nieuwe versie Begroting 2025 2024.10.16 met kaft
Tekst van het document
Begroting 2025
Inhoudsopgave
Aanbieding ................................................................................................................. 5 Beleidsbegroting ......................................................................................................... 7 Financiële samenvatting.........................................................................................................................8 Begroting in één oogopslag ..................................................................................................................11 Programma's .......................................................................................................................................13 0 Bestuur en ondersteuning .................................................................................................................15 1 Veiligheid .........................................................................................................................................25 2 Verkeer, vervoer en waterstaat ..........................................................................................................29 3 Economie .........................................................................................................................................34 4
Onderwijs.........................................................................................................................................41 5 Sport, cultuur en recreatie .................................................................................................................46 6 Sociaal domein .................................................................................................................................53 7 Volksgezondheid en milieu ..............................................................................................................67 8 Wonen, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing ...................................................................74 Paragrafen ...........................................................................................................................................83 §1. Lokale heffingen ............................................................................................................................84 §2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing .....................................................................................88 §3. Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................................................95 §4.
Financiering (treasury) .................................................................................................................103 §5. Bedrijfsvoering.............................................................................................................................107 §6. Verbonden partijen ......................................................................................................................113 §7. Grondbeleid ................................................................................................................................138 §8. Wet open overheid ......................................................................................................................145
Financiële begroting ............................................................................................... 147 1. Lasten en baten ..............................................................................................................................148 2. Financiële positie ...........................................................................................................................168
Bijlagen .................................................................................................................. 173 Lijst van afkortingen ...........................................................................................................................174 Nadere toelichting reserves en voorzieningen ....................................................................................176 Staat van Langlopende Leningen ........................................................................................................179 EMU-saldo .........................................................................................................................................180 Overige risico's ..................................................................................................................................181
3
Aanbieding Voor u ligt de derde begroting in de bestuursperiode 2022-2026. Het uitgangspunt voor deze begroting blijft ‘Samen verder bouwen aan een vitaal en uitdagend Kerkrade’. Dit is in lijn met het coalitieakkoord en het collegeprogramma voor 2022-2026. Sterke schouders onder stijgende lasten In deze tijden is het een flinke uitdaging om te blijven investeren in Kerkrade zonder dat dit extra lasten voor onze inwoners oplevert. We hebben onze uiterste best gedaan om die extra lasten voor onze inwoners te beperken. Daarnaast ontzien we die mensen die het meest kwetsbaar zijn zoveel mogelijk. Bouwen aan een vitaal en uitdagend Kerkrade We blijven investeren in de leefbaarheid van de wijken en de vitaliteit van onze inwoners. Dat ziet u ook terug in deze begroting. Ondanks stijgende kosten en dalende inkomsten streven we ernaar om de lasten voor inwoners te beperken, vooral voor de meest kwetsbaren. We blijven inzetten op mogelijkheden voor inwoners om mee te denken en te praten over de plannen voor de toekomst. • Onderwijs: Het Martin Buber is in 2024 met 162 leerlingen van start gegaan. De komende jaren bouwen we verder aan de groei van middelbaar onderwijs hetgeen het leefklimaat in onze stad zal verbeteren.
• Veiligheid en Vitaliteit: Komend jaar blijven we werken aan concrete acties uit het Integraal Veiligheidsplan, zoals aanpak van overlast, criminaliteit en ondermijning. Ook wordt er, onder andere met het programma Vie geïnvesteerd in de vitaliteit van inwoners en medewerkers. • Economie: Met het programma Medlands wordt de sector medische technologie versterkt en wordt er werk gezocht voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Ook wordt leegstand in het centrum aangepakt. • Wonen en Duurzaamheid: Onder de vlag van het Woonoffensief bouwen we verder aan kwalitatief goede woningen die duurzaam en betaalbaar zijn. Er wordt ook gewerkt aan het verminderen van wateroverlast en het verbeteren van de infrastructuur. • Sociaal Domein: De aanpak van armoede en eenzaamheid krijgt veel aandacht. We willen ervoor zorgen dat iedereen de juiste zorg krijgt en dat mensen zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen. Vooruitblik naar 2026 Net als de andere gemeenten ziet ook Kerkrade zich geconfronteerd met een grote financiële druk, ook wel bekend als de ‘ravijnjaren’. Sterker nog, deze beginnen al in 2025 in plaats van 2026. Alle gemeenten, bijgestaan door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, blijven zich inzetten om het Rijk te bewegen de financiële pijnpunten structureel op te lossen. Deels is dat ook gelukt, maar we zijn er nog niet.
Hoewel we voor 2025 wederom een sluitende begroting kunnen presenteren, zien we donkere wolken aan de horizon. We hebben het advies van de VNG gevolgd en vanaf 2026 nog tekorten laten staan. Desondanks lijkt het erop dat we vanaf 2026 aanzienlijke besparingen moeten gaan realiseren om de begroting sluitend te houden. In de voorliggende begroting is daar cijfermatig al deels op geanticipeerd, er zijn echter nog geen beleidsmatige keuzes gemaakt. Dit is verder toegelicht bij programma 0. Samen de uitdagingen aangaan We kunnen als gemeente niet onbeperkt blijven snijden in de uitgaven zonder dat dit ten koste gaat van onze voorzieningen. Daarom zullen we in de komende jaren lastige keuzes moeten maken, tenzij het Rijk alsnog met extra middelen gemeenten tegemoetkomt. We blijven echter vastberaden om samen met onze inwoners en partners te werken aan een vitaal en leefbaar Kerkrade. Uw steun en begrip zijn daarbij onmisbaar. Het college,
De secretaris,
dr. T.P. Dassen-Housen
R.M.J.S. Stijns
5
6
Beleidsbegroting
7
Financiële samenvatting In de tabellen hieronder zijn de financiële mutaties van de exploitatie en het investeringsprogramma opgenomen. Bij de diverse programma's worden de mutaties toegelicht in onderdeel D (bedragen x € 1.000). In de BURAP 2024 zijn wijzigingen in de fasering van diverse investeringen aan de orde geweest. Kortheidshalve wordt daarnaar verwezen. Met de effecten daarvan is in de voorliggende begroting rekening gehouden. Net vóór publicatie van deze begroting ontvingen gemeenten nog bericht dat het Rijk in de septembercirculaire de accressen te laag heeft bepaald. Het Rijk neemt de correctie mee in zijn Voorjaarsnota 2025 (lees: meicirculaire 2025). Wij nemen in het voorjaar 2025 wederom alle actuele financiële ontwikkelingen mee.
Exploitatie bedragen * € 1.000
Progr. Omschrijving Saldo november 2023
2024 0
2025 0
2026 -2.634
2027 -1.822
2028 -1.822
0 div.
Onttrekking(+)/toevoeging reserves(-) Gemeenschappelijke regelingen
-1.998 -1.474
4.343 -2.142
3.900 -2.058
160 -2.033
0 -2.455
div. 0
Besparingen gemeentebreed Algemene uitkering
0 3.860
0 530
0 3.239
2.900 3.072
2.900 4.332
0
OZB
0 0
Loonsom Parkeren
25
1.070
1.335
1.530
1.545
-2.440 -50
-2.386 0
-1.886 0
-1.934 0
-1.934 0
Bedrijfsvoering diversen Dividend BNG/Enexis
-575 -165
-748 -165
-404 -165
-384 -165
-399 -165
0 1
Kapitaallasten Crisisorganisatie
1.088 0
1.148 -130
316 -130
-481 -130
-689 -130
2
Gladheidsbestrijding
-72
0
0
0
0
3 3
Stimuleringsregeling centrum Markten/Kermissen
-100 -66
0 -66
0 -66
0 -66
0 -66
3 5
Uitvoeringsprogramma toerisme Sport
-50 -50
-50 -150
-50 -150
-50 -150
-50 -150
5
Evenementen
-235
-100
-100
-100
-100
5 5
Theater Muziekonderwijs
0 -76
50 -111
200 -111
200 -76
200 -76
5 5
Bibliotheek Botanische tuin
-110 -55
0 -55
0 -55
0 -55
0 -55
5 6
Openbare ruimte Gemeenschapshuizen
-95 -135
-70 -200
-295 -200
-295 -200
-295 -200
6
WMO
0
550
350
350
350
6 6
Jeugdzorg Schuldhulp Impuls
-2.000 0
-2.000 -200
-2.600 -200
-2.100 -200
-2.600 -200
6 6
BUIG Opvang Oekraïners
-500 5.250
-500 2.500
-500 0
-500 0
-500 0
7
Projecten duurzaamheid
-102
-188
-116
-56
-26
7 8
Stofoverlast Eygelshoven Grondexploitatie
-42 -200
0 -1.200
0 -150
0 0
0 0
8 8
Volkshuisvestingsfonds Leges
-50 492
-50 400
-50 400
-50 400
-50 400
Actueel begrotingssaldo
75
80
-2.180
-2.235
-2.235
0/2/4/5 0
8
Investeringen bedragen * € 1.000
Progr. Omschrijving
2024
2025
2026
2027
2028
421
2.250
2.250
250
250
0
65
0
0
0
100
100
100
100
100
0
2.000
1.000
1.000
1.000
250
100
1.427
27
27
0
170
0
0
0
Vervangings- en uitbreidingsinvesteringen I Reguliere investeringen 0
Gebouwen
0
ICT
0
Transportmiddelen
2
Wegen, straten en pleinen
2
Civieltechnische kunstwerken
2
Markten
2
Versnellingsagenda Rijk div.proj.
