Boekje BeeldKwaliteitsPlan.pdf
Tekst van het document
Beeldkwaliteitsplan - D’r Pool, Kerkrade * 04 07 2022
Inhoudsopgave Inhoudsopgave Historische foto’s Inleiding
3 4 5
Stedenbouw | Planopbouw - Projectlocatie - Bestaande situatie - Thema Kerkrade Bovenstad - Concept - Telmodel woningen - Structuur en bouwlagen - Parkeren - Overgang privé - openbaar - Render overzicht - Impressie
7 8 9 12 13 14 17 18 19 22 23
Beeldregie | Openbaar - Plankaart - Inleiding - Wonen rond plein - Wonen rond tuin - Aansluitingen - Passage - Impressie - Maquettefoto’s - Integratie kunstwerk D’r Pool
25 26 27 28 29 30 33 34 35 36
Beeldregie | Architectuur - Inspiratie uit omgeving - Planopbouw en verleden - Rand vs. paviljoen - De rand - Het paviljoen - Inrit parkeergarage - Niet gewenst beeld
37 38 40 41 42 50 54 56
Bijlagen - Bezonningsstudie
3
Historische foto’s
4
De Markt
D’r Ronge Pool
De steilrand, uitzicht op de groene zone
Robuuste, karakteristieke bebouwing langs de steilrand
Inleiding Voor u ligt het beeldkwaliteitsplan voor D’r Pool in Kerkrade, dat Martens Willems & Humblé Architecten in samenwerking met Bureau Verbeek (Landschapsarchitectuur / Ecologie / Stedelijk Ontwerp) heeft samengesteld n.a.v. het prijsvraagontwerp dat is geselecteerd door opdrachtgever Gemeente Kerkrade. D’r Pool was ten tijde van de bouw een fantastisch gebouw met een 50m-zwembad. Ontworpen en gebouwd in een tijd dat de mijnen net gesloten waren. Zoals te zien is op de oude prentkaarten spreken hieruit ook een duidelijk optimisme en trots. Kerkrade stond op de kaart. Kerkrade is een stad van fragmenten en vertoont een mooie wisselingwerking tussen dorpse en zeer stedelijke elementen. Daarin zit de kracht, maar ook de uitdaging; het enerzijds verweven en anderzijds in contrast brengen van de stedenbouwkundige en culturele elementen. Het centrum van Kerkrade is de afgelopen jaren op veel punten vernieuwd. In het nieuwe centrumplan is, naast nieuwe woningen en commerciële ruimten, ook de ‘Hub’ gerealiseerd. Hierin zijn het vernieuwde theater, de bibliotheek en een muziek- en dansschool gehuisvest. Op het nabij gelegen terrein van het voormalige Atrium-ziekenhuis wordt het project ‘Vie’ gebouwd. In Vie worden onder andere het nieuwe zwembad met 2 baden, een sporthal en zorginstanties gevestigd.
De projeclocatie van D’r Pool wordt grofweg afgekaderd door de omliggende straten Putgang, Stationsstraat, Kapellaan en Engerweg. Het gebied bevindt zich nabij de centrale Markt, waarop vroeger ‘D’r Ronge Pool’ lag. In die tijd was Kerkrade nog leesbaar als bovenstad. Op de historische foto’s is een blik op de kerk te zien, aan de rand van een vallei; een bijna Bourgondische setting. De toekomstige lege ruimte die ontstaat op de huidige locatie legt een ingewikkelde stedenbouwkundige situatie bloot. Een fragiele situatie vol verschillende belangen en wensen, vol voor- en achterkanten. Het geheel vormt een scharnierpunt tussen verschillende delen van Kerkrade. Opgespannen tussen de Markt, de St. Lambertuskerk en fraaie jaren ‘30- en ‘50-woningen aan de Stationsstraat. Dit scharnierpunt opent letterlijk de deur naar Kerkrade; het bovenstadje aan de Anstelerbeek. Dit beeldkwaliteitsplan zet op verschillende schaalniveaus uiteen hoe het stedenbouwkundige plan voorziet in het behalen van de ambitie van de gemeente: het realiseren van een kwalitatief hoogwaardig woongebied, dat zich moeiteloos nestelt in de bestaande stedenbouwkundige structuur. Verder wordt de vertaling naar de concrete landschappelijke en architectonische uitwerking omschreven, aan de hand van randvoorwaarden en referentiebeelden.
5
Stedenbouw | Planopbouw
lijn spoor
Anstelerbeek dal
buitenring
Projectlocatie
oo
Z aia
CENTRUM
Abdij Rolduc
station
G
N Ligging plangebied (rood vlak) in Kerkrade Centrum, de rode stippellijn geeft de loop van de Kapellaan weer
8
Bestaande situatie D’r Pool De projeclocatie van D’r Pool wordt grofweg afgekaderd door de omliggende straten Putgang, Stationsstraat, Kapellaan en Engerweg. D’r Pool was ten tijde van de bouw een fantastisch gebouw met een 50m-zwembad.
Interieur D’r Pool, jaren ‘70
Huidig exterieur D’r Pool (zijde Putgang)
Kapellaan, Hambos-kliniek (ligt tegenover projectlocatie), foto vanaf zijde kerk
Aansluiting Kapellaan-Engerweg, D’r Pool, Hambos-kliniek, foto richting Zuiden
Kapellaan, foto vanaf kruispunt met Caspar Sprokelstraat, richting Zuiden
Kapellaan, D’r Pool (rechts), Hambos-kliniek (links), foto richting Noorden
Kapellaan De Kapellaan vormt een mooi en essentieel onderdeel van de route vanuit het station, Museum Continuum / The Cube, de Markt, het Martin Buberplein en ‘Hinger Herjod’s Ruk’ (met daartussenin de ‘Hub’), en de Rodahal met zijn voorplein. Het nieuwe plan voorziet in een nieuwe publieke ruimte langs deze route, direct gekoppeld aan de Kapellaan.
Kap e
llaa
n
M
ar k
t
Kerk
Eng
rok
els
tra
at
D’r
Poo l
at tra ss
an
g
ion
tg
N
at
Pu
St
Sp
lla an
ar
pe
sp
eg
Ka
Ca
Hambo
s
erw
9
Bestaande situatie Stationsstraat De Stationsstraat wordt gekenmerkt door aan de ene zijde een groen en steil talud vanaf de hogergelegen wijk Mücherveld. Aan de andere zijde ligt luxe bebouwing. Met name naast de projectlocatie bestaat deze bebouwing uit fraaie jaren ‘30-woningen, waarvan de achtertuinen direct aansluiten op het plangebied.
D’r Pool
Putgang
10
N
De Putgang wordt momenteel gedomineerd door D’r Pool. De overige bestaande bebouwing bestaat hier uit ruime woningen met grote voor- en achtertuinen.
Engerweg De Engerweg is een straat van achterkanten en functioneert vooral als parkeerlocatie en sluip- en bevoorradingsroute. Door het brede straatprofiel t.p.v. de aansluiting aan de Kapellaan is deze weg onbedoeld nadrukkelijk aanwezig in het centrum van Kerkrade.
Inrit parkeren (vanaf de Engerweg) De huidige achteringang van de parkeergarage van D’r Pool ligt in de knik van de Engerweg. De helling kan worden hergebruikt t.b.v. de parkeergarage van de nieuwbouw.
11
Thema Kerkrade Bovenstad Het aflezen van Kerkrade als bovenstad was het belangrijkste uitgangspunt van de stedenbouwkundige prijsvraag. Op de oude tranchotkaarten is duidelijk de geomorfologische structuur van de dalen te zien. Kerkrade ligt aan de rand van het plateau tussen de Worm en de Anstelerbeek. Op de oude foto’s is de historische steilrand duidelijk herkenbaar in het profiel van de bebouwing. Het oude stadje verheft zich aan de rand van het dal. De Stationsstraat en de Kapellaan verschijnen pas in de jaren ‘30 op de kaart. Langs deze Kapellaan verschijnt in de jaren daarna dan ook een fraaie tuinwijkachtige villabouw uit de jaren ‘30 en ‘50. Van de Putgang is op dat moment nog geen sprake. Deze komt pas in beeld als in de jaren ‘70 D’r Pool gebouwd wordt.
N
De opzet biedt de mogelijkheid om de groenstructuur over de Kapellaan heen door te trekken. De stadsrand van Kerkrade wordt weer opnieuw stevig aangezet met een appartementengebouw, zoals op de historische prenten ook te zien is. De inzet van het stedenbouwkundig plan rondom Vie krijgt hiermee voortzetting tot in het plangebied van D’r Pool, en eindigt tegen de nieuwe stadswoningen langs het geïntroduceerde plein en de nieuw aangelegde openbare tuin.
