Bijlage 3 - Participatieverslag Omgevingsvisie Kerkrade

Figuur 14 Sfeerbeeld thema-avond omgevingsvisie

3.5 Thema-avond omgevingsvisie – 19 nov 2024 Op 19 november 2024 stond de laatste informele informatieavond over de omgevingsvisie gepland voordat het ontwerp van de omgevingsvisie in Q2 van 2025 wordt aangeboden aan de commissie GEZ en de gemeenteraad. De definitieve omgevingsvisie wordt vervolgens in Q4 van 2025 ter besluitvorming aangeboden.

Tijdens de informatieavond worden de volgende onderdelen toegelicht: 1. Proces en planning richting besluitvorming 2. Terugkoppeling laatste informatieavond & wat is opgehaald bij inwoners tijdens ’t Kirchoa va Mörje? 3. Mer-procedure omgevingsvisie – stand van zaken 4. Korte terugblik op de vier verhaallijnen 5. Toelichting op de vijf ruimtelijke principes – als basis voor de omgevingsvisie

Figuur 15 Tentoonstelling van de vier verhaallijnen in de raadszaal

De sessie is informatief (proces en inhoud) van aard, waarbij de stand van zaken tot nu toe wordt aangegeven met een doorkijk naar de verdere planning, waaronder vaststelling door de gemeenteraad. Tijdens de sessie is er ruimte voor het stellen van vragen, het maken van opmerkingen en is er na de pauze een interactief gedeelte. De vijf ruimtelijke principes kan men tijdens de pauze bekijken op verschillende A0-borden. De informatieavond op 19 november 2024 is de laatste informele sessie voordat de omgevingsvisie het formele besluitvormingsproces ingaat. De sessie is terug te kijken via de volgende link: https://kerkrade.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Index/efbe65f2-10a7-4d59-866c-3ba04b50d8ea Hieronder volgen de belangrijkste punten die zijn voortgekomen uit de informatiesessie: •

•

De kinderen/jongeren in Kerkrade zijn een ondervertegenwoordigde groep in het participatietraject. Gevraagd wordt om de Kinderraad en het Martin Buber te betrekken bij de visie. Er liggen al een aantal adviezen vanuit de kinderraad (o.a. meer natuur), het Martin Buber is in februari 2025 betrokken bij de omgevingsvisie. De kinderraad is niet afzonderlijk betrokken bij de totstandkoming van de omgevingsvisie. Wel zijn de er eerder adviezen afgegeven door de kinderraad met betrekking tot “meer natuur”, denk aan: terugplaatsen natuur, 3-30-300 regel toepassen, groene plek in elke buurt, en dat groen met elkaar verbonden moet worden. Dit is concreet opgenomen in de ontwerp omgevingsvisie. Daarnaast is er ook een advies afgegeven over thema “verkeersveiligheid”. Dit komt ook nadrukkelijk terug in de omgevingsvisie, denk aan: veilige schoolomgeving, meer inzetten op fietsen, omvormen historische linten en minder autogebruik op termijn. Jongerenadviesraad betrekken bij de omgevingsvisie. Dit is gedaan via beroepscollege de Holz, maar er was een zeer beperkte opkomst (2 leerlingen).

•

•

•

•

•

• • •

Verduurzaming Chemelot, betrekken regio. Is dat een bekend verhaal? Dat betekent ook mogelijk iets voor werkgelegenheid. Dit is in relatie tot circulaire economie mogelijk een kans maar ook een bedreiging (circulaire economie kost veel ruimte en kent een hoge milieucategorie). In de omgevingsvisie wordt hier rekening mee gehouden. Het stuwmeer (de Cranenweyer) is slecht toegankelijk voor oudere mensen, het is een fijne plek voor vissers. Hoe hou je dat soort plekken ook toegankelijk? Bosrand wordt goed beschermd. Maar aan de andere zijde veel sprake van erosie. Daarbij wordt opgemerkt dat niet alles in de omgevingsvisie geregeld kan worden, dit soort vraagstukken zijn te specifiek voor een omgevingsvisie. Door de samenvoeging van scholen ontstaat er ook meer verkeer naar een plek. Daar worden kinderen wellicht de dupe van. Moeten we dan straten autovrij gaan inrichten? Waar moet men parkeren? Wat zijn mogelijkheden om eenrichtingsverkeer toe te passen bij de scholen? Wanneer de historische linten anders worden ingericht, waarbij de auto niet meer op nummer 1 staat, waar moeten de auto’s dan parkeren? Er liggen kansen om achterterreinen van de historische linten in te zetten voor parkeren. In hoeverre wordt de ondergrond benut bij nieuwe ontwikkelingen, parkeren in een parkeergarage is wenselijk maar duur.

