Presentatie omgevingsvisie_informatiebijeenkomst 19nov2024

Raadsinformatiebijeenkomst Omgevingsvisie Kerkrade 19 november 2024

Inhoud 1. Proces en planning richting besluitvorming 2. Terugkoppeling laatste infoavond & wat is opgehaald bij inwoners tijdens fair ’t Kirchoa va Mörje? 3. Mer-procedure Omgevingsvisie – stand van zaken 4. Korte terugblik op kernkwaliteiten en vier verhaallijnen 5. Toelichting op de vijf ruimtelijke principes – als basis voor de Omgevingsvisie

Proces en planning Omgevingsvisie

Waarom een Omgevingsvisie? • Vervanger structuurvisie- en stadsdeelvisies (huidige structuurvisie is meer dan 10 jaar oud) • Elke gemeente heeft vóór 2027 een Omgevingsvisie • Hét integrale strategisch beleidsstuk van de gemeente • Lange termijn keuzes maken (stip op de horizon is 2050) • Nieuwe thema’s: o.a. gezondheid, klimaat en energietransitie • Programma’s als uitwerking van de Omgevingsvisie (gebiedsgericht en themagericht) • Vertaling strategische keuzes in Omgevingsplan (2025-2032) • Meer informatie: www.kerkrade.nl/omgevingsvisie

Inclusief Nieuwe Narratief

Proces richting besluitvorming Informele raadsinformatiebijeenkomsten Omgevingsvisie ✓ 11 januari 2023 thema-avond Omgevingswet en start Omgevingsvisie ✓ 27 februari 2024 thema-avond Omgevingsvisie, toelichting op de 4 verhaallijnen ✓ 19 November 2024 thema-avond Omgevingsvisie, toelichting op de 5 ruimtelijke principes, als basis voor de keuzes in de visie

Planning omgevingsvisie & mer-procedure Mer-traject Notitie Reikwijdte en Detailniveau + zienswijzennota

Wanneer? Mei t/m sept 2024

Foto van de Leefomgeving Opstellen Omgevingseffectrapportage (OER) door Arcadis

Juli t/m okt 2024 Nov t/m feb 2025

Inlichten Commissie mer

Nov 2024 Geeft advies in zienswijzeperiode (21 mei t/m 2 juli 2025)

Omgevingsvisie-traject Opstellen eerste concept omgevingsvisie → 5 ruimtelijke principes

Wanneer? Jun t/m okt 2024

Aanscherpen eerste concept omgevingsvisie op basis van input college, raad en participatie

Okt t/m dec 2024

Aanscherpen concept omgevingsvisie op basis van OER

Feb t/m mrt 2025

Ontwerp omgevingsvisie en OER → behandeling in commissie (GEZ) en gemeenteraad

31 maart inhoudelijke stukken aanleveren College 15 april 2025 Commissie GEZ 14 mei 2025 Gemeenteraad 20 mei 2025 Bekendmaking & publicatie DSO 21 mei 2025 Zienswijzeperiode 21 mei t/m 2 juli 2025

Definitieve omgevingsvisie en OER → behandeling in commissie (GEZ) en gemeenteraad

8 september inhoudelijke stukken aanleveren College 23 september 2025 Commissie GEZ 8 okt 2025 Gemeenteraad 21 okt 2025 Bekendmaking & publicatie DSO 22 okt 2025

Terugblik infobijeenkomst & fair Kirchroa va Mörje

Terugblik infobijeenkomst 27 februari 2024

‘t Kirchroa va Mörje (12 oktober 2024) • “Meer aandacht voor groen bij reconstructies” → inwoners hebben interesse om zelf te vergroenen of mee te denken • “Behoefte aan veilige en prettige fietsinfrastructuur, ook voor kinderen” • “Waarderen van het verleden, de mijnhistorie moet niet worden vergeten” • “In Waubacherveld is het fijn wonen, er is weinig veranderd afgelopen jaren” • “Vanuit de Gracht zijn voorzieningen goed te voet te bereiken. Ik wandel altijd naar het Carboonplein” – “Het station in Kerkrade-West waar ooit sprake van was, zou ideaal zijn als OV-verbinding voor de Gracht” • “Het is hier fijn wonen, maar buiten de gemeente lijken mensen dat niet te zien” • “In de stad zien we veel beton, er is behoefte aan groen en water waar men kan sporten en spelen” • “Voor iedereen zijn alle voorzieningen (scholen, winkels etc.) aanwezig” – “Een stad met dorpen, wijken waar voorzieningen in de buurt zijn, het gemoedelijk is, met cafés en groen en goed bereikbaar met het OV”

