Document · PDF

Presentatie financieel beeld gemeente Kerkrade 2024

Openbare informatiebijeenkomst 17 oktober 2024, gemeente KerkradeBij agendapunt: Toelichting op de Begroting 2025 e.v. / 1e bijstelling 20242.967 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Gemeente Kerkrade Begroting 2025 Financieel beeld Landelijke financiële ontwikkeling

Kerkrade Kerkrade 17Kerkrade oktober 2024 17 oktober 2024 18Rein-Aart oktober 2022 van Vugt Rein-Aart van Vugt Claudia Honings, Lotte Tholen en Rein-Aart van Vugt

Agenda - Financieel beeld gemeenten - (Financiële) begroting 2025 - Terug naar de kern (studiejaar)

Financieel beeld gemeenten

Bron: Financieel Dagblad

????....kiezen….polarisatie Het geld klotst bij gemeenten tegen de plinten Gemeenten hebben veel te hoge reserves, dat is geld van de burger

Als je gewoon niet meer begroot wat je toch niet uitvoert, dan is de bezuinigingsdiscussie niet meer nodig. Het ‘ravijnjaar’ is juist goed: het zet een rem op de forse groei in geld en formatie bij gemeenten. Het dwingt gemeenten keuzes te maken, prioriteiten te stellen, realistisch te ramen © 2023 Deloitte The Netherlands

Bezuinigingsspook komt snel dichtbij Het Rijk ‘kannibaliseert’ de arbeidscapaciteit van gemeenten door veel taakoverdrachten Bij taakoverdrachten komt steeds te weinig geld mee Weg met die handboeien van structureel evenwicht Het ravijnjaar gaat pijn doen Het Rijk is onvoorspelbaar en onbetrouwbaar voor de gemeentefinanciën. Verschraling op gemeenten: J/N? 5

Een lastige tegenstelling. Wat valt (financieel) op ?

Platzak

Algemene uitkering

- Herverdeling gemeentefonds 2023- 2025 (effecten gemaximeerd) - Vanaf 2026 ‘ravijnjaar’ - Vanaf 2024 gewijzigde systematiek

Algemene uitkering

- Herverdeling gemeentefonds 2023- 2025 (effecten gemaximeerd)

Ravijnjaar Algemene uitkering: I.

Vanaf 2019 met € 13,0 miljard gegroeid van € 30,9 miljard naar € 43,9 miljard in 2024 (42%)!!

II.

Ravijnjaar was 1 jaar geleden nog € 4 miljard, inmiddels is dat circa € 2 miljard.

III.

Stijging algemene uitkering tussen 2024 en 2029 bedraagt 11% (5 jaar)

IV.

Gewijzigde systematiek algemene uitkering vanaf 2024 (volumegroei 8 jarig gemiddelde BBP)

Onderzoek naar financiering WMO en Jeugdzorgkosten

* € 1.000

2019

Landelijk meicirculaire

2024

2020

2021

2022

2023

30.892.700

33.360.000

34.880.000

39.494.300

40.370.800

43.939.500

44.888.900

+ 1.542.700

+ 2.467.300

+ 1.520.000

2025

+ 4.614.300

+ 876.500

+ 3.568.700

+ 8,0%

+ 4,6%

+ 13,2%

+2,2%

+ 8,8%

2026

2027

2028

2029

44.028.900

45.606.200

47.119.100

48.809.900

+ 949.400

-/- 860.000

+ 1.577.300

+ 1.513.0000

+ 1.690.800

+ 2,2%

-/- 1,9%

+ 3,6%

+ 3,3%

+ 3,6%

+ 1,7%

-/- 3,35%

+ 1,77%

+ 2,11%

+ 42%

+ 4,9%

VI.

Het Ravijn

Veel specifiek geld beschikbaar: Energietransitie, Stikstofproblematiek, Woningbouwimpuls. Tussen 2019 en 2023 gestegen van € 6,88 miljard naar € 16 miljard.

