Informatiebrief taskforce robuust zorglandschap Limburg 25u0008652

oemeente

rerrrode

Aan de leden van de gemeenteraad en commissre burgers en samenLeving

Gemeente Kerkrade N4arkt 33, 6461 EC Kerkrade Postbus 600, 6460 AP Kerkrade www.kerkrade.nL

oemeenlehuisfòkerkrade nI Telefoon 14 O45 Datum Zaaknummer

14 augustus 2025

Uw kenmerk Am btenaar

J. SchiLIings

BijLage

I

Ons kenmerk

25u0008652

O n derwerp: Taskforce robu ust zorg la ndscha p Limburg

Geachte gemeenteraads- en commissieleden,

ìn de afgelopen maanden hebben ik Uw raad periodiek ger'nformeerd over de ontwikkelingen rond de Taskforce robuust zorgl'andschap Limburg (Taskforce). ln de informatiebrief van 1,7 juni j[. heb ik een separate informatiebrief toegezegd waarin concreet wordt ingegaan op de wijze waarop onze jeugdregio op provinciaaI en regionaaI niveau de aanbevelingen gaat uitwerken.

1. Waarom een Taskforce? ln 2023 en 2024 zijn de Lìmburgse gemeenten geconfronteerd met financiëte prob[emen

b¡ vier cruciaLe jeugdzorgaanb¡eders die zodanig waren dat de continuiteit van de jeugdzorg in het gedrang dreigde te komen. Gemeenten zijn wettel¡k verantwoordetijk voor de continulteitvan dejeugdzorg en een dekkend zorgtandschap. Van gemeenten kan echter niet verwacht worden dat met inzet van publieke middelen tetkens flnanciëLe problemen bij individuele jeugdzorgaanbieders worden opgelost die vaak hun oorzaak vinden in zaken waarop gemeenten geen invtoed hebben (zoats een bedrijfsvoering die niet op orde is, slecht managent en bestuur, onvoLdoende toezicht door toezichthouders, fusies en overnames of het inschrljven op onrendabete aanbestedingen). Wij hebben deze ontwikkeLing aangeduid ats een systeemprobteem dat verder gaat dan de individuele

dossiers. Daarom is door de wethouders jeugdzorg van de vier Limburgse Jeugdzorgregio's het initiatief genomen om samen met het ministerie van VWS (hierna VWS), VNG en de Jeugdautoriteit te onderzoeken wat nodig is om te komen tot een meer robuust zorg[andschap en minder (grote) afhankelijkheid van een of enkete zorgaanbreders in de jeugdzorgregio's

De ontstane knelpunten in Limburg zijn weliswaar geconcentreerd in Limburg, maar breder terug te zien in een Landelijke ontwikkeling waarbij de samenwerking tussen jeugdzorgregio's, gemeenten en zorgaanbieders vaker onder druk staat en ook vaker sprake is van dreigende continulteitsproblematiek b¡ aanbieders.

Om te komen tot een duurzame oplossing voor de ontstane probtematiek in Limburg is de

Taskforce qevormd. ln deze Taskforce is een afvaardiging van de vier Limburgse .leugdzorgregio's, VWS en VNG aan de slag gegaan met de vraag hoe kan worden toegewerkt naar een duurzaam zorglandschap voor jeugdigen in Lìmburg waarin de huìdìge situatie van dreigende dìscontinulteit zich niet meer voordoet. Ook heeft de Taskforce als doel om tot een gezamenl¡k handelingsperspectief te komen voor de Limburgse gemeenten om gezamentijk positre te kiezen en om te gaan met de actuete ca s ul sti ek.

2. Rapportage Taskforce De rapportage van de Taskforce is op 26 februari 1l.. beschikbaar gekomen en via een informatiebrief met Uw raad gedeeld. De rapportage is opgebouwd rond drie thema's met daaraan gekoppeLd aanbevetingen voor acties Door de jeugdregio Zuid-Limburg is in verband met de situatie in onze.¡eugdregio een vierde thema uitgeticht en van acties voorzien.

L. Thema divers en geba|.anceerd zorgl.andschap ? Thema grip en sturing 3 Themabovenregionatesamenwerking 4. Thema's die niet afgedekt worden door rapportage taskforce De wethouders jeugdzorg van de jeugdregio Zuid-Limburg (G16) hebben de aanbevelìngen van de taskforce met enkele amenderingen overgenomen en voorzien van

een standpunt. Het overzicht is ats bijl.age brlgevoegd. Het coL[ege van de centrumgemeente Maastricht heeft op 3lunij[. de adviezen van de G16 overgenomen en vastqesteLd.

