Meerjarenbegroting KBL 2022-2024.v210406_1.pdf

Meerjarenbegroting 2022-2024

Meerjarenbegroting 2022-2024

4

Meerjarenbegroting | 2022-2024

Inhoudsopgave Voorwoord

6

1

Inleiding

2

3

4

Dienstverlening

14

7

Preventie, vroegsignalering & educatie

14

Uitgangspunten en ontwikkelingen

8

Instroom & diagnose

16

Ontwikkelingen binnen KBL

8

Sociale kredietverstrekking

18

Trends en Wet- en Regelgeving

9

Inkomensbeheer en -ondersteuning

19

Uitgangspunten die ten grondslag liggen aan de begroting 2022

9

Schuldenaanpak

21

Volume ontwikkeling 2022

11

Nazorg

25

Bedrijfsvoering

12

Meerjarenbegroting

26

5

5

6

Kerngegevens

27

7

Paragrafen

28

Baten

36

Financieringsstructuur

28

Lasten

38

Verbonden partijen

28

10 Verdeling van de lasten

40

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

28

11 Overzicht structurele en

42

Risicoparagraaf

29

12

46

Financiering

32

13 Toelichting balans per 31 dec

Meerjarenbegroting 2022, 2023 en 2024

34

8

9 Toelichting op de meerjarenbegroting 2022, 2023 en 2024

in directe kosten en overhead incidentele baten en lasten Balans per 31 december 2022, 2023 en 2024 2022, 2023 en 2024

14

36

48

Activa

48

Passiva

50

Geschatte dienstverlening GR-gemeenten KBL 2022-2024

52

6

Meerjarenbegroting | 2022-2024

Voorwoord DOOR DE COVID-19-PANDEMIE EN DE EFFECTEN HIERVAN OP DE ECONOMIE EN DE FINANCIËLE BESTAANSZEKERHEID VAN HUISHOUDENS IS HET UITERST ONDUIDELIJK HOE HET JAAR 2022 ER UIT ZAL GAAN ZIEN. HET NIBUD EN DE NVVK VOORSPELLEN EEN BOEGGOLF VAN AANVRAGEN SCHULDHULPVERLENING. ALS HET GAAT OM DOELGROEPEN WORDEN ONDER ANDERE GENOEMD DE STUDENTEN MET WEGGEVALLEN BIJBANEN, DE KLEINE ZELFSTANDIGEN EN DE MENSEN DIE HUN BAAN KWIJT ZIJN GERAAKT OF GAAN KWIJTRAKEN. WE WAREN ALS KBL JUIST OP DE GOEDE WEG OM MEER MENSEN MET FINANCIËLE PROBLEMATIEKEN (EERDER) TE BEREIKEN.

Zelfs voor de Covid-19-pandemie bereikten we in Nederland onvoldoende mensen die risicovolle -of problematische schulden hebben. De laatste bekende cijfers zijn dat we een kleine 200.000 huishoudens bereikten van de 1,4 miljoen huishoudens met schuldenproblematiek. Als we dan kijken naar de inschattingen van Deloitte en Schuldenlab.nl over de impact van Covid-19, dan worden we daar niet veel vrolijker van. Door Covid-19 zullen eind 2021 tussen de 217.000 en 1.180.000 extra huishoudens gaan kampen met schuldenproblematiek. Wat de impact gaat zijn op onze dienstverlening in 2022 is nog ongewis maar dat we meer huishoudens gaan helpen lijkt

ons evident. Daarbij is het wel van belang dat we mensen weer fysieke dienstverlening kunnen aanbieden. De Covid-19-pandemie heeft ons geleerd dat onze doelgroep minder goed benaderbaar en te motiveren is met digitale dienstverlening. Gelukkig zijn er in Nederland ontwikkelingen op het gebied aan wet- en regelgeving die het makkelijker maakt huishoudens eerder te traceren met vroegsignalering. Ook moeten de gemeentes ondernemers met schuldenproblematiek gaan helpen en is het bieden van nazorg inmiddels ook een gemeentelijke verplichting. Dit in combinatie met een drietal nieuwe

ontwikkelingen: schuldenknooppunt, collectief schuldregelen en het waarborgfonds maakt dat we alle zeilen bij moeten zetten om zoveel mogelijk huishoudens te behoeden voor schuldenproblematiek en de ongewenste effecten van de stress die daarmee gepaard gaat.

Dhr. P.M.A. van Zutphen Voorzitter Kredietbank Limburg Geleen, 1 april 2021

7

1. Inleiding IN HET POST-COVID-19 TIJDPERK STAAT KBL VOOR VELE UITDAGINGEN. HET JAAR 2022 ZAL ZICH KENMERKEN DOOR STIJGENDE VOLUMES VAN MENSEN MET SCHULDENPROBLEMATIEK. WE VERWACHTEN VEEL JONGEREN, MENSEN DIE HUN WERK ZIJN KWIJTGERAAKT, ONDERNEMERS DIE GEEN OVERHEIDSSTEUN MEER KRIJGEN EN NOG VELE ANDEREN AAN TE TREFFEN IN AANVRAGEN OM HULP. DAARNAAST ZULLEN DE EFFECTEN VAN DE WIJZIGINGEN IN WET -EN REGELGEVING ZICH DOEN GELDEN. MET NAME VAN DE VERPLICHTING TOT VROEGSIGNALERING ZOU WELEENS TOT EEN STORTVLOED AAN AANVRAGEN KUNNEN LEIDEN ALS WE DE SIGNALEN OP DE GOEDE MANIER OPPAKKEN MET ELKAAR. WETENDE WAT STRESS DOOR SCHULDENPROBLEMATIEK BETEKENT VOOR HET GEDRAG VAN MENSEN ZULLEN WE DAT GOED MOETEN DOEN! Gelukkig komen er instrumenten zoals het schuldenknooppunt en het collectief schuldregelen die leiden tot snelheid in het proces en tot een verlichting van de werkdruk. Maar dan moeten ze wel geïmplementeerd zijn en de kinderziektes eruit zijn gehaald. Dat vraagt aan de voorkant altijd een investering in tijd en geld om aan de achterkant uiteindelijk te kunnen renderen. Covid-19 blijkt nog veel onzekerheid opleveren. Doordat we scherp aan de wind zeilen m.b.t. formatie zullen we goed moeten kijken naar het tijdig werven van nieuwe medewerkers als een stortvloed aan schuldhulpvragen gaat ontstaan. We vragen veel van onze professionals.

Als ze dachten dat de beweging Anders Denken Anders Doen al niet genoeg was dan zullen ze ook nog aan de slag moeten met de mogelijke boeg-

golf van aanvragen, de implementatie van die landelijke instrumenten en het goed vorm en inhoud geven aan de uitvoering van de nieuwe wet- en regelgeving. Alles bij elkaar beslist geen sinecure. We zullen een en ander goed blijven volgen en telkens opnieuw (her) prioriteren als de omstandigheden daarom vragen. Niets is meer in beton gegoten en voor KBL geldt en gold, mensen met schuldenproblematiek komen op de eerste plaats! Door oplopende werkzaamheden en stress vergeet je al snel waarvoor je dingen doet. Ook in 2022 blijven wij, als KBL, oog houden voor medemenselijkheid en stress sensitieve dienstverlening. Niet omdat het zo leuk klinkt maar omdat het werkt! We zullen als lerende organisatie ook in 2022 positief kritisch blijven kijken naar alles wat we doen en ons daarbij

telkens de vraag blijven stellen wat het oplevert voor mensen die afhankelijk zijn van onze dienstverlening. Dat zullen we blijven doen met al onze gemeenten waar we voor werken maar ook met alle ketenpartners in die gemeenten. Daarbij zullen we blijven oproepen tot complementair werken om samen het verschil te maken voor mensen. In 2022 zal KBL het verschil blijven maken voor mensen met schuldenproblematiek die onze hulp wellicht meer dan ooit nodig hebben.