-580
580
0
0
0
3
Centrum impuls winkelgebieden
0
250
250
250
250
5
Openbaar groen
50
700
125
125
125
8
Volkshuisvestingsfonds
327
287
27
27
167
8
Herinrichten woonwagenplaatsen
0
150
150
150
150
9
Begroting in één oogopslag
11
12
Programma's De Begroting 2025 bestaat uit 9 programma's (0 t/m 8), gebaseerd op de (hoofd)taakvelden volgens het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de Informatievoorschriften voor derden (IV3). De programma's in de begroting zijn: 0. Bestuur en ondersteuning 1. Veiligheid 2. Verkeer, vervoer en waterstaat 3. Economie 4. Onderwijs 5. Sport, cultuur en recreatie 6. Sociaal domein 7. Volksgezondheid en milieu 8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing. Per programma komen aan bod: Onderdeel A Een algemene omschrijving van het programma en uit welke taakvelden dit programma bestaat. Tevens wordt in voorkomende gevallen aangegeven met welke paragrafen er een relatie is. Onderdeel B Hier zijn opgenomen de speerpunten van beleid. Hierbij wordt aangesloten bij het collegeprogramma. De activiteiten en de voortgang daarvan worden aangegeven. In beginsel staan de speerpunten van beleid gedurende de bestuursperiode vast. Onderdeel C Hier wordt in tabelvorm meer inzicht gegeven in de financiën van het programma, zowel exploitatie als investeringen. Inzicht wordt gegeven op taakveld-niveau. Een analyse van de afwijkingen is opgenomen in het gedeelte ''Financiële begroting''. Voor een detailoverzicht op productenniveau van de kosten en baten van de Begroting 2024 en meerjarenraming wordt verwezen naar de bijlage "Productenbegroting".
Onderdeel D Een toelichting op de financiële mutaties, welke uit het overzicht "Samenvatting financiële mutaties" blijken, wordt hier gegeven. Daarnaast kunnen overige vermeldenswaardige zaken worden genoemd. Onderdeel E Dit onderdeel bevat de landelijk uniforme "basisset beleidsindicatoren". De meeste gegevens zijn van het CBS en landelijke databanken afkomstig en gemeenten nemen deze in hun begroting over. Meer uitleg over deze indicatoren is te vinden op de website "waarstaatjegemeente.nl". Daarnaast bevat dit onderdeel de eigen indicatoren.
13
Portefeuilleverdeling Hierna volgt de portefeuilleverdeling van het college van Burgemeester en Wethouders. Per onderdeel is aangegeven bij welk programma deze hoort. Petra Dassen-Housen Burgemeester Openbare orde en veiligheid (1) Rampenbestrijding (1) Coördinatie handhaving (1) Eurode en internationale zaken (0) Communicatie (0/3) AB/DB Parkstad Limburg (0)
Tim Weijers* Wethouder Ruimtelijke ordening (1/3/8) Wonen/Volkshuisvesting (8) Vastgoed (0/2/3/4/5/6/8) Ontwikkelingsbedrijf Kerkrade (8) Personeel & organisatie (0) Toerisme (3/5) Marketing en evenementen (3/5)
Jo Schlangen Wethouder Onderwijs (4) Cultuur (5) Sport (5) Welzijn (5) Coördinatie VIE (5/8) Publiekszaken en dienstverlening (0) Informatisering en automatisering (0) Weekmarkten en kermissen (3) Wijkwethouder Oost (8)
Alexander Geers* Wethouder Economische zaken (3/8) Verkeer en vervoer (0/2) Openbare ruimte (2/5) Centrummanagement (3) Wijkontwikkeling (6/8) Wijkwethouder Noord (8)
John Roland Wethouder Sociale zaken, ren werkgelegenheid (6) Euregionale arbeidsmarkt (3) Maatschappelijke zorg (6) Burgerparticipatie (0) Wijkwethouder West (8)
René van Drunen Wethouder Jeugd-zorg en jeugdbeleid (4/6) Volksgezondheid (7) Milieu en afval (1/7) Duurzaamheid (7)
Jo Paas Wethouder Financiën (0) Wmo (6) Integraal Ouderenbeleid (6) * Het vertrek van wethouder Weijers later dit jaar zal leiden tot een wijziging in de samenstelling van het college en de portefeuilles. Op het moment van schrijven is bekend dat zijn portefeuille zal worden herverdeeld over wethouder Geers en de beoogde nieuwe wethouders Raoul Vinken en Nicolle Heijltjes. De exacte verdeling is echter nog niet bekend.
14
0 Bestuur en ondersteuning
A. Algemeen Omschrijving van het programma Het op een goede wijze uitvoering geven aan de bestuurlijke en ondersteunende taken van de gemeentelijke organisatie. Het programma is ondersteunend aan en richtinggevend voor de bestuurlijke ambities en doelstellingen in de andere programma’s.
Relatie met paragrafen Dit programma heeft een relatie met de paragrafen Lokale heffingen (§1), Financiering (treasury) (§4) en Bedrijfsvoering (§5).
15
Taakvelden 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 0.4 Overhead 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.63 Parkeerbelasting 0.64 Belastingen overig 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (Vpb) 0.10 Mutaties reserves 0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten
B. Speerpunten van beleid 1. Burgerparticipatie Relatie met taakveld(en): 0.4 In 2024 is er ijverig gewerkt aan de doorontwikkeling van burgerparticipatie binnen de gemeente Kerkrade. Met de papierenfase van visiedocumenten, beleidsstukken en verordeningen achter de rug werd de focus verlegd naar de implementatie, uitvoering en evaluatie. Met resultaat! Evaluatie en onderzoeken In de relatief korte periode sinds het nieuwe beleid kunnen we constateren dat de gemeente Kerkrade flinke stappen heeft gemaakt. Zo blijkt ook uit meerdere onderzoeken naar burgerparticipatie in de gemeente Kerkrade. De Barometer Burgerparticipatie en het dienstverleningsonderzoek Parkstad onderschrijven deze resultaten. Dit neemt niet weg dat we ook kunnen zien dat er nog stappen gezet moeten worden, vooral op het gebied van overheidsparticipatie en de terugkoppeling na participatietrajecten. Ook heeft de Rekenkamer onderzoek gedaan naar burgerparticipatie in Kerkrade … De onderzoeken en evaluaties zijn een goede aanvulling op onze eigen evaluatie aan het einde van het jaar. Hieruit zal blijken wat de belangrijkste vervolgstappen zullen zijn in de doorontwikkeling van de lokale democratie en burgerparticipatie in de gemeente Kerkrade.
Digitale burgerparticipatie Aansluitend op de mondiale trend van digitalisering is er ook gekeken naar de wijze waarop burgerparticipatie op een digitale manier kan worden ingericht. De gemeente heeft de afgelopen twee jaren een digitaal burgerpanel ingericht die middels een platform bevraagd kunnen worden. Inmiddels is dit panel uitgegroeid tot bijna 1200 mensen. Een belangrijke kanttekening is dat de gemeente in het visdocument de belofte heeft gedaan dat iedereen kan en mag meedoen. In het kader van digitale burgerparticipatie betekent dit dat er nieuwe vraagstukken ontstaan op het gebied van toegankelijkheid. Daarom wordt er volop gewerkt aan digitale toegankelijkheid en worden toekomstige digitale burgerparticipatiemomenten getoetst aan deze normen. Burgerinitiatieven Uit de onderzoeken bleek dat de gemeente meer moet inzetten op het luisteren naar haar bewoners en het oppakken van ideeën uit de buurt. In de zomer van 2024 is, onder het motto "Samen Kerkrade maken", iedereen uitgenodigd om ideeën te delen en deel te nemen aan burgerinitiatieven die de gemeente ten goede komen. In het najaar zullen we binnengekomen ideeën verder uitwerken om zo ook daad bij woord te voegen.