Isometrie steilrand-concept
12
Tranchotkaart Kerkrade
Concept Op de isometrie hiernaast is een mogelijk toekomstbeeld te zien, uit de inzending t.b.v. de stedenbouwkundige prijsvraag. In dit scenario is de Hambos-kliniek verwijderd en staan er meerdere paviljoens in de groene zone langs de steilrand. De Kapellaan doorsnijdt de groene zone rondom bovenstad Kerkrade. De steilrand is gemarkeerd met een paarse lijn. De rode stippellijnen geven de onderlinge verbindingen tussen een aantal grote publieke ruimten en gebouwen weer.
N
plangebied
Isometrie route publieke ruimten
Op de plankaart rechts is het stedenbouwkundige plan uitgewerkt, op basis van bovenstaand principe. De Engerweg wordt opgenomen in het bouwblok, waardoor deze minder prominent aanwezig zal zijn in het stadsbeeld. De bakstenen bebouwing langs de Stationsstraat wordt onderdeel van het stedenbouwkundige blok dat ontstaat na invoeging van een rij stadswoningen langs de groenzone / steilrand. De inrit van de parkeergarage voor de nieuwbouw bevindt zich ter plaatse van de huidige achteringang van de parkeergarage van D’r Pool. De helling wordt hergebruikt, maar zal wel worden opgewaardeerd en dient aan te sluiten bij de architectuur van de nieuwe bebouwing. Aan de Putgang verschijnt een aangename, openbare en groene tuin. Deze maakt onderdeel uit van de groene benedenrand. In deze groene zone staat een urban villa als paviljoen.
Plankaart openbaar gebied
13
Telmodel woningen
nive 150 au MV ,4 + NAP
ella an
nive 150 au ,4 + NAP
nive 151 au MV ,9 + NAP
OPTIE entreezone of appartement 80,39 m2
opti
Eng
erw
Kap
e en
tree
eg
16,30 m2
nive 151 au MV ,4 + NAP
hall 60,91 m2
GBO 116,36 m2
GB 88,1O 3
GBO 114,57 m2
m2
GBO 114,30 m2 17,62 m2
hall 60,96 m2
nive 150 au ,2 + NAP
nive 148 au MV ,8 + NAP
nive 151 au ,4 + NAP
13,26 m2 GBO 88,05 m2 13,26 m2
GBO 117,56 m2
17,84 m2
Ca
nive 150 au ,2 + NAP
sp
ar
TER
ne
rok
RAS
21,38 m2
els
tra
at
/PL
hall 41,45 m2
GBO 111,50 m2
nive 149 au MV ,2 + NAP
13,06 m2
Entr eezo
Sp
nive 150 au MV ,8 + NAP
pass
age
nive 147 au MV ,0 + NAP ng p arke erg a
EIN
inga nive GBO 150 au 56,07 m2 ,2 + NAP
rag
e
poo
nive 148 au MV ,0 + NAP
rt
17,74 m2
GBO 56,07 m2
GBO 100,89 m2
nive 148 au MV ,0 + NAP
nive 148 au MV ,0 + NAP
GBO 53,92 m2
72,57 m2
17,95 m2
GBO 55,97 m2
61,87 m2
TUI
Telmodel - Overzicht
GBO 55,97 m2
GBO 55,97 m2
an
Pu
a
9.8 GBO 20m2 55,97
61,87 m2
61,87 m2
61,87 m2
iv
g
ac
y
zo
ne
an tg
ll pe
Ka
N
pr
model cht - Overzicht
GBO 55,97 m2
GBO 55,97 m2
n 14 ivea 8, u M 3 +N V AP
61,87 m2
GBO 55,97 m2
61,87 m2
GBO 65,24 m2
8,86 m2 61,87 m2
tu b inm gr orstw uu oe e r: n, rin ge pe g me rg en ts ola p eld en e an te n, p
Appartementenblok
Urban Villa
Urban Appartementenblok Villa Stadswoningen Stadswoningen
Urban Villa
Stadswoningen
2 stadswoningen (bij terras): 9 stadswoningen 2 stadswoningen terras): 29 appartementen: 9 appartementen: 9 appartementen: 9 stadswoningen (bij tuin): (bij(bij tuin):
9 appartementen:
9 stadswoningen (bij tuin):
08x 090m2 04x 100m2 01x 110m2 16x 115m2
01x 165m2 (zolder passage) 08x 090m2 01x 180m2 04x 100m2 01x 110m2 16x 115m2
01x 165m2 (zolder passage) 06x 148m2 08x 090m2 05x 110m2 05x 110m2 01x 180m2 04x 100m2 03x 100m2 03x 100m2 01x 185m2 (hoek erker) 01x 110m2zolder) 01x 140m2 01x 140m2 01x 157m2 (ruimere 115m2hoek) 01x 162m216x (schuine
05x 110m2 03x 100m2 01x 140m2
06x 148m2 01x 185m2 (hoek erker) 01x 157m2 (ruimere zolder) 01x 162m2 (schuine hoek)
ns
2 stadswoningen (bij terras): 29 appartementen:
Begane grond (in situatie) 14
St
165m2 (zolder passage) 06x01x 148m2 180m2 01x01x 185m2 (hoek erker) 01x 157m2 (ruimere zolder) 01x 162m2 (schuine hoek)
at
io
29 appartementen:
st
ra
Appartementenblok
at
oo n rt 14 ivea 8, u M 7 +N V AP
N
ingTelmodel woningen Verdieping 1
Verdieping 2
GBO 100,95 m2
16,30 m2
16,30 m2
16,30 m2
GBO 100,95 m2
16,30 m2 hall 60,91 m2
GBO 116,37 m2
GB 88,1O 3
hall 60,91 m2
GBO 116,37 m2
GB 88,1O 3
GBO 114,73 m2
m2
GBO 114,73 m2
m2
GBO 114,30 m2
GBO 114,30 m2
17,60 m2
17,60 m2
hall 60,96 m2
hall 60,96 m2
13,28 m2
13,28 m2 GBO 88,05 m2 13,26 m
GBO 88,05 m2
2
13,26 m2
GBO 117,56 m2
17,84 m2
GBO 117,56 m2
17,84 m2
13,06 m2
13,06 m2
GBO 108,17 m2
GBO 108,17 m2
21,42 m2
21,42 m2
pass
age
hall 41,45 m2
GBO 111,58 m2
hall 41,45 m2
GBO 111,58 m2
GBO 69,47 m2
GBO 56,07 m2
17,76 m2
17,76 m2
GBO 56,07 m2
GBO 101,04 m2
GBO 56,41 m2
GBO 101,04 m2
GBO 53,92 m2
GBO 53,92 m2
72,57 m2
17,95 m2
GBO 36,14 m2
17,95 m2
GBO 55,97 m2
61,87 m2
GBO 36,15 m2
GBO 55,97 m2
- Overzicht
ementenblok
Telmodel - 2e Verdieping
Telmodel - Overzicht
61,87 m2
GBO 36,15 m2
GBO 55,97 m2
GBO 46,02 m2
61,87 m2 GBO 55,97 m2
GBO 55,97 m2
GBO 55,97 m2
GBO 55,97 m2
GBO 55,97 m2
Appartementenblok
Urban Villa
GBO 36,26 m2
61,87 m2
GBO 36,26 m2
61,87 m2
GBO 36,26 m2 61,87 m2
GBO 56,02 m2 61,87 m2
Urban Appartementenblok Villa Stadswoningen Stadswoningen
Urban Villa
Stadswoningen
rtementen:
2 stadswoningen (bij terras): 29 appartementen:
2 stadswoningen (bij terras): 9 stadswoningen 2 stadswoningen terras): 29 appartementen: 9 appartementen: 9 appartementen: 9 stadswoningen (bij tuin): (bij(bij tuin):
9 appartementen:
9 stadswoningen (bij tuin):
m2 m2 m2 m2
01x 165m2 (zolder passage) 08x 090m2 01x 180m2 04x 100m2 01x 110m2 16x 115m2
01x 165m2 (zolder passage) 06x 148m2 08x 090m2 05x 110m2 05x 110m2 01x 180m2 04x 100m2 03x 100m2 03x 100m2 01x 185m2 (hoek erker) 01x 110m2zolder) 01x 140m2 01x 140m2 01x 157m2 (ruimere 115m2hoek) 01x 162m216x (schuine
05x 110m2 03x 100m2 01x 140m2
06x 148m2 01x 185m2 (hoek erker) 01x 157m2 (ruimere zolder) 01x 162m2 (schuine hoek)
