Bijlage 5 - Participatieverslag Omgevingsvisie Kerkrade

Participatieverslag Omgevingsvisie Kerkrade De gemeente Kerkrade heeft ingezet op een intensief participatieproces bij het opstellen van de omgevingsvisie, hoe ziet de gemeente Kerkrade eruit in 2050? Het is van belang om inzicht te krijgen wat er speelt binnen de gemeenschap, welke uitdagingen, wensen, behoeften en ideeën hebben de inwoners en andere stakeholders binnen de gemeente? Daarnaast zit er veel lokale kennis bij inwoners, maatschappelijke partijen en bedrijven. Deze kennis draagt bij aan een beter toekomstbeeld voor Kerkrade. In dit participatieverslag wordt beschreven hoe participatie heeft plaatsgevonden en welke input is opgehaald. Bij het participatieproces wordt ingegaan op verschillende doelgroepen: -

Burgerparticipatie (inwoners, ondernemers en sleutelfiguren) De gemeenteraad Ketenpartners

De meest actuele informatie over het participatieproces is te vinden op: www.kerkrade.nl/omgevingsvisie

Inhoud 1 Enquête via Gemeentepeiler ................................................................................................................................ 4 2 Gebiedssafari’s en participatiebijeenkomsten ..................................................................................................... 9 2.1 Gebiedssafari Kerkrade-Noord – 22 april 2023 ........................................................................................... 10 2.2 Gebiedssafari Kerkrade-West - 10 juni 2023 ............................................................................................... 14 2.3 Gebiedssafari Kerkrade-Oost - 23 juni 2023 ................................................................................................ 18 2.4 Tentoonstelling verhaallijnen bij ’t Kirchroa van Mörje – 21 okt 2023 ....................................................... 22 2.5 Toelichting bij Beleef Kerkrade TV – 3 sept 2023 ........................................................................................ 25 2.6 Toelichting/interactieve sessie bij de Jongerenraad Kerkrade – 12 dec 2023 ............................................ 25 2.7 Strategische Principes omgevingsvisie bij ’t Kirchroa va Mörje – 12 okt 2024 ...........................................

26 2.8 Het Martin Buber & omgevingsvisie – werksessie met leerlingen 5 feb 2025 ............................................ 30 3 Gemeenteraad .................................................................................................................................................... 33 3.1 Thema-avond Omgevingswet en omgevingsvisie – 11 jan 2023 ................................................................. 33 3.2 Laatste raadswerkgroep Omgevingswet – 19 apr 2023 .............................................................................. 33 3.3 Bezoek bedrijventerreinen met raadsleden – 7 juli 2023 ........................................................................... 33 3.4 Thema-avond omgevingsvisie – 27 feb 2024 .............................................................................................. 33 3.5 Thema-avond omgevingsvisie – 19 nov 2024 .............................................................................................. 34 4 Ketenpartners ..................................................................................................................................................... 38 4.1 Toekomstduik Omgevingsvisie – 4 juli 2023 ................................................................................................

38 4.2 Stakeholdersbijeenkomst over de ruimtelijke principes – 12 dec 2024 ..................................................... 40 4.3 Concept ontwerp omgevingsvisie voorleggen aan ketenpartners (voor eerste informele reactie) ........... 45 4.4 Zienswijzenperiode 29 mei t/m 10 juli 2025 ............................................................................................... 45

Burgerparticipatie Inwoners, ondernemers en sleutelfiguren

1 Enquête via Gemeentepeiler Eind juni/begin juli van 2023 is er een enquête gemeente breed uitgezet. Elk huishouden (ongeveer 23.000) binnen de gemeente heeft een postkaart ontvangen met informatie over de omgevingsvisie, via een QR-code kon men een online enquête invullen. Inwoners die digitaal niet vaardig zijn werden telefonisch geholpen of konden een afspraak maken op het gemeentehuis. Het versturen van de postkaart ging samen met een campagne, er zijn posters opgehangen binnen de stad, verschillende social media posts geplaatst en zijn er straatinterviews gehouden. Uiteindelijk heeft dit geleid tot 1011 respondenten. Daarnaast was er ook een optie om actief betrokken te worden blijven bij het planproces van de omgevingsvisie, respondenten dit zich hiervoor hebben aangemeld zijn ook uitgenodigd voor een tentoonstelling bij ’t Kirchrao van Mörje. Deze groep vormt een ‘community’ voor het verdere verloop en kunnen ook worden benaderd voor andere projecten binnen de gemeente. Hieronder wordt ingegaan op de resultaten van de enquête. Naast onderstaande terugkoppeling is er ook een statistische analyse gemaakt en analyse per thema.

Figuur 1 Postkaart omgevingsvisie Kerkrade

Figuur 2 Resultaten enquête gemeentepeiler

Figuur 3 Kerkrade in 3 woorden

Figuur 4 Belangrijkste thema omgevingsvisie

Figuur 5 Wordclouds met wel en niet moet veranderen richting 2040

Input voor de omgevingsvisie De volgende conclusies kunnen getrokken worden op basis van deze resultaten: -

-

-

-

Een schone en veilige leefomgeving, groen in de buurt, en een goed voorzieningenaanbod worden als belangrijkst gezien. Een grote meerderheid vindt een schone en veilige omgeving het belangrijkst. Gemengde buurten wordt gezien als minst belangrijk. o Dit beeld is in vrijwel alle buurten hetzelfde. Wel zijn er wat nuanceverschillen tussen de buurten te herkennen, waarin sommige thema’s (zoals kimaatbestendigheid of fiets/OVbereikbaarheid) in bepaalde buurten belangrijker geacht worden. o Ook voor de verschillende leeftijdsgroepen is dit patroon terug te herkennen. Wel is te zien dat een duurzame stad en een bruisend centrum wat belangrijker geacht wordt door jongere respondenten, en cultuurhistorie weer belangrijker is voor de oudere respondenten. Als gekeken wordt naar hoe de respondenten Kerkrade zelf omschrijven, zijn zowel negatieve als positieve oordelen te zien: o Positief is dat veel mensen in Kerkrade zich thuis (“heem”) voelen, en het prettig vinden om er te wonen. Daarnaast waarderen ze het groen, de gezelligheid, en zien ze ook dat de stad vooruitstrevend is en potentie heeft. o Negatief zijn mensen over de vergrijzing en armoede in de stad, en ze halen vaak de verloedering van de omgeving aan. o Daarnaast associëren de inwoners Kerkrade met een muziekstad (WMC), Roda JC, carnaval en het mijnverleden.

Als gevraagd wordt wat mensen denken dat het meest veranderd is in 2040, worden vaak de bevolkingssamenstelling en fysieke dingen als het centrum, woningen, voorzieningen, maar ook het klimaat en groen genoemd. Als gevraagd wordt naar wat mensen hopen dat niet veranderd is in 2040, komen juist veel culturele dingen naar voren, zoals het WMC, carnaval, evenementen, dialect, en ook de gezelligheid en saamhorigheid.

Disclaimer De peiling is niet uitgevoerd volgens de correcte beginselen van wetenschappelijk/methodologisch onderzoek. Er is dus geen aandacht besteed aan een juiste steekproeftrekking. Met name de jongeren zijn ondervertegenwoordigd, en de respons per buurt is te klein. Er is dus ook geen sprake van representatieve en generaliseerbare uitkomsten. Dit was ook niet het doel van deze peiling. De peiling is uitgevoerd om de burger inspraak te laten hebben en een beeld te kunnen vormen van wat belangrijk geacht wordt. De resultaten moeten dus niet gegeneraliseerd worden voor heel Kerkrade, maar laten zien wat belangrijk geacht wordt door de mensen die deelgenomen hebben aan de Gemeentepeiler.