16
Kennisuitwisseling De doorontwikkeling van burgerparticipatie is geen uniek fenomeen. Ook zeker gezien de landelijke ontwikkelingen en wetgeving wordt burgerparticipatie steeds belangrijker voor overheden en andere partijen. De gemeente Kerkrade probeert daarom zo veel mogelijk kennis uit te wisselen. Lokaal betekent dit dat we met bewoners (verenigd of individueel) in gesprek gaan en werken we samen met partners op het gebied van burgerparticipatie. Regionaal komen de Parkstadgemeente bij elkaar om de ontwikkelingen en uitdagingen met elkaar te bespreken. Toekomstvisie De Wet versterking participatie op decentraal niveau is 4 juni 2024 aangenomen door de Eerste Kamer. Met deze wet wordt de betrokkenheid van inwoners bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid op decentraal niveau versterkt. Het is een andere manier van werken en processen inrichten en contact hebben met de inwoners. In 2025 willen we blijven ontwikkelen en (burger)initiatieven realiseren. Er zijn op dit moment geen structurele middelen beschikbaar voor de komende periode terwijl de ambities niet minder zijn geworden. Binnen de beschikbare middelen gaan we hiermee aan de slag.
2. Regionale en euregionale samenwerking Relatie met taakveld(en): 0,1 Het Openbaar Lichaam Eurode is erop gericht het wonen, werken, ondernemen en recreëren in de grensgemeenten Kerkrade en Herzogenrath optimaal te faciliteren. Beide gemeenten werken samen op diverse beleidsterreinen zoals economie, energietransitie, mobiliteit en verkeer, onderwijs, cultuur, toerisme, veiligheid en crisisbeheersing. De samenwerking binnen Eurode-verband staat al jaren; bestuurders, politici, burgers, ondernemers en ambtenaren weten elkaar te vinden. Er zijn mooie resultaten te noemen. Zoals de Geschiedenismijl op de Nieuwstraat, de gemeenschappelijke wandelroutes, de vriendschapsweide naast het EBC-gebouw, het Eurodefest. En niet te vergeten Grensarbeid Kerkrade-Herzogenrath (voorheen SGA: Service Grensoverschrijdende Arbeidsbemiddeling) en het GrensInfoPunt (GIP) Aken-Eurode voor grensarbeiders in de Euregio Maas-Rijn die bijdragen aan een brede, grensoverstijgende dienstverlening ten behoeve van de Euregionale arbeidsmarkt. Desondanks zijn er nog steeds kansen te verzilveren. We zoeken in Duitsland nog meer samenwerking met de Städteregion Aachen en met de Stadt Aachen. Dat laatste gebeurt vooral in het samenwerkingsverband “Charlemagne” waarin de grensgemeenten uit Duitsland, Nederland en België ervaringen uitwisselen en samenwerking opzoeken.
Het Dreiländerfest dat tweejaarlijks wordt gehouden, past in deze context. In 2025 willen we nadrukkelijker de kansen verkennen voor een soort dubbel-stad. Achtergrond is dat beperkende nationale wetgeving dan niet op de voorgrond staat, maar bij wijze van proef samenwerking tussen Herzogenrath en Kerkrade centraal staat. Ruimte dus om lokaal te mogen afwijken. Ook verkennen we de samenwerking met Eurostat (het Bureau voor de Statistiek van de Europese Unie) met als doel bij te dragen aan hun taakstelling, namelijk het leveren van statistieken van hoge kwaliteit voor Europa en het mogelijk maken van vergelijkingen tussen landen en regio’s. Het zou fantastisch zijn als we als Eurode een bijdrage kunnen leveren aan goede data over het leven en werken in grensregio’s. Ook met de Stadsregio Parkstad Limburg werken we aan grensoverstijgende projecten. Deze worden gefinancierd vanuit de Regiodeals en versterken de fysieke en maatschappelijke verbindingen tussen onze landen (denk aan de Parkstadroute, de vestiging van de RWTH Aken in Heerlen). In Kerkrade specifiek werken we aan de projecten: 1. aansluiting van de buurtbatterij Nulland op het Duitse energienet; 2. aansluiting van het monument Rolduc op het Duitse energienet; 3. aansluiting van de restwarmte van Saint Gobain op woningen in Landgraaf, Kerkrade en Herzogenrath; 4. aansluiting op het energienet van Green Solar GmbH.
17
C. Wat mag het kosten? Exploitatie 0
Bestuur en ondersteuning
REK.
BEGR.
MJR.
Bijgesteld
Primair
2024
2025
2023
2026
2027
2028
LASTEN 0.1 Bestuur
3.617
3.916
3.968
4.047
4.059
4.072
0.2 Burgerzaken
1.531
1.715
1.702
1.823
1.822
1.831
0.3 Beheer ov. gebouwen en gronden
898
141
99
99
98
98
0.5 Treasury
236
413
104
3
-64
-141
0
0
0
0
0
0
0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen
0
0
0
0
0
0
0.63 Parkeerbelasting
39
39
39
39
39
39
0.64 Belastingen overig
1.136
1.143
997
951
941
988
0
0
0
0
0
0
7.457
7.366
6.907
6.962
6.895
6.887
0.1 Bestuur
45
17
17
17
17
17
0.2 Burgerzaken
526
897
957
1.033
1.056
1.056
0.3 Beheer ov. gebouwen en gronden
157
488
184
186
188
163
0.7 Alg. uitk. e ov. uitk. gem.fonds
TOTAAL LASTEN BATEN
0.5 Treasury
622
427
139
138
137
136
0.61 OZB woningen
8.008
8.002
8.697
8.815
8.939
8.948
0.62 OZB niet-woningen
6.012
6.100
6.666
7.020
7.282
7.288
0.63 Parkeerbelasting
437
441
621
621
621
621
0.64 Belastingen overig
764
229
226
226
226
226
0.7 Alg. uitk. e ov. uitk. gem.fonds
135.720
142.455
144.887
140.035
142.514
145.524
TOTAAL BATEN
152.292 159.055 162.393 158.090 160.979 163.978
DIVERSE LASTEN 0.4 Overhead
31.592
36.233
34.726
33.362
32.593
32.500
119
281
3.878
7.587
10.922
13.968
-9
14
14
14
14
14
31.702
36.528
38.618
40.963
43.529
46.482
609
544
124
124
124
124
1.587
692
827
827
827
827
0
0
0
0
0
0
2.197
1.236
951
951
951
951
0.10 Vermeerderingen
19.150
28.732
5.540
2.890
2.890
2.865
0.10 Verminderingen
22.106
38.712
11.446
7.397
3.203
3.364
SALDO MUTATIES RESERVES
2.956
9.980
5.906
4.507
313
499
0.11 RESULTAAT
7.134
-75
80
-2.180
-2.235
-2.235
0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB)
TOTAAL DIVERSE LASTEN DIVERSE BATEN 0.4 Overhead 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB)
TOTAAL DIVERSE BATEN RESERVES
18
Investeringen Bedrag * € 1.000 TV
Omschrijving
V/U¹ E/M²
2024
2025
2026
2027
2024 2028
2028
I Reguliere investeringen 0.4
ICT investeringen
v
e
406
327
327
327
327
1.714
0.4
Telefooncentrale
v
e
0
65
0
0
0
65
0.4
Diverse transportmiddelen
v
e
274
274
274
274
274
1.370
0.4
Gemeentelijke gebouwen
v
e
1.395
1.300
1.300
1.300
1.300
6.595
0.4
Verduurz. stadskant. en raadhuis v
e
421
2.000
2.000
0
0
4.421
0.6
Hondenbeleid
u
e
100
0
0
0
0
100
0.8
Onvermijdbaar / algemeen
v
e/m
90
58
58
58
58
322
2.686
4.024
3.959
1.959
1.959
14.587
Totaal Programma 0
¹ V = een vervangingsinvestering, U = een uitbreidingsinvestering. ² E = een investering met economisch nut, M = een investering met maatschappelijk nut.
