Nota van toelichting Parkstadbegroting 2024.docx

Nota van toelichting Nummer.: 23Tl029

Kerkrade, 26 april 2023

Behorend bij ontwerpbesluit nummer: 23Rb031

Onderwerp Parkstad Ontwerpbegroting 2024 en Meerjarenraming 2025-2027, gewijzigde begroting 2023 en jaarrekening 2022 Beslispunten I. II.

een neutrale zienswijze af te geven op de Ontwerpbegroting 204 en Meerjarenraming 2025-2027 alsook op de 1e Begrotingswijziging 2023 zoals verwoord in het concept schrijven aan de GR Parkstad; kennis te nemen van de jaarrekening 2022.

Inleiding Via de in bijlage 1.1 opgenomen aanbiedingsbrief stuurt de stadsregio Parkstad (SPL) in overeenstemming met de bepalingen in de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) – vóór 30 april - de begroting 2024 met het meerjarenperspectief 2025-2027 toe (zie bijlage 1.2). Tevens stuurt SPL via de in bijlage 2.1 opgenomen aanbiedingsbrief de (gewijzigde) begroting 2023 (bijlage 2.2) toe evenals de jaarrekening 2022 (bijlage 2.3). De raad kan op de begroting 2024 zijn kaderstellende en controlerende bevoegdheid invullen via het afgeven van een zienswijze binnen 12 weken na verzending van de financiële stukken (artikel 35 lid 1 Wgr). De wettelijke termijn die hieruit voortvloeit is 6 juli 2023. De raad kan eveneens op de (gewijzigde) begroting 2023 een zienswijze binnen 12 weken na verzending van de financiële stukken afgeven. De aanbiedingsbrief is ontvangen op 18 april. De wettelijke termijn die hieruit voortvloeit is 11 juli 2023. De jaarrekening 2022 is ter kennisname. De ontwerpbegroting 2024 is voor de eerste keer geagendeerd voor de vergadering van het Dagelijks Bestuur op 12 april 2023. De (gewijzigde) begroting 2023 is eveneens in de vergadering van het Dagelijks Bestuur op 12 april 2023 behandeld. Daaraan voorafgaand is het advies van de Portefeuillehouders Financiën op 29 maart 2023 ingewonnen.

De vaststelling van de Ontwerpbegroting 2024 door het DB/AB vindt plaats op 12 juli waarna de begroting vóór 15 juli 2023 wordt verzonden naar de Provincie. Met betrekking tot de gewijzigde begroting 2023 zal in de DB-vergadering van 13 september as. een voorstel tot reactie worden ingebracht die aansluitend aan de raden zal worden toegezonden. Het is namelijk niet haalbaar om in de DB-vergadering van 12 juli een schriftelijke reactie op de ontvangen zienswijzen in te brengen. In de AB-vergadering van 11 oktober kunnen de begrotingswijzigingen voortvloeiende uit de resultaatbestemming 2022 en de additionele bijdrage worden vastgesteld. De aanleiding van de begrotingswijziging 2023 betreft de besluitvorming over de CAO op 6 april jl. De CAOstijging is mede door de hoge inflatie onverwacht hoog. De impact voor SPL bedraagt € 175.000. Met het oog op de rechtmatigheid (en omdat hierdoor de individuele bijdragen in 2023 van de deelnemende gemeenten stijgen), is op advies van het Portefeuillehoudersoverleg Financiën een voorstel tot 1e begrotingswijziging 2023 voorgelegd. Met deze formele handelswijze wordt de raad in de gelegenheid gesteld haar zienswijze te geven. 1

De begroting is het financiële kader voor uitwerking van activiteiten in het jaarplan 2024 van de SPL. De Bestuurscommissies bepalen binnen de kaders van de Strategische Agenda Parkstad en de werkbudgetten de inhoud van dat plan, dat rond de jaarwisseling door het AB wordt vastgesteld. De concept ontwerpbegroting 2024 en de meerjarenramingen 2025-2027 zijn gebaseerd op de beleidsmatige en financiële uitgangspunten 2024-2027, de zogenaamde Kadernota 2024. De Kadernota 2024 is vastgesteld in het Dagelijks Bestuur van 8 februari 2023 en ter kennisname aangeboden aan de gemeenteraden als informatief document. Daarin wordt gewezen op de opgave binnen SPL die vanaf de inwerkingtreding van de gewijzigde gemeenschappelijke regeling in 2021 is verdiept en verbreed. Concreet zijn de kernthema’s sociaal-economische structuurversterking, duurzaamheid en grensoverstijgende samenwerking aan de regionale samenwerking toegevoegd. De regionale opgave is in dit kader complexer en omvangrijker geworden. De bijdragen van de gemeenten in SPL zijn opgebouwd uit drie delen; deze zijn voor 2023: Een bedrag van € 4.652.000 voor de kerntaken, de verplichting buitenring en de bedrijfsvoering. In dit bedrag is de bijdrage voor GROS (onderdeel AG Charlemagne) meegenomen; Een bedrag van € 1.095.000 voor Regionale Initiatieven.