2 Gebiedssafari’s en participatiebijeenkomsten Wat? Met externen (frisdenkers/sleutelfiguren) op “safari” (ontdekken en observeren) op verschillende locaties in de gemeente Kerkrade. Tijdens deze gebiedssafari trekt een gemengd gezelschap (professionals en sleutelfiguren) de wijk in om straatgesprekken te voeren en mensen te laten reflecteren op hun eigen gebied/woonomgeving. De sleutelfiguren zijn de experts van hun eigen omgeving, zij bezitten de lokale kennis waar de gemeente gebruik van kan maken. Deze verschillende groepen van sleutelfiguren per stadsdeel zorgt ook voor vaste contactpersonen die gedurende het planproces betrokken blijven bij de omgevingsvisie. Waar? Op locaties met veel dynamiek, kans om mensen op straat kort te spreken, waar veel valt te zien/observeren, verdeeld over de stadsdelen Noord, Oost en West. Bijv. de weekmarkten, winkellocaties, sportvoorzieningen, speelplaatsen/parken, scholen, gemeenschapshuizen/wijkpunten, zorginstellingen en het centrum. Ook oog hebben voor de grote trekkers (“drinkplaatsen voor de omgeving”) waar ook veel bezoekers komen die niet in Kerkrade wonen. Wie? Enkele kernteamleden, wijkmanagers en medewerkers adviesbureaus zorgen voor de ondersteuning en organisatie. Voor ieder dagdeel wordt een apart groep frisdenkers/sleutelfiguren uitgenodigd. Iedere groep bestaat uit 5-15 personen.

De sleutelfiguren hebben verschillende rollen binnen de gemeenschap zoals: historicus, ondernemer, oud-politicus, winkelier, architect, journalist, wijkmanager, lid van verenigingen, inwoner, medewerker van scholen of woningcorporaties. Hoe? • • • • •

Vooraf een selectie maken welke personen wij uitnodigen om mee te doen met de safari. Infosessie (online) organiseren voor deelnemers, wat de bedoeling is van de safari. Op een centrale plek in een stadsdeel gaan de groepen (2-3?) uit elkaar en komen ook weer op dezelfde locatie terug. Gemeente zorgt voor een locatie (evt. met lunch/hapje) en vervoer (evt. inzet van beleefbusjes). Na afloop van alle safari’s ook een terugkoppeling geven aan de deelnemers wat is opgehaald, input is voor de Omgevingsvisie.

2.1 Gebiedssafari Kerkrade-Noord – 22 april 2023 Planning gebiedssafari Kerkrade-Noord – 22 april In kader van de gemeentelijke Omgevingsvisie wordt in de drie stadsdelen een gebiedssafari georganiseerd. Tijdens deze gebiedssafari trekt een gemengd gezelschap (professionals en sleutelfiguren) de wijk in om straatgesprekken te voeren en mensen te laten reflecteren op hun eigen gebied/woonomgeving. 09:00 – 10:00 Centraal verzamelpunt Bistro Socio, koffie en informatie over de dag 10:00 – 10:30 Weekmarkt Eygelshoven Aanwezigen gaan ‘straatgesprekken’ aan op de weekmarkt 10:30 – 12:30 Wandelroute Opsplitsen in twee groepen. Elke groep loopt een aparte route (zie afbeelding volgende pagina) en voert een aantal opdrachten uit tijdens het wandelen: • Observeren: wie komt hier voorbij? Hoeveel? Hoe vaak? • Het lokale ecosysteem: wie gebruikt wat, kansen en bedreigingen? • Fotografeer een kadaver: een plek die echt aangepakt dient te worden • Spot een exoot: iets/iemand unieks of iets wat er eerder nog niet was Blauwe Route: 1. Kernwinkelgebied Eygelshoven 2. Bedrijventerrein Julia 3. Parkeerplaats Hermansstraat 4. Laethof Oranje Route: 1. Kernwinkelgebied Eygelshoven 2. LHC, tennisvereniging & speeltuin De Molen 3. Laurapark 4. Historisch lint Laurastraat 12:30 – 13:30 Lunch Bistro Socio, gezamenlijke lunch en toelichting over het middagprogramma.

13:30 – 16:00 Op pad met de Beleef Kerkrade busjes Wederom opsplitsen in twee groepen. Een busje verkent de oostflank van Kerkrade-Noord het andere busje verkent de westflank van Kerkrade-Noord. Afhankelijk van het aantal deelnemers kan dit ook met één grote groep. Stopplaatsen Oostflank: 1. Carisborg & Tiny houses 2. Haanrade 3. Berenbos Stopplaatsen Westflank: 1. Brasserie Nieuw Ehrenstein 2. Anstelvallei

Figuur 6 Wandelroute gebiedssafari Kerkrade-Noord

IMPRESSIEVERSLAG GEBIEDSSAFARI KERKRADE-NOORD 22 APRIL 2023, KERKRADE-NOORD - Onder begeleiding van het projectteam Omgevingsvisie Kerkrade (Gemeente Kerkrade - Pantopicon - PosadMaxwan) ging een betrokken groep lokale inwoners op safari door de wijk. Team Zebra, Team Luipaard en Team Tijger gingen samen op zoek naar knappe kansen voor de ruimtelijke inrichting van Kerkrade Noord in de toekomst. Net als bij een echte safari, spotten ze elk hun ‘Grote Vijf’ van belangrijke drinkplaatsen, verzamelplekken in de wijk, of plekken die het bewaren waard zijn, die rijk zijn aan bepaalde waarden, maar ook plaatsen die op sterven na dood zijn, die best helemaal anders ingericht zouden worden. De safari leverde een rijke oogst aan nieuwe inzichten en ideeën op, waarvan we graag een eerste indruk met u delen. Zo zagen de teams belangrijke verzamelpunten in de wijk zoals het Socioplein, de parkeerplaats achter het spoor, het zorgcentrum de Laethof. Als plekken die het bewaren waard zijn kwamen onder andere naar voren Villa Pierre, de omgeving van de Oude Kerk, heel wat bijzondere hoeves, monumenten, de oude villa’s van de Veldhofstraat, maar ook waardevolle voorzieningen als de fysio, de ruilwinkel of Bakkerij Wido Thuis, ja zelf parkeervoorziening etc.

Naast al dit moois, betreurden de teams de leegstand in het algemeen en verloedering op plekken als het oude tankstation (Zilvertand), verlaten en gesloten speeltuinen, de verstening van heel wat voortuintjes, verrommelde parkeergelegenheden en achterliggende terreinen. Her en der zag men dan ook prachtkansen in nieuwe speel-

en ontmoetingstuinen voor jong en oud, eventueel in combinatie met cultuurhistorisch erfgoed. Denk bijvoorbeeld ook aan het openstellen van tuinen als die van Villa Pierre. Parkeerterreinen zoals die achter het spoor in de Putstraat zouden van zonnepanelen en meer groen kunnen worden voorzien. Een opfrissing van de tunnel en een bomenlaan zouden ook de verbinding tussen centrum en wandel/fietsroutes kunnen vergroenen. Voor langdurig leegstaande winkelpanden zag men dan weer mogelijkheden in eventueel een tijdelijke/gedeelde invulling of ateliers/werkplekken voor creatieven. Overlast op straten zoals de Wolfsweg door druk verkeer, drugtrafiek, de slechte staat van voetpaden, etc. - vraagt om herinrichting, terwijl plekken als Op de Roskamp aandacht verdienen om ze toegankelijker te maken voor ouderen en mindervaliden. Willen we in de toekomst aantrekkelijk zijn voor jongeren en jonge gezinnen, zijn volgens de teams voorzieningen als goede scholen, sport- en muziekverenigingen en scouts uiterst belangrijk. Ook mogen speeltuinen en ontmoetingsplekken zoals bijvoorbeeld een skatepark of vrij sportveld, opnieuw meer aandacht krijgen en mag er op plekken meer variëteit zijn in de typologie van het woningaanbod, qua prijs en financieringsformules. De communicatie van de voordelen die we te bieden hebben, mogen we in Kerkrade-Noord ook wat beter in de verf zetten.

De omliggende natuur, nabijheid en kleinschaligheid kunnen ook mensen uit het Noorden van Nederland aantrekken. Een beter begrip van hun wensen en behoeften kan helpen om Kerkrade aantrekkelijker te positioneren voor deze groep. Dit geldt

ook voor buitenlandse inwijkelingen uit omringende landen maar ook verderop die met mondjesmaat hun weg naar Kerkrade vinden. Prijzen op de huizenmarkt spelen een rol in hun keuze voor Kerkrade, maar dit is zeker niet altijd het enige doorslaggevende argument. De teams gaven aan dat Kerkrade-Noord nog steeds kan rekenen op een rijk verenigingsleven dankzij heel wat vrijwilligers, maar toch maken ze zich ook zorgen. Het wordt steeds moeilijker om functies ingevuld te krijgen en nieuwe mensen te vinden. Onduidelijkheid en teveel regels werken ontmoedigend voor wie initiatief wil nemen. Ook is het tijdsbestedingspatroon van zowel jongeren, werkende mensen als ouderen de afgelopen decennia sterk veranderd wat ook tot nadenken en herdenken stemt, voor bestaande en nieuwe initiatieven. De manier waarop we ruimte inrichten is sterk bepalend voor hoe het leven zich er ontvouwt. Het kan plekken en mensen verbinden, het kan afschermen, het kan uitnodigen tot bepaalde activiteiten, functies combineren en heel wat meer. Als het op (het herstellen van) verbindingen aankomt, zagen de teams heel wat mogelijkheden naar de toekomst toe. We zouden jong en oud kunnen verbinden door bij- voorbeeld op plekken als de Laethof ook kinderopvang te organiseren. We kunnen consumeren en creëren beter met elkaar verbinden door bijvoorbeeld een horecazaak en repaircafé te combineren.