165m2 (zolder passage) 06x01x 148m2 180m2 01x01x 185m2 (hoek erker) 01x 157m2 (ruimere zolder) 01x 162m2 (schuine hoek)
15
ingTelmodel woningen
Telmodel - 4e Verdieping
Verdieping 3
Verdieping 4
16,30 m2
GBO 100,95 m2
16,30 m2
16,30 m2
16,30 m2 hall 60,91 m2
GBO 116,37 m2
GB 88,1O 3
GBO 116,37 m2
GBO 114,73 m2
m2
GBO 114,30 m2 17,60 m2
hall 60,96 m2
13,28 m2 GBO 88,05 m2 13,26 m2 GBO 111,33 m2 17,84 m2
17,85 m2 GBO 141,34 m2 21,34 m2
hall 41,69 m2 s woning
zone dakterra
- Overzicht
ementenblok
Telmodel - Overzicht
Appartementenblok
Urban Villa
Urban Appartementenblok Villa Stadswoningen Stadswoningen
Urban Villa
Stadswoningen
rtementen:
2 stadswoningen (bij terras): 29 appartementen:
2 stadswoningen (bij terras): 9 stadswoningen 2 stadswoningen terras): 29 appartementen: 9 appartementen: 9 appartementen: 9 stadswoningen (bij tuin): (bij(bij tuin):
9 appartementen:
9 stadswoningen (bij tuin):
m2 m2 m2 m2
01x 165m2 (zolder passage) 08x 090m2 01x 180m2 04x 100m2 01x 110m2 16x 115m2
01x 165m2 (zolder passage) 06x 148m2 08x 090m2 05x 110m2 05x 110m2 01x 180m2 04x 100m2 03x 100m2 03x 100m2 01x 185m2 (hoek erker) 01x 110m2zolder) 01x 140m2 01x 140m2 01x 157m2 (ruimere 115m2hoek) 01x 162m216x (schuine
05x 110m2 03x 100m2 01x 140m2
06x 148m2 01x 185m2 (hoek erker) 01x 157m2 (ruimere zolder) 01x 162m2 (schuine hoek)
16
GBO 100,95 m2
165m2 (zolder passage) 06x01x 148m2 180m2 01x01x 185m2 (hoek erker) 01x 157m2 (ruimere zolder) 01x 162m2 (schuine hoek)
hall 60,91 m2
Structuur en bouwlagen
overbouwde passage 4 bouwlagen 3 bouwlagen
3 bouwlagen
5 bouwlagen
2 bouwlagen + zolder
parkeergarage 4 bouwlagen
3 bouwlagen
3 bouwlagen
17
Parkeren Onder het appartementenblok is een parkeergarage gesitueerd waar thans ruimte is voor 87 parkeerplaatsen, waarvan 12 openbaar. Hier is eveneens plek voor fietsparkeren van het appartementenblok en de urban villa. Een opening in het dek bovenop de parkeergarage zorgt voor natuurlijke ventilatie en zorgt eveneens voor een verbinding met het bovenliggende plein. Om deze verbinding meer kracht bij te zetten worden er drie bomen geplant op het laaggelegen niveau, die met de kruinen door het dek steken en op het plein zorgen voor een groenere, aangename verblijfsruimte. Belangrijk is dat er aandacht gaat naar optimalisatie van de ondergrondse groeiomstandigheden van deze bomen.
2
5,18
Sneden Appartementenblok
2
m
5,26
2
5,18
m
2
5,16
2
m
5,17
m
m
2
5,49
m
2
5,16
m
2
5,46
2
m
5,66
2
m
5,65
2
m
5,65
2
m
5,44
m
2
5,10
ge a r a
2
5,09
2
m
5,09
m
2
5,11
m
2
5,44
2
m
5,11
m
2
5,11
m
2
5,11
m
2
5,11
m
2
5,11
2
m
5,11
2
m
5,11
2
m
5,11
2
m
5,11
m
2
m
5,11
m
2
5,38
400
2.500
5,38
2
m
2.500
5,38
2.450
m
520
2.450
675
2.450
5.130
5.130
Pa
openbaar parkeren (12 pp.) 6.330
5.290
stallingsgarage (75 pp.)
slagboom
rg e e rk
5.130
5.130
2.500
2
m
5.130
In de openbare ruimte vervallen in totaal zes parkeerplaatsen. Hierbij vervallen drie parkeerplaatsen langs de Kapellaan en drie parkeerplaatsen langs de Engerweg.
Fietsparkeren of betrekken bij woningen (kelder)
5.290
113,01 m2
5.130
2 extra parkeerplekken?
2.500
2
5,14
m
2
5,14
2.500
400
2.500
3.500
2
m
5,14
m
Fietsparkeren Urban Villa
22,25 m2
2
5,14
m
2
5,14
2
5,14
m
2
m
5,14
2
5,14
m
2
m
5,14
m
151,40 + NAP 150,40 + NAP
voormalige funderingsplaat d'r Pool
n)
ge n i n o
sw d digd a o t n be wezig nder s n e ats n aan tsen o a l p r e kee rplaats eerplaa r a 89 p arkee a park 87 p . 2 extr (evt
150,20 + NAP (=peil woningen)
147,0 + NAP (=peil parkeergarage)
voormalige funderingsplaat d'r Pool
Impressies integratie groen en parkeren
18
Boven: plattegrond souterrain
Beneden: langsdoorsnede parkeergarage
151,50 +NAP looppad
Overgang privé - openbaar De verbinding tussen het hooggelegen stadscentrum en de lagergelegen Putgang wordt ondermeer gevormd door een open ruimte, bestaande uit een plein met trappartij en aangrenzend park. Op het plein kunnen verschillende activiteiten plaatsvinden. De omliggende bebouwing zorgt voor een intieme ruimte waar voldoende bescherming wordt geboden aan de gebruiker. De maat en omranding van het plein zorgen voor een aangename verblijfsruimte. Daarnaast breken de in het midden gelegen vaste plantenborders en bomen het steenachtige oppervlak. Ontsluiting via drie zijden maakt dat het plein een centrale rol in het plan inneemt, alsook in de routes voor langzaam verkeer in het centrumgebied. De woningen in het appartementenblok die direct aan het plein grenzen zijn hoger gesitueerd dan het plein zelf, waardoor de overgang tussen openbaar gebied en privéruimte duidelijk wordt begrensd. Deze barrière zorgt ervoor dat voetgangers op het plein direct het onderscheid tussen publieke en private ruimte kunnen onderscheiden. De stadswoningen die aan het plein (en de tuin) grenzen worden ontworpen met een Delfts stoepje, dat de overgang markeert tussen de publieke en private ruimte.
Privézone langs openbaar park (Funenpark, Amsterdam)
Parkgebied tussen appartementengebouwen (Grunobuurt, Groningen)
Trappen nodigen uit om ook op te zitten (Metropolitan Museum, New York)
Delfts stoepje als overgang tussen publieke en private ruimte (Paradijs, Arnhem)
19
Overgang privé - openbaar De urban villa die langs de Kapellaan is gesitueerd, staat als een paviljoen aan de westelijke rand van de nieuw aangelegde tuin. Beplanting omsluit aan deze kant het gebouw, waardoor een inbedding in het groen ontstaat. Zoals de impressies rechts ook laten zien, zorgt een weelderige beplanting voor een aangename, intiemere sfeer. De twee vleugels van de urban villa worden daarmee ieder op een andere manier beleefd, gezien de aangrenzing van het gebouw met de Kapellaan aan de andere zijde.