Bij nieuwe ontwikkelingen ook de ruimte onder de grond benutten of in meer lagen. Groen op bedrijventerrein Dentgenbach en rondom de gracht wordt gemist op de kaart. Voorkomen dat vrachtwagens door de wijk rijden, kunnen deze voertuigen niet andere routes nemen? Centrum typering (XL, L etc.): is het enige wat in het engels staat beschreven, kunnen we dat niet vertalen?

Ketenpartners

4 Ketenpartners De gemeente Kerkrade beschikt over verschillende ketenpartners die een belangrijke rol spelen in het beleid van de fysieke leefomgeving. Deze stakeholders zijn gedurende het planproces op verschillende manieren betrokken bij de omgevingsvisie. Zo is er een toekomstduik georganiseerd en zijn er aparte gesprekken gevoerd met de Provincie Limburg, IVN Kerkrade, agrariërs, Rolduc en St. Limburgs Landschap. Vervolgens is er vlak voor het opstellen nog een extra stakeholdersbijeenkomst georganiseerd op 12 december 2024, waarbij de richting van de visie werd toegelicht. Tot slot hebben alle ketenpartners een eerste concept ontwerp omgevingsvisie ontvangen, waar men informeel op kon reageren. In de onderstaande tabel zijn de ketenpartner van de omgevingsvisie weergegeven: HEEMwonen NMF Limburg Waterschap Limburg Stichting Limburgs Landschap Rolduc

Wonen Zuid Meander BTM Parkstad Movare

Wonen Limburg Provincie Limburg Veiligheidsregio ZL Enexis

Bewonersplatforms Stadsregio Parkstad IVN Kerkrade WML

Adviesraden Parkstad gemeenten GGD ZL Visit ZL

TenneT

Omgevingsdienst ZL

Fietsersbond

LLTB

Figuur 16 Betrokken ketenpartners omgevingsvisie Kerkrade

4.1 Toekomstduik Omgevingsvisie – 4 juli 2023 De ketenpartners zijn op 4 juli 2023 voor het eerst betrokken bij de omgevingsvisie, middels een toekomstduik nam de gemeente de partners mee in het planproces en de uitdagingen voor de toekomst. De gemeente gaf een eerste doorkijk richting 2040, op basis van de nulmeting en de gebiedsbiografieën die zijn opgesteld. De volgende gebiedstypen stonden centraal in de sessie: woongebieden, werkgebieden, buitengebied, centrumgebied en de hoofdinfrastructuur. Ook werd een eerste doorkijk gegeven richting de vier verhaallijnen. Het doel van de toekomstduik was tweedelig. Enerzijds werd stilgestaan bij de ontwikkelingen, kansen en uitdagingen die de komende jaren op de gemeente afkomen. Dit ging over verschillende soorten ontwikkelingen: ruimtelijk, demografisch, economisch, sociaal, cultureel, technologisch, ecologisch en politieke ontwikkelingen. Het programma zag er als volgt uit: -

Inloop & introductie Resultaten van de nulmeting en gebiedssafari’s Een duik in de toekomst Hoe gaat men elders op vernieuwende wijze met ruimtelijke kansen en uitdagingen om?

Door de ketenpartners is aangegeven dat de volgende thema’s van belang zijn bij de omgevingsvisie: biodiversiteit, eenzaamheid, ondermijning, wantrouwen overheid, positieve gezondheid, klimaatverandering, vergroening, woonopgave en diversiteit in woningbouwplannen, netcongestie, landbouw en mobiliteit. Hieronder is op twee manieren weergegeven op welke wijze de ketenpartners input konden leveren op de verschillende thema’s. Middels kaarten en mindmaps werden knelpunten en uitdagingen binnen de gemeente aangegeven. De toekomstduik stond in het teken van informeren vanuit de gemeente en voor het eerst ophalen bij ketenpartners wat zij belangrijk vinden. Een uitgebreide analyse is samengevoegd bij de stakeholdersbijeenkomst op 12 december 2024, dit laat zien welke input uiteindelijk een plek heeft gekregen binnen de verhaallijnen en strategische principes.