De begroting 2024 neemt ten opzichte van 2023 toe als gevolg van toepassing van indexering en door een incidenteel bedrag van €240.000 ten behoeve van het op orde brengen van de bedrijfsvoering. Doelstelling De raad de gelegenheid te geven haar zienswijze te geven op de Ontwerpbegroting 2024 en de (gewijzigde) begroting 2023, zodat deze betrokken kan worden bij de definitieve besluitvorming door het AB op 12 juli 2023 resp. op 11 oktober 2023. Argumenten - Ontwerpbegroting 2024 In het verlengde van de Kadernota schetst SPL een aantal ontwikkelingen in de Ontwerpbegroting 2024 die van invloed zijn op de omvang van de taakopdracht van SPL het komend jaar en de daaropvolgende jaren. Met het positief besluit van het Rijk om € 25 miljoen toe te kennen aan PSL in het kader van de Regiodeal 2.0 zal de stadsregio actief op zoek gaan naar meekoppelkansen vanuit andere Rijksfondsen. Daarnaast zijn c.q. komen er fondsen/geldstromen die nieuwe mogelijkheden/kansen voor Parkstad (kunnen) bieden, waaronder Volkshuisvestingsfonds, het EZK-retailfonds, kansenongelijkheid onderwijs en op Europees niveau o.a. Green Deal en Bauhaus. Verder is het voornemen om de thema’s water en klimaatadaptatie toe te voegen aan de bestuurscommissie Ruimte en Mobiliteit.

Deze thema’s zijn momenteel belegd bij het Samenwerkingsverband Water Parkstad Limburg (SWPL), bestaande uit de zeven Parkstadgemeenten, het Waterschap Limburg, het Waterschapsbedrijf Limburg en WML. Tot en met 2030 zullen structureel middelen aan gemeenten beschikbaar worden gesteld om uitvoering te kunnen geven aan energie- en klimaatbeleid. Bepaald dient te worden hoe gelden ten behoeve van de uitvoeringskracht worden aangewend voor de gemeentelijke versterking in samenhang met taken die op regionaal worden uitgevoerd. Tenslotte vergt de uitvoering van de projecten binnen onder meer de Regiodeal 1.0 en de huidige decentralisatie-uitkering (DU) bevolkingsdaling nog forse inzet. In dit kader zijn er in aanvulling op de Kadernota de volgende aanvullende posten opgenomen: Vanwege de toenemende complexiteit van de projecten en van de verantwoording is in de begroting een post opgenomen van € 30.000 voor extern advies. Voor de verdere professionalering van de organisatie is structurele ruimte voor het volgen van opleidingen van belang. Hiervoor is een bedrag opgenomen van € 40.000. In het kader van de verdere professionalisering wil SPL een verdere stap zetten in een betere ICT ondersteuning enerzijds en anderzijds voldoen aan de archief wet. In maart hebben VNG, de WSGO, FNV Overheid, CNV Overheid en PDO een akkoord voor de Cao Gemeenten en de Cao SGO gesloten.

Dit leidt tot een hogere personeelslast van € 2

-

-

175.000 die ook in 2024 door werkt en als zodanig in de voorliggende begroting is meegenomen. Vanaf Q3 2022 krijgt SPL weer een rentevergoeding. In deze begroting is in de baten en lasten geen rentebate opgenomen omdat de hoogte ervan op voorhand lastig is vast te stellen door de fluctuerende rente en uitstaande bedragen. Eventuele rentebaten zullen toegerekend worden aan de programma’s waar ze betrekking op hebben en dus toegevoegd worden aan de programmagelden. SPL kampt met langdurig zieken, waardoor de bedrijfsvoering onder druk staat.

Met betrekking tot het de rentebate wordt opgemerkt dat het niet consistent is om de rentebaten ten gunste te gaan brengen van de programma’s, en (een deel van) de extra personele kosten die gemaakt worden om die programma’s te kunnen realiseren aan te merken als extra kosten bedrijfsvoering die vervolgens in rekening worden gebracht bij de deelnemers. Tot nu toe zijn rentebaten als ‘algemeen’ aangemerkt, ongeacht de herkomst. Deze kritische noot doet overigens niets af aan de onderkenning van het belang van de programma’s en de gewaardeerde inzet van de organisatie in deze. In het Portefeuillehoudersoverleg Financiën en in het Dagelijks Bestuur is dit ingebracht. Het DB heeft echter besloten om het voorstel te handhaven. Dit onderdeel vormt echter geen aanleiding om een negatieve zienswijze af te geven op de begroting. Een neutrale zienswijze vinden wij in dit geval meer gepast, gelet op alle overige onderdelen waarmee wij akkoord kunnen gaan. In bijlage 3 is de zienswijze bijgevoegd. - Gewijzigde begroting 2023: De Portefeuillehouders Financiën hebben op 29 maart 2023 bij de bespreking van de jaarstukken 2022 en de begroting 2024 geadviseerd om een begrotingswijziging in te dienen voor de CAO-stijging 2023.

