integrale beantwoording vragen raadsfracties Begroting 2027
Tekst van het document
Een andere consulent heeft deze dossiers opnieuw beoordeeld. Door met een frisse blik naar de situatie te kijken, is onderzocht welke onderliggende problematiek speelt en waar nog mogelijkheden liggen om de situatie te doorbreken. De uitbreiding van de formatie van BLD biedt consulenten meer ruimte om casussen zorgvuldig op te pakken, preventief te werken en deel te nemen aan overleggen waarin verschillende betrokken partijen samen naar oplossingen zoeken. De tijdelijke uitbreiding met 3 fte consulenten wordt per 1 januari 2027 structureel voortgezet. Daarmee is er vooralsnog voldoende uitvoeringscapaciteit voor de bestaande regionale caseload, waaronder de begeleiding van thuiszitters. De beschikbare formatie wordt overigens ook ingezet voor de andere taken van BLD. Een uitbreiding van de formatie alleen is niet voldoende om het aantal thuiszitters terug te dringen; daarvoor zijn ook passende onderwijsvoorzieningen en een goede samenwerking tussen de betrokken partijen nodig. Juist het vinden van zo'n passende plek blijkt in de praktijk niet altijd eenvoudig. Wachtlijsten en het beperkte aantal onderwijs-zorgarrangementen kunnen de mogelijkheden beperken. Daarom onderzoeken de Parkstadgemeenten, scholen en andere betrokken partijen binnen Perspectief Thuiszitters hoe het aanbod van voorzieningen en de onderlinge samenwerking kunnen worden verbeterd.
Dit onderzoek moet begin 2027 leiden tot een bestuurlijk advies. Op basis daarvan worden de vervolgstappen bepaald. Programma 6 - Sociaal Domein 11. Participatiewet in Balans In de begroting wordt gesproken over implementatie van "Participatiewet in Balans". Vraag: Kan het college aangeven welke concrete gevolgen deze wetswijziging heeft voor inwoners van Kerkrade en welke extra uitvoeringskosten hiermee gemoeid zijn? Het programma Participatiewet in Balans vloeit voort uit een wettelijke opdracht en heeft tot doel de Participatiewet menselijker, eenvoudiger en beter voorspelbaar te maken. Hierbij staan vertrouwen in de inwoner, het versterken van de eigen regie en meer ruimte voor maatwerk binnen de gemeentelijke uitvoering centraal. Concreet betekent dit voor inwoners een meer toegankelijkere en rechtvaardigere uitvoering van de inkomensregelingen. Daarnaast komt de nadruk sterker te liggen op maatschappelijke participatie en de ondersteuning daarvan, waarbij wordt aangesloten bij de mogelijkheden, behoeften en persoonlijke omstandigheden van de inwoner. De gevolgen voor de uitvoering zijn op dit moment nog niet volledig te kwantificeren omdat het gehele programma is opgedeeld in fasen.
De wijzigingen in fase 3 treden in per 1 januari 2027, daarnaast zijn er wijzigingen waarvoor ICT-aanpassingen nodig zijn en wijzigingen die samenhangen met de inwerkingtreding van de Wet handhaving sociale zekerheid. Een maatregel zoals de ambtshalve toekenning van de Individuele Inkomenstoeslag draagt bij aan een vermindering van de administratieve lasten. Daartegenover staan onderdelen van de Participatiewet in Balans, zoals het bufferbudget en de verruimde vrijlatingsmogelijkheden, die mogelijk leiden tot een grotere uitvoeringsinspanning vanwege aanvullende onderzoeks-, beoordelings- en verantwoordingsverplichtingen. Daarnaast vraagt de versterkte inzet op maatschappelijke participatie om een intensivering van de dienstverlening aan inwoners. In dat kader wordt momenteel onderzocht welke aanvullende capaciteit, zowel binnen de eigen organisatie als bij samenwerkingspartners, benodigd is. De financiële en personele effecten van de verdere implementatie van de wet zijn dan ook nog niet volledig in beeld. Zodra hierover meer duidelijkheid bestaat, wordt uw raad uiteraard nader geïnformeerd. Programma 7 - Volksgezondheid 12. Eenzaamheid Uit diverse onderzoeken blijkt dat eenzaamheid onder volwassenen en ouderen hoog blijft.