Figuur 17 Kaarten en mindmaps tijdens toekomstduik

Hieronder volgt een opsomming van de belangrijkste input van de stakeholdersbijeenkomst: •

• • •

•

•

• • • •

•

Nadruk op demografie; hoe maak je de omslag in de behoeftes van ouderen naar jongeren (na de vergrijzings-piek in 2035?). De gemeente krijgt na die tijd te maken met een andere bevolkingssamenstelling. Hittestress. Is zowel voor ouderen als voor jongeren een gevaar. Het gaat om kwetsbare doelgroepen. Er liggen grote kansen in Kerkrade om de verharding te laten afnemen. Richting de toekomst worden de ruimteclaims alleen maar groter, ondergronds en bovengronds. Ondergronds worden zaken benoemd zoals kabels, trafostations, energiestations, 1 op de 3 straten zal in de toekomst opengaan. Hoe gaat de gemeente om met hernieuwbare energie? Met name windenergie in relatie tot de Einsteintelescoop met dit een onmogelijke ontwikkeling. Dit geldt voor een gedeelte van Kerkrade. Zon op daken is een goed alternatief, naar verwachting zal batterijopslag steeds belangrijker worden, netcongestie blijft een probleem en wordt naar verwachting niet op korte termijn opgelost. Op bedrijventerreinen kan worden samengewerkt op het gebied van energie door middel van energiehubs. In Kerkrade is er sprake van kloofvorming, het verschil tussen arm/rijk, jong/oud en kansen voor alle doelgroepen is groot. Hoogwaardig kwalitatief werk ontbreekt in Kerkrade en de regio, veel jongeren vertrekken voor hun studie naar Maastricht, Eindhoven en de Randstad. Inwoners moeten zelfredzamer worden.

We kijken nu nog heel erg naar zorg vanuit de overheid. Eenzaamheid, onder ouderen maar zeker ook onder jongeren is een grote uitdaging in Kerkrade. 50% van de inwoners ervaart eenzaamheidsgevoelens. Het voorzieningenniveau in Kerkrade is goed, de bereikbaarheid van voorzieningen kan beter. Ondermijning blijft nog altijd in een groot aandachtspunt in Kerkrade, op de ‘onderwereldkaart’ staat de gemeente vrijwel bovenaan. Dit heeft ook te maken met de grensligging van Kerkrade, leefbaarheid staat onder druk. Heeft de gemeente ideeën rondom stadslandbouw?

• •

De luchtkwaliteit in Kerkrade is slecht en scoort onder het gemiddelde, dit heeft ook te maken met de grensligging. De biodiversiteit staat onder druk (niet alleen in Kerkrade), hoe gaat de gemeente hierop inspelen?

4.2 Stakeholdersbijeenkomst over de ruimtelijke principes – dec 2024 Op 12 december 2024 heeft de gemeente Kerkrade een stakeholdersbijeenkomst met alle betrokken ketenpartners georganiseerd over de strategisch ruimtelijke principes van de omgevingsvisie. In totaal waren zo’n 20 ketenpartners aanwezig bij de sessie. De sessie was als volgt ingestoken: -

-

Welkom en stand van zaken omgevingsvisie, inclusief planning richting besluitvorming; Omgevingsvisie Kerkrade onder de loep: toelichting op de vijf ruimtelijke principes; Opsplitsen in vier groepen: o Thematische reflectieronde 1 rondom een strategisch principe, onder ambtelijke begeleiding. o Thematische reflectieronde 2 rondom een strategisch principe, onder ambtelijke begeleiding. Slotdiscussie: kansen en uitdagingen voor de omgevingsvisie als toekomstgericht instrument – wat willen de ketenpartners nog meegeven aan de gemeente? Afsluiting: inhoudelijke stukken worden achteraf gedeeld met de betrokken ketenpartners. In februari 2025 wordt een eerste concept ontwerp van de omgevingsvisie gedeeld, ketenpartners hebben de mogelijkheid om informeel op de omgevingsvisie te reageren voorafgaand aan de officiële zienswijzeperiode.