Kerkrade had het standpunt, ook in het Dagelijks Bestuur, om deze stijging in 2023 incidenteel af te dekken uit de voordelige rentebaten 2022 (zie opmerking bij Begroting 2024). Het DB heeft echter besloten om het voorstel te handhaven. Voorgesteld wordt dan ook om hierop een neutrale zienswijze af te geven (zie bijlage 3). - Jaarrekening 2022: De jaarrekening 2022 is ter kennisname. In het jaarverslag wordt onder meer aangegeven dat in 2022 is ingezet op de aanvraag van de nieuwe Regiodeal die in november vorig jaar is ingediend. Verder is gewerkt aan de doorontwikkeling van de Strategische Agenda 2021-2030 door de Brede Maatschappelijke Coalitie nauwer aan te haken. Ook zijn er vorig jaar projecten uit bestaande regionale programma’s, zoals de Regio Deal, het Volkshuisvestingsfonds en de DU Bevolkingsdaling uitgevoerd. De kostenstijgingen vormen hierbij een aandachtspunt. In 2022 zijn mogelijkheden om de uitvoeringskracht te versterken onderzocht en is besloten om de gezamenlijke uitvoering vorm te geven binnen een aantal pilots. Daarnaast is de wens om de (gemeentelijke) organisatie-/ uitvoeringskracht voor regionale projecten te versterken opgenomen in de aanvraag voor de nieuwe Regio Deal.

Op 13 mei 2022 is het Congres Brede Welvaart georganiseerd om op nationaal niveau het gesprek te voeren over brede welvaart, kansen(on)gelijkheid en ruimtelijke/sociaaleconomische verschillen, waarbij Parkstad is gepositioneerd in de discussies rondom Brede Welvaart i.r.t. Rijksinstrumentarium (Regio Deals en Stedelijke vernieuwingsgebieden). Relevant is nog dat bij de resultaatbestemmingen wordt voorgesteld om het voordeel op de rentebaten 2022 toe te wijzen aan de programma’s. Kerkrade heeft hierin een andere visie naar voren gebracht (zie bij ‘Begroting 2024’ en ‘Gewijzigde begroting 2023’ Kanttekeningen Naar aanleiding van de wijziging van de Wgr is dit jaar nieuw dat de termijn voor het indienen van eventuele zienswijzen structureel met vier weken is verlengd (van acht naar twaalf weken). Verder is nieuw dat het Dagelijks Bestuur de raden van de deelnemende gemeenten voorafgaand aan het vaststellen van de Ontwerpbegroting 2024 door het Algemeen Bestuur (voorzien op 12 juli 2023) schriftelijk en gemotiveerd in kennis dient te stellen van zijn oordeel over de ontvangen zienswijzen en de eventuele 3

conclusies die daaraan worden verbonden. Met betrekking tot de gewijzigde begroting 2023 zal in de DB-vergadering van 13 september as. een voorstel tot reactie worden ingebracht die aansluitend aan de raden zal worden toegezonden. Financiën De begrotingswijziging 2023 en de ontwerpbegroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 hebben het volgende nadelig effect voor de begroting van Kerkrade Bedragen x € 1.000 Hogere Bijdrage Kerkrade

2023

2024

2025

2026

2027

-31

-74

-95

-115

-152

De huidige reeks leidt tot een tekort in onze begroting, welke wordt meegenomen in onze begrotingsvoorbereiding. Communicatie De begroting vormt de financiële vertaling van de uitvoering van de beoogde taken van PSL in het komend jaar. Deze taken vloeien voort uit de kerntaken van PSL vanuit de Gemeenschappelijke Regeling alsook de strategische agenda die de koers van PSL schetst. Als raad kunt u een zienswijze hierop indienen. Het is in dit kader van belang om een goed inhoudelijk beeld te hebben van de wijze waarop PSL haar kerntaken uitvoert en de resultaten die worden behaald. In dit kader wil het College u breder hierover informeren. Alleen de behandeling in de Commissie AZM doet onvoldoende recht hieraan. Voor dit jaar zult u via een raadsinformatiebrief tevoren worden geïnformeerd over de wijze waarop de strategische agenda wordt uitgewerkt in programma’s en regionale beleidskaders en tevens over externe financiële middelen hiervoor worden verkregen. In een voortgangsoverzicht wordt dit aangegeven. Vanaf volgend jaar zal een raadsinformatiebijeenkomst voorafgaande aan de behandeling van de Ontwerpbegroting in de raad worden georganiseerd. Uitvoering De zienswijze op de Ontwerpbegroting 2024 dient uiterlijk 6 juli te worden ingediend. De raad neemt op 31 mei een besluit op de zienswijze.

Er is overeengekomen, dat, na behandeling in de commissie AZM, de concept zienswijze wordt gedeeld met SPL. Voor zover er nog iets wijzigt, wordt dit direct doorgegeven. Dit is dus nog voor het vaststellen van de begroting 2023 door het AB, gepland op 15 juli 2022. Gezondheid en Vitaliteit n.v.t. Burgerparticipatie In lijn met onze participatieverordening is het niet mogelijk om burgerparticipatie toe te passen bij het opstellen van een zienswijze op de begroting van een Verbonden Partij.

4