten worden gemonitord en meegewogen bij toekomstige beleidskeuzes. Voorkomen moet worden dat besparingen op de ene plaats leiden tot grotere maatschappelijke kosten op een andere. Voorzitter, Naast wat er wél in de begroting staat, zijn er ook zaken die wij juist missen. Een voorbeeld daarvan is het plan om de Kerkraadse jeugd kosteloos te laten sporten. Een initiatief dat door Lokaal Alternatief al jarenlang wordt bepleit. Jarenlang hebben wij nagedacht over de vraag hoe sport voor alle kinderen toegankelijk kan worden ge maakt, ongeacht de financiële situatie thuis. Tot onze verbazing werd dit plan kort voor de verkiezingen, na jaren van afwijzing, alsnog overgenomen. Daar zijn wij blij mee. Uiteindelijk gaat het ons niet om eigenaarschap van een idee, maar om het resultaat voor onze inwoners. In deze begroting zien wij echter vooral dat er middelen worden gereserveerd. Over de concrete uitvoering lezen we nog weinig terug. Algemene Beschouwingen Begroting 2027 Pagina 3 van 8 Daarom vragen wij het college om een duidelijke toezegging. Betrek de gemeenteraad nadrukkelijk bij de verdere uitwerking van dit plan.
Laat gratis sporten niet verworden tot een losse subsidieregeling, maar zorg voor een goed onderbouwde aanpak die daadwe rkelijk bijdraagt aan een gezondere jeugd, meer beweging, meer participatie en sterkere sociale verbindingen. Voorzitter, Ook de verdere ontwikkeling van Kaalheide Bruis(t) komt naar onze mening te beperkt terug in de begroting. Het definitieve afhaken van Stichting Bruis vond weliswaar pas in augustus plaats, maar laten we eerlijk zijn: dat dit scenario mogelijk was, was al geruime tijd voorstelbaar. Juist daarom hadden wij verwacht dat deze begroting meer duidelijkheid zou biede n over de gevolgen daarvan en over de vervolgstappen die het college voor ogen heeft. Kaalheide Bruis(t) is immers niet zomaar een ruimtelijk project. Het betreft een ontwikkeling die grote betekenis kan hebben voor leefbaarheid, sport, ontmoeting, gezondheid en economische vitaliteit in dit deel van onze gemeente. Dergelijke projecten vragen om een transparant proces, een heldere visie en zorgvuldige afwegingen. Ook hier vragen wij om een actieve betrokkenheid van de raad. Zeker omdat het oorspronkelijke initiatief vanuit Stichting Bruis kwam en de BVO Roda JC zich daar pas in een later stadium bij aansloot.
Gedurende het traject is steeds uitgesproken dat beide ontwikkelingen gelijkwaardig behandeld zouden worden en dat besluitvorming zou plaatsvinden op basis van objectieve criteria, maatschappelijke meerwaarde en financiële haalbaarheid. Nu de omstandigheden wezenlijk zijn veranderd, ontstaat ook een nieuw afwegingsmoment. Wij willen voorkomen dat keuzes worden gemaakt zonder dat raad en inwoners volledig zicht hebben op de alternatieven, de risico's en de financiële consequenties. Algemene Beschouwingen Begroting 2027 Pagina 4 van 8 Wij horen daarom graag wat op dit moment het standpunt van het college is, welke scenario's worden onderzocht en op welke wijze de gemeenteraad wordt betrokken bij de verdere uitwerking. Daarnaast verzoeken wij het college inzichtelijk te maken welke voorb ereidingskosten reeds zijn gemaakt en welke financiële gevolgen eventuele vervolgbesluiten kunnen hebben voor de gemeentelijke begroting. Voorzitter, Dan de positie van twee specifieke groepen inwoners. Als eerst onze minder valide inwoners. Het aantal parkeervoorzieningen in Kerkrade is sowieso al beperkt, zeker in het centrum. Maar voor inwoners met een beperking lijkt de situatie nog lastiger. Het coalitieakkoord draagt de titel "Iedereen telt mee" . Dat is een mooie ambitie.