20
Binnentuin met hogere vaste planten (St. Andrews, Bromley-by-Bow)
Inpassing urban villa in weelderig groene omgeving (Escherpark, Zürich)
Bloeiende vaste planten langs bebouwing (Green to colour)
Fraaie beplanting als inpassing van bebouwing in een parkachtige omgeving (Seegartenstrasse, Horgen)
Overgang privé - openbaar Voor de stadswoningen langs zal een openbaar pad de verbinding vormen tussen Putgang en het hoger gelegen plein. Een trap aan het einde van dit pad is ontworpen om het hoogteverschil op te vangen. Door een Delfts stoepje langs het pad te introduceren, wordt de overgang tussen de publieke en private ruimte gemarkeerd. Dit Delfts stoepje behoort tot het privéeigendom, in deze zone is ruimte voor bijvoorbeeld een zitbank of plantenbak. De kopwoning van de rij stadswoningen grenst onder andere met de achtertuin aan de Putgang. Deze grens wordt vormgegeven als een verlenging van de architectuur van de woning zelf, bestaande uit een muur met verschillende doorkijken. In deze openingen worden met klimplanten begroeide hekwerken geplaatst. De overige achtertuinen van de stadswoningen worden via een achterpad ontsloten. Dit pad is niet openbaar toegankelijk, en wordt afgesloten door een poort die ook in de architectuur van de kopwoning wordt opgenomen. De overgang tussen het ontsluitende achterpad en de achtertuinen van de Stationsstraat wordt begrensd door een stalen hekwerk dat is begroeid met klimplanten. Deze stalen hekwerken worden ook toegepast als onderlinge tuinafscheiding. Doorgangen in het hekwerk bestaan uit uniforme metalen poorten die familie zijn van het hekwerk.
Het hoogteverschil tussen de achtertuinen van woningen aan de Stationsstraat en het nieuwe achterpad dient, door de sloop van zwembad D’r Pool en de aanleg van dat pad, opgevangen te worden. Een keermuur maakt dit mogelijk en een afscherming bovenop deze muur is gelijk aan de nieuwe afscherming langs de Stadswoningen: een stalen hekwerk begroeid met klimplanten.
Stalen hekwerk begroeid met klimplanten, als afscheiding van de achtertuin
Stalen poort, geïntegreerd in het hekwerk
Afsluiting tuin als onderdeel van architectuur bebouwing (Klevarie, Maastricht) 21
Render overzicht
Overzicht plan, uitzicht richting Noord-Oosten
22
Impressie
Openbare tuin, blik richting Noorden
23
24
Beeldregie | Openbaar
Plankaart
26
Inleiding De gebiedsontwikkeling vormt een groene stapsteen binnen het stedelijk weefsel van het centrum van Kerkrade. De aaneenschakeling van pleinen - die het centrum nu kenmerkt - wordt uitgebreid met deze nieuwe plek, die daarmee een bijzondere toevoeging aan de openbare ruimte vormt. De informele, parkachtige binnentuin vormt een aangename plek om te verblijven, waar een pad zich slingerend een weg richting het hoger gelegen, formele plein zoekt. De strakke lijnen van het plein en de hier aanwezige statige tuin refereren aan de kloostertuinen van weleer en contrasteren met de weelderige structuur van de gras- en kruidenrijke binnentuin. Omliggende woningen kijken uit op een parkachtige ruimte, waar het aangenaam vertoeven is. Daarnaast zorgt een op het zuiden geörienteerde trappartij over de gehele breedte van de binnentuin voor een plek om te zitten en van deze groene oase te genieten. Mede door de groene binnentuin wordt bijgedragen aan het klimaatadaptieve karakter van deze stedenbouwkundige ontwikkeling in het centrum. De hoeveelheid groen in de openbare ruimte zorgt voor een verlaging van hittestress in dit deel van de stad. Groene daken, begroeid met sedum, dragen hier eveneens aan bij, naast een verhoogde isolerende waarde van deze daken en een vergroting van hemelwaterbuffering op het dakoppervlak.
Impressie wonen rond tuin
Gelegen aan de rand van het centrum, ontstaat een aangename verblijfsruimte langs de Kapellaan en de toekomstige Leisure Lane. De trappen langs deze straat nodigen zowel uit als rustpunt, alsook om het gehele bovenliggende gebied te betreden. Door het natuurlijke hoogteverschil krijgen plein en binnentuin een semi-openbaar karakter, maar zijn deze toch voor iedereen toegankelijk. Een doorgang op het plein richting de Engerweg zorgt ervoor dat deze nieuwe ontwikkeling in het centum goed voor langzaam verkeer ontsloten is. Hemelwateropvang is voorzien in een wadi of poel in het midden van de binnentuin, mede verwijzend naar het voormalige zwembad D’r Pool. Door de centrale ligging, op het laagste punt van het projectgebied, vormt deze natte laagte een verzamelpunt voor hemelwater vanuit het hele terrein. Ondergrondse buffering en infiltratie worden op deze plek eveneens toegepast, waarbij een overloop richting Putgang wordt gerealiseerd. De kruiden- en plantenrijke binnentuin trekt vlinders en insecten aan, in de bomen kunnen vogels nestelen. Deze oase is een toevoeging aan het stedelijke groene netwerk, eveneens bijdragend aan vermindering van hittestress in dit gebied. Langs de Engerweg zijn parkeerplaatsen voorzien, afgewisseld met groene ruimtes en grote bomen.
Hierdoor krijgt de straat een meer groen karakter en worden de hier gelegen achterkanten van de Markt ingepast in de omgeving. De openbare ruimte is opgedeeld in enkele deelgebieden, die ieder in dit document los beschreven worden: wonen aan het plein, wonen aan de tuin, aansluiting Kapellaan, aansluiting Putgang en aansluiting Engerweg. Impressie wonen rond plein
27
Wonen rond plein Het plein voor het appartementenblok vormt de verbinding tussen het hoger gelegen stadscentrum en de lager gelegen tuin. Dit hoogteverschil wordt overbrugd door een trappartij over de gehele breedte van het plein, die mensen uitnodigt om in de zon te zitten en te genieten van de groene oase die de tuin in het stedelijk netwerk vormt. De trappen en randen van het plein worden uitgevoerd in materialen die ook elders in het centrumplan van Kerkrade worden toegepast, waarmee dit nieuwe gebied naadloos aansluit op de omliggende openbare ruimte. Dat wil zeggen dat trappen en rand uitgevoerd worden in natuursteen en daarmee een hoogwaardige kwaliteit uitstralen. De bestrating van het plein zelf is echter afwijkend en bestaat uit een gebonden halfverharding in een lichtgrijze kleur (bijvoorbeeld Gravier Gres). Dit type verharding contrasteert met de straatbakstenen van het omliggende centrumgebied. Hiermee wordt onder andere een verwijzing naar de voormalige kloostertuinen gerealiseerd.
Gebonden halfverharding als bestrating van het plein
Trappen van natuursteen
Zitrand rond vaste planten border (Green to colour)
Referentiebeeld openbare ruimte in halfverharding (Jardin de Luxembourg, Parijs)
Overgang tussen publieke en private ruimte (Funenpark, Amsterdam)
Trappen worden voorzien van één metalen trapleuning
Blikvanger op het plein is de grote border voor vaste planten, die verhoogd is aangelegd en daarmee de open constructie van de parkeergarage omsluit. Door de verhoogde ligging van de border, ontstaat een zitrand en daarmee naast de trappartij een tweede aanleiding om op het plein te verblijven. De rand is in materialen familie van de trappartijen en rand die het plein omsluiten.
28
Wonen rond tuin Als onderdeel van het stedelijk netwerk van Kerkrade, vormt deze tuin een belangrijke nieuwe stapsteen in de groene verbinding tussen het centrum en het Anstelerbeekdal. De openbare ruimte wordt geflankeerd door de stadswoningen aan de oostzijde en de urban villa aan de westzijde. Hiermee dient het gebied niet alleen als een openbaar park voor de bezoekers en gebruikers van het stadscentrum, maar ook als een tuin of uitloopplek voor bewoners van de nieuwbouw. In de open, groene ruimte worden kruidenrijke graslanden afgewisseld met vaste planten, waar verder ook verspreide bomen en boomgroepen van de eerste orde in gepositioneerd zijn. Een slingerend pad leidt de gebruiker vanaf de Putgang richting het hoger gelegen plein. Dit pad, bestaande uit gegoten beton in een lichtgrijze kleur, kruist de centraal gelegen wadi en klimt tot op het plein. Daar waar het pad overgaat in de trappartij en op het plein eindigt, wordt deze ook uitgevoerd in beton. Langs dit pad staan lage verlichtingsarmaturen, die uitsluitend het pad beschijnen.