Algemene uitkering

- Vanaf 2024 gewijzigde systematiek 4 Discussie: raming inflatie Trap op Trap af bevroren in 2020

Gem. SchatHemel-Rijk

Ontwikkeling resultaat Gemeenten zijn in 2023 wederom rijker geworden

Gemeenten houden veel geld over

Samenvattend beeld

•

Financiële positie van gemeenten op een hoogtepunt

•

Toekomstig financiële beeld is een aandachtspunt

•

Realisatiekracht (uitvoerbaarheid) is het knelpunt

In Kerkrade op basis van de uitkomsten van het studiejaar

Keuzes maken is het beslispunt

Samenvattend beeld in detail

Wat valt financieel op? 1. Financiële positie van gemeenten is gezond en vanaf 2019 verbeterd 2. Gemeenten houden bij de jaarrekening vanaf 2020 veel (incidenteel) geld over, reserves groeien sterk 3. (Te) groot verschil tussen de ‘wereld’ van de begroting en de ‘wereld’ van de realisatie - Achterblijvende besteding van (bestemming)reserves - Achterblijvende investeringen - Achterblijvende ontwikkeling van grondexploitaties - Sterk oplopende pot: nog te besteden subsidies en specifieke uitkeringen - Achterblijvende besteding van de onderhoudsvoorzieningen en vooruitontvangen gelden van derden - Hoge voordelige saldo vanaf 2019 4. Gedurende het begrotingsjaar worden de begrote baten en lasten fors verhoogd 5. Gemeenten komen bij de begroting structurele gelden tekort en houden bij de jaarrekening fors (incidenteel) geld over

Samenvattend beeld in detail Wat valt financieel op? 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13.

Gemeenten krijgen in toenemende mate veel tijdelijk (incidenteel) geld om opgaven te realiseren Omvang algemene uitkering vanaf 2019 met € 13,0 miljard (42%) toegenomen. Reserves vanaf 2019 met € 11,7 (41%) miljard toegenomen. Krijgen gemeenten extra geld niet weggezet? Rijk strooit met eenmalige opgaven en geld 2019: 16 regelingen € 6,9 miljard  2023: 153 regelingen: € 16 miljard Aantal en omvang van specifieke uitkeringen ‘ontploft’ en is vanaf 2016 met € 7 miljard (231%) toegenomen Kosten sociaal domein stijgen en ‘ongrijpbaar’ Algemene uitkering daalt in 2026, werkt structureel door Langere tijd een laag investeringsniveau (vaste activa en bouwgrondexploitaties) Weinig flexibele (wendbare) inzet van incidenteel geld

Onbegrip, polarisatie misverstanden, schurende systemen en vooral

taak-geld-mist’

- (Financiële) begroting 2025

Waar draait het om?

Lokale lasten

Financiële positie

Voorzieningenniveau

Investeringen in het voorzieningenniveau voor de burger van Kerkrade: - of bezuinigen op een andere voorziening - of lokale lasten verhogen - of interen op de reserves (kan slechts tijdelijk) - of hogere opbrengsten Rijk/derden

Kaderstellen en controleren Hoe staat dit in de begroting van Kerkrade?

Doelen, prestaties en euro’s De te realiseren programma’s:

Wat willen we?

Doelstelling – maatschappelijk effect

Wat gaan we er voor doen?

Wijze waarop gestreefd zal worden effecten te bereiken (via activiteiten)

Omschrijving van het programma Relatie met de paragrafen Taakvelden Speerpunten van beleid

Wat gaat het kosten?

Raming baten en lasten per programma / activiteit

Wat mag het kosten? Investeringen Toelichting op financiële mutaties en overige zaken Indicatoren

Totaaloverzicht begroting 2025 begroting 2025

Resultaat baten en lasten

4.178

- 9.905

- 5.826

- 6.686

- 2.548

- 2.734

Totaal 2024-2028 21.205 (afname reserves) 21

Incidentele baten en lasten

Prognose balans 2023-2028

Totaal 2023-2027 33.738 (toename activa)

Totaal 2023-2027 14.111 (afname reserves)

Totaal 2023-2027 32.449 (toename schulden)

Vaste activa 31 december 2023 205.164

Reserves 31 december 2023 55.354

Schulden 31 december 2023 186.186

Totaal 2024-2028 50.365 (toename activa)

Totaal 2024-2028 21.205 (afname reserves)

Totaal 2024-2028 57.510 (toename schulden)

Prognose investeringen 2024 en verder

Ontwikkeling BBV kengetallen gemeente Kerkrade Kengetal

2019

2020

2021

2022

Begroting 2023

2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Netto Schuldquote1

79%

74%

75%

67%

99%

74%

102%

14%

16%

18%

20%

12%

20%

Structurele exploitatie-ruimte

- /-0,8%

2,9%

4,7%

0,9%

1,6%

Grondexploitatie

- /- 0,6%

-/- 0,5%

-/- 0,4%

-/- 0,8%

Belastingcapaciteit3

102,5%

102,7%

109,6%

1,3

1,4

1,5

Solvabiliteit

Weerstandsratio Kengetal * 1.000 Euro

2019

2020

2021

Landelijk gemiddelde 2022

VNGNorm Goed

VNGNorm Onvoldoende

87%

39%

< 90%

> 130%

13%

15%

39%

> 50%

< 20%

0,6%

0,8%

2,8%

> 0%

< 0%

0,0%

0,2%

-/- 1,1%

0,0%

< 20%

> 35%

121,7%

109,1%

98,3%

101,8%

n.n.b.

