PvdA Algemene Beschouwingen begroting 2022.docx

Voorzitter, De grootste mondiale uitdaging is het tegengaan van klimaatverandering. De opwarming van het klimaat speelt de mensheid parten en niet voor niets zijn er afspraken gemaakt om gezamenlijk met een grote groep landen bepaalde doelen te behalen. Dat is broodnodig: de gemiddelde temperatuur stijgt, de zeespiegel volgt in rap tempo, weersomstandigheden worden extremer en wisselvalliger. Niet alles merken we, maar deze zomer hebben we in onze provincie en elders ter wereld voldoende voorbeelden gezien van wat extremer weer betekent. Het is dus volkomen terecht dat veel aandacht uitgaat naar alle mogelijke manieren van verduurzaming. Maar, voorzitter, hier schuilt een ander groot probleem dat onze onverdeelde aandacht verdient: de economische tweedeling in onze samenleving. In de afgelopen jaren hebben we zorgelijke trends gezien waarop we – in ieder geval als individuele gemeente – onvoldoende of geen grip hebben. Trends die steeds meer kosten met zich meebrengen voor Kerkraadse huishoudens. Ik verwijs bijvoorbeeld naar de stijging van de btw op voedsel, de premie van de ziektekostenverzekering of de torenhoge tarieven voor energie. Dit laatste is een ontwikkeling die huishoudens met lagere inkomens driedubbel treft.

Dat heeft te maken met drie factoren: - De energieprijzen stijgen - De woningen van deze bewoners kennen gemiddeld een lager energielabel - Burgers met lagere inkomens kunnen veel moeilijker aan de slag met verduurzaming. En dit, voorzitter, brengt beide problemen samen op het bordje van elke overheid. Want enerzijds moeten klimaatdoelen gehaald worden, maar anderzijds wordt van ons verwacht dat we allemaal ons beste beentje voorzetten. En dat gaat niet altijd. Lokaal proberen we dit op te lossen door bijvoorbeeld het zonnepanelenproject, iets dat per saldo en per direct een lastenverlichting voor het betreffende huishouden betekent. In voorbije beschouwingen hebben we als PvdA Kerkrade daarom geopperd om dit project door te trekken naar isolatie. Want het is vrij eenvoudig: wie zelf stroom opwekt, is minder kwijt aan kosten voor stroomverbruik. En wie door isolatie minder hard hoeft te stoken, verbruikt minder gas en is – u raadt het al – minder kwijt aan kosten voor gasverbruik. Maar daar wringt in veel gevallen de schoen. Wie weinig te besteden heeft, kan zich uit eigen zak geen duurzame investeringen veroorloven. Maar zij hebben juist het allermeeste baat bij een verlaging van het energieverbruik. Of anders gezegd: energiearmoede kunnen we tegengaan door huishouders die weinig te besteden hebben te helpen hun woning te verduurzamen.

We hebben als gemeente namelijk geen invloed op de kosten van energie, maar kunnen onze burgers wel helpen hun energieverbruik te verlagen. Zo maken we van een driedubbel probleem een dubbele winst: minder kosten voor de burger, minder schadelijke uitstoot in ons leefmilieu! Op initiatief van de fractie van de PvdA Kerkrade hebben BB, CDA, VVD, OPK en OK een motie ingediend die het college oproept werk te maken van een isolatieproject voor particuliere woningen zoals dat ook al geldt voor het zonnepanelenproject. Hierbij verdient het ook om erop te wijzen dat er alleen in Kerkrade nog 1200 corporatiewoningen zijn met een zeer laag energielabel (e/f/g/). Het ziet er naar uit dat een deel van de

verhuurdersheffing door het toekomstige kabinet wordt teruggedraaid. Wij vragen het college dan ook om met de corporaties in gesprek te gaan om met hun af te spreken dat deze vrijgekomen bedragen worden gebruikt om versneld die slechte woningen te verduurzamen. Hiertoe komen wij met een motie. Motie plan van aanpak lage energielabel Voorzitter, Niet elk huishouden dat onder energiearmoede valt, heeft ook weinig inkomen, maar er is wel degelijk overlap. Het probleem van energiearmoede is dan ook het topje van de ijsberg. Achter het fenomeen energiearmoede schuilt het grote plaatje van armoede in Nederland. Wij vragen daarom om juist in deze periode van sterk stijgende kosten extra aandacht te schenken aan de vroegsignalering. Maatwerk, kijken naar de individuele situatie is hier het devies. Het is daarom van het grootste belang dat de poortwachtersfunctie van vroegsignalering onder directe controle en invloed van de gemeente blijft. Wij zijn daarom geen voorstander van het eventueel outsourcen van deze functie. Naast onze initiatieven wat betreft het isoleren van woningen zijn wij van mening dat we ook op andere vlakken een duurzame stap extra moeten zetten. In de APB van 2020 spraken we over ontstening, over vergroening. Een uitdaging voor de gemeente waar het gaat om de publieke ruimte, maar een uitdaging voor alle burgers als het gaat om ieders eigen terrein.