Sleutelfiguren in wijken vormen steeds een link tussen individu en gemeenschap. Voor hen een herkenbaar punt/moment in de buurt voorzien zou ook nieuwkomers beter kennis kunnen laten maken met hun buurt en buren. Daarnaast merkte men op dat heel wat grote steden momenteel ernaar streven om een 15min stad te worden. Kerkrade was dit vroeger van nature. Als we beter functies combineren en spreiden, ligt dit opnieuw binnen handbereik. Wanneer de safariteams aan het eind van hun tocht een trofee mochten uitrijken voor kansrijke toplocaties in Kerkrade-Noord, vielen alvast plekken in de prijzen als Boerderij Boermans en de Putstraat omwille van hun potentieel tot het origineel combineren van functies, de Sint Jansstraat waar het hemels wonen is, de omgeving van Villa Pierre en het oude kerkjes waar schoonheid en verwondering nog meer centraal zouden kunnen staan. Kortom, Kerkrade-Noord heeft veel om trots op te zijn, maar ook heel wat kansen om nog grootser te worden in het koesteren van kleinschaligheid en verbinding! Team Zebra, Team Luipaard, Team Tijger: jullie waren geweldig! Het projectteam kijkt alvast uit naar de volgende safari. We houden jullie op de hoogte!

2.2 Gebiedssafari Kerkrade-West - 10 juni 2023 Programma gebiedssafari Kerkrade-West – 10 juni In kader van de gemeentelijke Omgevingsvisie wordt in de drie stadsdelen een gebiedssafari georganiseerd. Tijdens deze gebiedssafari trekt een gemengd gezelschap (professionals en sleutelfiguren) de wijk in om straatgesprekken te voeren en mensen te laten reflecteren op hun eigen gebied/woonomgeving. Hieronder volgt het programma voor de gebiedssafari in Kerkrade-West. Ambtenaren en adviseurs zullen deze dag begeleiden. 09:00 – 10:00 Inloop en toelichting ‘t Westhoes, koffie/thee en toelichting over het programma. 10:00 – 12:30 Wandelroutes Opsplitsen in drie groepen. Elke groep loopt een aparte route en voert een aantal opdrachten uit tijdens het wandelen. We gaan samen op zoek naar DE GROTE VIJF: • • • • •

Wat zijn belangrijke verzamelplekken? De ‘drinkplekken’? Welke plekken dienen aangepakt te worden? Wat moet anders? Welke plekken moeten we bewaren/koesteren? Wat zijn de ‘exoten’? Waar zijn bepaalde plekken rijk aan? Hoe zit het lokale ‘ecosysteem’ in elkaar? Welke plekken zijn uitgestorven? Waar bevinden zich deze ‘kadavers’?

De drie wandelroutes: 1. Zwarte route richting de Gracht 2. Blauwe route richting Terwinselen 3. Oranje route richting Kaalheide Op de volgende pagina zijn de wandelroutes weergegeven op een kaart. Tijdens de wandelroute kan men ook straatgesprekken aangaan met inwoners. 12:30 – 13:30 Lunch en afsluiting ‘t Westhoes, gezamenlijke lunch en terugkoppeling over de verschillende wandelroutes.

Figuur 7 Wandelroutes gebiedssafari Kerkrade-West

IMPRESSIEVERSLAG GEBIEDSSAFARI KERKRADE-WEST 10 JUNI 2023, KERKRADE-WEST - Samen met het projectteam Omgevingsvisie Kerkrade (Gemeente Kerkrade Pantopicon - PosadMaxwan) trok een groep lokale inwoners op safari door de wijk. Team Zebra, Team Luipaard en Team Tijger gingen samen op zoek naar knappe kansen voor de ruimtelijke inrichting van Kerkrade West in de toekomst. Net als bij een echte safari, brachten ze elk hun ‘Grote Vijf’ in kaart: belangrijke verzamelplekken in de wijk, of plekken die het bewaren waard zijn, maar ook plaatsen die op sterven na dood zijn, die best helemaal anders ingericht zouden worden. De safari leverde heel wat nieuwe inzichten en ideeën op, waarvan we graag een eerste impressie met u delen. Zo zagen de teams belangrijke verzamelpunten in de wijk zoals het Carboonplein en het Westhoes, maar net zo goed de toegang tot het groengebied. Ook basisschool De Schakel werd gezien als een plek van lokale dynamiek, net als de buurtkamer. In Villa Krichelberg ziet men een belangrijke plek als herinnering aan het Romeinse verleden, maar bewondering ging even goed uit naar de her en der mooi in ere herstelde gevels bijvoorbeeld op de Akerstraat. De safariteams apprecieerden ook het groene/wandelpad richting GaiaZoo, de kerk op Kaalheide en karakteristieke bebouwing eromheen, koesterplekjes als de botanische tuin, een nabije bakkerij of ijssalon.

Over het algemeen is er best veel groen in en om de woonwijken. Het is er reeds aangenaam wonen op zich maar er schuilt nog meer potentieel in de kwaliteit en diversiteit van aanplanting.

Naast al dit moois, betreurden de teams het verdwijnen van de talrijke café’s als ontmoetingsplek. Men beseft dat tijden en uitgaanspatronen veranderd zijn, maar toch wil men de zoektocht naar nieuwe vormen van samenkomst en vertier niet opgeven. De wijdverbreide verstening en overvloedige parkeerterreinen zijn bij velen een doorn in het oog, net als de opstapeling van vuilnis/zwerfvuil, de leegstand en de talrijke verloederde of braakliggende terreinen (cf. Heihof, Sportstraat), alsook drugspanden. Daar waar nog niet zo lang geleden pleinen (bijv. nabij kerken) fonteintjes en drukbezochte terrassen kenden, is het nu vooral stenen woestijn met parkeerplek. Voorzieningen voor fietsers en wandelaars verdienen aandacht, alsook mag er qua speelen ontspanningsvoorzieningen wel wat meer diversiteit en kwaliteit (alsook betere spreiding) zijn. Elders zag men mooie kansen in bijvoorbeeld een andere invulling van het oude Roda Terrein (Kaalheide bruist), het voormalige sportcentrum aan het Willem Sophiaplein (bijv. een jeugdhuis), sportterreinen en -clubs die nog amper volk trekken maar maatschappelijk waardevolle ruimte innemen (waarom geen buitenzwembad/zwemvijver nieuwe stijl?), atelierwoningen voor kunstenaars, ambachtslui en ontwerpers in het centrum, winkelruimtes die afhankelijk van periode van het jaar/week of dag van invulling veranderen of functies delen (bijv.

warme bakker, slager en krantenwinkel in één) en zo kosten draaglijker kunnen maken. Ook Park Heilust zou functioneler ingevuld kunnen worden door beter in te spelen op behoeften van gebruikers (bijv. bbq plekken of andere vormen van horeca). Ook plekken als de Strijtha-

genweg en het tankstation vragen om herinrichting. Ook werd opgemerkt dat je met behulp van bijvoorbeeld dynamische digitale signalisatie en verlichting, heel wat plekken ook gemakkelijker toegankelijk kan maken of tijdelijk anders zou kunnen programmeren. Denk bijvoorbeeld aan digitale displays aan bushaltes, zodat het OV-gebruik voor laaggeletterden eenvoudiger wordt. Willen we in de toekomst aantrekkelijk zijn voor mensen die meer spenderen in Kerkrade, dan moet ons woning- en winkelaanbod diverser en hoogwaardiger zijn. In plaatsen van traditionele flats en woningen te vervangen door een nieuwe versie van hetzelfde, kopiëren we wellicht de problemen van de oude wijken mee. Waar zouden we kunnen experimenteren met gemeenschapswoningen, meergeneratie hofjes, andere vormen van co-housing. Het gevoel is dat er meer diversiteit qua type woningen (en financiering ervan) mogelijk en nodig is. Heel wat faciliteiten leunen op vrijwilligers. Vaak kampen ze met tekorten aan mensen, waardoor bijv. speeltuinen dicht blijven. Ook stelt men vast dat de verplaatsing (centralisatie) van een aantal buurtvoorzieningen/wijk- en gemeenschapswerking ervoor heeft gezorgd dat voor velen hun ontmoetingsplek nu te veraf is komen te liggen, waardoor ze minder aanspraak en binding met de wijk hebben.