102%

< 95%

> 105%

1,4

1,7

1,4

1,6

1,4

1,6

N.b.

N.v.t.

Begroting 2025

Begroting 2026

2022

Begroting 2023

2023

Begroting 2024

Begroting 2028

Begroting 2027

Begroting 2028

algemene reserve reserve exploitatie vrije deel algemene reserve obk

5.215

5.715

6.465

7.215

7.965

8.465

8.965

9.465

9.965

1.547

3.417

3.970

3.217

4.417

1.170

2.855

2.536

272

343

1.250

1.070

1.250

Totaal

7.034

8.975 10.935

10.752

12.882

9.635

12.070

12.251

12.751

13.251

13.751

Lokale heffingen OZB meer-persoonshuishouden

Tarief Kerkrade (Euro)

2019

285

2020

314

+ 10%

295

+ 5%

-/- 19

2021

336

+ 7%

305

+ 3,4%

-/- 31

2022

432

+ 28,6%

380

+ 24,6%

-/- 52

2023

419

-/- 3%

403

+ 6%

-/- 16

2024

427

+ 1,9%

423

+ 5%

-/- 4

Gem.

+ 28

+ 5,52%

+ 28

+ 8,8%

Gemeente Landelijk gemiddelde Kerkrade

Stijging

Tarief NL

Stijging

Verschil

(Euro)

281

-/- 4

Gem. WOZwaarde

484.000 247.716

tarief OZB

OZB eigenaar Afvalstoffen-

0,0909 0,1725

423 427

Thans wordt voorgesteld om de OZB-opbrengsten met 8,5% extra te + 10% verhogen in 2025, in aanvulling op de vorig jaar reeds besloten jaarlijkse verhoging van 1,5%. De ozb-druk wordt daarmee 43 euro hoger t.o.v. 2024 © 2022 Deloitte Theeuro Netherlands (dus circa 37 meer dan vorig jaar reeds besloten).

Riool eig./gebr. Totaal

346 331 + 3,6%

225 235 + 1,7%

994 993 + 5,9%

Lokale heffingen

De doorkijk naar 2025 ziet er als volgt uit: Afval/riool kostendekkendheid + € 16 Onroerendzaak belasting + € 43 In totaal stijgt de gemiddelde lastendruk naar huidige inzichten met circa +€ 59 euro in 2025 Dat is gemiddeld 5,9%.

Niveau lokale lasten in Kerkrade stijgt vanaf 2023 aanzienlijk minder dan gemiddeld landelijk. Aandachtspunt: 1) past niveau van de OZB nog bij niveau van de voorzieningen voor de burger en bedrijven 2) financieel ‘tekort’ vanaf 2025 en verder niet alleen Ravijnjaar. © 2022 Deloitte The Netherlands

Forse groei activiteiten en geld, tussentijdse bijstelling Lasten * € 1 miljoen

Primaire begroting

Begroting na wijziging

2025

220

2024

190

+ 51

Realisatie

241

+ 26,8% 2023

188

+ 30

218

+ 16% 2022

180

+ 25

Primaire begroting

205

214

2024

192

+ 39

+ 9%

-/- 3

202

-/- 1,5% Begroting na wijziging

2025

220

+ 1%

+ 13,9% Baten * € 1 miljoen

Realisatie

231

+ 20,3% 2023

188

+29

217

+ 15,4% 2022

181

+25 + 13,8%

224

+ 3,2% 206

+5 + 2,4%

+ 6% 211

Financiële positie (verleden en prognose) gemeente Kerkrade

Kern: -

Financiële positie is stabiel, gezond en afgelopen jaren versterkt. Feitelijk was en is het enige aandachtspunt voor de financiële positie van uw gemeente dat de reservepositie voor het opvangen van risico’s op niveau blijft. Het gaat hierbij vooral om de reserves die van belang zijn voor de weerbaarheid (opvangen van risico’s) van de gemeente. Dat zijn de algemene reserve, reserve exploitatie, en algemene reserve obk. Afgelopen jaren is hier door uw gemeente goed invulling aangegeven, want de reservepositie is versterkt. In de toekomst wordt dit bereikt door de begroting meerjarig sluitend te houden. Dit leidt ertoe dat de weerbaarheid verder gaat toenemen.