Maar soms bekruipt ons het gevoel dat onze minder valide inwoners niet altijd dezelfde aandacht krijgen als andere groepen binnen onze samenleving. En dan gaat het niet alleen om parkeerplaatsen. Wij vragen het college daarom hoe het kijkt naar de beschikbaarheid van voorzieningen voor deze inwoners en welke concrete verbeteringen op korte termijn mogelijk zijn om hun zelfstandige deelname aan het maatschappelijk leven te versterken. Daarnaast breken wij een lans voor onze inwoners die kiezen voor een woonwagen als woonvorm. Begin september hebben wij een informatie bijeenkomst gehad over het woonwagenbeleid. Een nuttige avond, maar sindsdien lijkt de voortgang opnieuw te vertragen. Ja, in de begroting lezen wij iets over een beperkte uitbreiding. Maar ook met die uitbreiding wordt nog niet voldaan aan de aantoonbare behoefte en aan de verplichtingen die voortvloeien uit bestaand beleid en relevante jurisprudentie. Algemene Beschouwingen Begroting 2027 Pagina 5 van 8 Wanneer wordt de raad verder meegenomen in het vervolgtraject? En op welke termijn kunnen commissie en raad concrete voorstellen verwachten? Dan het onderwijs. Op pagina 57 lezen wij dat de gemeente een bijdrage levert aan inclusief onderwijs. Dat ondersteunen wij vanzelfsprekend van harte.
Ieder kind verdient de kans om, waar mogelijk, dicht bij huis en samen met andere kinderen onderwijs te volgen dat aansluit bij zijn of haar mogelijkheden. Tegelijkertijd blijft in de begroting onduidelijk wat die bijdrage concreet inhoudt. Welke activiteiten worden ondersteund? Welke voorzieningen worden gefaciliteerd? Welke doelstellingen worden nagestreefd? En hoe wordt gemeten of deze inzet daadwerkelijk leidt tot betere onderwijskansen voor kinderen die extra ondersteuning nodig hebben? Wij vragen het college daarom om de gemeentelijke rol, de beoogde resultaten en de wijze van monitoring en verantwoording nader toe te lichten. Juist bij maatschappelijke opgaven als inclusief onderwijs moeten ambities niet alleen worden uitgesproken, maar ook zichtbaar en meetbaar worden gemaakt. Ook het dossier rond de nieuwbouw van basisscholen Ursula en Diabolo lijkt na de eerste informatiebijeenkomst op het Old Hickoryplein enigszins stilgevallen. Daarbij valt ons nog iets anders op. Bij het kindcentrum in Eygelshoven bleek een budgetoverschrijding van vijf miljoen euro uiteindelijk geen onoverkomelijk probleem. Tegelijkertijd zien wij dat een alternatieve locatie tussen Hoofdstraat en Marktstraat wordt afgewezen omdat deze naar schatting ongeveer anderhalf miljoen euro hogere investeringskosten met zich meebrengt. Voorzitter, die afweging roept vragen op.
Algemene Beschouwingen Begroting 2027 Pagina 6 van 8 Zijn wij uitsluitend op zoek naar de goedkoopste oplossing? Of zijn wij op zoek naar de beste oplossing voor de komende decennia? Uitgangspunt zou wat ons betreft moeten zijn welke locatie over de gehele levensduur van het project de grootste maatschappelijke meerwaarde biedt. Daarbij moeten niet alleen de initiële investeringskosten worden betrokken, maar ook aspecten zoals verkeers veiligheid, bereikbaarheid, ruimtelijke kwaliteit, toekomstbestendigheid en exploitatiekosten. Wij vragen het college daarom inzichtelijk te maken op basis van welke criteria deze afweging wordt gemaakt en hoe de verschillende locaties financieel én maatschappelijk met elkaar zijn vergeleken. Voorzitter, Dat brengt ons bij een ander onderwerp waarbij gemeenschapsgeld een rol speelt: de Rodahal. Het is prachtig dat evenementen als Het Geluk van Limburg en straks De Partizanen veel bezoekers naar onze stad trekken. Daar profiteert het centrum van en dat juichen wij toe. Maar tegelijkertijd vragen wij ons af hoe de overeengekomen huur - en exploitatievoorwaarden zich verhouden tot het feitelijke gebruik van de accommodatie en de publieke investeringen die daarmee samenhangen.