De manier waarop we onze ruimte organiseren is sterk bepalend voor hoe het leven er zich zal ontplooien. Het kan plekken en mensen verbinden, hen afschermen, het kan uitnodigen tot bepaalde activiteiten, functies combineren en heel wat meer. Als het op (het herstellen van) verbindingen aankomt, zagen we heel wat mogelijkheden om naar de toekomst toe sterk te ontharden/ontstenen en (opnieuw) vergroenen van voortuinen en parkeerterreinen. Het groen in de publieke ruimte mag ook wat diverser, zodanig dat het er in elk seizoen mooi uitziet en minder onderhoud vergt (bijv. meer wilde bloemen). Zo viel tijdens het wandelen op een warme lentedag ook het verkoelend effect van grote oude bomen in de wijk erg op. Ze zijn op andere momenten vaak ondergewaardeerd, zelfs bedreigd. Andere verbindingen die het uitbouwen/heropwaarderen waard zijn, zijn verbindingen tussen kern en buitengebied, tussen generaties (ze worden te vaak fysiek gescheiden). De vraag rijst ook of de roep om meer woningen voor ouderen wel toekomstbestendig is, niet meer scheidt dan verbindt? Ook ziet men een kip-ei probleem in het versterken van verbindingen tussen gemeenschappen, tussen culturen: weinig bestaand contact zorgt voor weinig kennis van mekaars gewoonten, behoeftes en interesses en wat men over verschillen heen met elkaar deelt, wat op zijn beurt weer tot minder contact leidt.

Plekken en activiteiten om beter te verbinden zijn nodig en gewenst. Het zou de dynamiek en cohesie in heel wat wijken kunnen verbeteren. Wanneer de safariteams aan het eind van hun tocht een trofee mochten uitreiken voor kansrijke toplocaties in Kerkrade-West, vielen alvast plekken in de prijzen als de nieuwe speeltuin aan De Schakel en de manier waarop het Wauwelpad (en spoorlijn) rust en recreatie, stad en buiten- gebied verbinden, maar ook het Westhoes en omliggend park. Kerkrade-West heeft op diverse vlakken al een hele transformatie doorgemaakt, ook ruimtelijk gezien (o.a. park, opwaardering woningen, nieuwbouw, etc.). Er is veel om trots op te zijn, maar ook heel wat kansen om in de toekomst nog meer te bieden te hebben aan inwoners en bezoekers, om zich met meer eigenheid nog beter te onderscheiden van andere centra in Kerkrade. Team Zebra, Team Luipaard, Team Tijger: jullie waren geweldig! Dank nogmaals voor jullie inspanning en leerrijke bijdragen.

2.3 Gebiedssafari Kerkrade-Oost - 23 juni 2023 Programma gebiedssafari Kerkrade-Oost – 23 juni In kader van de gemeentelijke Omgevingsvisie wordt in de drie stadsdelen een gebiedssafari georganiseerd. Tijdens deze gebiedssafari trekt een gemengd gezelschap (professionals en sleutelfiguren) de wijk in om straatgesprekken te voeren en mensen te laten reflecteren op hun eigen gebied/woonomgeving. Hieronder volgt het programma voor de gebiedssafari in Kerkrade-Oost. Ambtenaren en adviseurs zullen deze dag begeleiden. 09:00 – 10:00 Inloop en toelichting Het Raadhuis (Markt 1, 6461 EB Kerkrade), wij zullen u ontvangen bij de ingang van het Raadhuis, koffie/thee en toelichting over het programma. 10:00 – 12:30 Wandelroutes Opsplitsen in drie groepen. Elke groep loopt een aparte route en voert een aantal opdrachten uit tijdens het wandelen. We gaan samen op zoek naar DE GROTE VIJF: • • • • •

Wat zijn belangrijke verzamelplekken? De ‘drinkplekken’? Welke plekken dienen aangepakt te worden? Wat moet anders? Welke plekken moeten we bewaren/koesteren? Wat zijn de ‘exoten’? Waar zijn bepaalde plekken rijk aan? Hoe zit het lokale ‘ecosysteem’ in elkaar? Welke plekken zijn uitgestorven? Waar bevinden zich deze ‘kadavers’?

De drie wandelroutes (de routes zijn indicatief en hoeven niet letterlijk gevolgd te worden): 1. Zwarte route Mucherveld, Nulland en Bleijerheide 2. Blauwe route Centrum en Holz 3. Oranje route Rolduckerveld, St. Pieterstraat en Erensteinerveld Op de volgende pagina zijn de wandelroutes weergegeven op een kaart. Tijdens de wandelroute kan men ook straatgesprekken aangaan met inwoners. 12:30 – 13:30 Lunch en afsluiting Het Raadhuis, gezamenlijke lunch en terugkoppeling over de verschillende wandelroutes.

Figuur 8 Wandelroutes gebiedssafari Kerkrade-Oost

IMPRESSIEVERSLAG GEBIEDSSAFARI KERKRADE-OOST 23 JUNI 2023, KERKRADE-OOST - Onder begeleiding van het projectteam Omgevingsvisie Kerkrade (Gemeente Kerkrade - Pantopicon - PosadMaxwan) trok een groep bewoners op safari door Kerkrade-Oost. Team Zebra, Team Luipaard en Team Tijger gingen samen op zoek naar mooie kansen voor de ruimtelijke inrichting van Kerkrade-Oost in de toekomst. Net als bij een echte safari, spotten ze elk hun ‘Grote Vijf’: belangrijke verzamelplekken in de wijk, plekken die het bewaren waard zijn, plaatsen rijk aan bepaalde waarden, maar ook plaatsen die op sterven na dood zijn, die best helemaal anders ingericht zouden worden. De safari leverde heel wat waardevolle nieuwe inzichten en ideeën op, waarvan we graag een eerste indruk met u delen.

velen betreft niet thuis in een centrum of woongebied. De talrijke achterliggende terreinen vol garageboxen trekken op veel plekken bovendien problemen aan (o.a. drugs, heling). De Niersprinkstraat is in dit opzicht een zorgenkind. Ook vallen er in de wijk - naast een gebrek aan veilige fietsinfrastructuur - steeds vaker gaten in de ov-dienstverlening. Sommige plekken zien na 19u ‘s avonds geen bus meer en in het centrum liggen trein- en busstation onlogisch ver uit elkaar. Dit ontmoedigt mensen om het OV te gebruiken. Daarnaast kunnen de entrees richting het centrum en de historische linten versterkt worden, concrete voorbeelden hiervan zijn de route van Nulland naar Kerkrade-Centrum maar ook het beginpunt van de Bleijerheiderstraat.

Zo zagen de teams belangrijke verzamelpunten in de wijk zoals de wekelijkse markt, de HUB, het Stadspark, het Maria Gorettiplein, de VIE. Als plekken die het bewaren waard zijn kwamen onder andere naar voren historisch waardevolle plekken als de schacht Nulland, de mooie woonomgeving van Holz, maar ook de talrijke kleinere verwijzingen naar het verleden en de identiteit van de wijk, bijv. beelden (die wel een woordje uitleg behoeven), kruizen & kapelletjes, etc. Her en der zijn er mooie vista’s, zichtlijnen die centrum en buitengebied verbinden, die aandacht en (her)waardering/ herstelling verdienen.

Men zag kansen in het herbestemmen van leegstaande gebouwen zoals het voormalige gezondheidscentrum in Chevremont, het Bristolpand of een mogelijkheid tot het inbreiden van hofjes met woningen eromheen (cf. Ursulinenpark). Het gebouw van de voormalige sociale dienst, vlakbij de markt is reeds geruime tijd een doorn in het oog van iedereen. Indien afbraak niet haalbaar is, misschien een paar verdiepingen eraf toppen, gevel vergroenen en daktuinen erop? Hoe beter grip krijgen op langdurige rotte plekken in de gemeente blijft een prangende vraag. Op tal van plekken zag men ‘niemandsland’, publieke ruimte zonder functie, maar al te vaak in asfalt gegoten of bedekt met een laagje laagwaardig groen, ook wel ‘groene woestijn’ genoemd.