Solvabiliteit (= reserves) is toegenomen en (bijna) voldoende, solvabiliteit neemt in 2024 fors af door inzet van bestemmingsreserves, daarna blijft de solvabiliteit stabiel.

Schuldquote is afgelopen jaren afgenomen, terwijl fors is geïnvesteerd en valt in de categorie goed van de VNG-normen. In 2024 neemt de schuldquote fors toe door grote investeringen in met name 2024 en de aanwending van de reserves.

Schuldquote en Solvabiliteitsratio zijn bij de jaarrekeningen 2019, 2020, 2021 en 2022 gunstiger dan begroot. Uw gemeente begroot voorzichtig en incidentele meevallers versterken daarom de reserves van uw gemeente.

Niveau van lokale heffingen is ongeveer gelijk aan landelijk gemiddelde. Stijging van de lokale lasten is in 2021, 2022 en 2023 en volgens het voornemen voor 2024 fors lager dan het landelijke gemiddelde.

Komende jaren is en blijft investeren in de kwaliteit van de bedrijfsvoering essentieel om alle opgaven te kunnen realiseren.

Terug naar de kern

Terug naar de kern Op een andere wijze kijken naar: - Opgavegericht kiezen - Opgavegericht sturen - Opgavegerichte P&C-cyclus Eigen geld - Opgave afgestemd geld en capaciteit

Bekostiging rijk

Opgaven Voldoende geld Speer punten

Voldoende capaciteit

Vraagt om keuzes maken En

Wendbaar in te zetten

‘Goingconcern’

Wendbaarheid

Vraagt om ruimte geven Weerbaarheid 31

Wendbaar en weerbaar Waar moet het (volgens ons) om draaien: Het gaat erom hoe snel een gemeente op de actuele en dynamisch opgaven en bijhorende lasten kan inspelen (wendbaarheid, flexibiliteit, beïnvloedbaarheid) en hoeveel financiële buffers (weerbaarheid) zijn nodig om voldoende wendbaar te zijn. Hoe kunnen ook incidentele gelden (de sterke financiële positie) bijdragen om op de actuele opgaven en bijhorende lasten in te spelen en de financiële huishouding daar op af te stemmen. Kortom: Wat wilt u bereiken voor de inwoners, monitor de ontwikkelingen en onzekerheden en welke wendbaarheid en weerbaarheid past daar voor uw gemeente bij.

Webinar voor raadsleden - 10 mei 2023

(Financiële) weerbaarheid en wendbaarheid  Monitoren van de ontwikkeling en trend in de begroting en jaarstukken inzake wendbaarheid en weerbaarheid.  Beoordeel de kengetallen in onderlinge samenhang en in de tijd (ontwikkeling 5 jaar, prognose 5 jaar)

Wendbaar

 Benader risicomanagement als ondersteunend middel om doelen te bereiken In Kerkrade onderdeel van het studiejaar Beïnvloedbaarheid en niet-beïnvloedbaarheid per programma voor begrotingsjaar 2024 Gemeente Utrecht:

Weerbaar

• Structurele exploitatieruimte • Belastingcapaciteit • Beïnvloedbaarheid taken • Beïnvloedbaarheid kosten en opbrengsten • Rente- en afschrijvingsquote • Investeringsquote • Inzet van eenmalig geld • EMU saldo • Kasgeldlimiet • IDEËEN

• Weerstandsfactor • Solvabiliteit • Netto schuldquote • Grondexploitatiequote • Rente risiconorm

Wendbaar en weerbaar Studiejaar gemeente Kerkrade Reikwijdte/opdracht 1. Wij werken met een ‘zero-base methode’. 2. Wij werken niet met een specifiek financieel target, maar het project moet wel leiden tot financieel substantiële voorstellen en er moet nog wat te kiezen zijn. 3. Het betreft een ambtelijk-technische exercitie 4. Het college is opdrachtgever. De wethouders Weijers en Paas nemen zitting in de stuurgroep. 5. De te vormen werkgroepen worden gemengd en domein-overstijgend samengesteld. 6. Wij gaan dit project met onze eigen mensen uitvoeren.

Studiejaar loopt, en komt het college separaat op terug in Financiële commissie. Fase 1 (inzichtelijk maken mogelijkheden van beïnvloeden) is afgerond, fase 2 loopt nu (meer concrete voorstellen ontwikkelen). Conform afspraak met de commissie komt het college begin 2025 er op terug.