Pad door openbare tuin (Klevarie Maastricht)
Betonnen pad kruist wadi (Quirijnpark, Tilburg)
Laagte tussen de bebouwing dient als hemelwateropvang (Triamant Bree, België)
Gestort beton als slingerpad door tuin (Escherpark, Zürich)
Slingerende paden door een binnentuin, omsloten door woningen
Gebonden halfverharding langs stadswoningen
Langs het Delfts stoepje van de stadswoningen loopt een pad dat bestaat uit een gebonden halfverharding in een lichtgrijze kleur, gelijk de verharding op het aangrenzende plein. Als grens tussen pad en tuin wordt een lage bakstenen muur gemetseld die op plekken onderbroken is, waardoor de verbinding met de tuin ook daadwerkelijk is gerealiseerd. Op een enkele plek wordt het slingerend pad door de tuin verbonden met de stoep voorlangs de stadswoningen. Deze lage muur vormt een familie in materialisatie en architectuur met de stadswoningen en het appartementenblok. Bijzondere aandacht dient uit te gaan naar de hoek waar de stadswoningen aan het plein grenzen.
Op de overgang tussen plein en het lager gelegen pad dat voor de stadswoningen langs loopt, wordt een trappartij aangebracht. De aansluiting van de trap op de woningen dient anders te worden uitgewerkt.
29
Aansluitingen | Kapellaan De ligging van het plangebied aan de steilrand zorgt voor een hoogteverschil tussen de centrumzijde van de Kapellaan en de kruising met de Putgang. Dit hoogteverschil wordt op de plaats van het plein voor het appartementenblok opgevangen met een trappartij. Dit uitnodigende element kan gebruikt worden als rustpunt en zorgt dat mensen het bovenliggende plein kunnen bereiken. Deze trappartij is voorzien van één losstaande metalen leuning die haaks op de trappartij is bevestigd. De openbare ruimte langs de Kapellaan is een integraal onderdeel van het centrumplan van Kerkrade. Toe te passen materialen zijn daarom gelijk aan de materialen die ook in het verdere centrumplan zijn toegepast: natuurstenen trappartijen, trottoirs van straatbaksteen, overrijdbare betonnen trottoirbanden. Waar mogelijk wordt bestrating dan ook gehandhaafd, waar nodig aangevuld. Ook verlichting wordt behouden en waar nodig aangevuld. De huidige bomenstructuur wordt gehandhaafd.
Toegepaste materialen in het centrumplan: natuursteen, straatbaksteen, overrijdbare trottoirbanden
Huidig straatbeeld Kapellaan
30
Natuurstenen trappartij op de hoek Kapellaan - Dr. Kreijenstraat
RAL 3004 Purpurrot
kozijnen RAL 6013 schilfgrun
Aansluitingen | Putgang kleurstelling
De centraal in het plangebied gelegen tuin grenst aan de zuidzijde aan de Putgang. De overgang tussen stoep en openbare tuin wordt gemarkeerd door een lage bakstenen muur, die een familie vormt in materialisatie en architectuur met stadswoningen en appartementenblok. Daar waar het slingerpad op de stoep aansluit is een fraaie doorgang gepositioneerd.
beton met toeslag
De achtertuin van de eerste stadswoning die aan de Putgang grenst, wordt aan de straatzijde begrenst door een gemetselde afscheiding. Tussen pilaren worden de onstane openingen afgewerkt met een raster dat begroeid kan worden. Trottoirs worden uitgevoerd conform huidige bestrating. Lage muur als afsluiting van een openbaar park (les Sècheries Bègles, Bègles)
tegelpatroon voordeur RAL 1035 perlbeige
Het tuinmuurtje is in materialen en architectuur familie van de stadswoningen 655 VDS Frode
dakpan met welf; alegra 670 VDS olivine Referentieproject Kolonel Millerstraat Maastricht (MWHA) leikleur engobe
Voorbeeld gemetselde tuinafscheiding (Ref. project Klevarie M’tricht, MWHA)
2053 Bergervliet M02 materialen fase:
schaal:
VO
datum: 16 06 2020
Doorsnede Engerweg - appartementenblok - plein - tuin - Putgang
31
Aansluitingen | Engerweg en Stationsstraat De Engerweg en de Stationsstraat worden afgekaderd met bebouwing. De bestaande Engerweg is een weg van achterkanten. De brede aansluiting met de Kapellaan maakt dat deze achterkanten sterk zichtbaar zijn in de benadering van de Markt. De Engerweg wordt bij de ingang aan de Kapellaan vernauwd, waardoor hij wordt opgenomen in het bouwblok en een pas op de plaats maakt t.o.v. het prachtige profiel van de Kapellaan met zijn grote platanen. De Engerweg wordt opgenomen in het bouwblok en krijgt een groen karakter. De nieuwe stadswoningen zomen de achtertuinen van de mooie bebouwing aan de Stationsstraat af. Achtertuinen van de stadswoningen worden ontsloten door een achterpad, waarbij de overgang tussen het pad en de tuin wordt gemarkeerd door een stalen, met klimplanten begroeid hekwerk. Dit hekwerk zal ook langs de bestaande tuinen van de Stationsstraat worden toegepast.
Bestrating van rijbaan Engerweg blijft behouden.
Toegepaste materialen in het centrumplan: natuursteen, straatbaksteen, overrijdbare trottoirbanden
Beplanting in boomspiegels om straatbeeld te verfraaien
Ecologisch waardevolle plantvakken (Abdij Rolduc, Kerkrade)
Doorsnede stadswoningen - looppad achter tuinen - aansluiting tuinen woningen Stationsstraat
Doorsnede Engerweg - appartementen - plein
Langs de Engerweg worden de huidige parkeerplaatsen vervangen door een nieuw ritme van steeds drie parkeerplaatsen, afgewisseld met een beplante boomspiegel en een boom van de tweede orde. Huidige bestrating van de rijbaan van de Engerweg blijft behouden. Parkeervakken en trottoirs worden uitgevoerd conform materialisatie centrumplan.
St
at
eg
erw
g En
32
ion
ss
tra
at
Passage In de Noord-Oosthoek van het plein is het wenselijk om een verbinding te creëren met de Engerweg. De passage is overbouwd en duidelijk herkenbaar in de oksel van de doorgaande gevelwand rondom de openbare zone, echter niet gemonumentaliseerd. De zolderverdieping van de naastliggende stadswoning loopt door boven de passage, waamee de stadswoningen drielaags aansluiten op het grote appartementenblok.
Impressie zicht op plein vanuit passage
Referentiebeelden passage Spaarndammerbuurt (Korth Tielens)
Impressie overbouwde passage in hoek plein 33
Impressie
Plein boven parkeergarage, blik richting Oosten
34
Maquettefoto’s
35
Integratie kunstwerk D’r Pool | Theo Lenartz Kunstobject in openbare ruimte Kunstenaar Theo Lenartz (1937) heeft bij de bouw van D’r Pool in 1972 een keramische tegelwand in het zwembad gerealiseerd. Een prachtig tijdsdocument en onlosmakelijk verbonden met de plek. In overleg met de kunstenaar dient onderzocht te worden in hoeverre (delen van) het kunstwerk behouden en toegepast kunnen worden in de (semi-) openbare ruimte van het nieuwe plan. Denkbaar is bijvoorbeeld om onderdelen in een compositie te plaatsen op de hoek Kapelweg-Putgang als onderdeel van de planinrichting. Ook voorstelbaar is een deel van de wanden te integreren in de entreehallen van de appartementengebouwen, of in de trappartijen of muurtjes en bankjes.
36
Fragment kunstwerk
Foto kunstwerk
Tekening plaatsing kunstwerk in zwembad met functionele indeling
Foto kunstwerk
Beeldregie | Architectuur
Inspiratie uit omgeving De mooie panden aan de Stationsstraat, De Koninginnestraat en het Oranjeplein geven de gewenste kwaliteit weer van de nieuwe bebouwing t.p.v. de nieuwe projectlocatie, weliswaar vertaald naar huidige maatstaven.
Stationsstraat
Koninginnestraat / Oranjeplein
Markt
Oranjeplein
Hoek Poststraat / Kloosterraderstraat
Hoek Einderstraat
Zowel in de jaren ‘30-bebouwing rondom het centrum, als in de jaren ‘50-bebouwing aan de Markt, is een heldere en interessante gevelritmiek te ontwaren. Passend bij de inspiratiebeelden voor de ‘rand’ en het ‘paviljoen’, verderop in dit beeldkwaliteitsplan.
Hoogteaccenten (zoals bij de Markt en op de hoek van de Einderstraat) doorbreken de ritmiek in het straatbeeld. Ze worden efficiënt ingezet, bijvoorbeeld als trappenhuis of liftkop. Subtiele verschuivingen in de detaillering van ramen en deuren markeren entrees; een ordening zonder monumentale gebaren.