En minstens zo belangrijk: blijft de Rodahal ook in de toekomst voldoende beschikbaar voor Kerkraadse verenigingen, maatschappelijke organisaties en culturele gezelschappen? De Rodahal is immers meer dan een gebouw. Het is een voorziening van en voor de stad. Voorzitter, O ok willen wij nog stilstaan bij de brug gen over het spoor bij station Chèvremont. Algemene Beschouwingen Begroting 2027 Pagina 7 van 8 Wij vinden het positief dat de gemeente bereid is mee te denken over oplossingen. Maar het uitgangspunt dat de gemeente mogelijk zelf de volledige renovatie van beide bruggen voor haar rekening neemt, roept wel vragen op. De brug vervult immers in belangrijke mate een functie binnen de spoorinfrastructuur. Dat maakt het des te belangrijker om zorgvuldig te onderzoeken welke verantwoordelijkheden bij welke partijen liggen en welke kostenverdeling daarbij redelijk is. Daarnaast vinden wij dat overleg met omwonenden cruciaal is. Zeker wanneer wordt gedacht aan een verbreding van de brug. Veel omwonenden vrezen dat de Toupsberg daardoor een nog aantrekkelijkere route wordt voor snel , veel te snel verkeer. Die zorgen verdienen een volwaardige plaats binnen het besluitvormingsproces. Voorzitter, Tot slot wil ik terugkomen op het punt waarmee ik begon: de leesbaarheid van de begroting. Ondanks de verbeteringen missen wij nog een belangrijk element.
Als raad kunnen wij onvoldoende zien welke begrotingsposten daadwerkelijk beïnvloedbaar zijn en welke budgetten feitelijk vastliggen omdat deze voortkomen uit geoormerkte of gebonden middelen. Juist dat inzicht is essentieel voor een goede politieke discussie. Wanneer duidelijk zichtbaar is waar beleidsruimte bestaat en waar niet, kunnen raad en college veel gerichter het gesprek voeren over prioriteiten, alternatieven en ambities. Daarom dient Lokaal Alternatief een motie in waarin wij de financiële commissie verzoeken om samen met de betrokken ambtenaren te onderzoeken hoe dit onderscheid vanaf de begroting 2028 zichtbaar gemaakt kan worden. Algemene Beschouwingen Begroting 2027 Pagina 8 van 8 Een vergelijkbare werkwijze wordt inmiddels ook op andere bestuurlijke niveaus zoals de Tweede Kamer toegepast. Wij zien geen reden waarom Kerkrade daar niet van zou kunnen leren. Voorzitter, Samenvattend zien wij een sluitende en beter leesbare begroting. Daarvoor spreken wij onze waardering uit. Maar tegelijkertijd zien wij ook financiële risico's die nog onvoldoende zijn onderbouwd, maatschappelijke ontwikkelingen die nauwlettend gevolgd moeten worden en belangrijke dossiers waarbij de raad nadrukkelijk betrokken moet blijven. Lokaal Alternatief kiest daarbij voor een constructieve houding.
Niet door uitsluitend te kijken naar wat er vandaag op papier staat, maar vooral naar de vraag wat de gevolgen zijn voor onze inwoners morgen. Want uiteindelijk gaat een begroting niet over cijfers. Een begroting gaat over mensen. Over onze ouderen, onze jeugd, onze mantelzorgers, onze verenigingen, onze ondernemers en onze inwoners die op enig moment ondersteuning nodig hebben. Voor hen maken wij vandaag deze afwegingen. En voor hen zullen wij deze begroting kritisch, zorgvuldig en constructief blijven volgen. Dank u wel voor uw aandacht.