Figuur 18 Sfeerbeelden stakeholdersbijeenkomst

Hieronder volgt de input die is geleverd door de verschillende ketenpartners, deze input in meegenomen in de ontwerp omgevingsvisie. Per strategisch principe is input geleverd. Buitengebied Parken, ontharding in bebouwd gebied. Iedere buurt groen een park als klimaatbuffer. -

Begint bij het plateau; Andere inrichting van de wijken, nu vaak plannen met te weinig vergroening; Vergroenen moet combinatie/samenhang worden gezocht met andere vraagstukken; Ontwikkelen van groene lobben in de stad tegengaan van hittestress en verkoeling; Kijken naar 2100 op het gebied van water; In Kerkrade is kwalitatieve natuur/groen en wonen momenteel gesplitst → de opgave om dit in de toekomst sterk te verweven.

Kwetsbare natuur, enkele plekke afsluiten voor recreatie. -

Wat betekent afsluiten? Moet altijd toegankelijk zijn voor onderhoud. Voor welke doelgroepen wordt het dan afgesloten? Paardensport? Mountainbikers? Welke gebieden worden concreet afgesloten? Zoneren bij parkeerplaatsen; Hoe omgaan met hondenbezitters in deze gebieden? Ontlasting/aanlijnen; KRW-eisen → waterkwaliteit.

Wilde natuur als robuuste structuur. Fietsen en wandelen mogelijk. -

Knopenlopen en parkstadroute belangrijke routes; Sturende rol nemen op plekken waar de drukte te hoog is; Niet op alle routes: wandelen, fietsen en paardrijden combineren. Sommige routes zijn daar niet voor bestemd.

Recreatieve natuur als schakel tussen bebouwd gebied en de natuur eromheen. -

Goede verbindingen naar buitengebied vanuit woonbuurt, men moet snel in het buitengebied kunnen komen om te wandelen;

Agrarisch gebied, natuurinclusief in stand houden landschap. -

Boeren moeten goed betrokken worden bij ontwikkelingen; Gezonde + lokale voeding is een kans; Landschap beheren; Meer water vasthouden/bodemerosie (hellingen 18%>); Andere methodes landbouw (teelt etc.); Kleine landschapselementen/ letten op inrichting; Maatwerk en gebruik maken van subsidies.

Verdichten boven uitbreiden Algemeen: -

-

Parkstad/Kerkrade imago is nog altijd niet goed, waarom zullen mensen met een hoger opleidingsniveau/inkomen Kerkrade boven gemeenten in het Heuvelland kiezen? Daar liggen kansen voor de gemeente, om deze doelgroep te gaan aantrekken; Waar valt de huidige woningbouwprogrammering onder → de eerste 5 treden van de ladder

-

-

Is het voorstel wel een strikte ladder? Moeten woningbouwinitiatieven eerst de eerste 3 treden doorlopen voordat trede 4 mag? Eigenlijk zijn plek 1 tot 5 de locaties waar je wil verdichten, dit betekent dus niet dat trede 5 alleen mogelijk is als trede 4 ‘vol’ zijn. De ladder dient anders benoemt te worden of aangeven dat het meer om gebieden gaat waar de prioriteit ligt. Strikt kijkend naar een ‘ladder’ is alleen de uitleglocatie de laatste optie de gemeente wil. Wat zijn de eisen van de gemeente rondom woningbouw? o Duurzaamheid? o Hoogbouw wel of niet? o Infiltratie o Hittestress o Verharding t.o.v. huidige situatie etc. o Opnemen in maatregelenpakket per ruimtelijk principe.

Wijkknooppunten, nabij voorzieningen en gezelligheid: -

Het voorzieningenniveau in Kerkrade is nu nog goed, echter hoelang is dit niveau nog houdbaar? Er dient ook aandacht te zijn voor milieu thema’s op de plekken waar gebouwd wordt: hoe zit het met luchtkwaliteit, geur, geluid en het binnenklimaat? Gedragsverandering in Kerkrade, iedereen verwacht dat elke voorziening op 5 min afstand ligt. Dit is geen realistisch streven. Verandering van de bevolkingssamenstelling: minder naar schoolgaande kinderen, meer ouderen. Op welke plekken kan de gemeente het beste gaan bouwen?

