Nota van toelichting weerbaarheidsprogramma gemeente Kerkrade

Nota van toelichting Kerkrade, 26 augustus 2025 Nummer: 25Tl056 Behorend bij ontwerpbesluit nummer: 25Rb063

Onderwerp Weerbaarheidsprogramma gemeente Kerkrade

Beslispunten 1. Kennis te nemen van het strategisch kader van het weerbaarheidsprogramma gemeente Kerkrade. 2. In te stemmen met het beschikbaar stellen van een bedrag van € 250.000 voor 2025 als startbudget voor het weerbaarheidsprogramma. 3. Dit bedrag te dekken uit de reserve exploitatie, met dien verstande dat eventuele nieuwe (per saldo) toekomstige meevallers voor het begrotingssaldo worden ingezet om het beslag op de reserve exploitatie overeenkomstig te verminderen.

Inleiding In een steeds onrustigere wereld als gevolg van geopolitieke en geo-economische dreigingen, snelle technologische veranderingen en een veranderend klimaat, dient de overheid en de samenleving weerbaarder en veerkrachtiger te zijn. Zo is de internationale veiligheidssituatie de afgelopen jaren sterk verslechterd o.a. door: - Globale onrust door (dreigend) militaire conflict vanuit vijandige regimes; - Globale economische verhoudingen, waaronder de handelsoorlogen; - Toename van extreme weersomstandigheden als overstromingen en langdurige droogte. Op vrijdag 6 december heeft de nationaal coördinator terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV), mede namens de waarnemend directeur-generaal Beleid van Defensie, zich in een brief gewend tot alle burgemeesters in Nederland. In deze brief stellen de coördinator en de directeur-generaal dat, als gevolg van de Russische oorlog met Oekraïne, de veiligheid en vrijheid van Nederland in tijden niet zo kwetsbaar is geweest en dat het reëel is dat Nederland betrokken raakt bij een grootschalig gewapend conflict. Door deze verslechterde veiligheidssituatie is het noodzakelijk om de weerbaarheid van de samenleving versneld te verhogen. Op nationaal, regionaal en lokaal niveau. De NCTV coördineert samen met Defensie, op rijksniveau, de ontwikkelingen en realisatie van de doelstellingen van de weerbaarheidsopgave.

Hierbij stuurt de Rijksoverheid op samenwerking met en tussen de Veiligheidsregio’s, provincies, gemeenten, instanties, bedrijfssectoren en samenleving. De twee meest acute risico’s die ons bedreigen zijn stroomuitval en cyber(data)uitval. Naar aanleiding van de brief aan de burgemeester met daarin opgenomen de weerbaarheidsopgave heeft de directie op 19 januari 2025 het besluit genomen om een projectteam in te stellen om een strategisch beleidskader op te stellen, waarin een plan van aanpak voor een uitvoeringsplan is opgenomen. Het projectteam diende daarbij oog te hebben voor het actuele dreigingsniveau, waarbij zij direct diende te starten met maatregelen op acute dreigingen en of kwetsbaarheden.

In samenwerking en afstemming met de Veiligheidsregio Zuid-Limburg, de gemeenten die hier deel van uit maken en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten heeft het projectteam de weerbaarheidsopgave verwerkt in het in deze nota opgenomen strategisch beleidskader, getiteld: 'Weerbaarheidsprogramma gemeente Kerkrade". Het weerbaarheidsprogramma is op 19 augustus 2025 door het college van Burgemeester en Wethouders behandeld en vastgesteld. Het weerbaarheidsprogramma omvat drie belangrijke processen die door het programma met elkaar worden verbonden, te weten: 1. Crisisorganisatie vanuit de rampen- en crisisbestrijding; 2. Het bedrijfscontinuïteitsmanagement; 3. Weerbaarheidsopgave. Belangrijke kaders voor de weerbaarheidsopgave zijn, dat deze gemeente-organisatie breed dient te zijn en dat er actief samengewerkt dient te worden tussen gemeenten, instanties en burgers, In het weerbaarheidsprogramma is een plan van aanpak opgenomen met de belangrijkste bestanddelen voor het uitvoeringsplan, waaronder een organisatiestructuur. Daarnaast is er reeds gestart met de realisatie van de navolgende onderwerpen: 1. Het inrichten van noodsteunpunten; 2. Het in kaart (kunnen) brengen van verminderd zelfredzame inwoners en in contact staan met kwetsbare voorzieningen en locaties. Bij punt 2 is er speciale aandacht ook voor de positie van kinderen.