Participatie Omgevingsvisie • Enquête via Gemeentepeiler + postkaart (23.000 adressen) • Gebiedssafari in de 3 stadsdelen (West, Oost en Noord) • Toekomstduik met ketenpartners • Tentoonstelling omgevingsvisie – ‘t Kirchroa va Mörje (2023 & 2024) • Stakeholdersbijeenkomst over de ruimtelijke principes in december 2024 • Leerlingen Martin Buber betrekken bij de omgevingsvisie (Q1 2025) • Zienswijzeperiode 21 mei t/m 2 juli 2025 → ook fysieke inzage in Stadskantoor in combinatie met een tentoonstelling van de visie

Mer-procedure Omgevingsvisie

Stand van zaken mer-procedure • Waarom een mer-procedure: • Wettelijke verplichting • Nieuwe Narratief Parkstad (gericht op groei) • Verlenging planproces (met ongeveer 1 jaar)

• Notitie Reikwijdte en Detailniveau: zie informatiebrief 28 juni 2024 • Foto van de leefomgeving, afgerond in oktober. • Omgevingseffectrapportage (OER), nov 2024 t/m feb 2025

Volgende twee dia’s bevatten de beoordelingstabel voor de OER

Kernkwaliteiten Vier kernkwaliteiten uit de geschiedenis van Kerkrade: • Landschap en watersysteem

• Meerdere kernen en historische linten • Sterke woon-werk identiteit (mijnverleden) • Sterke bevolking (demografische ontwikkeling)

De kernkwaliteiten van Kerkrade staan onder druk Wat heeft onze huidige aanpak gebracht? 1. Unieke landschap en watersysteem 2. Meerkernigheid en historische linten 3. Sterke woon-werk identiteit 4. Jonge bevolking

Klimaatverandering, extreme neerslag, versnipperd groen, 2/3e verhard/bebouwd.

!!!

De kernkwaliteiten van Kerkrade staan onder druk Wat heeft onze huidige aanpak gebracht? 1. Unieke landschap en watersysteem 2. Meerkernigheid en historische linten 3. Sterke woon-werk identiteit 4. Jonge bevolking

Leegstand langs de linten, prioriteit aan grotere centra

!!!

De kernkwaliteiten van Kerkrade staan onder druk Wat heeft onze huidige aanpak gebracht? 1. Unieke landschap en watersysteem 2. Meerkernigheid en historische linten 3. Sterke woon-werk identiteit 4. Jonge bevolking

Groei in aantal banen, maar weinig/geen relatie met de lokale bevolking of stad

!!!

De kernkwaliteiten van Kerkrade staan onder druk Wat heeft onze huidige aanpak gebracht? 1. Unieke landschap en watersysteem 2. Meerkernigheid en historische linten 3. Sterke woon-werk identiteit 4. Sterke bevolking

Vergrijzing, hittestress, minder ruimte voor ontmoeting door toename autogebruik

!!!

De vier verhaallijnen Koerswijziging is nodig om kernkwaliteiten te behouden. We willen inzetten op de volgende verhaallijnen (ambities): • Meergeneratiestad • Leefbare stad • Werkende stad • Klimaatbestendige stad

Meergeneratiestad

Leefbare stad

Werkende stad

Klimaatbestendige stad

Wat betekent dit voor Kerkrade? Een koers vanuit vijf ruimtelijke principes

Kerkrade: een bijzonder verrassende gemeente • Het enige stuwmeer in Nederland • Hoogste aantal treinstations per inwoner • Hoogst gelegen treinstation + voetbalstadion (respectievelijk 146m en 172m boven NAP) • Één van de grootste Rijksmonumenten (abdij Rolduc) • Grote contrasten tussen stad en natuur met hoogteverschillen tot 90m

• Unieke natuurgebieden (beekdalen en hellingbossen) • Ligging aan de grens (53% aan Duitsland) met EBC en Nieuwstraat/Neustrasse (bijna 2km) • Mijnbouwverleden (cultuurhistorisch erfgoed) • en nog veel meer (bijv. dierentuin, Discovery museum, dialect, verenigingsleven)