19
D. Toelichting op financiële mutaties en overige vermeldenswaardige zaken Financiële mutaties Exploitatie Reserves Bij aanvang van het begrotingstraject zijn de actuele saldi van de reserves bekeken en beoordeeld. In verband met de eerder doorgevoerde integratie van het sociaal domein met de rest van de begroting was ook de noodzaak van een separate reserve sociaal domein thans niet meer aanwezig. Uit de (voormalige) reserve sociaal domein wordt via de reserve 'reeds bestemde nog uit te geven middelen' een bedrag van € 1,5 miljoen opzijgezet als transformatiefonds voor het sociaal domein. Een bedrag van € 1,5 miljoen wordt specifiek als buffer opzijgezet voor het opvangen van fluctuaties in de open-einde regelingen waarvan de definitieve jaarresultaten vaak pas per jaareinde blijken. Deze laatste houdt dus specifiek een egaliserende werking zoals dat voorheen het geval was bij de voormalige reserve sociaal domein. Het restant van afgerond € 1,8 miljoen wordt toegevoegd aan de reserve exploitatie. U bent reeds geïnformeerd naar aanleiding van de resultaten van de meicirculaire 2024 dat door Rijksbeleid de zogenaamde 'ravijnjaren' onverwacht al in 2025 beginnen door een extra en aanzienlijke uitname uit het gemeentefonds in dat jaar.
Vorig jaar hebben wij voorzichtigheidshalve in het jaar 2025 uit het nog beschikbare begrotingssaldo een storting van circa € 2,5 miljoen gedaan in de reserve exploitatie, in afwachting van de meerjarige ontwikkelingen. Het Rijksbeleid in samenhang met alle andere ontwikkelingen heeft echter tot gevolg dat wij nu de reserve exploitatie meerjarig moeten inzetten om de begroting tot en met 2025 sluitend te houden. In 2024 kunnen wij de reserve nog met bijna € 3,1 miljoen versterken (inclusief de hiervoor genoemde € 1,8 miljoen), maar in 2025-2027 moeten wij circa € 4,4 miljoen uit de reserve exploitatie halen. Overigens past deze inzet precies bij het doel van deze reserve. Per saldo bedraagt de beschikbare vrije ruimte van de reserve exploitatie nu nog circa € 2,5 miljoen, wat ook de nagestreefde minimale omvang was. Daarnaast worden in 2025 nog een aantal andere reserves ingezet/afgeroomd resp. opgeheven (bijna € 1,7 miljoen), waarvan de grootste zijn een eerdere reservering voor prijsstijgingen (€ 850.000) en voor het opvangen van fluctuaties in wethouderspensioenen (€ 460.000). Gemeenschappelijke regelingen (diverse taakvelden) In de raadsvergaderingen van 12 juni en 3 juli 2024 zijn de ontwerpbegrotingen 2025 en meerjarenramingen (alsook in enkele gevallen begrotingswijzigingen 2024) van de gemeenschappelijke regelingen behandeld en is hierop een zienswijze afgegeven.
In de raad van 25 september is nog aan de orde geweest de begroting van Solido, voorheen Parkstad IT (PIT). De individuele begrotingen, die daarbij gedeeld en behandeld zijn leiden per saldo tot een aanzienlijke stijging van de bijdragen. Op basis van actuele inzichten is de reeks voor de gemeentelijke bijdragen voor WOZL/WSP nog aangepast. Per saldo is in de nu voorliggende begroting rekening gehouden met kostenstijgingen welke oplopen van bijna € 1,5 miljoen in 2024 tot circa € 3,25 miljoen in 2028. Bij het afgeven van de zienswijzen op de begrotingen van de Gemeenschappelijke Regelingen is hen - met andere gemeenten - gevraagd om voorstellen te doen hoe vanaf 2026 een besparing in de werkzaamheden gerealiseerd kan worden (indicatief 5-10%). Dit ter verlaging van de gemeentelijke bijdragen. In de voorliggende begroting is hierop geanticipeerd door in 2026 uit te gaan van een verlaging van € 0,4 miljoen en vanaf 2027 van een verlaging van € 0,8 miljoen, wat neerkomt op circa 2,5% resp. 5% van de bijdragen aan de GR-en (exclusief WSW-subsidies WOZL). Besparingen (diverse taakvelden) Medio 2024 is de eerste fase van het studiejaar afgerond. Dit project onderzoekt de mogelijke wendbaarheid van de gemeente Kerkrade.
Hoewel concrete besparingsmogelijkheden pas in de vervolgfase in beeld gebracht zullen worden, wordt, zonder hierin al keuzes te maken, begrotingstechnisch al wel gerekend met voorlopige besparingen. Het Rijksbeleid en de overige actuele ontwikkelingen maken deze stap noodzakelijk. Het gaat om een bedrag van € 2,9 miljoen vanaf 2027 welke voorlopig procentueel
20
verdeeld zijn over diverse budgetten gemeentebreed. Dit komt neer op circa 4,7% van de gezamenlijke uitgaven op de 'niet-wettelijke'- en de 'wettelijk-maar-beïnvloedbare' taken. Zoals aangegeven zijn deze besparingen nog niet geconcretiseerd, dit gebeurt pas in de vervolgfase. De Financiële Commissie resp. de Raad zullen in dit proces worden meegenomen zoals eerder toegezegd. Resultaatbestemmingen (diverse taakvelden) Bij het vaststellen van de jaarrekening 2023 is de raad akkoord gegaan met resultaatbestemmingen ten gunste van 2024 (zie pagina 11 van de jaarrekening). Het betreft bijvoorbeeld Het Martin Buber, Personeelskosten omgevingsvergunning 2024 en Doorontwikkeling personeel. Deze zijn verwerkt in de betreffende budgetten 2024. Algemene uitkering De uitkomsten van de circulaires zijn verwerkt in het begrotingssaldo. In de informatiebrieven naar aanleiding van de circulaires van december 2023, mei/juni 2024 heeft de raad hierover kunnen lezen. Gelet op het relatief korte tijdsverloop tussen het bekend worden van de resultaten van de septembercirculaire en de publicatie van de begroting wordt zoals gebruikelijk geen informatiebrief over de septembercirculaire gezonden. In de septembercirculaire was van bijzonder belang dat het Rijk voor wat betreft het 'besparingsverlies Jeugd' de lijn van de meicirculaire doorzet naar de jaren 2026 en verder.
Hier was al op gerekend, vandaar dat dit verder geen financiële gevolgen heeft. Voor een toelichting op dit specifieke onderwerp wordt verwezen naar de informatiebrief over de meicirculaire. Hieronder is een korte samenvatting opgenomen (bedragen zijn in € 1.000). Algemene dienst Decembercirculaire 2023 afwikkeling oude jaren)
2024 (incl.
Meicirculaire 2024 Septembercirculaire 2024* TOTAAL
2025
2026
2027
2028
690
420
39
12
12
3.055
-860
2.340
2.960
3.520
115
990
1.020
360
1.050
3.860
550
3.399
3.332
4.582
* Incl. verwacht resultaat oude jaren
OZB Vorig jaar was reeds besloten tot een OZB-verhoging van 1,5% jaarlijks. Voorgesteld wordt deze in 2025 met 8,5% extra te verhogen. Dit betekent een extra opbrengst oplopend van € 1.020.000 in 2025. Door de reeds verwerkte 1,5% jaarlijks loopt dit verder op naar € 1.065.000 in 2028. Daarnaast stijgt de opbrengst door de verwachte areaaluitbreiding de komende jaren gelet op allerlei lopende bouwprojecten die geleidelijk voltooid gaan worden, met name op de industrieterreinen. Dit bedrag loopt naar verwachting op van € 25.000 in 2024 naar € 480.000 vanaf 2027, rekening houdend met de waardepeildatum. In het kader van de algemene uitkering vormt de OZB echter een zogenaamde eigen inkomstenbron. De areaaluitbreiding leidt tot een verlaging van de uitkering uit het gemeentefonds, oplopend naar een bedrag van € 290.000. Met dit voorlopig ingeschatte negatieve effect is in de berekening van de resultaten van de septembercirculaire 2024 rekening gehouden. Loonsom Het budget voor de loonsom dat betrekking heeft op (gewezen) politieke ambtsdragers is in lijn gebracht met de werkelijke kosten. Om de toegenomen taken te blijven uitvoeren, wordt het personeelsbestand op onderdelen verder uitgebreid. Daarnaast wordt ook geanticipeerd op een besparing op de loonsom die optreedt bij de herinvulling van vacatures die ontstaan door de pensionering van medewerkers.