8

Meerjarenbegroting | 2022-2024

2. Uitgangspunten en ontwikkelingen ONTWIKKELINGEN BINNEN KBL Kredietbank Limburg (KBL) werkt betrokken en professioneel aan betrouwbare dienstverlening voor onze klanten. Het bieden van uitzicht op financiële bestaanszekerheid fungeert als vliegwiel voor de andere leefgebieden en draagt bij aan de maatschappelijke en economische participatie van mensen. “Anders Denken Anders Doen” heeft geresulteerd in een flinke transformatie voor KBL. De werkprocessen zijn helemaal doorlopen, eenvoudiger gemaakt maar vooral ook geüniformeerd. Dat was wel nodig omdat we overal anders werkten. Door Covid-19 zijn we overgegaan tot een herprioritering van onze ambities. Daarnaast zullen we opnieuw moeten kijken naar de invloed van de gewijzigde wet- en regelgeving op onze werkprocessen. We hadden deze voor een groot gedeelte geüniformeerd. Omdat KBL geen beleidsbepalende Gemeenschappelijke Regeling is, zijn we afhankelijk van de beleidskeuzes van alle gemeenten. Met het bestuur is wel afgesproken om eind 2021 te kijken hoe een en ander is ingevuld en/of we slagen kunnen maken

om dat weer dichter bij elkaar te brengen in de uitvoering. Op deze manier hopen we dat er meer uniformiteit en daarmee efficiency komt in de uitvoering van KBL. Meer uniformiteit in de uitvoering helpt ons ook in het beter kunnen vergelijken van de resultaten. We hopen in 2022 ook de slag te hebben gemaakt naar competentiegerichte functieprofielen en een ontwikkelende en lerende sturing daarop. Om zo samen met ons belangrijkste kapitaal, onze professionals aan te sluiten op wat er landelijk gaat gebeuren qua ontwikkeling van de beroepsgroep. Zowel de beroepsvereniging voor professionals in het sociale domein (SAM) als de Nederlandse verenging voor schuldhulpverlening en sociale kredietverstrekking (NVVK) maken op dit terrein vergaande vorderingen. Wij willen graag hierop aansluiten omdat het past bij de zichzelf respecterende en ontwikkelende organisatie die we willen zijn. De basis is inmiddels steeds beter op orde. Sluitstuk is in 2022 wellicht de organisatiestructuur ons daarbij de vraag stellend of die nog steeds passend is.

Dat is sowieso gezond om eens in de zoveel tijd te doen maar de afgelopen jaren zijn er zoveel zaken verandert door Anders Denken Anders Doen, wijzigingen in wet- en regelgeving, nieuwe instrumentele hulpmiddelen enzovoorts. Dit hadden we voorzien voor 2021 maar door Covid-19 hebben we moeten herprioriteren. Hetgeen we voornemens zijn is overigens waarschijnlijk niet wat we allemaal gaan doen, daarvoor is de post-Covid-19 periode te onvoorspelbaar qua consequenties. We zullen blijven meanderen om uiteindelijk daar uit te komen waar we willen uitkomen. Belangrijkste is dat we telkens de mensen met schuldenproblematiek en onze hulp op de eerste plaats zetten. In de 1e begrotingswijziging 2022 werken we gefaseerd toe naar kostprijsdekkende prijzen voor de diverse vormen van dienstverlening die wij verlenen aan uw burgers. De begroting 2023 die wij begin 2022 gaan aanbieden zal dan volledig daarop gebaseerd gaan zijn. Dat is een omslag die per saldo in geld bezien niet tot financiële bijstellingen op het niveau van KBL zal

9

leiden. Wat er wel gaat gebeuren is dat er tussen gemeenten financiële verschuivingen kunnen gaan plaatsvinden. Dit proces is vertraagd vanwege de Covid-19-pandemie. In 2021 hopen we een aantal interne slagen te maken die bijdragen aan een stuk de-bureaucratisering en daarmee aan de verhoging van de efficiency van de dienstverlening. TRENDS EN WET- EN REGELGEVING De problematiek die ontstaat door schulden komt steeds prominenter in beeld. Daarmee ook dat er goede schuldhulpverlening wordt geboden aan burgers. De media besteedt veelvuldig aandacht aan de oorzaken van schulden, de effecten van schuldenproblematiek op mensen, de schuldhulpverlening en aan de schuldenindustrie. De gedragswetenschap heeft de denkpatronen die veroorzaakt worden door schaarste al zichtbaar gemaakt. In het boek “Schaarste” van Sendhil Mullainathan en Eldar Shafir wordt onderstaande duidelijk omschreven. De relatief stabiele wereld van de

schuldhulpverlening is in de afgelopen jaren mede door bovenstaande inzichten flink in beweging gekomen. In 2021 is een stortvloed aan wet- en regelgeving over ons uitgestort. Deze wijzigingen hebben tot doel om de burger met schuldproblematiek beter en sneller te helpen. Dat is ook echt van groot belang omdat de impact van schulden op de maatschappij, de economie en zelfs de gezondheid van mensen (en dus ook weer de kosten die dat genereert) immens groot is. We verwachten her en der wel een aantal bijstellingen in de wet- en regelgeving maar geen grote aanpassingen in 2022. Wellicht wordt in 2022 de Wet op de Gemeenschappelijke Regelingen aangepast, we zullen dan samen met ons bestuur en dus onze gemeenten moeten bezien wat de consequenties hiervan zijn op de Gemeenschappelijke Regeling KBL en alle Gemeenteraden zullen hierover besluiten gaan nemen. Armoede is en blijft een hardnekkig probleem in Nederland en in Zuid Limburg in het bijzonder. Diverse onderzoeken en statistieken laten dat

beeld telkens weer zien. De armoede is het afgelopen jaar stabiel gebleven, alleen blijkt wel dat mensen langer in een armoedige situatie blijven zitten. Zo dreigen er gezonde en minder gezonde wijken te ontstaan. Voor de Provincie Limburg was dat aanleiding om te starten met het programma Positieve Gezondheid en het programma Kansrijke Start Zuid-Limburg. Veel elementen van Anders Denken Anders Doen van KBL passen daar goed in. UITGANGSPUNTEN DIE TEN GRONDSLAG LIGGEN AAN DE BEGROTING 2022 Voor de begroting van 2022 en de volgende jaren hebben we een aantal uitgangspunten geformuleerd. Het betreft de volgende uitgangspunten: Kostendekkendheid van onze diensten Onze dienstverlening wordt gefaseerd op kostendekkende manier aangeboden. We beginnen hiermee met de 1e begrotingswijziging 2022 en de begroting 2023 zal uitgaan van kostendekkende tarieven. Dat betekent dat sommige vormen van dienstverlening minder gaan kosten en andere weer

10

Meerjarenbegroting | 2022-2024

wat meer. Onder aan de streep zal dat voor KBL niet resulteren in financiële bijstellingen. Maar afhankelijk van diversiteit van de afname per gemeente kan dat resulteren in herverdeling van de kosten. Jaarlijkse prijsindexering We hanteren jaarlijks de CBS Consumenten Prijs Index (CPI) (t-2) in de maand oktober. In deze dus de CPI van oktober 2020 voor de begroting 2022 zijnde 1,2 %. Personeelslasten We hanteren ook hier de CPI t-2 in afwachting van CAO afspraken. Dienstverlening GR-gemeenten stijgt We stellen de omzet voor 2022 gelijk

aan de eerder verwachting 2021. De verwachting 2021 plussen we op met 14% zijnde de ondergrens uit het rapport van Deloitte van Schuldenlab. nl met daarin hun prognose op de schuldhulpverlening als gevolg van de Covid-19-pandemie. De uitzondering op de deze stijging is inkomensbeheeren ondersteuning. We verwachten dat deze zich stabiliseert. Op basis van de laatste cijfers verwachten we hier versnelde uitstroom en een afzwakking van de instroom. Nazorg wordt voor het eerst in de begroting als structurele dienstverlening opgenomen. Omzet Niet-GR gemeenten stijgt licht de komende jaren. In 2022 verwachten we dat de hoeveelheid dienstverlening die we

leveren aan de niet-GR gemeenten ook gaat toenemen als gevolg van de Covid-19-pandemie. Organisatieontwikkeling, informatiemanagement en –veiligheid en vervanging vragen extra inspanning Continu vraagt dit onze aandacht en gezien alle ontwikkelingen op deze terreinen gaan we uit van uitbreidingen. Hieronder vallen onder andere ook het schuldenknooppunt en het collectief schuldregelen.