38
Hoogte-accenten in daklijn, gevelritmiek (horizontaal en verticaal)
Hoogte-accenten in daklijn, gevelritmiek (verticaal)
Accentuering entree, verschuivingen binnen detaillering
Hoogte-accenten in daklijn, gevelritmiek (horizontaal)
39
Planopbouw en verleden Appartementen De verhoogde kop met zadeldak aan de Kapellaan zal refereren aan het klooster dat vroeger langs de steilrand langs het centrum van Kerkrade stond, en positioneert het appartementenblok tussen de reeds aanwezige hogere bebouwing langs de laan. Het aansluitende volume wordt voorzien van een sobere - maar vriendelijke gevelritmiek, en functioneert daarmee als stedenbouwkundige wand langs het plein; de vertaling van het steilrand-concept. Vanaf grote terrassen op het zuiden en westen, en vanuit het appartement kijkt men weer het dal in.
Passage In de Noord-Oosthoek van het plein is het wenselijk om een verbinding te creëren met de Engerweg. De passage is overbouwd en duidelijk herkenbaar in de oksel van de doorgaande gevelwand rondom de openbare zone, echter niet gemonumentaliseerd.
Stadswoningen Geaccentueerde volumes markeren de hoeken en brengen variatie aan in de doorgaande wand van stadswoningen. Een overgangsstrook tussen het pad langs de tuin en de voorgevel van de stadswoningen waarborgt de privacy van deze woningen, geïnspireerd op het ‘Delfts stoepje’.
Kerkrade, begin 20e eeuw; robuuste, karakteristieke bebouwing langs de steilrand (achtergrond: de St. Lambertuskerk)
Urban Villa / Wonen in de tuin Alzijdig gebouw; omsloten door de tuin, het plein en de openbare weg. In architectuurvorm en materialisering zal dit paviljoen zich losmaken van de stadswoningen en het appartementenblok, welke als omkadering van de openbare tuin en het openbare plein functioneren.
Duurzaamheid (algemeen) Alle woongebouwen worden voorzien van zonnepanelen, welke weggewerkt dienen te worden in de platte sedumdaken of in de hellende dakvlakken. Warmtepompen worden zorgvuldig geïntegreerd in het ontwerp.
N Kerkrade begin jaren ‘60; met linksboven de Domaniale Mijn (Kerkrade-Oost) en in gestreepte arcering het huidige plangebied
40
Loodsen
et een lichte grid structuur Rand vs. Paviljoen met een lichte grid structuur
Uitgangspunten loodsen Uitgangspunten loodsen
ed, wordt de positie van deze structuren aangegeven. Bij Bij gebied, wordt de positie van deze structuren aangegeven. nrmen ze deze de sommige gebouwen ligt de aan de sommige gebouwen ligtstructuur de structuur aanbuitenzijde de buitenzijde peld van het bouwblok, bij anderen aan de binnenzijde. gestapeld Inspiratie ‘rand’: van het bouwblok, bij anderen aan de binnenzijde. nderd Het kan kan aan 1aan kant van het voorkomen, of of ijzonderd Het 1 kant van gebouw het gebouw voorkomen, oorvoor het het The Royal rondom het gehele gebouw. Derepeterende structuur hoeft niet aan Crescent in Bath (VK). Een opzet vanniet woningen. Aan die rondom het gehele gebouw. De structuur hoeft aan legd op de alle zijden gelijk te zijn. Er kan gezocht worden naar de ene kant als rand van de stedelijke bebouwing, aan de andere kant als k gelegd op de alle zijden gelijk te zijn. Er kan gezocht worden naar ctieve deel optimale zonligging, waardoor deInstructuur kan kan varieren rand van het aansluitende groengebied. dit een groene weide met collectieve deel optimale zonligging, waardoor de geval structuur varieren bomenrand. Bij0,5m. D’r Pool in Kerkrade wordt een urban villa als een paviljoen smtes aan om tussen en 2m. diepte. De structuur is licht, aan om tussen 0,5m. en 2m. diepte. De structuur is licht, geplaatst in heten groengebied dat het centrum van Kerkrade omsluit. De wen worden luchtig ijl.
bouwen worden luchtig enalleen ijl. in de opeenvolging van wooneenheden, maar repetitie zit hem niet n veranda’s • Entrees: Het Het betreft een gestapeld programma met een een tes en veranda’s Entrees: betreft een van gestapeld programma ook in •de plastiek en materialisering de gevels. Waar ditmet bij The Royal uctuur die gemeenschappelijke entree aan de openbare ruimte, structuur die gemeenschappelijke entreeisaan deD’r openbare ruimte, Crescent zeer streng is doorgevoerd, er bij Pool ruimte voor enige gebouw. verbijzonderd vormgegeven, als herkenbaar het gebouw.variatie die die het verbijzonderd wordt vormgegeven, als herkenbaar binnen thema.wordt onderdeel in deinarchitectuur. onderdeel de architectuur. • Buitenruimtes in Buitenruimtes zijn zijn n: • Buitenruimtesstructuur: in structuur: Buitenruimtes vormgegeven in een structuur die voor de gevel vormgegeven in een structuur die voor de gevel staat. Een Een structuur rondom de buitengevel, waarin ur grid: staat. structuur rondom de buitengevel, waarin uctuur grid: tuinkamers liggen, die een zicht verbinding vormen met met chtvoetige tuinkamers liggen, die een zicht verbinding vormen n lichtvoetige Inspiratie ‘paviljoen’: het park. is integraal het park. tuur is integraal w en en Funenpark in Amsterdam (onder) en Escherpark in Zürich (boven).
Alzijdige bouw nda’s en engebouwen in een afwijkende materialisering, die vrij staan in het groen. veranda’s eening tekening Waar de rand meer neigt naar een massieve gevel met gaten, kenmerkt het
1. 1. De loodsen zijn zijn lichtvoetig, lichtlicht en fijn. De loodsen lichtvoetig, en fijn. 2. 2. De loodsen zijn omringd door een structuur. De De De loodsen zijn omringd door een structuur. structuur is integraal onderdeel van van de architectuur structuur is integraal onderdeel de architectuur van van het gebouw. het gebouw. 3. 3. De gevels hebben een een herkenbaar gridgrid structuur en en De gevels hebben herkenbaar structuur zijn zijn licht, luchtig en ijlenvormgegeven. licht, luchtig ijl vormgegeven. 4. 4. De structuur is licht en benadrukt de verticaliteit van van De structuur is licht en benadrukt de verticaliteit het bouwblok. het bouwblok. 5. 5. Iedere woning heeftheeft een een tuinkamer. Iedere woning tuinkamer. 6. 6. Buitenruimtes zijn vormgegeven in deinstructuur Buitenruimtes zijn vormgegeven de structuur rondom en hebben een maximale diepte van van 2 meter. rondom en hebben een maximale diepte 2 meter. 7. 7. Entrees zijn zijn verbijzonderd en een herkenbaar Entrees verbijzonderd en een herkenbaar onderdeel in deinarchitectuur van van de gevel. onderdeel de architectuur de gevel.
Structuur aan buitenzijde Structuur deelsdeels aan buitenzijde Structuur aan buitenzijde Structuur aan buitenzijde van het van het en deels inpandig vangebouw het gebouw vangebouw het gebouw en deels inpandig
The Royal Crescent (Bath, VK)
paviljoen zich door een transparantere open-dicht-verhouding. Het gebouw gaat meer op in het groen, in tegenstelling tot het contrast dat de rand oproept.
2.2 2.2
2.3 2.3
Referentie paviljoen: Funenpark Amsterdam
3.4 3.4
3.5 3.5 De urban villa wordt omringd door de bestaande Kapellaan, het nieuwe plein en de nieuwe tuin. In het eerder geschetste toekomstscenario, waarbij de Hambos-kliniek mogelijk wordt vervangen door nieuwbouw, vormt het paviljoen samen met de nieuwbouw aan de overzijde van de Kapellaan een nieuwe stadsentree.
41
67
De rand | Delfts stoepje Het Delfts stoepje kan worden gezien als een zogenaamde ‘encroachment zone’; de overgangszone tussen privé en openbaar. De strook langs een gebouw waar bewoners plantenbakken neerzetten of bijvoorbeeld een bankje, waardoor een geleidelijke overgang van het openbare gebied naar de privé-woningen en -tuinen ontstaat. Het straatje van Vermeer is een mooi voorbeeld hiervan in de Nederlandse (bouw)traditie. Deze door bewoners gepersonaliseerde strook wordt bij D’r Pool meeontworpen in de vorm van een klein voortuintje met zitbank. De 1m brede strook is eigendom van de grondgebonden woning. Aan de ene kant om de geleidelijke overgang te stimuleren tussen de openbare centrale tuin en de woningen die hier direct aan gelegen zijn. Aan de andere kant om het betreden van andermans terrein tot een subtiele (maar bewuste) handeling te maken.