Vraag: Welke meetbare doelstellingen hanteert het college voor de bestrijding van eenzaamheid in 2027 en hoe wordt de effectiviteit van de huidige aanpak geëvalueerd? De GGD brengt periodiek de gezondheid, het welzijn en de leefstijl van de bevolking in kaart. Daarbij wordt ook gevraagd naar eenzaamheid. De resultaten zijn via de Gezondheidsmonitor beschikbaar en kunnen op het niveau van Kerkrade worden bekeken. Deze gegevens geven inzicht in de ontwikkeling van eenzaamheid, maar zijn niet zonder meer geschikt om het effect van afzonderlijke gemeentelijke activiteiten vast te stellen. Daarnaast worden jaarlijks gegevens verzameld over het bereik van de aanpak. De coördinator van de Kerkraadse Coalitie tegen Eenzaamheid rapporteert hoeveel inwoners aan activiteiten hebben deelgenomen. Ook subsidiepartners leveren gegevens aan over het aantal bezoekers. Het vaststellen van de effectiviteit van de aanpak is complex. Eenzaamheid kan verschillende oorzaken hebben en wordt beïnvloed door persoonlijke en maatschappelijke omstandigheden. Ook kan deelname aan een activiteit bijdragen aan het welzijn van een inwoner zonder dat dit direct leidt tot een aantoonbare afname van eenzaamheid. De beschikbare gegevens over deelnemers en bezoekers laten daarom vooral zien hoeveel inwoners zijn bereikt. Zij geven beperkt inzicht in de mate waarin de aanpak eenzaamheid voorkomt of vermindert.
De gemeente zet in op bewustwording en een passend activiteitenaanbod gedurende het jaar, met extra aandacht tijdens de Week tegen Eenzaamheid. Binnen de Kerkraadse Coalitie tegen Eenzaamheid wordt de samenwerking tussen betrokken partijen versterkt. Ook wordt ingezet op korte lijnen met zorg- en welzijnspartijen, vanwege hun belangrijke signalerende rol. De aanpak aan het eind van elk kalenderjaar geëvalueerd. Daarbij worden de beschikbare bereikcijfers en ervaringen besproken. Deze evaluatie geeft inzicht in de uitvoering en het bereik van de activiteiten. Programma 8 - Wonen en Ruimtelijke Ordening 13. Parkstadwet De begroting verwacht besparingen op de bijstandslasten als gevolg van de Parkstadwet. Vraag: Op basis van welke aannames verwacht het college een besparing van € 312.000 oplopend tot € 578.000? De raming is gebaseerd op de historische instroom in het aangewezen Wbmgp-gebied over 2021-2025. Daarbij is specifiek gekeken naar huishoudens van buiten Parkstad met een bijstandsuitkering die zich in een huurwoning vestigden. Bij het prognosticeren van d e besparing vanaf de invoering van de Wbmgp is er rekening mee gehouden dat niet elk geweerd huishouden per definitie wordt vervangen door een huishouden zonder bijstand.
Op grond van artikel 6 van de huisvestingsverordening kunnen inwoners met regiobinding uit Parkstad, ongeacht hun inkomenssituati e, namelijk een huisvestingsvergunning krijgen. Ook kunnen geweerde huishoudens zich in theorie in niet-aangewezen delen van Kerkrade vestigen. Daarom is gerekend met een voorzichtig scenario, dat het midden houdt tussen geen effect en het maximaal haalba re effect. Op basis van de gemiddelde bijstandslasten per huishouden levert dit een besparing op van € 312.000 in 2027. Omdat een deel van deze huishoudens anders meerdere jaren bijstand zou hebben ontvangen, werkt de besparing door in de jaren daarna. Op basis van de historische bijstandsduur loopt de besparing daardoor op tot € 578.000 in 2030. 14. Startersleningen Het beschikbare budget voor startersleningen raakt uitgeput. Vraag: Hoeveel starters zijn de afgelopen drie jaren geholpen met een starterslening en hoeveel aanvragen konden niet worden gehonoreerd wegens onvoldoende budget? Onderstaand zijn per jaar het aantal verstrekte startersleningen vermeld. 2023: 34 startersleningen verleend. 2024: 42 startersleningen verleend. 2025: 51 startersleningen verleend. 2026 tot nu toe: 59 startersleningen verleend. Er zijn in deze jaren 0 aanvragen niet gehonoreerd wegens onvoldoende budget. Vragen fractie Lokaal Alternatief 1.