11

VOLUME ONTWIKKELING 2022 De uitgangspunten zijn op volgende wijze vertaald in volume ontwikkeling. VOLUME ONTWIKKELING 2022 Peiljaar 2018

2022 = 2021

Corona Impact minimaal

Volume ontwikkeling

Preventie, vroegsignalering en educatie

110%

1,14

125%

Preventieprojecten

110%

1,14

125%

Instroom & Diagnose

139%

1,14

158%

Sociale Kredietverstrekking*

100%

1,14

114%

Budgetbeheer (BBR)

100%

1,14

114%

Bewindvoering en BBR-Maatwerk*

100%

1,14

114%

Schuldenaanpak

139%

1,14

158%

Nazorg

0%

1,14

14%

Rentebaten

88%

1,14

100%

Inkomensbeheer & -ondersteuning

* Op basis van feitelijke aantallen

SCHULDHULPVERLENING ANNO 2022 Voor 2022 hadden we conform meerjarenbegroting ten opzichte van 2019 een groei voorzien in schuldhulpverlening. In het eerste kwartaal van 2020 (+25%) zagen we deze ook terug. Door de coronacrisis blijkt, in tegenstelling tot een landelijke daling, de omzet in 2020 op het niveau van 2019 te stabiliseren. De coronacrisis buiten beschouwing latend zou het groeiper-

spectief hiermee een jaar opschuiven. Dat wil zeggen dat de verwachtingen voor 2021 gelijk te stellen zijn aan de eerdere verwachtingen voor 2020 en dus de verwachtingen 2022 gelijk aan de eerdere verwachtingen voor 2021. IMPACT VAN DE CORONACRISIS Uit het onderzoek van SchuldenlabNL in samenwerking met Deloitte aangaande de impact van de coronacrisis op schuldenproblematiek wordt in

het gunstigste geval 14% stijging van huishoudens met (problematische) schulden. In het ongunstigste geval prognotiseren ze een stijging van 79%. Hierbij is geen rekening gehouden met een tweede (of zelfs derde) coronagolf. KBL zal in ieder geval rekening dienen te houden met de minimale stijging van 14%. Het advies aan de GR-gemeenten is om daarnaast in de risicoparagraaf rekening te houden met het meest ongunstige scenario.

12

Meerjarenbegroting | 2022-2024

3. Bedrijfsvoering

ICT Onze afdeling ICT (functioneel beheer) staat voor de forse uitdaging om binnen een dynamische omgeving invulling te geven aan onze organisatieambities. Omdat gebleken is dat de afdeling kwetsbaar is, is een actieplan ontwikkeld waarbij een onafhankelijk onderzoek uitgevoerd wordt naar onze ICT organisatie, voorzien wordt in een professionaliseringslag door procesbeschrijving en -optimalisatie en het beter equiperen van de afdeling door middel van ICT tooling. Tevens leggen we de relatie met onze leveranciers kritisch onder de loep. We bouwen voort op de inzichten die uit dit actieplan voortvloeien. Conform investeringsplan worden in 2022 voorbereidingen getroffen om onze ICT omgeving opnieuw aan te besteden.

INFORMATIEMANAGEMENT EN -VEILIGHEID Ook de wereld van de informatiemanagement en -veiligheid blijkt alles behalve stoffig te zijn. We beoordelen de impact van de diverse wetswijzigingen op onze organisatie zoals de Archiefwet, Wet Digitale Overheid, Wet open Overheid, Wet Modernisering Elektronisch Bestuurlijk Verkeer en dragen zorg voor de verdere implementatie hiervan. We bouwen verder aan ons kwaliteitssysteem informatiebeheer en de ingeslagen kwaliteitsverbetering binnen DIV. Speciale aandacht gaat uit naar informatiebeveiliging. INNOVATIE Schuldhulpverlening krijgt steeds meer nieuwe onder andere digitale vormen. Inmiddels zijn het saneringskrediet,

schuldenknooppunt en collectief schuldregelen geïntroduceerd. Maar worden ook tools zoals de buddy app ontwikkeld. Als organisatie willen we qua medewerkers evenals techniek aan kunnen sluiten bij deze ontwikkelingen. We nemen daartoe actief deel aan landelijke samenwerkingsverbanden. We bouwen voort op de ingeslagen weg tot uniformeren en optimaliseren van onze werkprocessen en de rollen die hieruit voortvloeien binnen onze organisatie. Hierbij kijken we specifiek naar de consequenties van nieuwe wetgeving binnen schuldhulpverlening. COMPETENTIEMANAGEMENT Om onze klanten zo goed mogelijk de hulp te verlenen die ze nodig hebben, dienen onze medewerkers in hun kracht te kunnen staan. Dit doen we

13

door competentiegericht te sturen en het actualiseren van ons functiehuis op basis van schuldhulpverlener 2.0 en bijbehorende competenties. We realiseren ons dat onder andere technologische en arbeidsmarktontwikkelingen in de toekomst andere vereisten stellen aan medewerker en management. Het vergt een interactief traject om competentiemanagement in de organisatie te kunnen introduceren. PR & COMMUNICATIE Afgelopen jaren is PR & Communicatie veelal ondergesneeuwd. Om onze klanten zo goed mogelijk te bereiken is het noodzakelijk een inhaalslag te maken. Onze huisstijl past niet meer in de huidige tijdgeest en werkt eerder belemmerend dan dat deze bijdraagt aan laagdrempelig bereik van onze doel-

groep. Ook naar onze opdrachtgevers toe ambiëren we een bij de tijds en professionele uitstraling. We bouwen voort op het ontwikkeld dashboard evenals onze bestuurs-rapportages. Onze website is nodig aan vervanging toe. Klanten informeren we beter op beeldende wijze via infographics en animaties. GEBOUWBEHEER EN FACILITERING Gedurende de detacheringsperiode basisbaan vanuit Werkvoorheerlen heeft de aangestelde handyman zijn meerwaarde bewezen. Mede nu ons pand door de gemeente Sittard-Geleen als niet-strategisch vastgoed is verkocht aan een investeringsmaatschappij kunnen we niet meer van zelfsprekend terugvallen op het servicepakket van de gemeente en is er des te meer reden om deze

functie structureel op te nemen in ons functiehuis. VAN OUTPUT NAAR OUTCOME Op basis van de inzichtelijke outputgegevens wordt ons dashboard doorontwikkeld met prestatie indicatoren. Indien een landelijke ontwikkeld model voor outcomesturing van meerwaarde blijkt, bekijken we graag met onze GR-gemeenten en ketenpartners of hier gezamenlijk invulling aan gegeven kan worden.

14

Meerjarenbegroting | 2022-2024

4. Dienstverlening PREVENTIE, VROEGSIGNALERING & EDUCATIE PREVENTIE, VROEGSIGNALERING & EDUCATIE Voorkomen is beter dan genezen Preventie

Vroegsignalering

Educatie

Week van het geld Financiële weerbaarheidslessen Stadsspellen Themabijeenkomsten

Werkgeversdienstverlening Samenwerking overheidsinstanties

Training

Schulden leiden tot persoonlijke problemen en maatschappelijke kosten. Preventie, vroegsignalering en educatie zijn daarom niet alleen belangrijk voor de betrokkenen, maar ook voor alle partijen die in aanraking komen met betalingsachterstanden. Allerlei partijen, denk aan: scholen, werkgevers, uitkeringsinstanties, woningcorporaties, nutsbedrijven, huisartsen, de Rechtbanken, de overheid, wijkteams, etc. kunnen een belangrijke ondersteunende rol hebben in het bijdragen om personen/gezinnen met financiële problematiek op weg te helpen naar een schuldenvrij bestaan. PREVENTIE Financiële opvoeding kan niet vroeg genoeg beginnen. Uit onderzoek blijkt dat kinderen die al op jonge leeftijd

bewust leren omgaan met geld, later minder vaak te maken hebben met financiële problemen. Ter preventie is het belangrijk om jongeren financiële vaardigheden bij te brengen. Jongeren bewust maken van hun financiële houding en, indien nodig, hier aan werken. Bewustwording en gedragsverandering is niet van de één op de andere dag gerealiseerd, maar onbewuste processen zijn wel zeer bepalend voor ons handelen. Naast geldlessen in de “week van het geld” verzorgen wij stadsspellen of thema bijeenkomsten aan diverse onderwijsinstellingen voor de hele regio waar we werkzaam zijn. We hopen dat we samen met de scholen tot een structurele aanpak kunnen komen om voorlichting aan kinderen en jongeren

te verzorgen. Voorlichtingen die nu ook via Webinars worden aangeboden zijn met name voor de jongeren belangrijk als we weten dat veel jongeren snel en hard geraakt worden door Covid-19 als ze hun bijverdiensten verliezen. VROEGSIGNALERING Het doel van vroegsignalering is dat we niet willen dat mensen met schuldenproblematiek zo’n 4 à 5 jaar wachten met het vragen om hulp. Schulden zijn dan al vaak opgelopen tot gemiddeld € 43.000. Niet iedereen weet de weg naar hulp even gemakkelijk te vinden en als we die al gevonden hebben dan zijn er best wel wat barrières te slechten blijkt uit een onderzoek van de Nationale Ombudsman naar de toegang tot de schuldhulpverlening.