Ten slotte zijn de gevolgen van de invoering van het landelijke functiewaarderingssysteem HR21 in de loonsom verwerkt. Parkeren Doordat de parkeergarage Vie later in bedrijf is genomen blijven de parkeerinkomsten in 2024 met
21
€ 50.000 achter. Na de inbedrijfname van de parkeergarage Vie zal er in 2025 een goed beeld komen over de te verwachten parkeerinkomsten in 2025. De resultaten hiervan zullen worden betrokken bij de begroting 2026 c.q. bijstelling van de jaarschijf 2025. Het parkeerbeleid over 2023 is geëvalueerd, de beoogde maatregelen zullen worden meegenomen in de parkeernota en de parkeerverordening. De voorgestelde maatregelen uit de parkeerevaluatie zullen vooraf middels een RIB worden gecommuniceerd. Het doel hiervan is om het begrotingstekort te verkleinen waarbij de verwachting is dat na overname van parkeergarage VIE de begroting sluitend is. Bedrijfsvoering diversen (diverse taakvelden) Deze post betreft met name de kosten voor software, informatiebeheer, telefonie, opleidingen, gebouwenbeheer en verzekeringen. Daarnaast heeft het transport van de verkoop van Sporthal Kerkrade – West heeft plaatsgevonden in het eerste kwartaal van 2024 (+€ 263.000). Dividend Enexis / BNG bank (0.8) De gemeente ontvangt dividendinkomsten van Enexis en de BNG Bank. Dividend is de uitkering van (een deel van) de winst aan de aandeelhouders. In 2024 viel dividenduitkering van Enexis en in mindere mate van BNG lager uit dan geraamd. Het nadeel voor 2024 is € 165.000. De inschatting is, dat dit niet verandert voor de komende jaren.
Rente/Kapitaallasten (0.8) Vooralsnog kan met de eerder aangetrokken langlopende leningen in de financieringsbehoefte voor 2024 worden voorzien. Tijdelijk overtollige middelen worden (verplicht) in de Schatkist van het Rijk gestort. Dit heeft geleid tot extra renteopbrengsten in 2024. De verschillende aanpassingen in het investeringsprogramma, zowel verlagingen/faseringen als nieuwe investeringen leiden tot aanpassingen in de begrote kapitaallasten zoals weergegeven in de financiële samenvatting vooraan in deze begroting. Meer informatie over de investeringen zelf staat in het onderdeel 'Samenvatting financiële mutaties: investeringen.' Burgerzaken (0.2) Door de reisdocumentenpiek worden meer leges voor de reisproducten geïnd en nemen de baten toe. Doordat van ieder product een bijdrage aan het Rijk moet worden afgedragen nemen ook de lasten toe. In 2025 zijn er geen verkiezingen en er worden dan ook alleen geringe kosten ter voorbereiding van de gemeenteraadsverkiezingen 2026 gemaakt.
Investeringen Gebouwen Voor het onderhouden van strategische gebouwen is in het investeringsprogramma voor 2025 € 1.050.000 beschikbaar. Vanaf 2025 wordt dat bedrag structureel met € 250.000 verhoogd naar € 1.300.000. Voor het verduurzamen en toekomstbestendig maken van het Stadskantoor en Raadhuis wordt in het investeringsprogramma voor de jaren 2024, 2025 en 2026 respectievelijk € 421.000, € 2.000.000 en € 2.000.000 opgenomen. ICT Voor het jaar 2025 is € 65.000 opgenomen voor een investering in telefonie/telefooncentrale. Transportmiddelen Investering om bedrijfsvoertuigen en zelfrijdende machines, benodigd voor het onderhoud van de openbare ruimte, tijdig te vervangen. Bedrijfsvoertuigen zijn tevens visitekaartje in de openbare ruimte. Hiervoor wordt de reeks in het investeringsprogramma vanaf 2024 structureel met € 100.000 verhoogd.
22
Overige vermeldenswaardige zaken Algemene dekkingsmiddelen (incl. onvoorzien) (diverse taakvelden pr. 0) De algemene dekkingsmiddelen zijn die inkomsten die geen specifiek bestedingsdoel kennen. De belangrijkste daarvan zijn de uitkering uit het Gemeentefonds en de opbrengst onroerendezaakbelastingen (OZB). Daarnaast is er nog een aantal kleinere opbrengsten zonder specifiek bestedingsdoel. Conform artikel 8, lid 5 van het BBV bevat de programmabegroting het overzicht algemene dekkingsmiddelen. Dit overzicht geeft ten minste weer: • lokale heffingen (waarvan de bestedingen niet gebonden zijn) de algemene uitkering, • dividend, • saldo van de financieringsfunctie, en • overige algemene dekkingsmiddelen, t.w. de onttrekkingen aan en stortingen in de reserves. In het overzicht hieronder zijn per post de saldi aangegeven van baten (positief) en lasten (negatief). Bedrag * € 1.000
2025
Omschrijving
2026
2027
2028
Lokale heffingen (0)
16.750
17.289
17.698
17.713
Algemene uitkering (0.7)
144.887
140.038
142.516
145.530
Dividend (0.8 / 7.3)
735
735
735
735
Saldo van de financieringsfunctie (0.5)
-36
-136
-201
-277
-5.906
-4.507
-313
-499
156.430
153.419
160.435
163.202
Overige / mutatie reserves (0.10) TOTAAL
E. Indicatoren Basisset beleidsindicatoren Omschrijving
Bron
Eenheid
Periode
Kerkrade
Nederland
Limburg
Formatie
Eigen gegevens
2025
10,8
n/b
n/b
Bezetting
Eigen gegevens
2025
10,8
n/b
n/b
Apparaatkosten
Eigen begroting Eigen begroting
FTE per 1.000 inwoners FTE per 1.000 inwoners Kosten per inwoner Kosten als % loonsom + inhuur externen % Totale lasten
2025
1.233
n/b
n/b
2025
7,16%
n/b
n/b
2025
15,33%
n/b
n/b
Externe inhuur
Overhead
Eigen begroting
23
Overige indicatoren Omschrijving
Bron
Eenheid
Waardering gemeentelijke dienstverlening Digitale producten/ aanvraagformulieren voor de klant beschikbaar Contacten aan de balie tijdens openingsuren Afgehandelde bezwaarschriften: - beslissingen - ingetrokken Personeel gemeente (31 dec.): - jonger dan 35 jaar - 55 jaar en ouder Deeltijdfactor (gemiddeld fte per medewerker, 31 dec.) Personeel gemeente: - instroom - uitstroom
Burgeronderzoek
Burgerplein
Rapportcijfer (0 - 10) Aantal
15
15
22
23
25
25
Burgerplein
Aantal
31.117
25.536
16.528
11.154
9.564
14.054
Bezwaarschriften- / klachtencommissie
Aantal 151 70
195 72
156 77
135 62
115 68
119 52
11 41 0,94
11 44 0,93
13 41 0,91
18 40 0,93
18 40 0,94
19 41 0,92
4,7 5,2
8,0 6,0
12,0 7,4
12,1 9,7
16,2 11,3
18,5 9,3
POI
2018
2019
2020
6,7
2021
2022
*
2023 6,8
%
POI
1
POI
%
*In 2021 is het dienstverleningsonderzoek niet uitgevoerd i.v.m. de Coronapandemie.
24
1 Veiligheid
A. Algemeen Omschrijving van het programma Veiligheid is een basisvoorwaarde voor een aantrekkelijk en leefbaar Kerkrade. Kerkrade moet niet alleen veilig zijn, mensen moeten zich ook veilig, welkom en vrij voelen. Door gezamenlijke inspanning en integrale samenwerking zorgen we voor een leefbaar en veilig Kerkrade, waarbij overlast en criminaliteit zo veel mogelijk wordt voorkomen.
Relatie met paragrafen N.v.t.
Taakvelden 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid
B. Speerpunten van beleid 1. 1. Verhogen van het veiligheidsgevoel en beperken woon- en drugsoverlast Relatie met taakveld(en): 1.1, 1.2 In 2023 is het Integraal Veiligheidsplan 2023- 2026 (IVP) vastgesteld. De beschikbare capaciteit noopt ons tot het maken van keuzes. We zetten in 2025 en verder in op: Wijkgerichte aanpak (Sociaal Veilig) We werken in de wijken integraal samen met alle noodzakelijke partners. Denk aan bewoners, politie, woningcorporaties, welzijns- en zorginstellingen. We kijken per wijk wat nodig is en wat elke partner daarin
25
betekent. We maken daarin heldere afspraken. Voor een deel van deze aanpak ontvangt de gemeente Kerkrade voor de jaren 2025 en 2026 een financiële bijdrage vanuit de Regiodeal 2.0. Deze middelen worden met name ingezet ter versterking van de operationele capaciteit. Drugsoverlast We houden vast aan de uitvoering van het Damoclesbeleid (sluiten van panden). We voeren regelmatig flexcontroles uit. Dan betreden we overlastgevende panden met alle betrokken partners. Overtredingen worden bestuursrechtelijk en waar nodig strafrechtelijk aangepakt. We maken met politie concrete afspraken over inzet tegen drugsoverlast. Bij herinrichting van openbare ruimte kijken we integraal welke maatregelen nodig zijn om drugsoverlast te voorkomen. Woonoverlast We blijven inzetten op de aanpak van concrete overlastgevende situaties. We hebben het flexteam uitgebreid
om
noodzakelijke
controles
uit
te
voeren
(150
panden
in
2024).