Stationslocaties -

Hoe kan het huidige ov-netwerk beter benut worden?

Historische linten -

Worden langzaam omgevormd tot woonstraten, de vele winkels, kantoren en horeca van vroeger verdwijnen steeds meer, waarmee ook de charme van de historische linten verloren gaat.

Binnen de woonwijken -

In de huidige woonwijken is er te veel ruimte voor parkeren. Bij nieuwe plannen moet hier anders mee worden omgegaan. Parkeren inruilen voor meer groen? Gemengde buurten ontwikkelen, mengen van verschillende doelgroepen. Ook in de historische linten is dit een item wat speelt.

Uitleglocatie -

-

Alleen wenselijk wanneer de vorige 5 treden vol zijn/ruimte meer beschikbaar is; Uitleglocatie biedt wel kansen om een andere doelgroep aan te trekken; Een uitleglocatie hoeft niet een volledige verharding te betekenen, het biedt ook kansen voor een mooi woonmilieu in het groen wat aantrekkelijk is voor een hogere doelgroep. o Echter ook bij een uitleglocatie is een gemengde wijk wenselijk Uitleglocatie heeft grote gevolgen voor het watersysteem.

Intensiveren van centra Buurtcentrum, verbinden winkelgebied met school, zorgvoorziening en groen. Parkeerpleinen teruggeven aan de gemeenschap: -

Meer mix van inwoners nodig, combineren van jong en oud; Buurtwinkel nodig voor de kleine boodschappen? Is dit echter rendabel? Wat kan? Grote ‘Steenwegen’ worden als barrière ervaren tussen de verschillende buurten.

Stadscentrum, waar ook wijkoverstijgende voorzieningen te vinden zijn. Extra dichtheid + verbeterde toegang OV: -

Toekomst van de Orlandopassage? Sibiliuspassage? Hebben trekkers nodig in het centrum om nieuw leven in te blazen op de plekken; Toegankelijkheid van Vie met hoogteverschil? Centrum stadsplein? Verstening? Koopzondag? Trekt ook Duitsers aan als publiek. Sloop hoeft niet altijd nieuwbouw te betekenen! Ook open ruimtes behouden/creëren, dit zorgt voor doorzichten/uitzichten. Rodaboulevard heeft een regionale focus, het wordt niet ervaren als een stadscentrum.

Klein cluster, focus verleggen naar kwalitatieve, groene ruimte voor meer generaties: -

De toegankelijkheid en entrees naar het groen verbeteren, het moet de mensen uitnodigen; Kwaliteit van de openbare ruimte ondersteunen; Veel historische grote/diepe tuinen, zijn hier opties om te vergroenen? Creëren van hofjeswoningen rondom een tuin: sociale controle en samen beheer.

Linten als fietsstraten Historische linten, auto te gast (enkel bestemmingsverkeer). Meer ruimte voor fiets, voetganger en groen. -

De linten moeten ook bereikbaar blijven per bus; Meer groen op de linten is nodig; Sociaal veiliger, sommige plekken/routes op de historische linten zijn in de avond niet prettig. Routes moeten logisch en goed verlicht zijn; Openen architectuur (ogen op straat) soms ook groenruimte i.p.v. alles volbouwen; Kamerverhuur blijven aanpakken.

Duidelijke autoroutes voor doorgaand verkeer als belangrijkste ontsluitingswegen. -

-

Een goed OV is randvoorwaardelijk voor goed bereikbare woongebieden en werkgebieden; Luchtkwaliteit en geluid zijn vaak problemen op deze routes, vooral bij de vestiging van gevoelige locaties zoals ouderen of een kinderopvangcentrum dient hier streng op getoetst te worden. Langzamer rijden + andere routes om fietsstraten te creëren heeft ook consequenties voor de bereikbaarheid van hulpdiensten.

Toegangsstraten, goede verbinding voor langzaam verkeer naar belangrijke ov-stations -

Goede fietsverbindingen naar werkgebieden realiseren;

-

In Kerkrade is ook een cultuurverandering nodig, momenteel scoort de gemeente ontzettend slecht op het gebied van gezondheid en fietsgebruik, dit zal niet vandaag op morgen veranderen. Nieuwe routes en extra investeringen kunnen hierbij helpen.