Fragment uit Het Straatje van Vermeer
Variatie aan referentiebeelden ‘encroachment zones’ in Nederland
42
De rand | Ensemble Kerkrade is een stad met contrasten, met voornamelijk baksteenarchitectuur. In het afzomen van de stadskern worden het appartementencomplex en de stadswoningen in baksteen vormgegeven. Het appartementenblok en de stadswoningen vormen samen nadrukkelijk een ensemble. Deze rand van de stad haakt daarmee qua materialiteit aan in de materialiteit van het centrum. Het paviljoen in de tuin maakt zich hiervan los. Het appartementencomplex is vormgegeven in een eenvoudige robuuste baksteenarchitectuur, het liefst zoveel mogelijk begroend. Dit als verwijzing naar de oude kloostermuren en fabrieksmuren. Een samenkomst van baksteen, staal en beton in een ton-sur-ton. De frivoliteit zit hem in de secundaire elementen; als hekwerken, in consistente kwaliteit geselecteerde buitenverlichting, en de bankjes waarop men in de onderdorpel kan zitten om te genieten van het plein en het park. De stadswoningen hebben diepe negges. In roodtinten sluiten ze aan bij de bebouwing van de Stationsstraat. De brede opzet maakt de plattegrond flexibel indeelbaar.
Impressie blik vanuit woonkamer appartementenblok richting Zuiden (tuin en stadswoningen)
Referentieproject Kolonel Millerstraat (MWHA): appartementen en stadswoningen vormen een ensemble, in ritmiek, belijning en materialiteit
43
De rand | Appartementenblok Plasticiteit + structuur:
Het volume vormt een massieve blok. De interne structuur drukt zich uit in de gevelritmiek; aanwezig, echter niet dwingend. Binnen de gevelritmiek is enige variatie binnen het thema mogelijk.
Koppen:
Zijde Kapellaan: verhoogde kop (refererend aan het voormalige klooster). Zijde ingang parkeergarage: kopgevel in zelfde hoogte als het langwerpige volume, onderscheidt zich subtiel in metselverband en begroeiing. Aansluiting stadswoningen: de stadswoningen sluiten direct aan op het volume van het appartementenblok (1 bouwlaag minder).
Gerichtheid:
Sterk georiënteerd op het plein. Het appartementenblok functioneert als wand (samen met de stadswoningen).
Entrees: Entrees zijn verbijzonderd en een herkenbaar onderdeel in de architectuur van de gevel. Dak:
Het appartementenblok wordt voorzien van licht hellende daken, welke de verhoogde kop en de kopgevel boven de ingang van de parkeergarage een herkenbaar silhouet geven, en daarmee een eigen karakter binnen de variërende architectuur in het centrum van Kerkrade. Goten worden vervaardigd in zink. De hemelwaterafvoeren zijn niet zichtbaar in het gevelbeeld. Installaties worden verdekt of inpandig opgesteld.
Buitenruimten:
Deze maken onderdeel uit van de architectuur en worden inpandig uitgevoerd. Er worden geen balkons uitwendig opgehangen aan de gevel.
Referentieproject Basisschool Brugge, Tom Thys: Robuuste baksteenarchitectuur, volumetrische hoogte-accenten, gevelritmiek, overbouwing, entree ondereel van volume en architectuur
44
De rand | Appartementenblok
Referentieproject Les Mouleurs (Sphinx-terrein Maastricht), MWHA: Robuuste baksteenarchitectuur, sterkte gevelritmiek, diepe negges, inpandige buitenruimten, entree duidelijk af te lezen (maar onderdeel van de architectuur)
Referentieproject Aarhus University (DK, Fisker & Möller): robuuste baksteen-architectuur, begroende gevel, verhoogde kop, hellende daken, sterk aangezette rand, hwa’s en installaties niet zichtbaar, karaktervolle kop
45
De rand | Appartementenblok Mogelijkheden tot het ontwerpen van een entree: verbijzonderd, maar onderdeel van de totale architectuur van het gebouw.
Referentie: Shift Architecture
Hoofdentree
Secundaire entree
Referentiebeelden van entrees van het project Drønningsgården in Kopenhagen (Fisker). Subtiele accenten in de detaillering maken een vanzelfsprekende ordening in compositie en functionaliteit.
Referentie: Korth Tielens
46
Referentie: Geurst en Schulze
Referentie: Caruso St. John
De rand | Stadswoningen Plasticiteit + structuur:
De woningen pakken zich samen in massieve blokken. De interne structuur drukt zich niet uit in het gevelbeeld. De gevel is vrij indeelbaar.
Koppen:
De koppen worden versterkt door een afwijkend volume t.o.v. de repeterende standaardwoning. De gevelwand wordt onderbroken door 1 grote dakkapel bij 1 van de middelste woningen.
Gerichtheid:
Sterk georiënteerd op het plein. De woningen functioneren in hun geheel als wand (samen met het appartementenblok).
Entrees: Entrees zijn verbijzonderd en een herkenbaar onderdeel in de architectuur van de gevel. Dak:
De stadswoningen worden deels voorzien van hellende daken (keramische dakpannen) en platte daken (voorzien van sedum). De platte daken komen o.a. voor waar de 3e bouwlaag plat wordt uitgevoerd als stedenbouwkundig accent, t.o.v. de zolderverdiepingen met zadeldak. Goten en hemelwaterafvoeren worden vervaardigd in zink. Installaties worden zo veel mogelijk verdekt of inpandig opgesteld.
Buitenruimten:
Voortuinen / encroachment zones (zie paragraaf ‘Delfts stoepje’) en achtertuinen. De achtertuin van de kopwoning aan de zijde van de Putgang wordt aan de straatzijde voorzien van een gemetselde tuinafscheiding, met pergola en begroening.
47
De rand | Stadswoningen
Referentie: aandacht voor verlichting, entree en de encroachment zone
Referentie: gemetselde tuinmuur / pergola
Referentieproject Klevarie, Polverpark, Maastricht, MWHA: diepe negges, luifel en verlichting bij entree, zinken goten en hemelwaterafvoeren, vrije gevelindeling
Referentieproject Kolonel Millerstraat Maastricht, MWHA: robuuste baksteenarchitectuur, hoek- en hoogteaccenten, geaccentueerde raamkaders, zorgvuldige vormgeving entree 48
Referentieproject Kolonel Millerstraat Maastricht, MWHA: buitenunit warmtepomp verwerkt in schoorsteen
kleurstelling De rand | Materialen
beton met toeslag
beton met toeslag
kozijnen RAL 1035 perlbeige of RAL 3004 Purpurrot
kozijnen RAL 6013 schilfgrun Aanwijzingen materialen: ton-sur-ton, roodachtige beton met toeslag harde baksteen, details mogen in glazuurstenen, zachte tinten, bij het groen accenten, kleurstelling aansluitende keramische dakpannen (donkere leikleur), betonnen elementen Kozijnen: wit, of tonsur-ton i.r.t. de overige gevelafwerkingen.
tegelpatroon
kozijnen RAL 1035 perlbeige of RAL 3004 Purpurrot Zachte tinten, ton-sur-ton RAL 3004 Purpurrot
kozijnen RAL 6013 schilfgrun
beton met toeslag tegelpatroon
beton met toeslag
kozijnen RAL 1035 perlbeige of RAL 3004 Purpurrot
voordeur RAL 1035 perlbeige kozijnen RAL 6013 schilfgrun
voordeur RAL 1035 perlbeige
kleurstelling kleurstelling
beton met toeslag dakpan met welf; alegra 655RAL VDS3004 Frode Baksteen in roodtinten, afwijkende gevelmaterialenleikleur ton-sur-ton engobe beton met toeslag Purpurrot
tegelpatroon
beton met toeslag 655 VDS Frode
dakpan met welf; alegra leikleur engobe
670 VDS olivine
dakpan met welf; alegra engobe beton met toeslag voordeur RAL 1035 perlbeigeleikleur
2
2053 Bergervliet
M
M02 materialen fase:
schaal:
f
VO
s
d
datum: 16 06 2020
tegelpatroon RAL 3004 Purpurrot
tegelpatroon
voordeur RAL 1035 perlbeige
RAL 3004 Purpurrot Keramische dakpannen in leikleur, details in glazuursteen dakpan met welf; alegra leikleur engobe
655 VDS Frode
voordeur RAL 1035 perlbeige Principe: Ton-sur-ton toepassing betonnen elementen en kozijnen in bakstenen gevel
Principe: dakpan met welf; alegra Afwerking in zachte tinten
leikleur engobe
670 VDS ol 2053 Bergervliet M02 materialen
49
Het paviljoen | Urban Villa Plasticiteit + structuur: Het paviljoen is meer lichtvoetig, licht en fijn dan de omliggende woningen en appartementen, het is meer een onderdeel van het park. Het paviljoen is een structuur. De structuur is integraal onderdeel van de architectuur van het gebouw. De gevel heeft een herkenbaar grid structuur en is licht, luchtig vormgegeven. Koppen:
De ruimere woning met dakterras op de bovenste etage is afleesbaar in de massa, door de setback aan de Zuidzijde. Het trappenhuis en de liftschacht vormen samen een hoogteaccent op het volume.