Exploitatie Bestuur en Ondersteuning (pagina 18) In de tabel Exploitatie Bestuur en Ondersteuning bedraagt het totaal aan lasten € 7.206.000 in 2027. In de meerjarenraming voor 2028 tot en met 2030 blijft dit bedrag ongewijzigd. Vraag: Welke concrete aannames liggen ten grondslag aan het ongewijzigd laten van de geraamde lasten voor Bestuur en Ondersteuning in de jaren 2028 tot en met 2030? Graag per kostencategorie aangeven waarom geen indexering, loonontwikkeling, prijsstijging of andere budgettaire mutatie is opgenomen. In de productenbegroting is een nadere detaillering opgenomen voor de taakvelden die in deze tabel zijn opgenomen. Kijken wij daarbij specifiek naar de lasten (kostensoort of kostencategorie begint met een 4), dan zien wij dat het in deze regels met name gaat om posten als ‘onvoorzien’ (‘onverdeeld’), afdrachten rijksleges diverse producten burgerplein en (toegerekende) salariskosten. Deze laatste is op basis van de huidige cao, dus zonder rekening te houden met indexaties. Op een andere plaats (taakveld 08 overige baten en lasten) is een bedrag voor de toekomstige cao’s opgenomen (zie beantwoording vraag 2). Het gaat bij deze tabel dus vooral om posten die inderdaad door de jaren heen weinig ontwikkeling laten zien of waarbij kleinere fluctuaties elkaar opheffen.
Voor de kostensoort ‘overige goederen en diensten’ wordt er van uitgegaan dat men vooralsnog binnen de budgetten kan handelen. 2. Overige baten en lasten Binnen programma 0.8 Overige baten en lasten stijgen de geraamde lasten van € 1.427.000 in de bijgestelde begroting 2026 naar € 5.592.000 in 2027, oplopend tot € 15.001.000 in 2030. Vraag: Kan het college een volledig overzicht verstrekken van de posten die deze stijging veroorzaken, inclusief de financiële omvang per post en per jaar (2027 tot en met 2030), en toelichten welke beleidsmatige of financiële ontwikkelingen aan deze groei ten grondslag liggen? Onderstaande selectie uit de financiële productenbegroting toont de opbouw: De belangrijkste posten zijn: - het budget voor de effecten van de toekomstige cao’s (de regel bedrijfsvoering algemeen – salarissen en sociale lasten, zie ook de beantwoording van vraag 6 van het CDA) - het budget voor kapitaallasten van de toekomstige investeringen volgens het investeringsprogramma (de regel bedrijfsvoering financiën inkomensoverdrachten – onverdeeld). Door nieuwe investeringen lopen de kapitaallasten op.
3. Hulp bij het Huishouden (pagina 85) Op pagina 85 wordt aangegeven dat het financiële resultaat op Hulp bij het Huishouden verandert van een tekort van € 235.000 in 2026 naar een overschot van € 990.000 in 2027. Vraag: Kan het college de volledige cijfermatige onderbouwing van deze verbetering van € 1.225.000 verstrekken, inclusief de verwachte ontwikkeling van aantallen cliënten, zorguren, tarieven en eventuele beleidswijzigingen die aan deze besparing ten grondslag liggen? Het overschot loopt op en zal in 2030 pas €990.000 bedragen. Dit overschot zal gebruikt worden om tekorten elders binnen de Wmo op te vangen. De verwachting is dat het aantal cliënten stabiel blijft en dat het totaal aantal zorguren jaarlijks met 1,5% afneemt. Dit wordt bewerkstelligd door voortzetting en doorontwikkeling van de nieuwe werkwijze Hulp bij Huishouden, welke in september 2023 in pilotvorm gestart is en vanaf september 2024 structureel van aard is. Omdat nog veel onzeker is over de voorgenomen rijksmaatregel om Hulp bij Huishouden uit de Wmo te halen, is ervoor gekozen de financiële effecten vanaf 2029 voorlopig budgettair neutraal te verwerken in de begroting. Dat wil zeggen dat de geraamde daling van de uitgaven gelijk is aan de verwachte korting op het gemeentefonds en dat indexeringen met ingang van 2029 bevroren zijn.