Naast al dit moois, betreurden de teams ook in deze wijk de problematische verstening en leegstand/kamerverhuur die de wijk op meerdere plaatsen een troosteloze aanblik geven. Ook activiteiten als autoverkoop horen wat

Mooie panden langs en nabij de historische linten ver-

dienen voor velen extra aandacht en her en der ook een opknapbeurt of een kwaliteitsvolle, verfrissende nieuwe invulling. Een diverser palet aan woon-werk-winkelcombinaties kan wellicht voor heropleving zorgen. Daarnaast wezen bewoners erop dat plekken zoals Rolduckerveld die nu en de komende jaren een ware metamorfose ondergaan, ook aandacht verdienen in hun overgangsfase, desnoods door tijdelijke voorzieningen of activiteiten die mensen voorbereiden op/betrekken bij de nieuwe realiteit die eraan staat te komen. Ondanks de nieuwe vooruitzichten maken sommigen zich wel zorgen dat fouten uit het verleden gekopieerd worden: te veel huurwoningen, te weinig diversiteit van woningen, te weinig voorzieningen, te lage kwaliteit publieke ruimte, etc. Willen we in de toekomst aantrekkelijk zijn voor jongeren - die Kerkrade hard nodig heeft - dan hebben zij ook een plek nodig in de wijk en moeten ze zich veilig - liefst te voet of per fiets - doorheen Kerkrade en de regio kunnen verplaatsen. Misschien moeten we in dat opzicht de ruimtelijke inbedding en invulling van scholen wel anders plannen naar de toekomst toe. Maar denk ook aan voorzieningen als bijvoorbeeld een jeugdhuis met repetitielokalen voor aanstormend muzikaal talent, een plek om huiswerk te kunnen maken (desnoods met begeleiding), een plek om zonder storen een feestje/optreden te kunnen houden.

Ook als we expat-gezinnen actief in de Medtech sector (waar Kerkrade zich sterk voor maakt) en jonge professionals uit bijvoorbeeld Aken willen verwelkomen, zal er behoefte zijn aan meertalig/engelstalig onderwijs, andere types woningen, kinderopvang, een kwalitatiever winkelaanbod, etc. De manier waarop we ruimte inrichten is bepalend voor hoe een gemeenschap zich er kan ontplooien. Ruimte kan plekken en mensen verbinden, maar ook afschermen, ze kan uitnodigen tot bepaalde activiteiten, toelaten om functies te combineren en heel wat meer. Als het op (het herstellen van) verbindingen aankomt, zagen de teams tal van mogelijkheden naar de toekomst toe in het doorbreken van de eenheidsworsten qua woongebieden zodat een diversere mix van publiek ontstaat in plaats van concentraties. Verbindingen tussen wijkkernen en buitengebied, tussen groen en bebouwing staat eveneens hoog op het verlanglijstje. Werkende bewoners hunkeren daarnaast naar meer aandacht voor activiteiten en voorzieningen die na werktijd toegankelijk zijn. Hoewel een verdere digitalisering wenselijk en onvermijdelijk is, merkt men ook op dat voor heel wat inwoners de digitale weg nog moeizaam verloopt. Een fysiek wijkcontactpunt - desnoods in samenwerking met wijkwerking - of een contactmoment waarop men aan één (mobiel) ‘loket’ voor vragen en/of hulp terecht kan staat ook in deze wijk op het wensenlijstje.

Dit zou eventueel te combineren vallen met een dienst waarbij bewoners diensten met elkaar kunnen uitwisselen, elkaar een handje toesteken. Het zou ook een manier kunnen zijn om niet-werkende bewoners stapsgewijs te (re)activeren en meer bij het sociale weefsel te betrekken. Wanneer de safariteams aan het eind van hun tocht een trofee mochten uitreiken voor kansrijke toplocaties in Kerkrade-Oost, vielen alvast plekken in de prijzen als het Stadspark en de HUB als dynamische plekken, Holz als een hemelse woonbuurt, het Ursulinenhof als een voorbeeld voor elders, maar ziet men ook mogelijkheden tot nieuwe combinaties langs de Caspar Sprokelstraat Kortom, Kerkrade-Oost kent heel wat mooie plekken, maar ook diverse kansen om nog aantrekkelijker te worden voor bestaande en nieuwe bewoners. Team Zebra, Team Luipaard, Team Tijger: jullie waren geweldig!

2.4 Tentoonstelling verhaallijnen bij ’t Kirchroa van Mörje – 21 okt 2023 Op zaterdag 21 oktober organiseerde de gemeente Kerkrade in de HuB het festival ’t Kirchrao va Mörje, een evenement gericht op een duurzame gemeente, waarbij vooruitkijken centraal stond. Op dit festival was een fair georganiseerd met verschillende stands over een toekomstig en duurzaam Kerkrade. Het projectteam omgevingsvisie presenteerde de vier verhaallijnen aan de hand van een tentoonstelling: de meergeneratiestad, de leefbare stad, de werkende stad en de klimaatbestendige stad. Alle deelnemers van de gebiedssafari’s, de ketenpartners en de actieve deelnemers vanuit de enquête hebben een persoonlijke uitnodiging ontvangen voor de tentoonstelling (ongeveer 500 uitnodigingen verstuurd). Gedurende dag zijn ongeveer 75 inwoners van Kerkrade gesproken over de toekomst van de stad. Hieronder volgen de belangrijkste resultaten die als input voor de omgevingsvisie dienen. Wat als Kerkrade ...? Het projectteam omgevingsvisie heeft voor deze dag een tentoonstelling samengesteld van de vier verhaallijnen voor Kerkrade. Iedere verhaallijn zet een ander thema centraal en leidt tot een aantal ruimtelijke principes die we graag in de omgevingsvisie verwezenlijkt zouden willen zien: •

De meergeneratiestad, wat als Kerkrade de meest kindvriendelijke stad van Nederland zou zijn?

•

De leefbare stad, wat als Kerkrade haar inwoners het meeste levensgeluk geeft?

•

De werkende stad, wat als Kerkrade inzet op haar blijf klimaat?

•

De klimaatbestendige stad, wat als de wilde natuur in de voortuin te vinden is?

De bezoekers van de fair zijn geïnformeerd over de vier verhaallijnen en met hen is het gesprek aangegaan over de wenselijkheid van de verhaallijnen zelf, de ruimtelijke principes daarbinnen en hoe we een stap kunnen maken van vier verhalen naar één visie. Prioriteren Bij het uitwerken van de verhaallijnen naar één visie zullen we ruimtelijke ingrepen moeten gaan prioriteren. Niet alles zal altijd samen een plek kunnen krijgen. Begrijpen de bezoekers de verhaallijnen of missen zij thema’s? Welke principes of bouwstenen geven de bezoekers zelf prioriteit boven de andere? De gesprekken op de dag waren heel divers. Bijna iedereen was bewoner van de gemeente.

Figuur 9 Participatiefoto 't Kirchroa va Mörje

Soms spraken we over grote lijnen, soms over problemen

Een andere verhaallijn waar veel interesse naar uitging

dichtbij huis. Enkele elementen uit de gesprekken:

was de klimaatbestendige stad. Veel bezoekers benoemden de natuur en het omliggende landschap als een grote

De meergeneratiestad was een verhaallijn die sterk werd herkend. Gesprekken gingen in dat kader snel over verkeersveiligheid, waarbij de Drievogelstraat en de

kwaliteit van Kerkrade. Het werd veelvuldig benut voor kleinere en grotere wandelingen. Een bezoeker had wilde herten gezien in

toegang tot de buitenring vanuit Eygelshoven als plekken

het Hambos en een andere noemde de Dutch Mountain

voor aandacht naar voren kwamen. Op beide locaties

Trail de mooiste lange afstandswandeling van Nederland

vormt snelheid en drukte een probleem voor de

en er werd gesproken over het belang van andere langere

leefbaarheid en veilig oversteken.

recreatieve routes richting Duitsland.

