Nota van toelichting Raad

Nota van toelichting Nummer.: 23Tl033

Kerkrade, 11 september 2023

Behorend bij ontwerpbesluit nummer: 23Rb034

Onderwerp -Evaluatie beleidsplan 2020-2023 'Armoede en Schulden', Samen Aanpakken! en het Uitvoeringsplan 2021-2023 'Armoede en Schulden', Samen Aanpakken! Beslispunten 1. Kennisnemen van de opgestelde evaluatierapport en de daarin opgenomen conclusies, bevindingen en vervolgacties 2. Instemmen met de getrokken conclusies, bevindingen en vervolgacties Inleiding In oktober 2019 en oktober 2020 zijn achtereenvolgens het Beleidsplan 2020-2023 'Armoede en Schulden, Samen Aanpakken!' en het uitvoeringsplan 2021-2023 'Armoede en Schulden', Samen Aanpakken 'door uw Raad vastgesteld. Op basis van het beleidsplan en het uitvoeringsplan werd vormgegeven aan de realisatie van de hierin opgenomen activiteiten. De plannen uit het uitvoeringsplan kennen een vijftal pijlers, te weten: -Preventie en Vroegsignalering -Redzaamheid versterkern -Inkomensondersteuning -Schuldhulpverlening -Aanpak Kinderarmoede De nadruk van de plannen ligt evenwel op de Pijler Preventie en Vroegsignalering en in de uitvoering is hier aandacht aan gegeven. De evaluatie ziet mede toe op het jaar 2022 en een vooruitblik naar 2023 gelet op de looptijd van het beleidsplan. Hierbij geldt dat de activiteiten vooral vanaf 2021 zijn opgestart waarbij de coronacrisis, energiecrisis en inflatie een grote invloed hebben op de prestaties.

De meeste in het uitvoeringsplan opgenomen activiteiten zijn inmiddels uitgevoerd en gestart. De inzichten en cijfers die betrekking hebben op 2022 vormen een goed referentiepunt waartegen de ontwikkelingen en resultaten voor dit jaar (2023) kunnen worden afgezet. Deze evaluatie dient mede ter ondersteuning van en voorbereiding op het in de loop van 2024 vorm te geven beleidskader Armoede en Schulden vanaf 2025. Doel hiervan zal het borgen zijn van de activiteiten en interventies die aantoonbaar een bijdrage hebben geleverd en zullen leveren aan de doelstellingen van het plan. Hierbij zal dan ook nadrukkelijk de afweging dienen te worden gemaakt welke maatregelen binnen het voor de komende jaren beschikbare budget kunnen worden vormgegeven.

Doelstelling -Met de evaluatie wordt inzicht verschaft in de ontwikkelingen op het gebied van Armoede en Schulden over 2022 en een vooruitblik naar 2023 op basis van de resultaten die zijn geboekt met de in dit kader in 2021 in gang gezette activiteiten. Op basis hiervan zullen eventuele vervolgacties worden uitgezet en waar nodig 1

aangescherpt. Het uitvoeringsplan loopt tot en met 2023. Dit geldt ook voor een aantal in het plan opgenomen te realiseren doelen. -Ondersteuning van en voorbereiding op het in de loop van 2024 vorm te geven beleidskader Armoede en Schulden vanaf 2025. -Afwegen welke maatregelen binnen het voor de komende jaren beschikbare budget kunnen worden vormgegeven Argumenten Met het uitvoeringsplan is richting gegeven aan de activiteiten die in het kader van Armoede en Schulden zijn uitgezet. Zoals aangegeven geldt hierbij dat op de pijlers Preventie en Vroegsignalering nadruk is gelegd. Uitgangspunt hierbij is dat hoe vroeger armoede en schuldenproblematieken kunnen worden gesignaleerd en opgepakt, hoe groter de kans dat deze sneller en eenvoudiger kunnen worden opgelost. Tegelijkertijd zal ook op de andere 4 pijlers voortgang dienen te worden geboekt om vervolg te geven aan de ingezette ontwikkelingen. Zo is het tijdig signaleren en oppakken van betalingsachterstanden zinloos als de achterliggende (schuld)hulpverlening hier niet op is ingericht. Belangrijk onderdeel binnen Preventie en Vroegsignalering vormt de Geldwijzerwinkel, het vandaar uit ontwikkelde programma aan voorlichtingsactiviteiten en workshops en de dienstverlening naar inwoners met vragen op het gebied van financiën- en daarmee gerelateerde vraagstukken.