Gebiedsindeling Kerkrade

Hoe koersen we naar deze visie? VIJF STRATEGISCHE PRINCIPES: 1. Beschermen van het buitengebied en zijn functies

Hoe koersen we naar deze visie? Het landschap in en rondom Kerkrade is de belangrijkste troef die de gemeente in handen heeft. Maar ook dit gebied staat onder druk. Er is een krachtigere begrenzing van het buitengebied nodig. Zowel van plekken volledig voor natuur, als van plekken waar andere functies een rol spelen. Het staand beleid wordt doorgezet, geen rode ontwikkelingen in het groen. VOORSTEL: versterken landschappelijk raamwerk en groen • Kwetsbare natuur: enkele plekken afsluiten voor recreatie om de natuur te beschermen. • Wilde natuur: Wormdal, Anselerbeekdal, Rolduc. Koesteren en versterken, zodat deze als robuuste structuur behouden blijft. Binnen deze gebieden is wandelen en fietsen mogelijk. • Recreatieve natuur: Holzkuil/Carisborg, Anstelvallei, Berenbos, Bergbos. Vormen een belangrijke schakel tussen het bebouwde gebied en de natuur eromheen en vormen daarmee de kern van een gezonde gemeente. Hier is ruimte voor meer gebruiksfuncties zoals sport, spel en een dagje uit • Agrarisch gebied: Anstelvallei, de Ham. Het agrarisch beheer is een belangrijke instandhouder van het landschap. Dat agrarisch beheer moet in principe natuurinclusief en beter toegankelijk voor recreatief gebruik zodat er goede routes naar buiten gemaakt kunnen worden. • Parken: In het bebouwde gebied wordt ruimte gezocht voor ontharden.

Iedere buurt heeft een groen park waar verkoeling kan worden gezocht in hete zomermaanden.

Dilemma’s beschermen buitengebied • Recreatiedruk versus natuurbelangen (biodiversiteit) • Waarde van het buitengebied (openheid landschap) versus extra ruimteclaims (wonen, mobiliteit, bedrijven en energietransitie) • Traditionele wijze van landbouw versus biodiversiteit, landschap en recreatie • Door klimaatverandering is extra bergingscapaciteit nodig (rondom beek- en droogdalen) versus extra ruimteclaims in kwetsbaar natuurgebied

Hoe koersen we naar deze visie? VIJF STRATEGISCHE PRINCIPES: 1. Beschermen van het buitengebied en zijn functies 2. Transformeren van historische linten naar fietsstraten

Hoe koersen we naar deze visie? Het verkeersysteem vraagt om meer hiërarchie in de smalle straten en is niet altijd plek voor alle modaliteiten tegelijkertijd. Zo zijn de historische linten dicht geslibd tot drukke, onveilige, ongezonde omgevingen met steeds meer leegstand. Er moet duidelijk zijn wie voorrang heeft ten opzichte van de ander, zodat cruciale openbare ruimte ook aantrekkelijk blijft: VOORSTEL: hiërarchische verkeersstructuur • Historische linten: fietsstraat waar de auto te gast is. Wel bestemmingsverkeer, maar geen doorgaand verkeer. Er komt meer ruimte voor de fiets, de voetganger en groen. Tegengaan van leegstand. • Duidelijke autoroutes: voor doorgaand verkeer als belangrijkste ontsluitingswegen. • Toegangsstraten: Goede langzaam verkeer verbinding naar belangrijke ov stations.

• Wandelgebied: Rondom buurtcentra

Dilemma’s transformeren historische linten • In de huidige situatie zijn de linten doorgaande wegen die zorgen voor een goede bereikbaarheid, het zijn directe verbindingen van A naar B (men hoeft niet om te rijden, dit geldt ook voor de huidige busverbindingen) versus de linten inzetten als bestemmingsverkeer/woonstraten waar de auto te gast is

• Het huidige autogebruik (erg hoog) versus het huidige fietsgebruik (erg laag) • Beschikbare ruimte op de historische linten versus auto’s uit het straatbeeld (dit is niet op elk lint mogelijk) • Charme van de historische linten (levendigheid, winkels, horeca) versus nieuwe uitstraling gericht op wonen (of moet er ook nog plek zijn voor voorzieningen, denk aan een school en gemeenschapshuis) • Cultuurhistorische elementen versus transformatieopgave (vervangende nieuwbouw)