Doelstelling Het weerbaarheidsprogramma van de gemeente Kerkrade dient richting te geven aan de gemeentelijke inzet die dient te leiden tot verhoging van de maatschappelijke weerbaarheid en veerkracht, zowel van de eigen organisatie als samenleving. Het strategisch kader dient daarbij een leidraad te zijn voor de uitvoering.

Argumenten Een samenleving dient weerbaar en veerkrachtig te zijn om effectief te kunnen reageren op en herstellen van tegenslagen, crises en veranderingen. Dit zorgt voor continuïteit, stabiliteit en welzijn, zowel op individueel als maatschappelijk niveau. Weerbaarheid en veerkracht beschermt tegen dreigingen, draagt bij aan respons en herstel, zorgt voor voortgang van vitale processen, voorkomt verdere schade, draagt bij aan sociale cohesie en vertrouwen en zorgt voor duurzaamheid in functioneren. De gemeente heeft vanuit haar rol en taakstelling, maar ook vanuit wet en regelgeving een belangrijke rol in het beschermen en weerbaar houden van haar samenleving. Zoals in de inleiding vermeld zijn door tal van oorzaken de dreigingen toegenomen dat de gemeente-organisatie en de samenleving in Kerkrade getroffen kan worden door langdurige crises. Uit het dreigingsbeeld blijkt dat de kans op stroomuitval en cyber(data)uitval ongekend hoog is en dat deze dreiging acuut is. Aan de stroomvoorziening en cyber(data) zijn tal van vitale maatschappelijke en bedrijfsmatige processen verbonden en behoren zij tot de belangrijkste levensbehoeften van de gehele maatschappij. De afhankelijkheid maakt dat we extra kwetsbaar zijn en dat door het langdurig wegvallen van deze twee voorzieningen, tal van andere essentiële voorzieningen ook worden bedreigd. .

Als maatschappij zijn we afhankelijk van elkaar en daardoor ook op het gebied van weerbaarheid en veerkracht, zowel op nationaal, regionaal als lokaal niveau. Derhalve dat er op al deze niveaus

wordt samengewerkt en afstemming wordt gezocht. Indien de gemeente hier niet in meedoet, zijn we zelf kwetsbaar, maar kunnen andere gemeenten hierdoor ook kwetsbaarder worden. De demografische opbouw van de gemeente laat een hoge mate van kwetsbare en minder redzame personen zien. Indien onze gemeente door langdurige crises wordt geraakt, zijn we extra kwetsbaar.

Kanttekeningen Financiën Het betreft hier een groot project met nog veel onzekerheden aan zowel de kostenkant als aan de opbrengstenkant (bijdrage Rijk). Voorgesteld wordt dan ook om in 2025 een startbudget van € 250.000,- beschikbaar te stellen c.q. te reserveren. Als dekking wordt het volgende voorgesteld: Voor het benodigde bedrag van €250.000,- wordt de reserve exploitatie aangesproken. Verder wordt voorgesteld om eventuele (per saldo) nieuwe toekomstige meevallers voor het begrotingssaldo in te zetten om het beslag op de reserve exploitatie te verminderen. De kosten aan materialen en middelen bestaan uit: Kosten voor het inrichten van gemeentelijke noodsteunpunten, onder andere aanschaf van vitale apparatuur waaronder aggregaten en verwarmingen. Daarnaast aanpassingen aan het stroomnetwerk van gebouwen voor het gebruik van aggregaten; Kosten voor communicatie, waaronder informatiebijeenkomsten en publiekscampagnes; Kosten voor het prepareren van het gemeentehuis en het flexiforum als gemeentelijk crisiscentrum. Onder andere aanschaf van aggregaten en aanpassingen hiervoor aan stroomnetwerk; Kosten voor het aanpassen van de gemeentelijke opslag van brandstof bestemd voor noodzakelijke voertuigen en aggregaten; Kosten voor aanschaf van een informatiesysteem, waarin de processen van het bedrijfscontinuïteitsmanagement en de weerbaarheidsopgave in worden vastgelegd.