Ook het belang voor een kindvriendelijke omgeving

Maar vaker gingen de gesprekken rondom deze

werd gezien. Men zag het wegtrekken van jonge

verhaallijn over de klimaatproblematiek. Hoe er in

mensen als een probleem voor het in stand houden

Eygelshoven toch echt een gezamenlijke oplossing nodig

van voorzieningen, mantelzorg en daarmee de

is om het overlopen van straten en tuinen bij hevige

afhankelijkheid van publieke instellingen.

regenval tegen te gaan. En ook de hitte en verharding in

Als gezinnen in Kerkrade blijven, blijft ook het brede

de stad zelf was een punt van herkenning. Bouwstenen:

sociale vangnet in stand. Elementen van een

- Wilde natuur verbonden met de stad, was voor bijna

kindvriendelijke omgeving waren volgens de

iedereen de basis om te starten;

bezoekers het hebben van scholen nabij huis en

- Vergroenen van de werk- en woongebieden.

aandacht voor speelvoorzieningen of veilige speelomgevingen.

Zoals benoemd kwam verkeersveiligheid vaak naar voren in de gesprekken. Het projectteam heeft daarbij gepolst

Alle bouwstenen van de meergeneratiestad werden in

hoe men aankeek tegen het idee om de historische linten

verschillende samenstellingen uitgekozen als prioritair

om te zetten naar fietsstraten, zoals benoemd in de

voor de visie:

leefbare stad. Daar werd geen bezwaar tegen gezien en

- Veilige routes voor de allerkleinsten;

juist als zeer wenselijk om de drukte in de linten te

- Gezonde schoolomgevingen;

verminderen. Ook de combinatie met het versterken van

- Divers woningaanbod;

de buurtcentra werd omarmd. Het is dan ook niet

- Koele groengebieden nabij.

verwonderlijk dat deze twee bouwstenen ook veelvuldig terugkomen in de gemaakte verhaallijnen: - Dynamische groene verbindingen; - Complete en aantrekkelijke wijkknooppunten Bezoekers konden de bouwstenen vanuit de verhaallijnen ook zelf combineren naar de voor hun gewenste verhaallijn voor de visie. Op de volgende pagina zijn enkele combinaties van bouwstenen te zien zoals deze tijdens de fair zijn samengesteld.

Figuur 10 Voorbeelden van participatieopbrengst tijdens 't Kirchroa va Mörje

2.5 Toelichting bij Beleef Kerkrade TV – 3 sept 2023 Tijdens aflevering 25 van Beleef Kerkrade TV heeft wethouder John Roland een korte toelichting gegeven over de omgevingsvisie, hierbij is vooral ingegaan op het onderdeel burgerparticipatie en waar de gemeente nu staat in het planproces. Tijdens de toelichting werd de postkaart aangehaald als onderdeel van de campagne, de inwoners van Kerkrade worden gevraagd om de enquête in te vullen en vooral hun ideeën met de gemeente te delen. Hoe ziet u Kerkrade over 25 jaar? Belangrijke thema’s zoals wonen, natuur maar ook het grensoverstijgende karakter van Kerkrade worden aangekaart. Burgerparticipatie bij de omgevingsvisie gaat over verschillende schaalniveaus, an sich gaat het vooral over strategisch niveau, echter worden kleine ideeën ook meegenomen. Verder wordt het belang van Gemeentepeiler benadrukt, hierin wordt alles vastgelegd zodat deze informatie over een paar jaar nog steeds bruikbaar kan zijn. Inwoners die over minder digitale vaardigheden beschikken worden door de gemeente geholpen.

2.6 Toelichting/interactieve sessie bij de Jongerenraad Kerkrade – 12 dec 2023 De gemeente Kerkrade beschikt over een Jongerenadviesraad (JARK). De Jongerenadviesraad brengt advies uit over allerlei vraagstukken en ontwikkelingen die er spelen binnen de gemeente. Jongeren hebben daarmee een officiële stem richting het gemeentebestuur. Het motto: ‘door jongeren, met jongeren, voor jongeren’. De JARK bestaat uit jongeren tussen de 12 en 27 jaar en kunnen meedenken over beleid. De gemeente werkt samen met het Vista College, VMBO Holz en het welzijnswerk van Impuls om jongeren te werven voor de JARK. De omgevingsvisie was een van de onderwerpen die behandeld werd bij de JARK op 12 december. Belangrijk om daarbij te vermelden is dat slechts 2 van de 15 jongeren aanwezig waren, daarnaast is er al in november een poging gedaan om aan te sluiten bij de JARK, ook toen waren er te veel afmeldingen. Ondanks dat er slechts twee jongeren aanwezig waren is er toch nuttige informatie opgehaald, hieronder een opsomming: -

-

-

-

-

De jongeren benadrukken het belang van een langetermijnvisie voor de gemeente. Als er niet in een vroeg stadium wordt bedacht om de problemen van de toekomst op te lossen, zal er nooit iets gebeuren. Verkeersveiligheid: o Een van de jongeren maakt gebruik van de fietsroute tussen Eygelshoven en de Holz, er wordt benadrukt dat deze route niet veilig aanvoelt. Het gaat met name om het stuk naast de N299. o Een van de andere jongeren gaat dagelijks te voet naar school, vanuit KerkradeCentrum naar de Holz. Er wordt te vaak hard gereden en er zijn te weinig veilige oversteekplaatsen. o Ook verplaatsen de jongeren zich liever niet in het donker, ze voelen zich hier niet veilig bij. Rodaboulevard: o Jongeren waarderen de Rodaboulevard omdat hier aantrekkelijke voorzieningen zijn: bijv. de bioscoop. o Bereikbaarheid met de fiets is niet goed op de Rodaboulevard o Busstation ligt op een onlogische plek en wordt ook als onveilig ervaren Kerkrade wordt niet ervaren als een winkelstad. Wanneer de jongeren gaan winkelen, gaan ze sneller naar een grote stad te gaan bijv. Heerlen, Aken of Maastricht. Daarnaast wordt het centrum van Kerkrade als te duur ervaren. Belang van betaalbare woningen met voldoende parkeervoorzieningen, momenteel zijn straten vaak erg vol omdat men aan de straatzijde moet parkeren door een gebrek aan ruimte op een eigen perceel.

-

-

Volgens de jongeren ontbreken er kwalitatieve ontmoetingsplekken. Nu zijn het vaak onveilige hangplekken of speeltuinen (voor kleine kinderen). De jongeren hebben vooral behoefte aan sportgelegenheden zoals een basketbalveld of trapveldjes (of multifunctionele speelplekken). Daarnaast hechten ze waarde aan ‘groene hangplekken’. Te veel autogebruik rondom de school (VMBO Holz). De jongeren weten nog niet goed wat ze willen gaan doen als vervolgopleiding. Het valt hun wel op dat ze snel aangewezen zijn op plekken buiten Parkstad, zo werd Sittard, Maastricht en Eindhoven benoemd voor een vervolgopleiding. Dit terwijl de jongeren wel graag in de omgeving willen blijven om een vervolgopleiding te doen.

2.7 Strategische Principes omgevingsvisie bij ’t Kirchroa va Mörje – 12 okt 2024 Net zoals in 2023 heeft het projectteam van de omgevingsvisie deelgenomen aan de fair van ’t Kirchroa va Mörje. Ditmaal presenteerde de gemeente de verschillende strategische principes die zijn voortgevloeid uit de vier verhaallijnen. De dag werd ingestoken rondom vraagstukken zoals: waar moet de gemeente in de toekomst gaan bouwen? Hoe zorgen we ervoor dat de jongeren binnen Kerkrade blijven en ook gaan werken in de regio? Hoe transformeren we de historische linten tot veilige straten waar ook plek is voor fietsers en wandelaars? Hoe behouden we het voorzieningenniveau binnen de gemeente? Op welke plekken is vergroening het hardste nodig? In totaal zijn zo’n 50 inwoners/stakeholders van de gemeente gesproken op deze dag. Inwoners konden per strategisch principe zelf een aantal kaarten uitzoeken die zij zelf het belangrijkste vonden. Hieronder zijn een aantal voorbeelden van de kaarten waar de deelnemers uit konden kiezen.

Figuur 11 Concrete maatregelen met betrekking tot de principes van de omgevingsvisie

Tijdens het festival is er met een diversiteit aan inwoners gepraat, hieronder volgen de belangrijkste gesprekken die input hebben geleverd voor de omgevingsvisie: Inwoner van Eygelshoven Meer aandacht voor groen bij reconstructies (Voorbeeld buitengebied) Mogelijke locatie: Eygelshoven omgeving IKC • •

Inwoner heeft interesse om zelf te vergroenen binnen zijn straat in Eygelshoven (initiatief van onderop) Bij reconstructie slechts 4 bomen op 500m. Dat is te weinig. De gemeente zou het goede voorbeeld moeten geven.