Hoe koersen we naar deze visie? VIJF STRATEGISCHE PRINCIPES: 1. Beschermen van het buitengebied en zijn functies 2. Transformeren van historische linten naar fietsstraten 3. Diversifiëren van bedrijventerreinen

Hoe koersen we naar deze visie? Om Kerkrade weer een sterke woon-werkidentiteit te geven is het nodig om te spreken van werkgebieden in diverse kleuren. Gebieden die door hun ligging t.o.v. netwerken en stedelijk gebied ieder een eigen focus krijgen: VOORSTEL: Typering werkgebieden • Logistiek en zwaardere industrie: Willem Sophia, Dentgenbach Zuid. Ingepakt in groene buffers. Aandacht voor gezonde werkomgeving.

• Kennisindustrie: Dentgenbach Noord en Julia. Landschappelijke campussen goed verbonden met ov en het buitengebied. • Lokaal MKB: Spekholzerheide en Euregiopark. Mix van wonen en werken. Aandacht voor kwalitatieve inrichting van verkeersveiligheid. • Sport en leisure: Rodaboulevard. Goed bereikbaar voor langzaamverkeer, kwalitatieve inrichting met ruimte voor sport.

Dilemma’s diversifiëren bedrijventerreinen • Inzet op werkgelegenheid versus monocultuur (logistieke sector), differentiatie opleidingsniveau (inzetten op hoger opgeleide, aanpassing woningvoorraad) • Doelstelling: circulaire economie in 2050 (gebruik van grondstoffen in 2030 met 50% verminderen) versus huidig beleid verlagen van milieucategorieën en beperkt beschikbare ruimte voor circulaire bedrijvigheid door hoge milieucategorie (denk aan het opslaan van grondstoffen) • Zoveel mogelijk invullen van beschikbare bedrijfskavels (maximale benutting bedrijventerrein) versus ruimteclaims voor energietransitie/netcongestie (windenergie, batterijopslag en energiehubs), klimaatadaptatie en vergroening • Volbouwen van bedrijventerreinen (maximale benutting bedrijfspercelen) versus kansen voor natuurontwikkeling aan de randen van BT Julia (Wormdal) en BT Dentgenbach (Strijthagen), aantrekkelijke werkomgeving > campusontwikkeling

Hoe koersen we naar deze visie? VIJF STRATEGISCHE PRINCIPES: 1. Beschermen van het buitengebied en zijn functies 2. Transformeren van historische linten naar fietsstraten 3. Diversifiëren van bedrijventerreinen

4. Intensiveren van bestaande centra

Hoe koersen we naar deze visie? Meerkernigheid is een kwaliteit om te koesteren. Een herkenbaar buurtcentrum geeft identiteit aan de plek. Daarvoor moeten we kansen benutten om deze plekken voorbij de detailhandel te definiëren. VOORSTEL: vier schaalniveaus voor buurtknooppunten • Large stadscentrum en Rodaboulevard waar ook buurt overstijgende voorzieningen te vinden zijn. Verder doorgaan op de ingezette lijn, maar wel dichtheid toevoegen, vergroenen en de toegang tot het OV verbeteren. • Medium Carboonplein, Maria Gorettiplein, Hertogenlaan en Eygelshoven. Verbinden winkelgebied met school, zorgvoorziening en groen. Parkeerpleinen teruggeven aan de gemeenschap.

• Small Terwinselen en Hertogenlaan, behouden door de belangrijke functie op buurtniveau. • Extra small Heiveldstraat, Dr. Ackensplein. Focus verleggen naar kwalitatieve, groene, inclusieve openbare ruimte; ontmoeting voor meer generaties.

HEIVELDPLEIN

DR. ACKENSPLEIN

Dilemma’s intensiveren bestaande centra • Succes van de Rodaboulevard (autogericht en functioneel) versus toekomstige doelen (veilige en goede fietsvoorzieningen, vergroening, aantrekkelijke retail en leisure omgeving, past dit over 25 jaar nog?)