Gerichtheid:
Alzijdig gebouw. Zowel gericht op het plein en de tuin, als op de omliggende straten. Kent voor- en achterzijde.
Entrees: Entrees zijn verbijzonderd en een herkenbaar onderdeel in de architectuur van de gevel. Dak: Platte daken (voorzien van sedum). Voor de woning op de bovenste etage wordt het dak voorzien van een terrasafwerking. Goten en hemelwaterafvoeren zijn niet zichtbaar in het gevelbeeld. Installaties worden zo veel mogelijk verdekt of inpandig opgesteld. Buitenruimten:
Buitenruimtes zijn vormgegeven in de structuur rondom en hebben een maximale diepte van 2 meter.
Materiaal en detaillering: De materialisering wijkt af van de stadswoningen en het appartementenblok. Hout mag een rol spelen. Mede hierdoor zal het alzijdige woongebouw zich als een licht paviljoen in de groenzone gedragen. Het contrast maakt het verschil tussen de bovenstad en de groene benedenzone leesbaarder. De urban villa zal qua karakter onderdeel gaan uitmaken van deze benedenrand. De detaillering is eenvoudig in opzet, en volgt uit de logica van de structuur. Eenduidig en rustig kleurenpalet, enkel ton-sur-ton kleur- en materiaalgebruik.
Fragment van het paviljoen in het park
50
Het paviljoen | Urban Villa
itenruimtes in structuur Buitenruimtes en structuur Waar de rand meer neigt naar een massieve gevel met gaten, kenmerkt het paviljoen zich door een transparantere open-dicht-verhouding. Het gebouw gaat meer op in het groen, in plaats van het contrast dat de dichte stedelijke rand oproept t.o.v. het groen.
terrassen als onderdeel van het volume
doorlopende terrassen
Structuur aan buitenzijde Structuur deels aan buitenzijde van het gebouw van het gebouw en deels inpandig
ontsluiting via groen binnenhof
plint 60 cm direct aan het park
parkprofiel 1
Relatie buitenruimten woningen met park buitenruimte. De buitenruimten zijn onderdeel van het totaalvolume.
Zicht op het park
Structuur is integraal onderdeel van de architectuur
ogonale volumes met een heldere structuur
Tuinkamer als verlengde van de woning
Buitenruimtes in structuur rondom
Tuinkamer zijn georiënteerd op het park
71 Schaffhauserrheinweg, Basel (Jessen Vollen Weider Architektur)
Relatie buitenruimten woningen, met park buitenruimte. De buitenruimten zijn onderdeel van het totaalvolume.
51
Het paviljoen | Urban Villa
Zicht op het park
Zicht op het park
Structuur is integraal onderdeel van de architectuur Balkons als integraal onderdeel van het volume
Entrees kunnen uitkragen
es zijn vormgeven in een heldere lichte structuur Contrast tussen groen en structuur buitengevel Orthogonale volumes met een heldere structuur
70
52
De countour van de entree kan worden aangezet
Entrees zijn een verbijzondering van de gevel en gaan een relatie Overgang naar het park aan met het park
Overgang naar landschap, hoogtesprong, duidelijke begrenzing binnen en buiten
Overgang landschap en architectuur Buitenruimtes in structuur rondom
69
Boven: afwijkende vlakvulling. Beneden: onderbreking sokkel.
Entree herkenbaar, maar onderdeel van de structuur
53
Inrit Parkeergarage De inrit van de parkeergarage, aan de zijde van de Engerweg, wordt zorgvuldig ingepast en voorzien van een prettige groene border t.p.v. het talud dat het hoogteverschil overbrugt. Qua materialisering sluiten de inrit en de benodigde keerwanden aan bij de bebouwing; met name met het bovenliggende appartementenblok. Zie als referentie rechts de beelden van toegangen van parkeergarages bij de universiteit van Aarhus.
eden Appartementenblok
Parkeergarage en inrit (campus Aarhus University, DK)
151,40 + NAP 150,40 + NAP
voormalige funderingsplaat d'r Pool
Schematische doorsnede appartementenblok / inrit parkeergarage via bestaande hellingbaan (gestippeld: positie woning Stationsstraat)
54
Inrit Parkeergarage Lage, vaste planten bedekken de groene borders aan de zijkant van de inrit naar de parkeergarage. Samen met de te handhaven bomen zorgt dit voor een aangenaam beeld. De frisse kleuren van bloeiende planten passen goed bij de huidige bomen en hebben daarnaast meer karakter dan de onderbegroeiing die momenteel aanwezig is. Naast het appartementenblok is daarnaast ook ruimte voor enkele kleinere, bloeiende bomen.
Huidige beplanting langs inrit parkeergarage
Voorstel beplanting en kleine, bloeiende bomen
55
Niet gewenst beeld
architectuur. In dat worden bergingen op debestaand). bestaand). Kleinere schakelkastjes (kleur worden architectuur. In dat gevalgeval worden geengeen bergingen op de Kleinere schakelkastjes (kleur grijs)grijs) worden directe hoeken de plots geplaatst. de gevels of achter de rooilijn de bouwblokken directe hoeken van van de plots geplaatst. VoorVoor in deingevels of achter de rooilijn van van de bouwblokken grondgebonden woningen kunnen, mogelijk, geplaatst. grondgebonden woningen kunnen, waarwaar mogelijk, geplaatst. fietsenbergingen op het achterterrein gepositioneerd fietsenbergingen op het achterterrein gepositioneerd worden. worden.
Overige beeldbepalende details
Bergingen en installaties mogen niet in de voorgevel worden opgenomen, tenzij goed geïntegreerd in de architectuur. In dat geval worden geen bergingen op de directe hoeken van de gebouwen / plots geplaatst. Nutsvoorzieningen en trafo’s dienen zoveel mogelijk te worden ingepast in de bebouwing. Kleinere schakelkastjes worden in de gevels of achter de rooilijn van de bouwblokken geplaatst. Geen uitwendige balkons. Geen wirwar aan schuttingen, maar 1 type hekwerk met begroeiing. Geen betonnen perron-elementen (L-profielen) als terrein-elementen en/of keerwandjes.
Bergingen en installaties
Nutsruimtes
Hemelwaterafvoer
Bergingen en installaties mogen niet in de voorgevel worden opgenomen tenzij goed geïntegreerd in de architectuur. In dat geval worden geen bergingen op de directe hoeken van de plots geplaatst. Voor grondgebonden woningen kunnen, waar mogelijk, fietsenbergingen op het achterterrein gepositioneerd worden.
Nutsvoorzieningen en trafo’s dienen zoveel mogelijk te worden ingepast in de bebouwing (nieuwbouw of bestaand). Kleinere schakelkastjes (kleur grijs) worden in de gevels of achter de rooilijn van de bouwblokken geplaatst.
Hemelwaterafvoeren zijn niet uitwendig geplaatst. Wanneer zichtbaar in het gevelvlak zijn ze onderdeel van de architectuur en zorgvuldig geïntegreerd. Ook bij uitkragende delen of balkons wordt er zorgvuldig nagedacht over waterafvoer welke minimaal zichtbaar is.
Geen betonnen perron-elementen
Geen gesloten voorgevel
Geen wirwar aan schuttingen
gesloten voorgevel GeenGeen gesloten voorgevel
bergingen aanstraat de straat en voorgevel GeenGeen bergingen aan de en voorgevel
5454 56
Geen uitwendige balkons
Nutsvoorzieningen dienen te worden ingepast de bebouwing Geen uitwendige hwa’s Nutsvoorzieningen dienen te worden ingepast in deinbebouwing
57