3. GezamenLij ke imptementatie op provinciaa[ niveau (thema's 1 en 3) Onderdeel van de adviezen is dat voor een robuust, pluriform zorglandschap meer samenwerking op bovenreglonaal, provinciaa[ niveau noodzakelijk is. De wethouders jeugdzorg van de Limburgse gemeenten gaan daarom de aanbevelingen in de komende periode gezamentijk imp[ementeren.

VWS ondersteunt het implementatietraject door de inzet van het team van het interne bureau GO dat ervaring heeft met vergelijkbare trajecten in het Land. GO ondersteunt de Limburgse jeugdregio's brl in ieder gevaL de driethema's die provinciaal a[s eerste worden aangepakt: 1. ln gesprek komen met de zorgaanbieders over herstel van vertrouwen en gezamenLijk

komen tot de inrlchting van een robuust zorglandschap. De rapportage van de Taskforce en de Landelilke Hervormingsagenda Jeugdzorg Iiggen in e|.kaars vertengde. Daarom wordt de Hervormingsagenda aLs Leidraad gehanteerd voor het uitwerken van een strategische agenda voor de transformatie van de jeugdzorg in de komende jaren met prioriteiten voor de korte, midden-lange en [ange termijn. 2. Onderhanden is een inventarisatie van de 24 uurs voorzieningen in Limburg Aan de hand daarvan witten wij voor het einde van 2025 tot bestuurlijke besluitvorming komen over wetke zorg in de toekomst op provinciaaI niveau wordt gecontracteerd 3 De basis leggen voor een governance voor samenwerking op provinciaal niveau aan de hand van bijvoorbeeld de bij de eerste prioriteit genoemde transformatieagenda De governance voor bovenregionale samenwerking richt zich zowet op de gemeenten onderling ats op gemeenten en jeugdzorgaanbieders. Ook de governance van onze

jeugdregio wordt herzien a|.s onderdeel van de doorontwikkeLing van de jeugdregio Zuid-Limburg. De drie thema's hebben een onderlinge samenhang. Wij verwachten voor het einde van dit jaar de eerste concrete resuttaten te kunnen melden. lntussen zijn vanuit de.jeugdregìo Zuid-Limburg aI een aantaI acties in gang gezet voor de samenwerking op bovenregionaaL niveau. . De inkoop van Jeugdzorg PLus l7+l zorg gebeurde in Zuid-Limburg tot nu toe op regionaaL niveau. Samen met vrjf andere jeugdregio's in LandsdeeI Zuidoost (deLen van Brabant en voLledig Limburg) wordt JZ+ zorg op dit moment aanbesteed waardoor met ingang van 1, I-2026 uniforme voorwaarden en tarìeven kunnen worden gehanteerd in het volledige werkgebied.

.

De voorbereidingen voor de aanbesteding van segment overstijgende zorg In de segmenten GIK-J, Wonen en Crisis per 1,-I-2027 zijn onderhanden. Afhanketijk van de keuzes die worden gemaakt over de bovenregionaaL in te kopen zorg (zie hiervoor punt 2) onderzoeken wij ook voor deze zorgvormen naar mogetijkheden voor uniformering van voorwaarden en tarieven en waar mogel¡k op termijn naar gezamentijke inkoop op provinciaaI niveau.

4. Divers en gevarieerd zorgtandschap (thema 1) Fusies en overnames kunnen verstorend werken in een divers en gevarieerd zorglandschap en de gewenste spreiding van zorg onder verschittende zorgaanbieders (van groot tot kLein) om afhankelijkheid te verkteinen.