Jong gezin Aandacht voor kinderen + veilige en prettige fietsinfra (Voorbeeld campus, natuur in de stad, medium centrum, veilige routes) • •

Let op dat er ruimte blijft voor MKB op verschillende plekken (levendigheid) Kans lokaal produceren van voedsel

Senior man Samenwerking over gemeentegrenzen heen opzoeken. Waarom bijvoorbeeld werkgebieden niet bundelen i.p.v. al die kleine snippers. Het blijven waarderen van het verleden is belangrijk. Gemiste kans dat mijnhistorie grotendeels is verdwenen. Juist de lokale geschiedenis vieren. Senior vrouw Terwinselen/patiowoning, veel last van hittestress, voortuinen worden versteend, weinig groen in openbare ruimte. • •

Fietsnetwerk, 15 min stad stimuleren Inzetten op vergroening, ook van daken en gevels

Senior echtpaar Waubacherveld, prettig wonen. Er is weinig veranderd door de jaren heen. Aandacht voor verkeer (goederen treinen) + meer fietsgebruik. Aandacht voor nieuwe woningen. Met name voor ouderen, zodat ook doorstroming op gang kan komen. Veel ouderen wonen nu in grote woningen waar ze op termijn niet kunnen blijven wonen. Niet het groene buitengebied volbouwen. Bouw in de centra. Senior vrouw Mevrouw woont zelf in de buurt ‘De Gracht’: • • • • •

Belang van station in Kerkrade West, zou ideaal zijn als ov-verbinding voor de Gracht. Vanuit Gracht zijn voorzieningen goed te voet te bereiken (Carboonplein). Mensen helpen elkaar in flats Heemwonen er is sprake van samenhorigheid. Gemeente is heel erg gericht op de auto, zonder dat wordt je leefwereld al snel klein. Komt alleen buiten Kerkrade-West voor bezoek aan de kapper en Kerkrade centrum.

Volwassen man Wijkcentra overeind houden heel belangrijk. Het is hier fijn wonen, maar buiten de gemeente lijken mensen dat niet te zien, dit is een gemiste kans.

Jong stel Het is hier heel dichtbebouwd. We zouden graag meer speeltuinen en groen zien in de wijken, maar ook in straten en industriegebieden. Natuur en wonen. Aandacht voor het water laten zien. Meer ruimte voor rustgebieden/plekken. Zitplekken aan water waar kinderen kunnen spelen en ouders ontspannen. Ook ruimte voor water op de bedrijventerreinen zodat je daar goed pauze kan houden. Niet alleen werken. Horecagelegenheid aan het water. Water met een natuurlijke uitstraling. Groene gevels/daken etc. Nu zien we te veel beton. Idee van verbondenheid als je meer groen hebt. Er zijn niet genoeg duurzame en gezellige woningen. Het is nu ofwel duur of niet gezellig. Meer verbinden zodat ook de mensen verbinding krijgen. Bijvoorbeeld Bleijerheide of achter stadspark. Maar dat zijn wel dure woningen. Dure huizen en huurhuizen samenbrengen. Meer integratie is ook meer begrip. We willen veilige buurten voor kinderen, waar op straat gespeeld kan worden. Andere plekken waar auto's rijden zodat kinderen terug de straat op kunnen. Verdichting bij station, reizen met de trein is aantrekkelijk. Station beter verbinden met het centrum met ruimte voor cafés en voorzieningen. Heerlen als voorbeeld. Elke buurt van Maastricht is gezellig ingericht je hebt daar alles. Hier past het beter om meerdere kleine centra te hebben. De 15-minuten stad. We missen sport en leisure in de stad.

Skaten en spelen. Maar dan het liefste wel groen. Neem groen, sporten en spelen samen. Niet alles op een aparte plek. Goede voetbal pleinen, skateparken met prullenbak, buitensporten ook voor gezinnen. Veilig fietsen voor kinderen. Kleine bedrijven in de wijken waar je kunt wonen en werken. Duurzame energievoorzieningen, samenwerking met het buitenland voor de grotere schaal. Kijken naar andere landen en samenwerken om meer visie en middelen te hebben. Volwassen vrouw Voor iedereen zijn alle basisvoorzieningen (scholen etc.) aanwezig en betaalbaar. Men moet zich veilig kunnen voelen. Ook buiten het centrum kunnen ontmoeten om zich te kunnen ontspannen en gezond blijven. Ontmoeten in de buurt, met name voor oudere mensen, waar ze zich veilig voelen. Nu is dat een probleem en gaan mensen weinig naar buiten. Wandelpaden in de natuur voor senioren, meer aandacht voor kleine, toegankelijke routes. Senior man Groen toegankelijker maken, bijvoorbeeld bankjes en leuningen. Inwoner Kerkrade-West Recreëren en ontmoeten in groengebieden nabij, meer naar ontmoeting kijken, bomen planten, buitenmeubels, brasserie open (sluit nu om 4 uur), rookvrij terras. Ook op de grote markt een plek voor te roken en de rest rookvrij. Locatie: Carboonplein, Carterstraat. Er staan veel auto's omdat je er niet kan stoppen. Auto's zouden daar niet moeten parkeren want er is een speciale parking.

Maak echte pleinen om de gezelligheid te kunnen ervaren.

Volwassen man Versterken van sponswerking (voorbeelden klimaatadaptief wonen, wonen en werken gemixt, verdichting bij stations, small en xs centra, medium centrum) Zorg voor basisvoorzieningen en gezelligheid. Toon dat er gewerkt wordt. Mogelijke locatie: Markt in Eygelshoven. Beneden in het dorp is een grote kuil (wateroverlast) • • • • •

Er is een relatie tussen groen en temperatuur Duurzame basisvoorzieningen Winkels staan leeg en worden gebruikt als woning Wonen, werken, scholen nabij stations Te veel aandacht naar de grote schaal, kijk ook naar het kleine met basisvoorzieningen voor de buurt. Dorpsgevoel. Kerkrade moet een stad zijn, maar is het niet. Beter een goed dorp dan een kleine stad. Een stad met dorpen waar voorzieningen in de buurt zijn, gemoedelijk, bereikbaar met ov (of ook het werk in de buurt hebben), met cafés maar ook groen. Inwoner Eygelshoven Voorbeelden klimaatadaptief en aantrekkelijk wonen, informele routes door het groen, water zichtbaar en beleefbaar in de wijk, wonen en werken gemixt. • •

Strijthagerbeek ontkluizen: Gulpen een goed voorbeeld Ruimte voor water (fonteinen?) Locatie: noord, markt Eygelshoven Niet allen de marktfunctie aantrekkelijk maken maar ook door de week. In de avond meer cafés, bistro’s, bomen, open plekken met groen waar water kan doorstromen.

Figuur 12 Sfeerbeeld tijdens het Kirchroa va Mörje 2024

2.8 Het Martin Buber & omgevingsvisie – werksessie met leerlingen 5 feb 2025 Op februari 2025 heeft het projectteam omgevingsvisie een sessie georganiseerd samen met 6 leerlingen en 2 leraren van Het Martin Buber. De doelgroep jongeren is moeilijk te bereiken bij trajecten zoals een omgevingsvisie en was tot dusver ondervertegenwoordigd. Tijdens de sessie hebben de leerlingen eerst een toelichting gekregen over de omgevingsvisie, waarbij aan hen werd gevraagd wat zij belangrijk vinden voor de toekomst van Kerkrade. Vervolgens gingen de leerlingen met verschillende opdrachten aan de slag: het invullen van een mindmap per strategisch principe, een toekomstbeeld voor Kerkrade tekenen, een krantenkop voor de toekomst verzinnen en tot slot konden de leerlingen aan de hand van AI-beelden een gebouw in Kerkrade transformeren. Door de leerlingen wordt aangegeven welke plekken ze in Kerkrade graag anders zien, met AI-bewerking wordt een ander beeld geschetst voor bijv. de Markt in Kerkrade-Centrum, het Socioproject en de Rodahal. Hieronder volgen eerst een aantal sfeerbeelden van de sessie en vervolgens wordt ingegaan op welke input wordt gebruikt voor de omgevingsvisie.