15

Convenanten met woningcorporaties, energieleveranciers en zorgverleners zijn al geruime tijd gemeengoed binnen de schuldhulpverlening ook bij KBL. Vanaf 2018 hebben we ook uitvoering gegeven aan een aantal pilots met gemeenten, werkgevers, SVB, het UWV en WSP Parkstad. De resultaten van die convenanten en pilots hebben bijgedragen aan de wijzigingen in de Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening met ingang van 1 januari 2021 zijn opgenomen. In de vroegsignalering zien we nu structurele, uniforme vormen van samenwerking met signaalpartners om snel mensen met financiële problemen perspectief te kunnen geven middels een outreachende werkwijze. In de nieuwe Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening (2021) is opgenomen dat Vroegsignalering een wettelijke verplichting is. De Vroegsignalering ziet erop toe dat organisaties op het gebied van wonen, energie, zorg en water verplicht zijn om een betalingsachterstand direct te melden bij de gemeente waar de klant woont. Doordat al deze partijen signalen over betalingsachterstanden op 1 centraal punt doorgeven, kan er gericht actie worden ondernomen om deze klant te benaderen en te helpen. Door er in een eerder stadium bij te zijn, is de

verwachting straks met lichtere vormen van interventie mensen te ondersteunen. In de eerste jaren verwachten we dat die groep met problematische schulden bereikt wordt, die nu nog niet in beeld zijn bij de schuldhulpverlening. Binnen gemeenten wordt de vroegsignalering steeds meer vorm gegeven, waarbij KBL in diverse gemeenten in meer of mindere mate is betrokken. Zo zijn we afgelopen jaren al nauw betrokken bij het opzetten van Os Hoes, een laagdrempelige ontmoetingsplek voor mensen die armoede ervaren in Brunssum. Maar ook in Maastricht gaven we vorig jaar al uitvoering aan het actief opzoeken van mensen die betalingsachterstanden en/of schulden hebben. In 2021 zullen we deze activiteiten nog verder ontplooien en zo wordt bijvoorbeeld in Kerkrade de pilot “Vroeg er op af” gestart, waarbij de gemeente, KBL en partners uit het maatschappelijke veld de vroegsignalering nader vormgeven. Ook in Sittard-Geleen gaan we uitvoering geven aan de vroegsignalering samen met maatschappelijk werk en diverse vrijwilligersorganisaties. Onder de regie van de gemeente Heerlen wordt vroegsignalering in samenwerking met o.a. KBL in 2021 nader ingevuld.

EDUCATIE We geloven in een wereld waarin iedereen kan meedoen, thuis en op het werk. We willen dat elke (jong) volwassene die wat ondersteuning kan gebruiken een zetje geven om hun financiële vaardigheden te ontwikkelen. Om zijn of haar zelfvertrouwen te verhogen, financieel redzamer te worden en zich beter thuis te laten voelen in het omgaan met geld. Daarom bieden we de trainingen aan zoals Rondkomen met Inkomen waar mensen oefenen en kennis aangereikt krijgen. We bieden Budget coaching aan maar begeleiden mensen ook naar taallessen, digitale vaardigheidstrainingen als uit onze Mesis-screening en taalmeter blijkt dat mensen ondersteuning nodig hebben.

16

Meerjarenbegroting | 2022-2024

INSTROOM & DIAGNOSE INSTROOM & DIAGNOSE Ken je klant en zijn hulpvraag Instroom

Vraagverheldering

Plan van Aanpak

Nabijheid & laagdrempelige toegang Crisisinterventie

Screening Vraagverhelderingsgesprek

Diagnose

Goede hulpverlening begint bij het snel en goed inzichtelijk krijgen wat iemand nodig heeft en hoe iemand het beste geholpen kan worden. Crisissen in de vorm van ontruimingen of afsluitingen vragen om snelle acties ter voorkoming van erger. Schuldhulpverlening vraagt om een goede voorbereiding en een door klant en professional gezamenlijk gedragen plan van aanpak. Bij de aanmelding van een burger wordt meteen beoordeeld of er sprake is van een crisissituatie die om een snelle interventie van ons vraagt. Een crisissituatie en de stress die mensen daarin ervaren wil je als eerste oplossen. Als de crisis bezworen is of als er geen sprake is van een crisis is het belangrijk dat klanten de gelegenheid krijgen om hun verhaal te doen, hun zorgen en belangen te kunnen delen.

“Snel een passend plan van aanpak Focus op nu” Bij KBL werken we al meerdere jaren met een plan van aanpak. Vanaf 1 januari 2021 geldt dit ook voor elke schuldhulpverlenende instantie en moet het plan van aanpak onderdeel uitmaken van de toelatingsbeschikking bij schuldhulpverlening. Daarmee vergroot je de kans op een succesvolle oplossing voor de schulden van je klant. Schulden zorgen voor langdurige stress. Dit zorgt ervoor dat de klant “bij de dag gaat leven”. De grote afstand tussen de huidige situatie en de gewenste situatie op lange termijn, wordt immers te groot om te overzien. Om goed aan te sluiten bij de klant, hou je in het plan van aanpak dus de focus op nu. Dat betekent dat je als

schuldhulpverlener bij het maken van een eerste plan van aanpak ook niet alle gegevens van je klant nodig hebt om te beoordelen hoe een uiteindelijk schuldsaneringstraject in de toekomst ingericht zou moeten worden. Het persoonlijk verhaal, de financiële situatie en de informatie die een klant ons vertrekt middels het gevalideerde screeningsinstrument Mesis geeft ons op een snelle en uniforme wijze voldoende inzicht in de vaardigheden en leerbaarheid, motivatie, zelfregie, overtuigingen en financieel gedrag van onze nieuwe klant. Samen bespreken we het plan van aanpak en kijken we of het de klant gaat lukken om de benodigde acties uit te voeren. Lukt dat niet? Kijk dan samen wat er wel mogelijk is om de benodigde acties te realiseren, zoals een doorverwijzing naar aanvullende

17

hulpverlening. Je hoeft in het plan van aanpak nog niet uitgebreid toe te lichten hoe je in de toekomst mogelijk schulden gaat regelen. Dat is tenslotte pas iets voor later. Wel kan je alvast kort aangeven wat de mogelijkheden voor later zijn, om zo een stip op de horizon te houden voor de toekomst. Zodra de stabilisatie succesvol is afgerond, breid je het eerdere plan van aanpak uit met de uitwerking van de volgende stap. De wet stelt als eis aan het plan van aanpak dat de beslagvrije voet in acht moet worden genomen (art. 4a lid 5 Wgs). Daarnaast moet je als schuldhulpverlener inzicht geven in het aantal weken tussen het eerste gesprek waarin de hulpvraag wordt vastgesteld en het bereiken van het resultaat (doorlooptijd; art. 4 lid 3 Wgs). Dit gaan we opnemen in het plan van

aanpak. Hierin geven we niet alleen aan wat we gaan doen, maar ook hoe lang dit gaat duren. We spreken ook af wanneer en hoe de nazorg plaatsvindt. Door regelmatig samen met de klant te evalueren, houd je hem/haar betrokken bij het traject, kan je nog bijsturen en eventuele extra hulp inschakelen wanneer nodig.

18

Meerjarenbegroting | 2022-2024

SOCIALE KREDIETVERSTREKKING SOCIALE KREDIETVERSTREKKING Sociaal krediet

Naast de bij schuldregeling genoemde saneringskredieten verstrekt KBL ook kredieten voor consumptieve doeleinden. De doelgroep waaraan deze consumptieve kredieten verstrekt mogen worden is beperkt door de Wet Fido. In beginsel mag een kredietbank alleen maar consumptieve kredieten verstrekken aan mensen met een inkomen tot 130% van het bruto minimumloon. Mocht het inkomen hoger zijn, maar iemand wordt niet geholpen door een commerciële bank, dan behoort deze ook tot de doelgroep van sociale kredietverstrekking van een kredietbank.