Gemeenten hebben ook geen zeggenschap in

de bedrijfsvoering van

jeugdzorgaanbieders. ALs door verkeerde keuzes rond brlvoorbeetd fusies, overnames of het aangaan van vertiesgevende samenwerkingsverbanden financiële probtemen

ontstaan zijn gemeenten echter op basis van de Jeugdwet wel verantwoordeLijk voor de continuìteit van de jeugdzorg en fungeren a|.s financieel vangnet bij een hersteloperatie. Daarom gaan wij strakker sturen op (bestaande) contractvoorwaarden of zo sne[ mogelijk

nieuwe, betere contractvoorwaarden introduceren over fusie, overname en andere fundamentele keuzes in de bedr¡fsvoering. Heel concreet betekent dit b¡voorbeeLd dat de bestaande contractvoorwaarde van toestemming vragen voor fusie en overname zodanig wordt aangescherpt dat de gemeentelijke toestemming op hetzetfde niveau komt ats de vereiste instemming van Waarborgfonds, interne adviesgremia, RvT, Nza en ACM. Voor de beoordeling van de fusie of overname baseert de jeugdregio zich onder meer op het verpticht ter beschikking te stellen due ditigence rapport. Gemeenten toetsen op voldoende waarborgen voor continuiteitvan jeugdzorg, duurzame exp[oitatie en mogeLijke verstoring van het zorgLandschap en zutlen hun goedkeuring niet op onredelijke gronden onthouden. Niet nakomen van deze voorwaarden is een ontbindìngsgrond voor bestaande contracten of kan leiden tot het onthouden van goedkeuring voor contractovername.

5. Financieel gezonde zorgaanbieders (thema 4) Aan de basis van het initiatief dat heeft geleid tot de Taskforce ligt dat de continuÏteit van de jeugdzorg onder druk komt door financiëte problemen bij jeugdzorgaanbieders. Zolang geen vangnet beschikbaar is in de vorm van bijvoorbeeld een waarborgfonds worden de gemeenten aangesproken om de financiete problemen op te lossen. De ervaring leert dat, naast de financiëte steun, dit leidttot ongewenste situatìes ln ptaats van de continulteit van de leugdzorg worden gemeenten geacht een zorgaanbieder overeind te houden. Dat heeft een negatief effect op de andere jeugdzorgaanbieders in de jeugdregio, brengt de gemeenten in de positie dat oneigenLijke keuzes gemaakt moeten worden en [egt een

onevenredig bestag op de capaciteit. Het is in het betang van atle partljen datwij streven naar een zorgtandschap met financieel gezonde zorgaanbieders.

Uìtvoeringseìs wordt geschiktheidseis Sinds de aanbesteding en in 2022 hanteert de jeugdregio Zuid-Limburg de zogenaamde uitvoeringseis voor jeugdzorgaanbleders die niet kunnen voLdoen aan atle financiete voorwaarden. Jeugdzorgaanbieders die niet votdoen aan de financiöte voorwaarden

worden wel toegelaten met de verplichting voor een verbeterplan en krijgen een hersteltermijn van 2 jaar om aan te tonen dat ze wel aan de financiête voorwaarden votdoen. Lukt dat niet, dan is het een ontbindingsgrond. ln de prakt¡k zien wij dat dit niet werkt. lndien binnen de hersteltermijn van 2 jaar de normen niet gerealiseerd worden moeten gemeenten er atsnog op acteren. Contractontbinding is gecomp[iceerd omdat de gemeenten op grond van de Jeugdwet verantwoordel¡k zijn voor de continulteit van de jeugdhuLp en daarom ook voor atternatieven moeten zorgen. Deze beperking van het hande[ingsperspectief is een van de belangrijkste ditemma's die voortvLoeien uit de huidìge Jeugdwet.

Daarom wordt met ingang van 1-1-2026 de uitvoeringseis vervangen door een geschiktheidseis. Jeugdzorgaanbieders moeten bij inschrijving op aanbestedingen voldoen aan aLLe financiete voorwaarden om ln aanmerkìng te komen voor een contract. UitsLuiten van partijen brl aanbestedingen is niettoegestaan. Jeugdzorgaanbieders die niet zelfstandig aan atle financiete voorwaarden voldoen, kunnen een beroep doen op de

financiele draagkracht van derden door in te schrijven als onderdeel van een combinatie of ats onderaannemer. De Leden van een combinatie zln hoofdelijk aansprakelijk en staan daardoor binnen het contract zowel inhoudeLqk aLs financieel garant voor andere leden en onderaannemers. Op korte termijn heeft deze wrjziging voor de meeste jeugdzorgaanbieders geen gevolgen.