Ook hier is de noodzaak helder: door meer regenval en de noodzakelijke ontkoppeling van de straat van het riool moet hemelwater ergens naartoe kunnen. Het heeft plekken nodig om op natuurlijke wijze in de grond te kunnen zakken. Nu is dat geen probleem waar het plekken betreft als bossen en parken, maar in ons verstedelijkte gebied is die uitdaging groter. Elke vierkante meter versteend gebied dat we als gemeente omtoveren in groen gebied, is pure winst als oplossing voor dit probleem. We pretenderen niet dat we daarmee altijd álle vormen van neerslag zonder problemen kunnen afvoeren, want problemen zoals de euregio heeft gekend eind juni en juli waren ongekend. Maar heel vaak is dat ook wél het geval. En minder verstening heeft ook een positief effect op de gezondheid van onze burgers. Algemeen bekend is dat stedelijke gebieden warmer zijn dan landelijke gebieden. Warmte blijft langer opgeslagen in steen, waardoor het automatisch enkele graden warmer is. Het is in ieders belang om – terwijl de wereld kampt met opwarming – deze extra warmte tegen te gaan. Ook hier zullen we dus met een motie komen om beter om te gaan met het afvoeren van regenwater en het ontstenen van onze omgeving. Samen, want hierin moeten we allemaal onze verantwoordelijkheid nemen.

Motie ontstening/vergroening Voorzitter, waar we het thema duurzaamheid eindigden met het welzijn van de burger, vinden we het van belang om hierbij langer stil te staan. Want een andere grote uitdaging van met name onze regio is het verbeteren van onze gezamenlijke gezondheid en het versterken van ieders economische positie. We hebben een periode achter ons die we mogen kenmerken als de opstartfase. En hoewel we ons daar nog steeds in bevinden, zien we steeds meer contouren van niet alleen het gebouw, maar met name een inhoudelijke, integrale aanpak van sociale problematiek. Al vaker hebben we benadrukt dat wie niet gezond leeft, minder makkelijk aan het werk komt. En dat het moeilijk is om zonder werk

gezond te leven. Ga maar na: wie werkt heeft automatisch een dagritme, wie werkt heeft meer sociale contacten en wie werkt heeft in principe meer te besteden aan gezond(er) voedsel. Niet voor niets hebben we vorig jaar middels een motie aangedrongen op de totstandkoming van een Nationaal Programma aanpak achterstanden, vergelijkbaar met de aanpak in Rotterdam-Zuid. De raad heeft deze motie omarmd, regio, ketenpartners en Rijk zijn aan zet. Onze vraag aan het college is ons mee te nemen in de uitvoering van die motie: waar staan we nu op dit gebied? Vie is een voorportaal van een dergelijk Nationaal Programma. Fysieke en mentale gezondheid, inkomen, het maakt allemaal deel uit van de uitdaging die wordt aangegaan om snel en structureel uit de top van alle negatieve lijstjes te komen. Voorzitter, De recent bekend geworden cijfers van het CBS tonen weer aan dat armoede in onze stad een groot probleem is. Circa 800 kinderen in Kerkrade groeien op in armoede (CBS dashboard armoede thuiswonende kinderen - 2019). Dat wil zeggen: 800 kinderen die opgroeien met een inkomen van onder 120 % van het minimum. Dit is hoger dan landelijk gemiddeld. Het is in Kerkrade 17% tegenover het landelijke percentage van 10%.