Wij kunnen niet genoeg benadrukken dat sociale kredietverstrekking heel iets anders is dan de saneringskredieten bij een schuldregeling. Sociale kredietverstrekking door KBL gebeurt zorgvuldig, betrouwbaar en zonder winstoogmerk. Het is bedoeld om tegemoet te komen aan een gezonde kredietbehoefte in de samenleving. Een verantwoord krediet bevordert de financiële participatie van burgers, lost tijdelijke financiële knelpunten op en heeft een preventieve werking. Wij zien erop toe dat het kre-

diet, inclusief de rente, door de klant binnen een redelijke termijn kan worden afgelost. Hierbij letten we erop dat een klant niet overgekrediteerd raakt. Een sociaal krediet kent in principe een looptijd van maximaal 60 maanden. Zoveel als mogelijk vindt een persoonlijk gesprek plaats met de klant die een consumptief krediet aanvraagt. Naast de meerwaarde van het persoonlijke contact draagt dit bij om in die gevallen waar een krediet niet de oplossing is direct een passend alternatief te bespreken met de klant.

19

INKOMENSBEHEER EN -ONDERSTEUNING INKOMENSBEHEER EN -ONDERSTEUNING Budgetcoaching

Budgetbeheer

Budgetbeheer Maatwerk

Naast het oplossen van schulden of een financieel vraagstuk blijkt dat een deel van de hulpvragers ook of juist behoefte heeft aan een vorm van inkomensbeheer en -ondersteuning. Zij blijken zelf tijdelijk (en soms zelfs structureel) niet in staat hun eigen financiële huishouding naar behoren te voeren. Daar waar dit wordt vastgesteld zet KBL één van de onderstaande vormen van inkomensbeheer dan wel -ondersteuning in.

In deze situaties zal een budgetconsulent samen met de klant een coachingsplan opstellen waarin zij samen het einddoel en de weg daar naartoe vastleggen. Gedurende de budgetcoaching worden de vorderingen van de klant bijgehouden op het vlak van kennis, kunde, houding en waar mogelijk gedragsverandering. Zodra het einddoel is bereikt, wordt de budgetcoaching beëindigd en wordt nazorg aangeboden.

BUDGETCOACHING Indien de hulpvrager wel nog in staat blijkt om zelf zorg te dragen voor correcte betaling van de vaste lasten, maar niet voldoende kennis en kunde heeft voor het zelfstandig oplossen van specifieke financiële vraagstukken wordt door KBL budgetcoaching ingezet. Het kan bijvoorbeeld gaan om veranderende persoonlijke of financiële omstandigheden als gevolg van een echtscheiding, verlies van werk of overlijden van een partner.

BUDGETBEHEER In voorkomende gevallen volstaat een coachingstraject niet zonder eveneens het beheer van inkomen tijdelijk van de klant over te nemen. In die gevallen wordt budgetbeheer opgestart. Hiermee wordt bereikt dat de meest belangrijke vaste lasten worden betaald en er geen verdere verslechtering van de financiële positie optreedt. Door de inzet van budgetbeheer ontstaat rust in de financiële situatie

Beschermingsbewind

van de klant waardoor deze eerder/ makkelijker openstaat voor de budgetcoaching en deze op zijn beurt weer een grotere kans van slagen bereikt. Het komt ook voor dat uitsluitend inkomensbeheer wordt opgestart voor hulpvragers bij wie geen andere financiële vraagstukken spelen. In deze gevallen zorgt het inkomensbeheer voor stabiliteit en overzicht voor de klant. Tot slot wordt budgetbeheer eveneens ingezet als flankerende dienst bij een traject voor schuldhulpverlening. Hiermee wordt voorkomen dat er (opnieuw) achterstanden ontstaat in de huishoudelijke vaste lasten. BUDGETBEHEER MAATWERK Budgetbeheer Maatwerk (BBR Maatwerk) is activerende financiële ondersteuning als alternatief voor beschermingsbewind. Budgetbeheer Maatwerk wordt inmiddels sinds enkele jaren aangeboden door KBL. Door middel van een objectieve screening

20

Meerjarenbegroting | 2022-2024

aan de voorkant enerzijds en adequate begeleiding naar zelfredzaamheid bij het inkomensbeheer anderzijds wordt bereikt dat burgers minder vaak de zware maatregel van bewind krijgen opgelegd door de rechtbank of op den duur zonder deze maatregel weer regie over de eigen financiën krijgen. Alle budgetconsulenten zijn KIWA-gecertificeerde budgetcoaches waarmee de kans op succesvolle afronding van de trajecten geoptimaliseerd wordt. Een gevolg hiervan is dat de gemeente, die doorgaans bijzondere bijstand verstrekt voor de kosten, beter regie over haar budget verkrijgt en op de langere termijn kosten bespaart: BBR Maatwerk kent een gemiddelde doorlooptijd van 12 tot 18 maanden, een beschermingsbewindmaatregel wordt in de meeste gevallen voor onbepaalde tijd uitgesproken en duurt in de meeste gevallen zeker 5 jaar. Daarnaast wordt BBR Maatwerk ingezet om klanten, bij wie de grondslag voor beschermingsbewind na verloop van

tijd wegvalt, stapsgewijs te begeleiden naar (volledige) financiële zelfstandigheid. De klanten worden met warme hand overgedragen en stromen uit het beschermingsbewind uit in een tempo dat bij hen past. BESCHERMINGSBEWIND Indien hulpvragers naar verwachting echter voor lange tijd of zelfs de rest van hun leven niet in staat blijken om hun financiën zelfstandig te beheren en ook coaching of inkomensbeheer geen soelaas meer bieden dan wordt voor deze groep mensen beschermingsbewind aangevraagd bij de rechtbank. Voorwaarde hiervoor is de aanwezigheid van een grondslag om beschermingsbewind uit te spreken: langdurige medische beperkingen en/ of de aanwezigheid van zwaarwegende schuldenproblematiek. Nadat de rechter heeft bepaald dat de KBL op zal treden als beschermingsbewindvoerder, verschuift de (financiële)

verantwoordelijkheid vrijwel volledig van de klant naar de bewindvoerder. deze zal zorgdragen voor alle financieel-administratieve taken die nodig zijn om de financiële situatie van de klant te stabiliseren en waar mogelijk te verbeteren. SCHULDENBEWIND In veel gevallen is sprake van een zogenaamd schuldenbewind: de klant wordt onder bewind geplaats vanwege het hebben van problematische schulden of verkwisting. Indien er naast de schulden geen sprake is van structurele medische beperkingen zal dit bewind na het oplossen van de schulden weer worden opgeheven en kan de klant onder begeleiding van de KBL terugvallen op een lichtere vorm van inkomensbeheer en wellicht op termijn volledige financiële zelfstandigheid.

21

SCHULDENAANPAK SCHULDENAANPAK Informatie & Advies

Duurzame Financiële Dienstverlening

Schulden Oplossen Saneringskrediet Schuldbemiddeling Betalingsregeling Herfinanciering WSNP

Indien uit de Instroom & Diagnose-fase (vraagverheldering, screening en het plan van aanpak) blijkt dat de klant hulp nodig heeft bij het aanpakken van zijn schulden, dan beschikken we hiervoor over een aantal instrumenten. KBL beperkt haar dienstverlening niet tot alleen maar het helpen van mensen met problematische schulden. We zijn er trots op dat daar waar mensen hulp nodig hebben bij het in de grip krijgen van niet-problematische schulden er ook passende dienstverlening kan worden aangeboden. Dat geldt ook voor mensen die niet kunnen of willen voldoen aan de spelregels voor een schuldregeling of de aard van het schuldenpakket een schuldregeling niet toestaan.

INFORMATIE & ADVIES Het doel van deze vorm van dienstverlening is het geven van Informatie en Advies over het zelfstandig bereiken van duurzaam financieel evenwicht zonder gebruik te maken van de producten Stabilisatie, Betalingsregeling, Herfinanciering, Schuldregeling, Budgetbeheer, Budgetcoaching of Duurzame Financiële Dienstverlening. Door het geven van informatie en advies kan ook een beroep op andere vormen van financiële dienstverlening worden voorkomen. Informatie en Advies beoogt informatie voor de klant te ontsluiten waardoor inzicht wordt geboden in financiële keuzes en de klant in staat wordt gesteld de eigen financiën zelfstandig te regelen.