De meeste contracten zijn in 2023 aangegaan voor een periode van 10 jaar. Jeugdzorgaanbieders hebben binnen de huidige contractperiode nog 5 tot 7 jaar om te zorgen dat ze aan de gew¡zigde flnanciele voorwaarden kunnen voLdoen. Bil de contracten die tussentijds opnieuw worden aanbesteed heeft het wel eerder consequenties voor .¡eugdzorgaanbieders die niet aan a[Le frnanciëLe voorwaarden kunnen voldoen. Wij verwachten dat combinaties kritischer worden in hun beoordeting van de financie[e gezondheid van samenwerkingspartners en onderaannemers. De casussen uit de afge[open periode hebben duidelijk gemaakt dat financiele problemen

en dreigende discontinuìteit bij een grote jeugdzorgaanbieder bij deelname in een combrnatie of bij onderaanneming ook andere jeugdzorgaanbieders in de probtemen kan brengen. Discontinuiïeit van een grote jeugdzorgaanbieder kan voor een combtnatie betekenen dat de andere deetnemers verantwoordeL¡k zrln voor het leveren van zorg waarvoor de vergoeding reeds aan de financieet zwakke partij is uitbetaaLd. Lessons learned voor de gemeenten is dat ze kritischer moeten zijn in hun beoordeling alvorens toestemming wordt gegeven voor onderaanneming. ln nieuwe situaties wordt het gesprek

aangegaan met de jeugdzorgaanbieders voordat een besluit wordt genomen op een verzoek tot onderaanneming.

Kort samengevat zijn de financle[e voorwaarden bi.l aanbesteding met ingang van 1-1 2026. Ongewijzigd ìs: Jeugdzorgaanbieders moeten voldoen aan de criteria [Ìquiditeit minimaa[ 1én solvabititeit tussen 2O en 4Oo/o en weerstandsvermogen minimaal 15olo.

.

a

Jeugdzorgaanbieders die nlet aan deze criterìa voldoen kunnen niet zetfstandig insch rijven.

a

a

a

Jeugdzorgaanbieders die nlet aan deze criteria voLdoen kunnen wéL inschrljven a[s ze gebruik maken van de financiê[e draagkracht van derden (aLs deetnemer aan een combinatie, aLs onderaannemer of anderszins). Binnen een combinatie zijn de leden hoofdeL¡k aansprakelìjk en staan binnen het contract zoweI inhoudeLijk aLs financieel voor etkaar garant. Gecontracteerde jeugdzorgaanbieders staan binnen het contract zoweL inhoudelijk aLs financieel garant voor de niet gecontracteerde onderaannemers die door hen worden ingezet.

a

De jeugdregio moet toestemming geven voor de inzet van onderaannemers.

Gewijzigd is:

¡

Met ingang van I-I-2026 vervaLt de mogeLijkheid om bij het nìet votdoen aan atle criteria toch zelfstandig in te schrijven waarb¡ de zorgaanbieder een verbeterptan moet opstelten en een herstelperiode kr¡gt om atsnog aan atte criteria te vo[doen. Dit is de zogenaamde uitvoeringseÌs.

¡ .

ln plaats daarvan geldt met ingang van 1-I-2026 dat jeugdzorgaanbieders die niet vo[doen aan aLte criteria niet Langer zelfstandig kunnen inschrijven. Dit is de zogenaamde geschiktheidseis. De jeugdregio gaat strikter toetsen op de toelating van onderaannemers.

Early Warning System

De bedrijfsvoering van gecontracteerde jeugdzorgaanbieders wordt vìa de kwartaatrapportages van het EarLy Warnìng System (EWS) van de Jeugdautoriteit gevolgd. Doe[ van het EWS is dat eventuete continurteitsproblemen in een zo vroeg mogeLijk stadium worden gesignaleerd. Het EWS ziet toe op aanbieders met een jeugdzorgomzet van meer dan twee miljoen euro per jaar. Jeugdzorgregio's kunnen ook kleine aanbieders met een zeer specialistisch jeugdzorgaanbod aanmerken a[s EWSaanbieders, wanneer het aanbod niet eenvoudig over te nemen is door andere aanbieders, Bij contractvernieuwingen en aanbestedingen stellen wij als voorwaarde dat de EWSkwartaaLrapportages met bedrijfsgevoelige informatie ter beschikking worden gestetd aan de centrumgemeente.

Met vriendelilk groet,

René van Drunen Portefeu i I lehouder jeugdzorg