Ook
hier
worden overlastgevende panden (denk aan illegale bewoning, kamerverhuur) met alle betrokken partners bezocht. Overtredingen worden bestuursrechtelijk en waar nodig strafrechtelijk aangepakt. Ook pakken we eigenaren van panden aan in het kader van de wet aanpak woonoverlast (denk aan waarschuwingen, dwangsommen en mogelijk sluitingen). Jeugd overlast en -criminaliteit We pakken overlast van jeugd en criminele jongeren aan. Door het ministerie van Veiligheid en Justitie zijn extra gelden gesteld onder de noemer "Preventie met Gezag". We werken hierin samen met andere gemeenten die deze gelden ook gekregen hebben (Heerlen, Brunssum). De aanpak voorziet in het indammen van de overlast en het bieden van nieuwe kansen aan bepaalde jongeren. We hopen daarmee te voorkomen dat jongeren het verkeerde pad gaan of blijven kiezen. Dit vraagt nauwe samenwerking met o.a. jeugd- en jongerenwerk, politie, boa's, omwonenden, jongeren zelf, ouders en school. Zorg en Veiligheid We verbinden zorg en veiligheid met elkaar in die situaties waar dat nodig is. Soms komt overlast voort uit een zorgvraag. Het is van belang dat er dan adequate begeleiding is. Hierin voorziet het Zorg- en Veiligheidshuis (ZVHP) vanuit een coördinerende rol.
We noemen hier concreet de Persoonsgericht Aanpak, het Jeugd Preventie Platform, het Verbindingspunt Informatie en Advies VIA (voor personen met onbegrepen "verward" gedrag). De gemeente Kerkrade neemt als lid van de Gemeenschappelijke regeling deel aan de financiering van het ZVHP met een bedrag van € 6,45 per inwoner in 2025 tot € 8,12 in 2028. Jaarlijks gaat de inwonersbijdrage met ongeveer € 0,45 omhoog vanwege de index die gehanteerd wordt op de loonkosten van derden. Voor de gemeente Kerkrade betekent dit een bijdrage van € 295.700 in 2025. Handhaving Het aantal meldingen bij Handhaving steeg in de afgelopen jaren van 2619 (2021) naar ruim 7300 in 2024. Dit verklaren we door o.a. een goede bereikbaarheid en bekendheid van handhaving en de verschuiving van meldingen vanuit politie naar handhaving. Ook zien we een toename in overlastgevend gedrag. Het team handhaving is 7 dagen per week operationeel van 8.00-22.00 uur. Het team wordt stevig geprofessionaliseerd (bv werken op locatie direct in de wijk, uitbreiding meldkamercentralisten) en is gegroeid tot 21 fte. We zetten in op de snelle afhandeling van alle meldingen. Met de instelling van
26
wijkboa's versterken we de ogen en oren in de wijken zelf. Deze boa's vormen de spil in de aanpak van overlastgevende situaties. We breiden gemeentelijk cameratoezicht uit. 2. Aandacht voor de aanpak van ondermijnende activiteiten Relatie met taakveld(en): 1.2 Ook in Kerkrade zijn er signalen van ondermijnende activiteiten. Denk aan (zorg)fraude, witwassen, mensenhandel en drugs-gerelateerde activiteiten. We zetten in op de aanpak hiervan o.a. d.m.v. de aanpak van spookpanden, controles op ondermijnende activiteiten op bedrijventerreinen, op de zogenaamde BIBOB-toetsen. We werken intensief samen met het RIEC in dit kader. Dat betekent bv dat we signalen bij het RIEC op tafel leggen waarbij partners als politie, belastingdienst, UWV kijken of ze de signalen herkennen. Dat kan alleen op thema's waar bestuurlijke afspraken over zijn gemaakt (de zogenaamde handhavingsknelpunten). Met de aangevulde signalen kan de gemeente dan de casus verder oppakken, mogelijk samen met partners. Ook bewustwording is van belang. Het herkennen van signalen door medewerkers, inwoners en bedrijven wordt gestimuleerd door kennisoverdracht in informatieve sessies.
C. Wat mag het kosten? Exploitatie 1
REK.
Veiligheid
BEGR.
MJR.
Bijgesteld
Primair
2024
2025
2023
2026
2027
2028
LASTEN 1.1 Crisisbeheersing en brandweer
3.765
3.893
4.217
4.233
4.252
4.381
1.2 Openbare orde en veiligheid
4.913
2.968
3.146
2.954
2.708
2.483
TOTAAL LASTEN
8.678
6.861
7.363
7.186
6.961
6.864
BATEN 1.1 Crisisbeheersing en brandweer
0
13
0
0
0
0
1.2 Openbare orde en veiligheid
2.718
311
543
539
301
51
TOTAAL BATEN
2.718
324
543
539
301
51
Investeringen Bedrag * € 1.000 TV
Omschrijving
V/U¹ E/M²
2024
2025
2026
2027
2028
2024 2028
I Reguliere investeringen 1.1
Voertuigen handhaving
v
e
Totaal Programma 1
55
55
55
55
55
220
55
55
55
55
55
220
¹ V = een vervangingsinvestering, U = een uitbreidingsinvestering. ² E = een investering met economisch nut, M = een investering met maatschappelijk nut.
27
D. Toelichting op financiële mutaties en overige vermeldenswaardige zaken Financiële mutaties Exploitatie Crisisorganisatie De kosten voor de lokale crisisorganisatie, zijnde € 130.000 euro, zoals opgenomen in het lokaal crisisplan van de gemeente Kerkrade 2024-2027 worden vanaf 2025 als budget voor OOV opgenomen in de jaarlijkse begroting.
Investeringen N.v.t.
Overige vermeldenswaardige zaken N.v.t.
E. Indicatoren Basisset beleidsindicatoren Omschrijving
Bron
Eenheid
Periode
Kerkrade
Nederland
Limburg
Verwijzingen Halt
Bureau Halt
2023
12
9
9
Winkeldiefstal
CBS
2023
3,1
2,5
2,4
Geweldsmisdrijven
CBS
2023
4,5
4,3
4,2
Diefstallen uit woning
CBS
2023
1
1,3
1,3
Vernielingen en beschadigingen in de openbare ruimte
CBS
Aantal per 1.000 jongeren Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners
2023
7,9
5,8
6
Overige indicatoren Omschrijving
Bron
Eenheid
2018
2019
2020
2021
2022
2023
Objecten meldpunt drugsoverlast Overlast door verward persoon Diefstal / inbraak woning Straatroof Overval Geweld (eenvoudige mishandeling) Geweld (zware mishandeling)
Meldpunt
Aantal
53
78
139
81
37
32
Politie
Aantal
230
262
341
324
382
396
Politie
Aantal
175
154
98
86
55
35
Politie Politie Politie
Aantal Aantal Aantal
4 5 136
8 6 119
4 3 98
5 3 106
8 4 118
3 0 89
Politie
Aantal
19
28
20
15
22
19
28
2 Verkeer, vervoer en waterstaat
A. Algemeen Omschrijving van het programma De voorbereiding, planning en uitvoering van het verkeer- en vervoersbeleid is gericht op het leveren van een bijdrage aan een goede, evenwichtige en veilige infrastructuur. Het verhogen van de bereikbaarheid, het verhogen van de verkeersveiligheid door in te zetten op kwetsbare doelgroepen (verbeteren van de infrastructuur en het gedrag), duurzaamheid en leefbaarheid zijn daarbij de kernpunten.
Relatie met paragrafen Dit programma heeft een relatie met de paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen (§3). Het betreft dan onder meer het onderhoud van het wegennet.