De drie hoofdpijlers van de dienstverlening binnen schuldenaanpak zijn:

DUURZAME FINANCIËLE DIENSTVERLENING Het doel van Duurzame Financiële

Dienstverlening (DFD) is het in evenwicht brengen en houden van inkomsten en uitgaven van de schuldenaar, waarbij is vastgesteld dat het bestaande schuldprobleem door (de persoonlijke) omstandigheden nog niet duurzaam opgelost kan worden. DFD is er op gericht om de maatschappelijke positie van de schuldenaar niet te laten verslechteren. De schuldhulpverlener draagt hieraan bij door voor een financiële basis te zorgen. De schuldhulpverlener kan daarbij onderdeel uitmaken van een hulpverleningsketen. DFD kan ingezet worden om die schuldenaren te helpen, van wie de financiële problemen (nog) niet opgelost kunnen worden middels de producten Betalingsregeling, Herfinanciering, Saneringskrediet of Schuldbemiddeling. Dit kan het geval zijn bij schuldenaren met schulden die niet regelbaar zijn

22

Meerjarenbegroting | 2022-2024

vanwege in of bij de persoon gelegen omstandigheden. De dienstverlening binnen DFD onderscheidt zich van de dienstverlening binnen Stabilisatie omdat stabilisatie wel expliciet leidt tot één van de producten Herfinanciering, Betalingsregeling, Saneringskrediet of Schuldbemiddeling en heeft daardoor dus een ander doel dan DFD. Tevens kunnen de producten Budgetcoaching, Budgetbeheer, Flankerende hulp en Beschermingsbewind worden ingezet als ondersteuning van de DFD. Afhankelijk van de situatie kan een schuldenaar alsnog instromen naar één van de vormen van Schulden Oplossen. SCHULDEN OPLOSSEN Het doel van Schulden Oplossen is te komen tot een beheersbare financiële situatie, een oplossing tussen klant en schuldeiser over de schuldenlast, of, als een oplossing niet mogelijk is binnen de minnelijke schuldhulpverlening, de klant te ondersteunen bij het verzoek om toegelaten te worden tot de wettelijke schuldsanering (WSNP). KBL beperkt haar dienstverlening voor het oplossen van schulden niet tot klanten met een problematische schuldensituatie, maar helpt ook klanten die alleen met ondersteuning van een professional tot een duurzame oplossing komen

voor hun schuldensituatie ook als deze niet problematisch wordt geacht. Binnen de dienstverlening Schulden Oplossen kent KBL een aantal verschillende mogelijkheden: • 100% herfinanciering (niet-problematische schulden) • Betalingsregeling(en) (niet-problematische schulden) • Schuldregeling (problematische schulden): o Saneringskrediet o Schuldbemiddeling • Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen (Wsnp) Herfinanciering Uitgangspunt bij het oplossen van schulden is dat zoveel als mogelijk wordt gezocht naar manieren om schulden voor 100% terug te betalen. Eén van de manieren om dat te doen is een 100% Herfinanciering via KBL. In dat geval verstrekt KBL een consumptief krediet (persoonlijke lening) om alle schulden voor 100% in 1 keer te voldoen. Binnen deze dienstverlening hoeft er niet onderhandeld te worden met schuldeisers (er wordt immers 100% ineens voldaan), maar zullen wel de openstaande saldi opgevraagd moeten worden zodat de juiste bedragen worden overgemaakt. De hoogte

en looptijd van dit krediet dienen te passen bij de mogelijkheden van de klant. Deze manier van schulden oplossen heeft als voordeel dat de klant nog maar te maken heeft met 1 schuldeiser, namelijk KBL, en het een lichte vorm van interventie betreft. Betalingsregeling Ook bij deze vorm van schulden oplossen worden schuldeisers voor 100% voldaan. Over het algemeen betreft het hier klanten met meerdere schuldeisers die allen in een eerder stadium hun eigen wensen of eisen aan de klant hebben gesteld ten aanzien van hoogte of doorlooptijd van de regeling. KBL ondersteunt de klant door namens hem de regeling uit te voeren waarbij getoetst is of de maandelijkse termijn past bij de financiële mogelijkheden van de klant. Schuldregeling Als blijkt dat de schulden van de klant problematisch zijn, kan er tegen afkoop (finale kwijting) onderhandeld worden met de schuldeisers en spreken we van een Schuldregeling. KBL kent twee vormen van schuldregelen, namelijk het Saneringskrediet en de Schuldbemiddeling. Saneringskrediet Met de inzet van een saneringskrediet

23

worden problematische schulden van de klant in 1 x afgekocht bij de schuldeisers. Op basis van de berekende aflossingscapaciteit wordt de krediethoogte berekend. Met de inzet van dit krediet wordt schuldeisers een voorstel tegen kwijting gedaan. Bij akkoord van alle schuldeisers wordt dit bedrag meteen aan hen uitbetaald. Met de inzet van een saneringskrediet is de klant in één keer van al zijn schuldeisers af en heeft hij nog maar één schuldeiser over en dat is KBL. Dit neemt direct heel veel stress weg. Daarnaast merkt de klant het meteen als hij meer inkomsten weet te verwerven. Over het terugbetalen van het krediet zijn immers afspraken gemaakt met KBL. Voor de schuldeiser is een saneringskrediet prettig omdat hij direct de boeken kan sluiten en niet drie jaar moet wachten op deelbetalingen. Snel duidelijkheid en een eenmalige uitbetaling heeft voor menig schuldeiser de voorkeur boven drie jaar wachten op misschien een paar euro meer. Ook de gemeente en de schuldhulpverlener ervaren voordelen bij een schuldsanering. Het bespaart namelijk enorme administratieve lasten die gemoeid zijn met het verwerken van mutaties gedurende de drie jaar van een schuldbemiddeling. Gezien de vele voordelen voor alle partijen heeft het de voorkeur van KBL om schulden via een saneringskrediet te

regelen. Er kunnen echter situaties zijn waarbij voor een schuldbemiddeling wordt gekozen.

drie jaar. In de praktijk blijkt die inkomensverbetering echter flink te worden overschat (M. Schut 2019).

Schuldbemiddeling Anders dan bij een saneringskrediet draagt de klant hier maandelijks zijn spaarcapaciteit af boven het berekende vrij te laten bedrag. Bij een saneringskrediet wordt dit vrij te laten bedrag eenmalig berekend en resulteert die berekening in de aflossingscapaciteit per maand op basis waarvan een krediet wordt verstrekt. De berekening voor de aflossingscapaciteit is gelijk, alleen wordt bij een schuldbemiddeling gewerkt met maandelijks sparen boven het vrij te laten bedrag. Dat betekent dan ook dat schuldeisers een prognose wordt aangeboden en er geen zekerheid is over het uit te betalen bedrag. De looptijd van een schuldbemiddeling is gelijk aan de aflossingstermijn van een saneringskrediet, namelijk 36 maanden. Bij een schuldbemiddeling wordt 1 x per jaar het reeds gespaarde bedrag voor schuldeisers aan hen uitbetaald. De laatste uitbetaling aan schuldeisers vindt dan ook na 36 maanden plaats.

Zowel bij het saneringskrediet als de schuldbemiddeling schelden schuldeisers een deel van hun vordering kwijt. Tegenover die kwijtschelding staan dan ook verplichtingen van de klant. Het is belangrijk om tijdens de Instroom & Diagnose fase te beoordelen of een klant al toe is aan een schuldregeling of dat er belemmeringen zijn waardoor eerst andere dienstverlening dient te worden ingezet. Ook in de aard van de schulden kunnen belemmeringen liggen waardoor een schuldregeling nog niet aan de orde kan zijn. Een goede diagnose tijdens de I&D-fase voorkomt dat onnodig diensten worden ingezet of klanten tegen teleurstellingen aanlopen. Mocht een schuldregeling niet tot stand komen omdat schuldeisers het voorstel tegen finale kwijting verwerpen, dan mag een klant een beroep doen op de wettelijke schuldsanering (Wsnp).