Aanschaf van een analoog communicatiesysteem voor de in verbinding staande functionarissen van het weerbaarheidsprogramma en de noodsteunpunten. Kosten voor onderhoud en vervanging van vitale apparatuur, waaronder aggregaten, communicatiesysteem, verwarmingen etc.; Abonnementskosten voor gebruik digitale crisis app, welke functionarissen ondersteunt in de uitvoering; Kosten voor het organiseren en houden van noodzakelijke opleiding, training en oefenmomenten van eigen personeel in samenhang met netwerkpartners en samenleving; Kosten voor opslag van apparatuur en vitale middelen; Kosten die gemaakt dienen te worden voor de organisatie en onderhoud van toekomstige onderdelen van het uitvoeringsprogramma (aan verandering onderhevig).

Communicatie Communicatie is een wezenlijk onderdeel van de strategie en uitvoering van de weerbaarheidsopgave. Hierbij dient de gemeente haar communicatieprogramma af te stemmen met de regionale en nationale communicatieprogramma’s.

Burgerparticipatie Informeren, Raadplegen, Adviseren en Coproduceren Bij het tot stand komen van het weerbaarheidsprogramma is burgerparticipatie toegepast door middel van: 1) Enquête via de gemeentemonitor (>500 inwoners);

2) Gesprekken en interviews met belanghebbende burgers. Daarnaast is een essentieel onderdeel van de weerbaarheidsopgave om de gemeenschap actief te betrekken bij het tot stand komen van planvorming en uitvoeringsmaatregelen. Burgerparticipatie is daarbij essentieel en opgenomen in het weerbaarheidsprogramma.

Uitvoering Onderdeel Team van deskundigen

Kernteams Team van deskundigen en kernteam weerbaarheidsopgave

Team van deskundigen en kernteam bedrijfscontinuïteitsprogramma Team van deskundigen, kernteam weerbaarheidsopgave en betrokken afdelingen Team van deskundigen en kernteam bedrijfscontinuïteitsprogramma

Opleiden, trainen, oefenen Coördinator OOV en Informatie, kernteam weerbaarheidsopgave en betrokken afdelingen Coördinator OOV en Informatie, kernteam bedrijfscontinuïteitsprogramma en betrokken afdelingen Coördinator OOV en Informatie en kernteam crisisbeheersing (intern) Opleiden, trainen, oefenen

Resultaat Informeren en activeren managementteams ikv weerbaarheidsopgave en bedrijfscontinuïteitsmanagement. Personele bezetting en verdieping op de inhoud. Opstellen uitvoeringsprogramma op basis van actielijst gemeenten van de VNG en in afstemming met veiligheidsregio. Start met preparatie noodsteunpunten en in kaart (kunnen)brengen en in contact staan met kwetsbare groepen en instellingen/ bedrijven. Opstellen uitvoeringsprogramma op basis van methodiek BCM. Uitvoering geven aan uitvoeringsprogramma weerbaarheidsopgave en borgen in bedrijfsprocessensysteem Uitvoering geven aan uitvoeringsprogramma weerbaarheidsopgave en borgen in bedrijfsprocessensysteem Gemeentelijke oefening in kader van het weerbaarheidsprogramma Door ontwikkelen weerbaarheidsprogramma

Deadline Q3 2025

Door ontwikkelen bedrijfscontinuïteitprogramma

Q3 2026 en verder

Door ontwikkelen intern crisisproces

Q3 2026 en verder Q4 2026 en jaarlijks opvolgend

Gemeentelijke oefening in kader van het weerbaarheidsprogramma met externe partijen

Q3 2025 Q4 2025

Q4 2025 Q4 2025 t/m Q2 2026

Q4 2025 t/m Q2 2026

Q4 2025 en Q2 2026 Q3 2026 en verder

Evaluatie Het weerbaarheidsprogramma wordt onderdeel van de algehele bedrijfsvoering van de gemeente. Sturing, coördinatie, controle en evaluatie is in de bestaande gemeentestructuur georganiseerd. Daarnaast vindt jaarlijks een gemeentelijke oefening plaats, waarbij het uitvoeringsprogramma en het beleidskader worden getest. Evaluatie hiervan kan leiden tot bijstelling van het beleid of de uitvoering.

Gezondheid en Vitaliteit Niet van toepassing