Hierdoor blijft vanaf 2029 begrotingsruimte beschikbaar om inwoners die niet zelfstandig in Hulp bij Huishouden kunnen voorzien, waar nodig te blijven ondersteunen. 4. Openbare parkeerplaatsen Vragen: 1. Hoeveel openbare parkeerplaatsen bevinden zich per 1 januari 2027 binnen de gemeente Kerkrade? Het aantal openbare parkeerplaatsen binnen de gehele gemeente is niet bekend. Het betreft immers alle aangewezen parkeervakken op straten en pleinen, maar ook alle langsparkeerplaatsen zonder aangewezen vakmarkering. Om een indruk te geven van de aantallen, binnen het parkeeronderzoek Kerkrade Centrum van 2024 zijn er al ruim 2.800 parkeerplaatsen meegenomen. Deze zijn deels vrij en deels betaald. De Alexander-Eik, om maar een willekeurige straat te noemen, heeft bijvoorbeeld 23 plekken om een auto te parkeren. 2. Hoeveel van deze openbare parkeerplaatsen zijn aangewezen als gehandicaptenparkeerplaats? Op dit moment zijn er 210 parkeerplaatsen aangewezen als gehandicaptenparkeerplaats op kenteken en 51 parkeerplaatsen als algemene gehandicaptenparkeerplaats. 3. Hoeveel inwoners heeft onze gemeente die op een gehandicaptenparkeerplaats zijn aangewezen? Binnen de gemeente Kerkrade zijn er 830 gehandicaptenparkeerkaarten uitgegeven voor bestuurders, passagiers en instellingen. 4.
Hoeveel van deze openbare parkeerplaatsen beschikken over een laadvoorziening voor elektrische voertuigen? Binnen de gemeente Kerkrade staan 249 laadpalen waarvan de meeste 2 laadlocaties hebben. Er zijn dus bijna 500 parkeerplaatsen waar men een voertuig kan laden. 5. Graag een uitsplitsing van deze aantallen per wijk. Deze uitsplitsing is niet beschikbaar. Laadlocaties worden gekozen op basis van de laadprognose voor 2030. In wijken waar de verwachte laadbehoefte in 2030 groter is, zullen daarom ook meer laadpalen worden geplaatst dan in wijken waar deze behoefte minder is. Er is altijd, bij gebrek aan een nabijgelegen oplaadpunt, de mogelijkheid een laadpaal aan te vragen. 5. Kwijtscheldingsbeleid (pagina 112) Op pagina 112 wordt vermeld dat de gemeente Kerkrade een kwijtscheldingsnorm van 100% hanteert, terwijl landelijk een norm van 90% mogelijk is. Vragen: 1. Wat zijn de jaarlijkse financiële gevolgen van het hanteren van een kwijtscheldingsnorm van 100% in plaats van 90%? Bij een norm van 100% worden de wettelijke 'kosten van bestaan' hoger ingeschat. Inwoners met een inkomen op bijstandsniveau hebben hierdoor op papier geen betalingscapaciteit meer en krijgen sneller volledige kwijtschelding. De gemeente incasseert jaarlijks minder geld uit de onroerendezaakbelasting (OZB), afvalstoffenheffing en rioolheffing. Aan de andere kant dalen de incassokosten.
Het proberen in te vorderen van belastingen bij mensen met een inkomen tussen de 90% en 100% van het sociaal minimum kost vaak meer aan aanmaningen, deurwaarders en betalingsregelingen dan het uiteindelijk oplevert. 2. Wat zouden de geraamde opbrengsten zijn indien de gemeente per 1 januari 2027 een norm van 90% zou hanteren? Wanneer de norm verlaagd zou worden naar 90% (de wettelijke landelijke standaard), worden de fictieve kosten van bestaan in de berekening lager. Inwoners houden op papier sneller 'betalingscapaciteit' over. Dit betekent dat minder huishoudens in aanmerking komen voor kwijtschelding, of dat zij de lokale belastingen (zoals afvalstoffen- en rioolheffing) gedeeltelijk zelf moeten betalen. Hoewel er meer belasting kan worden geheven, is de kans groot dat een deel van de extra inkomsten verdampt door hogere uitvoeringskosten. Inwoners met een inkomen tussen de 90% en 100% van de bijstandsnorm hebben feitelijk geen financiële ruimte om te betalen. Dit leidt tot meer betalingsregelingen, aanmaningen, dwangbevelen en loonbeslagen. Een aanzienlijk deel van de extra opgelegde aanslagen zal uiteindelijk alsnog moeten worden afgeboekt als 'oninbaar', waardoor de werkelijke meeropbrengst lager uitvalt dan begroot. De daling van de kwijtschelding kan bovendien leiden tot een verschuiving naar andere gemeentelijke budgetten (bijzondere bijstand, schuldhulpverlening).