Een schuldbemiddeling kan door schuldeisers zinvol worden geacht als er concreet zicht is op een substantiële inkomensverbetering in de komende

Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen (WSNP) Mocht een minnelijk voorstel om schulden te regelen door 1 of meerdere schuldeisers worden afgewezen dan kan aan de Rechtbank worden gevraagd deze weigerachtige schuldei-

24

Meerjarenbegroting | 2022-2024

ser(s) via een minnelijk dwangakkoord te verplichten alsnog in te stemmen met dit aanbod. In de gevallen waar dit niet mogelijk is, kan een verzoek worden ingediend voor toelating tot de Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen (WSNP). Dit is een traject buiten KBL om waar vanuit de Wet alle schulden gesaneerd worden. In deze trajecten krijgt de klant een bewindvoerder WSNP toegewezen. Deze ziet erop toe dat de klant al zijn verplichtingen die in de WSNP gelden ook daadwerkelijk nakomt. Omdat een dergelijk zitting bij de Rechtbank stress voor de klant met zich meebrengt, hanteren we als uitgangspunt dat een medewerker van KBL mee gaat naar

deze zitting. Zowel de klanten als de Rechtbank zijn positief over deze extra dienstverlening. Mensen voelen toch dat extra steuntje in de rug en vragen van de Rechtbank over het verloop van het minnelijk traject kunnen direct tijdens de zitting worden beantwoord. Dat neemt de spanning en onzekerheid voor mensen voor een groot deel weg en leidt sneller tot duidelijkheid over het al dan niet toelaten tot de WSNP. We merken graag op dat een aanvraag Wsnp niet geïnterpreteerd dient te worden als een mislukt minnelijk traject. Voordat een Wsnp kan worden aangevraagd dient te worden aangetoond dat er alles aan is gedaan

om buiten de Rechtbank om tot een akkoord te komen met de schuldeisers. Ook in situaties waarin er veel onzekerheid is over het totaalbeeld van de schuldeisers kan de Wsnp wel eens een duurzamere oplossing bieden. Bij de Wsnp geldt dat alle schulden die (te goeder trouw) ontstaan zijn tot aan de dag van de zitting in de regeling vallen. In een minnelijk traject worden die schuldeisers benaderd die bekend zijn. Uiteraard worden daarvoor alle beschikbare bronnen geraadpleegd, maar kan door bijvoorbeeld een dakloos bestaan dat overzicht wel eens ontbreken.

25

NAZORG KBL 2.0 Anders Denken Anders Doen staat ook voor nazorg. Voor de gemeente Sittard-Geleen voeren we al het programma Verduurzaming Schuldhulpverlening uit. De doelstelling is dat we ook investeren in de klant en terugval of recidive voorkomen d.m.v. het leveren van nazorg. De achtergrond van onze klanten varieert. We bieden klanten die niet kunnen terugvallen op een minnelijke regeling een visuele en interactieve voorlichting over WSNP. Hierbij maken ze kennis met de Rechtbank en men gaat in gesprek met medewerkers van KBL en WSNP-bewindvoerders. We bereiden de klant daarmee goed voor op het WSNP traject door stress te reduceren, door te oefenen, de kans op toelating door de Rechtbank te vergroten en uitval later in het proces te voorkomen. Voorlichting Klanten geven aan dat ze de voorlichting positief ervaren en dat ze veel hebben gehad aan de informatie en de duidelijke communicatie. We bieden met de bijeenkomsten een platform om anoniem ervaringen te delen in een veilige setting. De WSNP-bewindvoerders sluiten bij toerbeurt aan bij de presentatie om hun rol nader te kunnen

toelichten. Soms kies je juist een persoonlijk gesprek omdat de situatie waarin de klant verkeert daarom vraagt. WSNP-bewindvoerders ervaren dat het traject soepeler loopt. Aanwezigheid zitting We sluiten aan bij de zitting als de rechter de WSNP aanvraag behandelt. We krijgen positieve feedback van onze klanten over onze aanwezigheid bij de WSNP zittingen. We zien dat de klant dan minder stress ervaart. Ook de rechter waardeert onze aanwezigheid. We kunnen antwoord geven op vragen over de schuldenlast en kunnen bijzonderheden toelichten m.b.t. het minnelijke traject en klanten daadwerkelijk bijstaan tijdens de zitting, hiermee maken we net het verschil. Als de WSNP niet door de rechter wordt toegekend zoeken we een passend alternatief. Het doet je goed als een klant na de zitting tegen je zegt: “Hartelijk dank. Vooral ook voor het menselijke en niet alleen het zakelijke. Daar waren we hard aan toe.” Loslaten is het anders vasthouden! Gedurende WSNP looptijd Ook tijdens de 3 jarige WSNP en de MSNP periode blijven we contact houden met de klant. De klant houdt

zelf de regie. We zien dat deze periode van 3 jaar voor de klant een periode is van pieken en dalen. Op de helft van het WSNP traject ontstaat meestal een kritisch moment. Op het moment dat het dreigt mis te gaan kunnen we inspringen op de behoefte van de klant. Zo proberen we iedereen binnen boord te houden. Sociaal netwerk In het project Verduurzaming Schuldhulpverlening wordt ook in 2022 ingezet op het actief betrekken van het sociale netwerk van klanten. Klanten hebben baat bij persoonlijke ondersteuning bij voorkeur uit hun eigen netwerk en waar die ondersteuning niet voorhanden is in hun eigen netwerk, werken we met vrijwilligers. Op basis van bovenstaande ervaringen zal nazorg samen met de gemeenten als reguliere dienstverlening verder vorm worden gegeven.

26

Meerjarenbegroting | 2022-2024

5. Meerjarenbegroting DE FOCUS VAN DEZE MEERJARENBEGROTING LIGT VOORAL OP 2022. GEZIEN DE COVID-19 PANDEMIE, DE FINANCIËLE CRISIS ALS GEVOLG HIERVAN EN VERANDERENDE WETGEVING IS HET VOORSPELLEN VOOR MEERDERE JAREN NAUWELIJKS MOGELIJK. DE ONTWIKKELINGEN IN 2023 EN 2024 ZIJN VOORAL GEBASEERD OP INDEXATIES. MET HET BESTUUR IS AFGESPROKEN DAT ER MET INGANG VAN 2019 GEEN DIENSTVERLENINGSOVEREENKOMSTEN VOOR DE GR-GEMEENTEN WORDEN AFGESLOTEN. OP BASIS VAN HET VERLEDEN, TRENDS EN AMBITIES VAN DE GR-GEMEENTEN MAKEN WE INSCHATTINGEN OVER DE IN TE ZETTEN DIENSTVERLENING.

27

6. Kerngegevens Preventie, vroegsignalering en educatie (uren)

4.000

Instroom en diagnose (aantal)

2.400

Sociale kredietverstrekking Aantal intakes

1.250

Persoonlijke leningen

€ 3.650.000

Doorlopende kredieten

€ 50.000

Totaal kredietportefeuille (saldo per 1 januari 2022)

€ 3.700.000

Inkomensbeheer en ondersteuning: Budgetbeheer Basis (aantal pakketten)

200

Budgetbeheer Plus (aantal pakketten)

20

Budgetbeheer Totaal (aantal pakketten)

1.860

Beschermingsbewind (aantal klanten)

1.115

Budgetbeheer Maatwerk (aantal klanten)

150

Schuldenaanpak (aantal)

2.100

Aantal medewerkers (fte)

133

28

Meerjarenbegroting | 2022-2024

7. Paragrafen FINANCIERINGSSTRUCTUUR Tijdens de bestuursvergadering van juli 2019 is besloten de financieringsstructuur van KBL vooralsnog niet te wijzigen. In de eerste helft van 2021 zal worden onderzocht in hoeverre kostendekkende tarieven kunnen worden toegepast en in hoeverre de verdeelsleutel van een exploitatieoverschot of -tekort wordt aangepast. Besluitvorming hieromtrent zal naar verwachting medio 2021 plaatsvinden. De dienstverleningsovereenkomsten worden voor de GR-gemeenten al vanaf 2019 niet meer opgesteld. Voor de niet-GR deelnemers blijven deze overeenkomsten wel behouden. VERBONDEN PARTIJEN “De Droomfabriek” is een uniek samenwerkingsverband tussen KBL, MIK Kinderopvang, Trajekt en Bureau Jeugdzorg Limburg. Het verband is ontstaan uit een vraag van het Elisabeth Strouven Fonds te Maastricht. Zij waren op zoek naar partners die voor hun een project zouden kunnen realiseren voor de doelgroep alleenstaande moeders die weinig toekomstperspectief hebben. Met bovenstaande vier partijen is een samenwerkingsverband aangegaan in de vorm van een coöperatie. Het betreft een project van drie jaar lang voor 2 keer 10 alleenstaande moeders. Het project dient kosten neu-

traal te verlopen. Als KBL zorgen wij in dit project vooral voor het wegnemen van stress door schulden. Hiervoor stelt de coöperatie (via de subsidiegelden van Elisabeth Strouven) een werkkapitaal ter beschikking van € 100.000. De dienstverlening die wij inzetten op de moeders loopt via de dienstverleningsovereenkomsten die zijn afgesloten met de gemeenten.

capaciteit verstaan de middelen en mogelijkheden waarover provincies of gemeenten beschikken om niet begrote kosten te dekken. De weerstandscapaciteit bestaat uit vier componenten: • Het eigen vermogen • De voorzieningen • De onbenutte belastingcapaciteit • De ruimte op de begroting

De coöperatie Droomfabriek U.A. is op 4 december 2017 opgericht. De coöperatie Droomfabriek heeft in haar statuten vastgelegd hoe de aansprakelijkheid verdeeld is bij haar bestaan en bij de ontbinding van de coöperatie. Bij de vorm uitgesloten aansprakelijkheid (U.A.) zijn de leden niet aansprakelijk voor het tekort. Het betreft hier ook een strak afgebakend traject dat gebaseerd is op de subsidie van het Elisabeth Strouven Fonds.