Wij weten dat kinderen die in armoede opgroeien van meet af aan een slechtere start in het leven hebben, zij kunnen vaak niet meedoen met sport, niet naar verjaardagsfeestjes gaan en niet meepraten over de vakantie. De corona crisis zal deze start waarschijnlijk alleen nog maar verslechterd hebben. Wij vragen het college om zich maximaal in te zetten om voor het einde van dit jaar buiten de reguliere ondersteuning een aantal extra activiteiten en/of producten voor deze kinderen in armoede te initiëren. Een motie hiertoe zullen wij indienen. Motie extra maatregelen kinderen in armoede Onlangs hebben wij een werkbezoek gehad bij Kinderopvang Parkstad alwaar wij het wel en wee van deze organisatie hebben besproken. Een punt wat wij hier willen belichten is het gegeven dat er in onze stad gezinnen zijn met grote problemen en veel stress. Wij willen hier de aandacht vestigen op kinderen die vanwege hun leeftijd niet opgevangen kunnen worden en dus geen plek hebben om even tot rust te komen. Ze zijn nog te klein voor de kinderopvang. Wij vragen het college om samen met de kinderopvangorganisatie te bekijken of het mogelijk is om ook voor die specifieke situaties een vorm van opvang te regelen om die kinderen en het gezin rust en begeleiding te gunnen. Graag uw antwoord. Voorzitter, We weten allemaal dat ook de jongeren extra hard zijn geraakt door de coronamaatregelen.

Zowel gemeente, schoolbestuur, samenwerkingsverband en maatschappelijke organisatie kunnen steun van de landelijke overheid krijgen om kinderen en jongeren mentaal, fysiek en sociaal terug te laten veren. Gemeenten ontvangen geld om jeugdwerkloosheid, armoede en schulden te bestrijden. Scholen en samenwerkingsverbanden passend onderwijs ontvangen geld voor herstel en ontwikkeling van het onderwijs en het verminderen van onderwijsachterstanden. Door de verschillende geldstromen ligt versnippering op de loer. Losse projecten hebben weinig effect. Om meerwaarde en duurzame effecten voor de jeugd te creëren is een doelgerichte en samenhangende aanpak nodig. Dit vraagt om nauwe samenwerking tussen partijen in het jeugdveld

zoals gemeenten, schoolbesturen en zorgaanbieders. Kan het college uitweiden over hoe deze samenwerking in onze gemeente is geregeld? Woningmarkt Voorzitter, de woningmarkt is een volgende sociale uitdaging voor onze lokale samenleving. Al langer strijden we tegen (illegale) kamerverhuur en de nadelige effecten van leegstand en verloedering op het veiligheidsgevoel. Maar onze fractie is van mening dat ook hier extra stappen gezet moeten worden ter bescherming van diegenen die dat zo hard nodig hebben: starters en jongere gezinnen en alle andere groepen in onze samenleving met een lager inkomen. Vroeger was de gang van zaken vrij logisch wanneer je uit huis ging: je kreeg uitzet mee, huurde kortstondig en kon meestal vrij gemakkelijk overstappen op een koopwoning, om vervolgens met het jonge gezin te werken aan een stabiele toekomst. Tegenwoordig is er voor starters en jonge gezinnen veel minder stabiliteit en daarmee doel ik niet alleen op de arbeidsmarkt. Wie probeert een huis te kopen, is niet alleen afhankelijk van het verkrijgen van een hypotheek. In deze woningmarkt zijn de uitdagingen veel groter: het constante gevecht van de particuliere koper die op zoek is naar een woning om zelf te wonen met de investeerder die panden opkoopt als beleggingsobject.

Om met dat laatste te beginnen: de PvdA Kerkrade doelt hier absoluut niet op de zelfstandige die als pensioenvoorziening één of enkele woningen koopt. Waar onze fractie op doelt, is de verdrukking van particulieren op de woningmarkt door de grootschalige investeerder die tientallen panden in bezit heeft en mogelijk zelfs te betitelen valt als huisjesmelker. Onze regio is voor deze categorie bijzonder aantrekkelijk: de huizenprijzen zijn hier lager dan in vergelijking met de Randstad en dat in combinatie met het feit dat een investeerder minder tot geen moeite heeft met financiering en veel sneller kan overbieden, maakt dat de gewone burger steeds vaker het nakijken heeft. Voorzitter, deze situatie heeft enkele grote nadelige gevolgen. Ook hier zien we dat de hogere inkomens sneller buiten schot blijven dan huishoudens met lagere inkomens. Bovendien heeft een bovengemiddeld aantal investeerders in een buurt al snel een nadelig gevolg op de leefbaarheid van de buurt. Hier gaat onze laatste motie over. Motie haalbaarheid onderzoek verhuurdersvergunning en opkoopverbod