Figuur 13 Sfeerbeelden tijdens de participatiesessie met Het Martin Buber

Input voor de omgevingsvisie: -

-

-

-

-

Leerlingen geven aan dat Kerkrade een versteende uitstraling heeft en zouden richting 2050 meer vergroening willen zien. Daarbij zien ze ook kansen in groene gevels en daken. Er is een verwachting dat er meer zwerfvuil op straat zal zijn, het valt de leerlingen op dat mensen steeds makkelijker worden om afval overal te dumpen. De leerlingen wensen meer levendigheid, gezelligheid en meer spelende kinderen op straat, op veel plekken voelt het vaak leeg. Meer voorzieningen voor jongeren, wanneer de leerlingen willen gaan winkelen ontbreken er aantrekkelijke winkels in Kerkrade. Hiervoor trekken ze naar Heerlen. Pleinen zoals Kerkrade-centrum bieden kansen om anders ingericht te worden, meer richten op vergroenen en ontmoeten (meter waterspelen op de pleinen). Daarnaast wordt ook aangegeven dat het plein/de markt in Kerkrade-Centrum in de zomer wel levendig is. o Ze geven dan ook mee, het is leuk om een plein anders in te richten, echter in de winter zal het alsnog leeg zijn. o Leerlingen vragen zich dan ook af waar de auto’s wel moeten parkeren als veel pleinen anders worden ingericht? Een tweetal leerlingen wonen in Bleijerheide en ervaren dat het fietsen op de historische linten onveilig en niet prettig is. De leerlingen maken veel gebruik van het buitengebied in Kerkrade (Anstelvallei en Wormdal) maar ook in Parkstad (Brunsummerheide).

Ze gaan niet alleen wandelen maar bouwen bijv. ook hutten in het stadspark. Monumentale panden binnen de gemeente zoveel mogelijk behouden en ook recreatiever insteken. Ook met (referentie) borden aangeven wat de betekenis van het monument is. Standaard groene daken op nieuwbouw, als dit op steeds meer plekken gaat gebeuren geeft dit de stad een mooiere uitstraling. Veilige fietsenstallingen. Ecoducten zodat dieren veilig kunnen oversteken. Duidelijke afbakening tussen auto, fiets en wandelpad. Op veel straten beweegt nu alles door elkaar wat voor onveilige situaties kan zorgen. Er moet meer ruimte komen voor de fietser in Kerkrade. Minder geparkeerde auto’s langs de weg. Voor iedereen schaduw- en grasplekken, vooral in de zomer waar kinderen kunnen spelen. De school als ontmoetingsplek in de stad, voor de komst van Het Martin Buber was het minder levendig in Kerkrade-Centrum. Meer activiteiten voor jongeren in de stad. Het station in Kerkrade-Centrum heeft geen stationsgebouw meer, dat zou een toevoeging zijn om het station meer in te richten als een landmark. Er wordt geen verbinding ervaren tussen het treinstation en het centrum van Kerkrade. Meer winkels in één gebouw, zodat ze langer overeind kunnen blijven. Op andere plekken moeten winkels plaatsmaken voor woningen.

Vergroenen sportscholen, sportscholen hebben vaak een uitstraling van een bedrijfsgebouw, dit past niet bij de activiteit die men gaat doen in een sportschool. Meer buitenspeelplekken. Plukvelden en bijenvelden in het buitengebied. Stiltegebieden in het buitengebied, waar mensen tot rust kunnen komen. Minder rondzwervend afval en men moet op de paden blijven in het buitengebied.

Gemeenteraad

3 Gemeenteraad 3.1 Thema-avond Omgevingswet en omgevingsvisie – 11 jan 2023 Eerste ambtelijke toelichting gegeven op 11 januari 2023. Tijdens deze sessie werd ingegaan om de inwerkingtreding van de Omgevingswet en de start van de omgevingsvisie. Met name het planproces van de omgevingsvisie werd toegelicht. De sessie is terug te kijken op: https://kerkrade.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Index/e4d405b1-912b-4ee1-9f4c-79a27aca0d81

3.2 Laatste raadswerkgroep Omgevingswet – 19 apr 2023 Toelichting Stand van zaken Omgevingsvisie, toelichting kansen en uitdagingen per gebiedstypen, eerste doorkijk naar de verhaallijnen. •

Stand van zaken participatie planproces Omgevingsvisie (o.a. opstellen postkaart + QR-code “Gemeentepeiler”)

•

Toelichting eerste conceptstukken fase 1 Omgevingsvisie (gebiedsbiografieën, kansen en uitdagingen)

Nadat de raadswerkgroep Omgevingswet is stopgezet, is de raad betrokken gebleven bij het proces van de omgevingsvisie via informatiebrieven, informatieavonden en een veldbezoek.

3.3 Bezoek bedrijventerreinen met raadsleden – 7 juli 2023 Op 7 juli 2023 heeft er een werkbezoek bedrijventerreinen plaatsgevonden. De bedrijventerreinen Willem Sophia en Dentgenbach zijn bezocht. Doel van deze bezoeken is om raads- en commissieleden mee te nemen in de thema’s die hier spelen, actuele thema’s maar ook met het oog op de Omgevingsvisie. De sessie was bedoeld om raadsleden op informele manier te informeren door middel van een veldbezoek. Kerkrade kent vier gebiedstypen in kader van de Omgevingsvisie (toekomstvisie tot 2040): woongebieden, centrumgebieden, buitengebied en bedrijventerreinen. Richting 2040 zullen veel ontwikkelingen plaatsvinden op de bedrijventerreinen, denk aan verduurzaming, vergroening, herontwikkeling, vestiging van logistieke centra, werkgelegenheid, verkeerstoename en bereikbaarheid met het openbaar vervoer en langzaam verkeer. De ontwikkeling op het Wisosplit terrein laat zien wat er in de toekomst allemaal gaat veranderen en Boston Scientific is een goed voorbeeld van sterke werkgelegenheid binnen Kerkrade. Tijdens dit bezoek konden raadsleden op informele wijze verder kennis maken met het gebiedstype bedrijventerreinen en ervaren hoe dynamisch deze gebieden zijn. Ook zaken zoals aantrekkingskracht, beleving/aantrekkelijk maken en aanpak hittestress was onderdeel van het programma.

3.4 Thema-avond omgevingsvisie – 27 feb 2024 Tijdens de thema-avond werd ingegaan op de verschillende keninstrumenten van de Omgevingswet. Rondom de Omgevingswet wordt kort ingegaan op hoe de inwerkingtreding van de wet verloopt, rondom het omgevingsplan wordt beschreven hoe ontwikkelingen worden mogelijk gemaakt in 2024 en hoe we komen tot één definitief omgevingsplan vóór 2032. Het grootste gedeelte van de avond wordt besteed aan de omgevingsvisie, de volgende onderdelen worden toegelicht: • • •

Proces en routekaart Burgerparticipatie, wat is er tot zover gebeurd? Toelichting op de vier verhaallijnen (Meergeneratiestad, Leefbare stad, Werkende stad en Klimaatbestendige stad)

•

Botsproef en doorkijk conceptvisie

Tijdens de sessie zijn door raadsleden verschillende vragen gesteld over de omgevingsvisie, de sessie is opgenomen en terug te kijken via Ibabs: https://kerkrade.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Index/50a33fb9-be61-4114-a378-c7129befbaef Tijdens de sessie werden verschillende vragen gesteld over de omgevingsvisie en het participatietraject. Na de algemene presentatie heeft er nog een interactief gedeelte plaatsgevonden zoals te zien op onderstaande afbeelding. Hieronder volgen de belangrijkste punten die uit de informatieavond naar voren kwamen: -

-

Hoe worden de 250 respondenten die actief betrokken willen worden op de hoogte gehouden van de omgevingsvisie? En wat is de leeftijd van deze respondenten, is dit representatief? Wat is de 3-30-300 regel en hoe krijgt dit een plek in de omgevingsvisie? Is er ruimte voor een camping binnen de gemeente? Staat dit wel goed op de kaart? Wat zijn skaeve huze? Hoort dit bij de omgevingsvisie? Hoe is teruggekoppeld richting deelnemers van de enquête/postkaart? In totaal hebben ruim 1000 respondenten gereageerd, hoe representatief is deze groep? Wordt er samen gewerkt met andere Parkstad gemeenten of moet iedereen zelf het wiel uitvinden? Krijgt Kerkrade Bruist een plek in de omgevingsvisie?