Taakvelden 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5
Verkeer en vervoer Parkeren Recreatieve havens (niet van toepassing) Economische havens en waterwegen (niet van toepassing) Openbaar vervoer
B. Speerpunten van beleid 1. Verbeteren van vervoersvoorzieningen en bereikbaarheid met Avantis als aandachtspunt Relatie met taakveld(en): 2.1, 5.7, 8.1. Uitvoeringsprogramma Mobiliteitsplan
29
Het mobiliteitsplan is in april 2023 vastgesteld. Het mobiliteitsplan is doorvertaald in een Uitvoeringsprogramma waarin diverse aandachtspunten naar voren komen. Het uitvoeringsplan wordt jaarlijks aan het einde van het jaar vastgesteld voor het komende jaar. In dit plan wordt aandacht besteed aan onder andere de herinrichting van de openbare ruimte om bijvoorbeeld de verkeersveiligheid te verbeteren door het aanleggen van punaises of andere snelheidsremmende maatregelen, het aanleggen van extra fietsvoorzieningen zoals het uitbreiden van de deelfietsstations (Velocity), gedragsbeïnvloeding en inrichten van schoolomgevingen door het aanbrengen van Julie wegmeubilair. Verbetering bereikbaarheid Kerkrade West In het kader van de mobiliteitsopgave in Kerkrade West heeft de Provincie besloten om het Station Kerkrade West niet te realiseren. Om de mogelijkheden te onderzoeken hoe de bereikbaarheid van Kerkrade West kan worden verbeterd heeft er binnen de wijk een onderzoek plaatsgevonden naar Vervoersarmoede. Op basis van deze onderzoeksresultaten is een maatregelenpakket opgesteld dat in samenwerking met stakeholders waaronder de Provincie de (financiële) haalbaarheid wordt onderzocht. De haalbaarheid van o.a. de volgende maatregelen worden onderzocht: buurthubs met deelfietsen, deelauto’s, digitale (dynamische) informatieborden bij bushaltes, etc.
Hierbij zal ook de verbinding gelegd worden met het bereikbaar maken van de bedrijventerreinen waaronder Avantis, anders dan per (eigen) auto.
2. Verbeteren verkeersveiligheid Relatie met taakveld(en): 2.1 Met het oog op de verbetering van de verkeersveiligheid is er een risicoanalyse Strategisch plan verkeersveiligheid uitgevoerd. Daarnaast is verkeersveiligheid in het gemeentelijk mobiliteitsplan en daarmee in het uitvoeringsprogramma ook een belangrijk onderwerp. In het mobiliteitsplan is er specifieke aandacht voor het verbeteren van verbindingen voor de verschillende modaliteiten met een specifieke aandacht voor de fiets, zowel in de stad als vanuit de stad naar andere plaatsen (ook over de grens). Wij nemen de klachten van onze burgers serieus, stellen prioriteit aan de afhandeling en trekken, waar mogelijk, lering hieruit.
3. Faciliteren van onderhoud openbare ruimte in centrum en wijken Relatie met taakveld(en): 2.1, 5.7 Bij een vitale stad hoort een vitale infrastructuur. In de komende jaren blijft de gemeente dan ook investeren in de kwaliteit van de openbare ruimte. Hiervoor worden extra financiële middelen voorgesteld in de begroting 2025. Voorbeelden zijn extra investeringen in de kwaliteit van de Kerkraadse wegen, het onderhoud van het openbaar groen, voorzieningen voor honden en onkruidbestrijding en het schoonhouden van de openbare ruimte. Knelpunten in de infrastructuur zullen waar mogelijk worden aangepakt. Hiermee vervolgt het college de koers die in de vorige bestuursperiode is ingeslagen. De gevolgen van klimaatverandering en weersomstandigheden zijn, ook in de openbare ruimte, steeds meer merkbaar. Voorbeelden zijn wateroverlast, stormen, langdurige droogte en hoge temperaturen (hittestress). Ook om die redenen zijn de bomen in stad en wijken belangrijk. Als onderdeel van de groenstructuur zijn zij de longen van de stad. Daarnaast dragen bomen bij aan het tegengaan van hittestress. Het weghalen van (overbodige) verhardingen en vergroening van de stad wordt steeds belangrijker. De gemeente zal samen met bewoners de komende jaren hiermee aan de slag gaan. Voorbeelden hiervan zijn Steenbreek en meedoen aan het NK Tegelwippen.
Het college blijft dan ook investeren in de kwaliteit en de veiligheid om bestaande volwassen bomen te behouden en in het planten van nieuwe bomen (vergroening). Daarbij zal de vuistregel van “3-30-300” (aanwezigheid van groen) zoveel als mogelijk worden toegepast. Deze houdt in dat uiteindelijk vanuit iedere woning minimaal 3 volwassen bomen zijn te zien, minstens 30% van de buurt bestaat uit boomkronen die zorgen voor schaduw en op maximaal 300 meter een park of bos is voor natuurlijke verkoeling. De Kerkraadse Levensbomenbossen, die worden aangeplant in nauwe samenwerking met onze inwoners, zijn daarvan goede voorbeelden. Het onderhoud van de openbare ruimte is mensenwerk dat voor een groot deel wordt uitgevoerd door onze eigen medewerkers. Dat gebeurt samen met de gedetacheerde collega’s van Wsp vanaf de gemeentewerf aan de Hammolenweg. Daarnaast worden externe aannemers ingezet. Het college investeert in de komende periode extra in de personele capaciteit (waaronder ook in het compenseren van de terugloop van de Wspdetachering), maar ook in de kwaliteit van de voertuigen en het materieel. Samen vormen zij het
30
visitekaartje in de openbare ruimte. Ook zijn er extra middelen vrijgemaakt voor het onderhouden van de openbare ruimte.
4. Continuering parkeerbeleid Relatie met taakveld(en): 2.2 Er is in oktober jongstleden een nieuwe parkeernota vastgesteld met daarin onderwerpen zoals geactualiseerde parkeernormen en het vergunningen/ontheffingenbeleid. Het parkeerbeleid over 2023 is geëvalueerd, de beoogde maatregelen zijn meegenomen in de parkeernota en de parkeerverordening. Parkeergarage VIE is hierin nog niet meegenomen aangezien deze nog niet aan de gemeente is overgedragen. Het 1e uur gratis parkeren blijft gehandhaafd binnen de betaald parkeerzone.
C. Wat mag het kosten? Exploitatie 2
REK.
Verkeer, vervoer en waterstaat
BEGR.
MJR.
Bijgesteld
Primair
2024
2025
2023
2026
2027
2028
LASTEN 2.1 Verkeer en vervoer
7.929
7.788
7.743
7.152
6.972
6.882
2.2 Parkeren
692
656
631
595
576
561
2.5 Openbaar vervoer
23
23
23
23
23
23
8.645
8.467
8.397
7.770
7.571
7.466
2.1 Verkeer en vervoer
465
370
234
234
234
234
2.2 Parkeren
64
68
64
64
64
64
2.5 Openbaar vervoer
0
0
0
0
0
0
529
437
297
297
297
297
TOTAAL LASTEN BATEN
TOTAAL BATEN
Investeringen Bedrag * € 1.000 Pr.
Omschrijving
V/U¹ E/M²
2024
2025
2026
2027
2024 2028
2028
I Reguliere investeringen 2.1 Verkeer en vervoer
v
m
0
270
270
270
270
1.080
2.1 Wegen, straten en pleinen
v
m
3.985
5.184
4.184
4.184
4.184
21.721
2.1 Civieltechnische kunstwerken
v
m
932
100
1.500
100
100
2.732
2.1 Openbare verlichting
v
m
350
300
300
300
300
1.550
2.1 Versnellingsagenda Rijk
u
m
470
3.980
1.000
1.000
1.000
7.450
2.1 Mobiliteitsplan
u
m
520
250
250
250
250
1.520
2.1 Bereikbaarheid Kerkrade-West
u
e/m
0
600
0
0
0
600
2.2 Parkeren
v
e
20
20
20
20
20
100
¹ V = een vervangingsinvestering, U = een uitbreidingsinvestering. ² E = een investering met economisch nut, M = een investering met maatschappelijk nut.
31
D. Toelichting op financiële mutaties en overige vermeldenswaardige zaken Financiële mutaties Exploitatie Gladheidsbestrijding Voor gladheidbestrijding is in de begroting een vast bedrag van € 176.000 begroot. Vanwege de winterse omstandigheden in de eerste maanden van 2024 is dat bedrag thans met € 72.000 overschreden.