Naast de samenwerkende partijen Kredietbank Limburg, stichting Impuls en Schuldhulpmaatje maken ook de Cliëntenraad, Seniorenraad en Bureau Sociaal Raadslieden gebruik van de spreekuurvoorziening van de Geldwijzerwinkel. Vanuit de Geldwijzerwinkel is ook het team ‘Vroeg erop Af’ werkzaam en is gericht op het direct oppakken van signalen over betalingsachterstanden bij inwoners van Kerkrade. Uitgangspunt is dat alle signalen -conform de Wet Gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs)- een vervolgactie krijgen. De meeste in het uitvoeringsplan voorgenomen activiteiten zijn uitgevoerd of gestart. In de activiteitenplanning van de Geldwijzerwinkel en de bibliotheek zijn zelfs meer activiteiten opgenomen dan in het uitvoeringsplan zijn opgenomen. Conclusies, bevindingen en vervolgacties uit het evaluatierapport armoede- en schuldenaanpak Kerkrade 2022: -Uitbreiden van het activiteiten-jaarplan. -De visie op de Geldwijzerwinkel verder uitwerken. -De samenwerking met de gemeente en andere ketenpartners wordt als positief ervaren; er is sprake van een effectievere en efficiënte armoede- en schuldenaanpak. -Na 2022 nam de instroom schuldhulpverlening -na de afname t.g.v. corona- weer toe, evenals het gebruik van minimaregelingen.

Gemeente Kerkrade keerde de energietoeslag uit aan huishoudens met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum (ook aan inwoners in de schuldhulpverlening) en attendeerde minima ook op andere voorzieningen. -Het aantal aanmeldingen voor schuldhulp neemt toe en is het percentage huishoudens met geregistreerde problematische schulden in 2021 gedaald. Landelijk steeg dit percentage. Het is echter nog te vroeg om hier conclusies aan te verbinden. -Helaas neemt armoede en kinderarmoede toe. De gemeentelijke minimaregelingen worden in de armoedecijfers van het CBS niet meegerekend. Dit, terwijl Kerkrade relatief hoge bedragen uitkeert aan minima en is dus niet terug te zien in de armoedecijfers. -Trainingen stress-sensitieve dienstverlening vindt plaats binnen de relevante afdelingen. De effecten hiervan zullen op termijn zichtbaar zijn.

Kanttekeningen 2

Het uitvoeringsplan kent een aantal stevige ambities. Ook het afgelopen jaar heeft uitgewezen dat het realiseren hiervan binnen de eerder gestelde termijnen -gelet op de mondiale ontwikkelingen- uitdagend zijn. Omdat er sprake is van variatie aan inwoners/doelgroepen met een kwetsbaarheid op het gebied van armoede en schuldenproblematiek betekent dat er niet één oplossingsinterventie is. Wel kan er lering getrokken worden uit wetenschappelijk kennis, monitoring en interventies. Daarnaast blijft maatwerk van belang omdat ieder mens en zijn of haar situatie uniek is. Het thans geldende beleidskader Armoede en Schulden kent een looptijd tot eind 2023 waarna de eindevaluatie over de gehele looptijd zal geschieden. Deze evaluatie zal ook een wezenlijk onderdeel vormen voor het nieuw op te stellen beleidskader. In dit kader zal de werkingsduur van het huidige beleidsplan hierop worden afgestemd en worden verlengd tot en met 2024. De gemeente Kerkrade onderzoekt op dit moment de uitvoering van schuldhulpverlening in eigen beheer. De uitkomsten worden mede betrokken in de voorbereiding op en uitwerking van het nieuwe beleidskader.

De uitkomsten hiervan kunnen dan eveneens worden betrokken in het nieuwe beleidskader armoede en schulden dat in 2024 aan de raad zal worden aangeboden Financiën De met de uitvoering gepaard gaande lasten worden gedekt vanuit het beschikbare budget Armoede en Schulden. Monitoring en verantwoording hiervan vindt plaats via de reguliere planning en control cyclus alsook de periodieke managementinformatie Domein Burger. Communicatie n.v.t. Burgerparticipatie De evaluatie is opgesteld in intensieve samenwerking met de bij de uitvoering betrokken organisaties en als zodanig ook ter advisering voorgelegd aan de cliëntenraad Kerkrade. De cliëntenraad vindt dat we met z’n allen goed op weg zijn, maar er moet ook nog heel veel gebeuren. De cliëntenraad kan zich vinden in de conclusies, bevindingen en aanbevelingen van de het evaluatierapport ‘Armoede en Schuldenaanpak’ Kerkrade 2022. Uitvoering -Bij de uitvoering van het plan 'Armoede en Schulden, Samen Aanpakken!' zijn een aantal in Kerkrade werkzame organisaties gezamenlijk betrokken. Samen met deze partijen worden de activiteiten en acties verder opgepakt danwel doorontwikkeld. Gezondheid en Vitaliteit De gemeente Kerkrade beoogt met het beleid 'Armoede en Schulden' en de daaruit voortvloeiende samenhangende aanpak de (financiële) redzaamheid van haar inwoners te vergroten.

3