Wandelgebied rondom buurtcentra -

Openbare ruimte moet zo worden ingericht dat het ook goed toegankelijk is voor kinderwagens, rollators en scootmobielen.

Werkgebieden/bedrijventerreinen -

-

-

Juliaterrein kent als profiel MKB, kan een koppeling worden gemaakt met kennis/onderwijs? Veiligheid is een issue op dit bedrijventerrein; Dentgenbach kent maar één echt zwaar bedrijf, E-max, aluminiumsmelterij; Onderzoek naar netcongestie speelt op bedrijventerrein Dentgenbach, opties voor bedrijven om hier samen in op te trekken en een energiehub te realiseren? Goede verbinding met de bus ontbreekt op Dentgenbach, ook een goede loopverbinding richting het treinstation; Hoe ga je om met speculatie? 2 jaar niet gebouwd? Teruggeven kavel? Medlands beweging die regionaal speelt, wordt vol op ingezet; Bereikbaarheid van Trilandis/Avantis is slecht met openbaar vervoer en fiets bereikbaar; Kansen voor een regionaal voedselsysteem als werkgebied? Van moestuin tot groter gebied? Sterker benoemen van de internationale positionering van Kerkrade, welke werkgebieden bieden de kwaliteit van snelle Euregionale ontsluiting en kunnen dus bepaalde bedrijvigheid aantrekken waar komt grote logistiek/MedTech. Het verhaal van 5/6 luchthavens binnen een uur te bereiken. Atlantis/Trilandis, Beitel, Dentgenbach. Campusgebied (i.p.v. 'kennisindustrie'). Dit geldt voor noorden Dentgenbach, en misschien de rand van Julia dichtbij Eygelshoven (drielandentrein). Hier is extra aandacht nodig voor langzaam verkeerroutes en openbaar vervoer. Vaak kleine maar effectieve ingrepen.

Ruimte voor het MKB: logistiek krijgt al veel plek in en rond de gemeente. We moeten ook strategische ruimte bewaken voor het MKB. Hier is ook vraag naar. Vooral interessant zijn plekken nabij de stad: Julia en Spekholzerheide. a. Julia is mede interessant omdat je er geen grote logistiek wilt; de locatie is zodanig dat grote goederenstromen onwenselijk zijn. Tegelijkertijd is een echte campusomgeving op een groot deel van Julia ook onwenselijk/moeilijk realiseerbaar. b. Laten zien dat we MKB op een aantal locaties liever niet zien, Sportstraat? Dus elders wel plek voor bieden. c. Ook ruimte voor MKB/ kleinere maakindustrie intekenen nabij Centrum? Dit stellen ze nu in Sittard-Geleen voor.

-

Gemeente werkt aan randvoorwaarden, bedrijven willen zelf ook al veel doen. a. Het realiseren van een goed raamwerk (bereikbaarheid, toegang tot natuur, etc.) door gemeente, kan vervolgens worden ingevuld door huidige en nieuwe bedrijven. Die brengen het verder.

4.3 Concept ontwerp omgevingsvisie voorleggen aan ketenpartners (voor eerste informele reactie) In de periode februari-maart 2025 zijn de ketenpartners, zoals benoemd aan het begin van hoofdstuk 4, gevraagd om een eerste informele reactie te geven op de concept ontwerp omgevingsvisie. De gemeente heeft deze keuze gemaakt om alvast af te tasten bij de ketenpartners hoe zij tegen de visie aankijken. In totaal hebben 13 ketenpartners een eerste reactie gegeven op de concept ontwerp omgevingsvisie. De input van de ketenpartners heeft geleid tot extra aanscherpingen van de omgevingsvisie, voordat de formele procedure werd opgestart. Uiteindelijk hebben de ketenpartners en alle andere stakeholders ook de mogelijkheid om een formele zienswijze of advies in te dienen in zienswijzeperiode.

4.4 Zienswijzenperiode 29 mei t/m 10 juli 2025 Tijdens de zienswijzenperiode kan iedere inwoner, ketenpartner of andere belanghebbende zijn of haar zienswijzen indienen. Ook zal in deze periode de commissie mer haar advies afgeven. De zienswijzen en de beantwoording daarvan zullen worden vastgelegd in een afzonderlijk document dat wordt voorgelegd bij de vaststelling van de definitieve omgevingsvisie.