Investeringen Wegen straten en pleinen Voor groot onderhoud aan wegen is in het investeringsprogramma vanaf 2025 structureel € 3.184.000 begroot. Door inflatie materiaalschaarste, stijging loonkosten, stijging energie- en brandstofkosten is het investeringsbedrag voor 2025 met € 2.000.000 verhoogd naar € 5.184.000 en vanaf 2026 structureel te verhogen met € 1.000.000 naar 4.184.000. Civieltechnische kunstwerken Voor groot onderhoud aan civieltechnische kunstwerken (plaatsen constructieve keerwand Erkensstaat, renovatie duikers in Hammolenweg, Anstelerbeek en Hamstraat miljoenenlijntje ), opwaarderen toplagen van civieltechnische kunstlagen en verder zijn we in gesprek met Prorail inzake de spoorbrug in de Toupsbergstraat. Hiervoor zijn de volgende extra middelen in het investeringsprogramma opgenomen: 2024 € 250.000 2025 € 100.000 2026 € 1.427.000 2027 € 27.000 2028 € 27.000 Versnellingsagenda Rijk diverse projecten Voor de versnellingsagenda Rijk diverse projecten is in het investeringsprogramma voor het jaar 2024 € 1.050.000 begroot. Van dat bedrag is reeds € 470.000 beschikbaar gesteld. Vanwege de planning bij Enexis (kabels en leidingen) vindt de sloop van het viaduct Roderlandbaan - St. Pieterstraat plaats in 2025. Het restant ad € 580.000 wordt hiermee toegevoegd aan het voor 2025 begrote bedrag ad € 3.400.000 waarmee er in 2025 € 3.980.000 beschikbaar is.
Markten De electriciteitskasten op de markt in Eygelshoven zijn afgeschreven en dienen vervangen te worden. Tevens wordt bekeken of het aantal kasten van 6 naar 8 kan worden uitgebreid, om tot een meer optimale verdeling over het terrein te komen. Voor 2025 is hiervoor een vervangingsinvestering ter hoogte van €170.000 opgenomen.
Overige vermeldenswaardige zaken Wegen, openbare verlichting en civieltechnische kunstwerken (2.1) In de paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen (§3) staat bij de onderdelen wegen, openbare verlichting en civieltechnische kunstwerken beschreven wat het beleid, programma, budget en de activiteiten voor 2025 zijn.
E. Indicatoren Basisset beleidsindicatoren N.v.t.
32
Overige indicatoren Omschrijving
Bron
Eenheid
2018
2019
2020
2021
2022
2023
Geregistreerde ongevallen: - uitsl. materiële schade - met letsel - met dodelijke afloop Meldingen verkeersoverlast Tevredenheid met verkeersdrukte in eigen buurt Kwaliteit wegennet voldoende: - asfaltverharding - elementenverharding Klachten wegenonderhoud Tevredenheid over onderhoud wegen, straten en pleinen Waardering beheer en onderhoud
Viastat online
Aantal
256
266
222
233
283
229
216 38 2
231 33 2
200 21 1
200 32 1
245 37 1
195 34 0
278
251
249
247
242
202
Werkgroep Verkeer Burgeronderzoek
Aantal
Tweejaarlijkse schouw
%
%
41
34
34
72
79
79
78
77
78
85 501
83 505
84 363
83 537
83 304
82 310
Burgerplein
Aantal
Burgeronderzoek
%
52
39
42
Burgeronderzoek
Score (0 - 10)
6,3
6,0
6,0
33
3 Economie
A. Algemeen Omschrijving van het programma Het ontwikkelen van een voorwaardenscheppend beleid voor het goed functioneren van bedrijfsleven en warenmarkt en het bevorderen van een voldoende gedifferentieerd werkgelegenheidsaanbod. Het ontwikkelen van een strategisch en uitvoerend toeristisch en recreatief beleid.
Relatie met paragrafen Dit programma heeft een relatie met de Onderhoud kapitaalgoederen (§3) en Grondbeleid (§7).
Taakvelden 3.1 3.2 3.3 3.4
Economische ontwikkeling Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie
B. Speerpunten van beleid 1. Stimuleren van de lokale economie en werkgelegenheid Relatie met taakveld(en): 3.1, 3.2, 3.3, 3.4 Algemeen Op diverse manieren wordt getracht de lokale economie en werkgelegenheid te stimuleren. Hiervoor zijn meerdere instrumenten ontwikkeld en zijn meerdere samenwerkingen aangegaan. De Stimuleringsregeling Kerkrade Centrum wordt in combinatie met de inzet van de Stichting Streetwise gebruikt om nieuwe en bestaande ondernemers gericht te ondersteunen.
34
Verder blijft er via het stadsmarketingplan “Beleef Kerkrade” continu aandacht voor alle economische/ toeristische ontwikkelingen, waardoor ondernemers worden getriggerd om verbindingen te leggen om zo elkaar te versterken. Wij vervullen hierin een actieve en aanjagende rol. Ook wordt ingezet op het faciliteren van ondernemers bij huisvestigingsvraagstukken, bedrijventerreinenmanagement, het faciliteren van startende ondernemers, het transformeren van verouderde winkelgebieden etc. Dit zijn speerpunten van beleid om te komen tot een hoogwaardig ondernemingsklimaat en daarmee het creëren van een gunstig vestigingsklimaat in Kerkrade. Bedrijventerreinen Er is een ongekende belangstelling voor de bedrijventerreinen in Kerkrade. Om gelijke tred te houden met deze grootschalige ontwikkelingen op de bedrijventerreinen zal de bereikbaarheid en het mobiliteitsprofiel van de bedrijventerreinen verbeterd dienen te worden. Op basis van (mobiliteits)onderzoeken zal bezien worden welke maatregelen uitgevoerd kunnen worden. Deze maatregelen dienen een veilig gebruik van de infrastructuur te bevorderen, rekening houdende met de aankomende ontwikkelingen zodat de bedrijventerreinen tijdig aangepast worden en niet achteraf maatregelen getroffen moeten worden. Programma Medlands De grootste banengroei in de laatste jaren deed zich in Parkstad voor in de medische technologie.
Te denken valt aan Medtronic, Boston Scientific, etc. Om deze bedrijven verder te verankeren en te profileren in de regio wordt door de programmamanager "Medlands" ingezet op het opstellen van een programma (i.c. “Medlands”) voor de speerpuntensector. Arbeidsmarkt, opleiding, bereikbaarheid, marketing etc. zijn hierbij belangrijke ingrediënten. Aanhaking is gezocht bij de aanvraag Regiodeal 2.0. Centrum Er is een aanvalsplan opgesteld om de versterking van het centrum vorm te geven, waarbij diverse aspecten integraal worden opgepakt. Er zijn verschillende werkgroepen aan de slag met het samenbrengen en ophalen van de juiste informatie. Plannen worden opgesteld en het is de bedoeling dat in 2025 zichtbaar wordt dat de eerste stappen richting een aantrekkelijker familiecentrum gezet zijn. Denk onder andere leegstand verminderen, vergroenen van het centrum, versterken van de betrokkenheid van ondernemers, communicatie en marketing, parkeerbeleid, etc. Het overall doel is om het centrum, over 10 jaar, verder vorm te geven.
2. Afstemmen van behoefte aan arbeidskracht op het aanbod vanuit het onderwijs Relatie met taakveld(en): 4.2 Afstemming van de behoefte aan arbeidskrachten en het aanbod vanuit het onderwijs is erg belangrijk. De gemeente kent sinds enkele jaren de Leerwerklijn Openbare Ruimte op de gemeentewerf aan aan de Hammolenweg. De Leerwerklijn biedt plaats aan maximaal 15 jongeren. De belangrijkste speerpunten van dit initiatief zijn: educatie, re-integratie, ontwikkeling en arbeidsparticipatie van jongeren. De gemeente werkt hierin samen met meerdere onderwijsinstellingen uit stad en regio. De vakinhoudelijke begeleiding en aansturing van de jongeren wordt verzorgd door de medewerkers van de afdeling Stedelijk Beheer. Deze begeleiding is meerjarig verankerd in de organisatie. Hiermee draagt de gemeente bij aan het doel van dit programma.
3. Onder aandacht brengen bij bedrijfsleven van werkzoekenden uit alle leeftijdscategorieën Relatie met taakveld(en): De afdeling werk en inkomen biedt een uitgebreide dienstverlening op het gebied van arbeidsbemiddeling, gericht op het ondersteunen bij het vinden van werk en het versterken van hun positie op de arbeidsmarkt. Deze dienstverlening wordt binnen de afdeling werk en inkomen door het team ‘direct aan de slag’ in nauwe samenwerking met het beleidsveld economische zaken vormgegeven. Speeddates Wij organiseren regelmatig speeddates tussen werkzoekenden en werkgevers. Tijdens deze evenementen krijgen werkzoekenden de kans om in korte tijd meerdere werkgevers te ontmoeten en zichzelf te presenteren, waar nodig met intensieve hulp van onze consulenten. Dit versnelt het kennismakingsproces en vergroot de kans op een succesvolle match.