• Focus op stadscentrum versus aandacht voor buurtcentra (hoe houden we het voorzieningen op peil en hoe blijven we een 15-minutenstad?) • Ruimte voor parkeren op de pleinen versus ruimte voor (groene) ontmoetingsruimte en/of woningbouw

Hoe koersen we naar deze visie? VIJF STRATEGISCHE PRINCIPES: 1. Beschermen van het buitengebied en zijn functies 2. Transformeren van historische linten naar fietsstraten 3. Diversifiëren van bedrijventerreinen

4. Intensiveren van bestaande centra 5. Herontwikkeling en intensiveren van bestaande buurten boven nieuwbouw

Hoe koersen we naar deze visie? Nieuwbouw dient een bijdrage te leveren aan een evenwichtige voorraad. Nieuwe woningbouw geeft bovendien een kans om de opgaven in de huidige wijken te verbeteren, bijvoorbeeld doordat de investering meekoppelkansen geeft of doordat ander woningaanbod kan worden gecreëerd voor specifieke doelgroepen. VOORSTEL: Voorkeursladder locatiekeuze voor woningbouw 1. Buurtknooppunten nabij voorzieningen en gezelligheid 2. Stationslocaties met name Eygelshoven Markt en Kerkrade Centrum bieden kansen 3. Historische linten historische kwaliteit opnieuw tot leven brengen 4. Binnen de woonbuurten binnenterreinen en grote parkeerplekken 5. Werkgebieden mogelijk enige verkleuring en herontwikkelingen van oude werkgebieden, voorbeelden hiervan zijn de Sportstraat en het slachthuis aan Hammolenweg 6. Uitleglocatie (“bouwen in de wei”) alleen als bovenstaande is uitgeput kan onder voorwaarden worden gekeken naar nieuwe bouwlocaties

Dilemma’s voorkeursladder woningbouw • Huidige hoeveelheid sociale huur (voor huidige inwoners) versus vraag naar midden- en hoog segment (huur en koop) • Hoogbouw versus laagbouw en aantrekken hoger segment (ruimtegebruik) • Bouwen in de wei versus beschermen van het buitengebied • Nieuwbouw versus vervangingsopgave in bestaand verouderd bezit (met name in de particuliere sector)

Vijf principes gekoppeld aan kernkwaliteiten Uniek landschap en watersysteem

Historische linten

Sterke woon-werkidentiteit

Meerkernigheid

Jonge bevolking

1.

2.

3.

4.

5.

Beschermen van het buitengebied en zijn functies

Transformeren van historische linten naar fietsstraten

Diversifiëren van bedrijventerreinen

Intensiveren van bestaande centra

Herontwikkeling en intensiveren van bestaande buurten boven nieuwbouw

Voorbeeld maatregelenpakket WOONGEBIEDEN • Tot 2030: minimaal 1390 nieuwe woningen en 875 herstructurering, wat wordt de gemeentelijk ambitie tot 2050? Zetten we in op kwantiteit of kwaliteit. • Bij herontwikkeling mag het verharde oppervlak t.o.v. de huidige situatie zeker niet toenemen om te komen tot een klimaatbestendige, gezonde , beweegvriendelijke en leefbare stad. Verharding/bebouwing met 10% verminderen? • Gemixte wijken en bouwen voor een ‘hoger’ segment, terugdringen percentage sociale huur (45%). • Gezien de vele ruimteclaims moet ook hoogbouw (passend bij de context) weer een plek krijgen binnen de woonopgave. LANDSCHAPPELIJK RAAMWERK (GROEN EN WATER) • 3-30-300 regel is uitgangspunt bij gebiedsontwikkeling • Opnemen van een minimum percentage groen bij gebiedsontwikkeling (bijvoorbeeld 30%) • (Waardevolle) bomen zoveel mogelijk behouden ook/vooral in stedelijk gebied

• Inheemse soorten en klimaatbestendige beplanting die ook bijdragen aan biodiversiteit • Omgaan met hemelwater → maatgevende bui van 80mm bij nieuwe ontwikkelingen, voldoende ruimte voor het vasthouden en verwerken van hemelwater op het eigen perceel. Watersysteem wijzigen van afvoeren naar vasthouden op de plek; iedere regendruppel moet de bodem in kunnen.

Ruimte voor vragen

Na korte break – interactief deel (ruimtelijke principes) • Groepen maken (afhankelijk van aanmeldingen en deelname raadsfracties) • Iedere groep loopt langs de ruimtelijke principes → max 15min per ruimtelijke principe • Bij elk ruimtelijk principe staat een ambtenaar of adviseur voor een korte toelichting

• Reflectie per ruimtelijke principe: wat zijn de positieve maar ook de negatieve effecten in algemene zin (planet/natuur)? En voor een specifieke stakeholder: • Bewoner • Ondernemer • Bezoeker