Het begrip risico wordt gedefinieerd als het gevaar voor schade of verlies als gevolg van interne en externe omstandigheden, dan wel als gebeurtenissen waarvan de kans bestaat dat ze optreden en negatieve gevolgen met zich mee kunnen brengen.

WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de weerstandscapaciteit en alle risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn voor de financiële positie. In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) wordt onder weerstands-

Het gaat daarbij om de volgende risico’s: • Risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn gevormd, omdat het niet mogelijk is een redelijke schatting van het bedrag van de schade of het verlies te maken; • Risico’s die niet tot afwaardering van activa hebben geleid en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot het balanstotaal of het eigen vermogen. Conform de statuten van de GR dient door het Algemeen Bestuur het maximale weerstandsvermogen (Eigen

29

vermogen) te worden vastgesteld. Het betreffende artikel 30 lid 3 luidt als volgt: “Indien er voor zover de in het vorig lid bedoelde reserverekening een door het algemeen bestuur te bepalen bedrag overschrijdt, wordt het batig saldo in lid 1 bedoeld uitgekeerd aan de gemeenten op de basis, vermeld in lid 5.”

jarenbegroting 2023 en 2024 is gebaseerd op een reeks van uitgangspunten en verwachtingen. Deze uitgangspunten en verwachtingen zijn bij de diverse baten- en lastencomponenten van de begroting beschreven. Als al deze uitgangspunten en verwachtingen in 2022 100% daadwerkelijk zo blijken te zijn zal de realisatie per saldo aansluiten bij de begrote resultaten.

Dit betekent concreet dat, indien het eigen vermogen een bepaalde hoogte overschrijdt, het meerdere wordt uitgekeerd aan de GR-deelnemers cf. de GR-methode.

Onderstaand wordt in beknopte vorm de risico inventarisatie van KBL weergegeven met daarbij een inschatting van de mogelijke (financiële) consequenties indien de realisatie in 2022 afwijkt van de gehanteerde uitgangspunten. Hierbij moet worden opgemerkt dat het zeer onwaarschijnlijk is dat alle beschreven risicoscenario’s zich daadwerkelijk tegelijk zullen voordoen.

Ten behoeve van de begroting 2022 is door KBL een risico inventarisatie opgesteld. De samenvatting van de uitkomsten hiervan worden in onderstaande risicoparagraaf beschreven waarnaar wij verwijzen. Deze risico inventarisatie resulteert in een totaalbedrag van financiële risico’s ad € 390.000. Het weerstandsvermogen dat gelijk is aan 6% van de exploitatielasten (exclusief mutatie voorziening), zoals besloten in de Bestuursvergadering d.d. 19 januari 2012, resulteert voor 2022 in een bedrag van € 706.000. RISICOPARAGRAAF De begroting 2022 inclusief de meer-

1. Diensttijdtoelage Er is geen rekening gehouden met de mogelijke toepassing van de diensttijdtoelage in 2021. Hierover loopt inmiddels een bezwaarprocedure en de uitkomst daarvan wordt wellicht duidelijk in de loop van 2021. 2. Stratech De releases van het primaire systeem Stratech leveren inmiddels verbeteringen op.

Het risico wordt beperkt door regulier overleg en strakke afspraken met de leverancier te maken over plannen van aanpak die in een goed werkend en ondersteunend systeem moeten gaan resulteren. Het maximale risico is geschat op € 200.000 en dat zou betekenen dat in het geval we ontevreden zijn, we (deels) afscheid nemen van Stratech en opnieuw moeten aanbesteden. 3. Verkoop kantoorpand KBL In het eerste kwartaal 2021 wordt het huidige kantoorpand door de gemeente Sittard-Geleen verkocht aan een commercieel vastgoedbedrijf. Er wordt momenteel onderzocht welke financiële consequenties voor de KBL hieraan mogelijk verbonden zullen zijn. 4. AVG Door de invoering van de AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming) op 25 mei 2018 worden er hogere eisen gesteld aan de beveiliging van persoonsgegevens. Het risico op datalekken is aanzienlijk en kan worden bestraft met hoge boetes. Het risico wordt door KBL beperkt door informatiemanagement en cybersecurity te optimaliseren. Hiervoor zijn medewerkers aangetrokken om de beveiliging te waarborgen en

30

Meerjarenbegroting | 2022-2024

datalekken (inbraak, diefstal, verlies) te voorkomen. 5. Flexibele schil van medewerkers in relatie tot wachtgelduitkeringen Van de organisatie wordt gevraagd flexibel om te gaan met de fluctuerende vraag naar dienstverlening. Daarom is het in stand houden van een flexibele schil van medewerkers noodzakelijk. Het werken met jaarcontracten en het aansluitend eventueel niet verlengen kan leiden tot wachtgelduitkeringen. KBL betaalt deze uitkeringen zelf omdat ze eigen risicodrager is. KBL beperkt bovengenoemde risico’s door het optimaal afstemmen van de formatie op de gevraagde dienstverlening. Maandelijks wordt de benodigde formatie bewaakt en waar nodig bijgestuurd. Onderlinge uitwisseling van formatie bij over- of onderbezetting tussen de regio’s wordt ook toegepast. Ook zetten we een re-integratiebedrijf in om van werk naar werk te begeleiden.

6. Aanslag vennootschapsbelasting Met ingang van 1 januari 2016 is de vennootschapsbelastingplicht voor overheidsbedrijven een feit. Ook op de KBL is deze nieuwe wetgeving in beginsel van toepassing. Middels een inventarisatie in samenspraak met de fiscalisten van Deloitte en drie andere kredietbanken in Nederland zijn de gevolgen voor KBL inzichtelijk gemaakt. De uiteindelijke fiscale positie voor de vennootschapsbelasting is in december 2016 formeel afgestemd met de Belastingdienst. Uitgangspunt van de stellingname is dat alle activiteiten van KBL niet zullen leiden tot Vpb-plicht. De Belastingdienst heeft in een brief d.d. 28 februari 2017 geantwoord dat er in 2016 geen belastingplicht voor de vennootschapsbelasting is ontstaan. Jaarlijks zal dit worden beoordeeld. 7. Renterisico’s De onrust op de financiële markten kan resulteren in een rentestijging. De kans dat de huidige historisch lage rentepercentages zullen gaan stijgen is groot.

Het risico is beperkt omdat er geen geldleningen van de BNG meer open staan. Het risico bestaat dan wel nog voor het saldo van de rekening-courant. 8. Inklinken van de kredietportefeuille De kredietportefeuille werd jaren gestaag kleiner, wat resulteerde in lagere renteopbrengsten. Met name door het verstrekken van saneringskredieten als instrument van schuldhulpverlening is de kredietportefeuille in 2020 weer gaan stijgen. Medio 2019 is door het bestuur van KBL besloten meer saneringskredieten in te laten zetten als instrument van schuldhulpverlening. 9. Aansprakelijkheidsrisico’s De aansprakelijkheidsrisico’s, voor zover alle risico’s bekend zijn, worden grotendeels afgedekt door de bedrijfsen beroepsaansprakelijkheidsverzekeringen.

31

In onderstaande tabel zijn de mogelijke financiële consequenties weergeven van de hierboven beschreven risico’s: RISICO

MAXIMAAL FIN. GEVOLGEN

KANS

PERC.

FINANCIEEL RISICO

1

Diensttijdtoelage

250.000

Hoog

75%

188.000

2

Stratech

200.000

Laag

25%

50.000

3

Verkoop kantoorpand KBL

100.000

Middel

50%

50.000

4

AVG

100.000

Middel

50%

50.000

5

Flexibele schil

50.000

Middel

50%

25.000

6

Aanslag vennootschapsbelasting

50.000

Laag

25%

13.000

7

Renterisico’s

15.000

Hoog

75%

11.000

8

Inklinken van de kred.portefeuille

10.000

Laag

25%

3.000

9

Aansprakelijkheidsrisico’s

Totaal

-

-

775.000

390.000

Uit bovenstaande opstelling blijkt dat de som van de potentiële financiële risico’s € 390.000 bedraagt.