Gemeente Kerkrade Begroting 2025 Financieel beeld Landelijke financiële ontwikkeling Bijlage

Kerkrade Kerkrade 17Kerkrade oktober 2024 17 oktober 2024 18Rein-Aart oktober 2022 van Vugt Rein-Aart van Vugt Claudia Honings, Lotte Tholen en Rein-Aart van Vugt

- lenen

Balans en toelichting Balans (x € 1.000) Bron: Jaarrekening 2023

2023

2023 Vaste activa Immateriële vaste activa Materiële vaste activa Financiële vaste activa

205.164 7.543 162.326 35.295

Vlottende activa

42.619

Voorraden Vorderingen Liquide Middelen Overlopende activa

613 32.463 225 9.318

247.783 3

Vaste activa + 14.507

Vaste passiva

205.919

Eigen Vermogen - Algemene reserve - Bestemmingsreserve - Jaarresultaat (voor bestemming)

11.190 37.030 7.134 55.354

6.243

Voorzieningen Schulden met een rentetypische looptijd > 1 jaar

144.322

Kortlopende schulden Overlopende passiva

41.468 10.097 31.767

1 2

247.783 Reserves = + 13.918 Schulden = + 8.653

Vlottende passiva

Dekken en lenen Een groot verschil Wie gaat er over? De dekking is het budget = budgetrecht gemeenteraad. De gemeenteraad geeft aan waar en hoeveel geld wordt uitgegeven en hoe dat in de begroting wordt opgevangen. Het college trekt eventueel een lening bij de bank aan om de uitgaven te kunnen doen. Hierbij is wetgeving zoals de Wet financiering decentrale overheden (Fido) en Schatkistbankieren een belangrijk kader. Het college heeft een treasurystatuut vastgesteld met de praktische uitwerking van deze wet- en regelgeving. De gemeenteraad heeft kaders gesteld in de financiële verordening art. 212. Gemeentewet. Het college legt verantwoording hierover af in de paragraaf financiering van de begroting en jaarrekening.

Schulden Is lenen bij de bank bezwaarlijk? Nee, mits: - Geleend wordt voor investeringen (niet te veel voor het opvangen van tekorten in de begroting). Dan staat er bezit met onderliggende waarde tegenover - De rente en aflossing kan terugbetalen (in de begroting dus kan opvangen) of onderliggend bezit behoudt de waarde zodat aflossing niet nodig is (bij gronden). - Bij hoge schulden of voortdurend toenemende schulden ook zicht is op dalende schulden. - Het rente-risico op de leningen goed in beeld is. Kerkrade: -

Kerkrade voldoet aan de rente-risiconorm en kasgeldlimiet De leningportefeuille heeft een gespreide opbouw Leningen worden afgelost (risicospreiding herfinanciering) Gemiddelde rente circa 2,1% (bestaande leningen afgesloten in periode 1999-2022) Leningen worden alleen aangegaan als de rente en aflossing in de begroting kan worden opgevangen.

Schulden

Spreiding van rentepercentages en periodieke aflossing zijn de sleutelwoorden om renterisico’s te beheersen. Rentestijging werkt hierdoor geleidelijk door in de begroting

Deloitte refers to one or more of Deloitte Touche Tohmatsu Limited (“DTTL”), its global network of member firms, and their related entities (collectively, the “Deloitte organization”). DTTL (also referred to as “Deloitte Global”) and each of its member firms and related entities are legally separate and independent entities, which cannot obligate or bind each other in respect of third parties. DTTL and each DTTL member firm and related entity is liable only for its own acts and omissions, and not those of each other. DTTL does not provide services to clients. Please see www.deloitte.com/about to learn more. Deloitte provides industry-leading audit and assurance, tax and legal, consulting, financial advisory, and risk advisory services to nearly 90% of the Fortune Global 500® and thousands of private companies. Our professionals deliver measurable and lasting results that help reinforce public trust in capital markets, enable clients to transform and thrive, and lead the way toward a stronger economy, a more equitable society and a sustainable world. Building on its 175-plus year history, Deloitte spans more than 150 countries and territories. Learn how Deloitte’s more than 415,000 people worldwide make an impact that matters at www.deloitte.com.

This communication contains general information only, and none of DTTL, its global network of member firms or their related entities is, by means of this communication, rendering professional advice or services. Before making any decision or taking any action that may affect your finances or your business, you should consult a qualified professional adviser. No entity in the Deloitte organization shall be responsible for any loss whatsoever sustained by any person who relies on this communication. © 2024. For information, contact Deloitte Netherlands.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Kerkrade&id=d5a4a9fd-b8ca-48fe-a4a6-b7e2c72c5f03