Een berekening van de impact is niet te maken. Daartoe ontbreekt ons en de BsGW de informatie. 3. Op basis van welke beleidsmatige, maatschappelijke en financiële overwegingen heeft de gemeenteraad destijds besloten af te wijken van de landelijke norm? In de praktijk hanteren vrijwel alle Nederlandse lokale overheden de maximale norm van 100%. Dit geldt in ieder geval voor alle deelnemers in de GR BsGW. Uitgangspunt van de GR is standaardisatie, met name op enkele basis uitgangspunten waaronder de kwijtscheldingsnorm. Met de toetreding hebben alle deelnemers zich gecommitteerd aan deze 100% norm. 6. Besparing bijstandslasten door de Parkstadwet (pagina 84) Op pagina 84 wordt aangegeven dat de inzet van de Parkstadwet leidt tot een verwachte besparing op de bijstandslasten van € 312.000 in 2027, oplopend tot € 578.000 in 2030. Vragen: 1. Kan het college per jaar (2027 tot en met 2030) de volledige cijfermatige onderbouwing van deze besparingsprognose verstrekken? De prognose is gebaseerd op de historische instroom in het aangewezen Wbmgp-gebied over 2021- 2025. Daarbij is specifiek gekeken naar huishoudens van buiten Parkstad met een bijstandsuitkering die zich in een huurwoning vestigden. Dit betrof gemiddeld 33 huishoudens per jaar.
Bij het prognosticeren van de besparing vanaf de invoering van de Wbmgp is er rekening mee gehouden dat niet elk geweerd huishouden per definitie wordt vervangen door een huishouden zonder bijstand. Op grond van artikel 6 van de huisvestingsverordening kunnen inwoners met regiobinding uit Parkstad, ongeacht hun inkomenssituatie, namelijk een huisvestingsvergunning krijgen. Ook kunnen geweerde huishoudens zich in theorie in niet-aangewezen delen van Kerkrade vestigen. Daarom is gerekend met een voorzichtig scenario van circa 16 huishoudens per jaar, dat het midden houdt tussen geen effect en het maximaal haalbare effect. Op basis van gemiddeld € 19.500 bijstandslasten per huishouden levert dit een besparing op van € 312.000 in 2027. Omdat een deel van deze huishoudens anders meerdere jaren bijstand zou hebben ontvangen, werkt de besparing door in de jaren daarna. Op basis van de historische bijstandsduur ontvangt na één jaar gemiddeld nog 38,2% van de instroom een uitkering, na twee jaar 26,9% en na drie jaar 20,3%. De besparing loopt daardoor op tot € 431.000 in 2028, € 515.000 in 2029 en € 578.000 in 2030. 2. Van welke aannames wordt uitgegaan ten aanzien van het aantal betrokken uitkeringsgerechtigden, uitstroompercentages en terugdringing van de uitkeringsduur? Voor de aannames over het aantal huishoudens wordt verwezen naar het antwoord op vraag 6.1.
Voor de uitstroom is uitgegaan van de historische bijstandsduur. Er is geen aanname gedaan over het terugdringen van de uitkeringsduur. 3. Op welke onderzoeken, pilots, referentieprojecten of praktijkervaringen zijn deze prognoses gebaseerd? De prognose is gebaseerd op een analyse van eigen historische gegevens over de instroom in het aangewezen gebied en de bijstandsduur over de periode 2021-2025. Omdat de Wbmgp in Kerkrade sinds 1 juli 2026 van kracht is, zijn er nog geen eigen praktijkervaringen. Medio 2027 wordt de raming op basis van de ervaringscijfers uit het eerste uitvoeringsjaar herijkt. 4. Welke gemeenten of samenwerkingsverbanden hebben als referentie gediend voor deze berekeningen en welke gerealiseerde resultaten zijn daarbij gebruikt? Er zijn geen andere gemeenten of samenwerkingsverbanden als referentie gebruikt. De situatie per gemeente verschilt sterk, onder meer in woningvoorraad, de omvang van het aangewezen gebied en de samenstelling van de instroom. Daarom is gekozen voor een raming op basis van Kerkraadse gegevens.