Bijlage 2 - Toelichting aan raad over voorgestelde zienswijze.

Nota van toelichting Kerkrade, 23 april 2026 Nummer: 26Tl020 Behorend bij ontwerpbesluit nummer: 26Rb021 Commissie gezamenlijk, 9 juni 2026 Raadsvergadering, 1 juli 2026 Aangeboden door: het college, portefeuillehouder Vinken

Onderwerp Gewijzigde begroting 2026, Ontwerpbegroting en Meerjarenraming 2028-2030 van Het Gegevenshuis. Beslispunten 1. een positieve zienswijze af te geven op de Begrotingswijziging 2026 en de Ontwerpbegroting 2027 aan het dagelijks bestuur van Het Gegevenshuis; 2. kennis te nemen van de Jaarrekening 2025; 3. kennis te nemen van het dashboard Ontwerpbegroting Het Gegevenshuis 2027. Samenvatting Gemeente Kerkrade neemt deel aan verschillende gemeenschappelijke regelingen. Dit zijn publiekrechtelijke samenwerkingsverbanden. Deze regelingen zijn wettelijk verplicht om hun ontwerpbegroting naar de deelnemende gemeenteraden te sturen. De raden krijgen vervolgens de mogelijkheid om een zienswijze op deze begroting te geven. Deze nota ondersteunt de kaderstellende rol van de raad. Het doel is om uw raad in staat te stellen een weloverwogen zienswijze te formuleren op de begroting van Het Gegevenshuis. Aanleiding Voor de uitvoering van gemeentelijke taken kan een gemeente kiezen voor een publiekrechtelijke samenwerking. Daarbij wordt een zelfstandige organisatie opgericht die taken uitvoert voor meerdere gemeenten. Dit gebeurt op basis van een gemeenschappelijke regeling. Zo’n organisatie noemen we een GR (gemeenschappelijke regeling) of Verbonden Partij.

Wanneer bevoegdheden aan een GR worden overgedragen, komt het gemeentebestuur meer op afstand te staan en heeft het minder directe invloed dan bij taken die de gemeente zelf uitvoert.

Om toch grip te houden op de GR’en, maakt de gemeenteraad gebruik van de planningen controlcyclus (P&C-cyclus). De raad moet inzicht hebben in de financiën van de Verbonden Partij om hierop toezicht te kunnen houden. De Verbonden Partij is verplicht om: • Uiterlijk 30 april de kadernota voor het komende jaar ter kennisname aan de raad te sturen. Deze nota beschrijft de beleidsmatige en financiële uitgangspunten. •

Uiterlijk 30 april de voorlopige jaarrekening van het afgelopen jaar toe te sturen, gevolgd door de definitieve jaarrekening uiterlijk 15 juli. Deze jaarrekening laat zien wat er het voorgaande jaar beleidsmatig en financieel is gebeurd. Ten aanzien hiervan kan de raad geen zienswijze indienen.

•

Uiterlijk 12 weken voordat de ontwerpbegroting aan het Algemeen Bestuur van de gemeenschappelijke regeling wordt aangeboden deze toe te sturen aan de gemeenteraden. De raad mag hierop een zienswijze indienen en zo wensen of bedenkingen meegeven. De gemeenteraad kan de begroting echter niet goedkeuren of tegenhouden.

De begroting is voor de gemeenteraad een belangrijk middel om kaders te stellen. Volgens de Wet gemeenschappelijke regelingen moet de ontwerpbegroting minimaal 12 weken voordat het Algemeen Bestuur (AB) de begroting behandelt, aan de raden worden toegestuurd. In deze periode kunnen de raden hun zienswijzen indienen bij het Dagelijks Bestuur (DB). Het DB moet vóór de besluitvorming door het AB schriftelijk en gemotiveerd reageren op alle ingediende zienswijzen. Vervolgens stelt het AB de begroting vast. Binnen twee weken na vaststelling, maar uiterlijk 15 september, moet de begroting worden toegestuurd aan Gedeputeerde Staten. De uitvoering van de activiteiten ligt volledig bij de Verbonden Partij; hierop kan geen zienswijze worden ingediend. In deze toelichting ligt de begroting van Het Gegevenshuis voor. Eerst worden de strategische ontwikkelingen beschreven die van invloed zijn op de uitvoering van de kerntaken. Daarna volgen de beleidsaanpassingen en nieuwe ontwikkelingen met financiële gevolgen voor de begroting. Dit betreft onder meer de effecten van CAO-wijzigingen, indexeringen en beleid dat al is vastgesteld. Tot slot wordt ingegaan op het totaalbeeld van de meerjarenraming 2028-2030, jaarschijf 2027, het totale begrotingsbedrag van de GR en de gevolgen hiervan voor onze gemeente. Historie 1.

Gezamenlijke commissie 9 juni 2025, behandeling ontwerpbegrotingen 2026 (link); 2. Raadsvergadering 2 juli 2025, afgeven GR-zienswijzen ontwerpbegroting 2026 (link). Voorstel 1. Een beschrijving van de kerntaken. Het Gegevenshuis ontzorgt overheden bij het opzetten en het beheren van object- en ruimtegerelateerde (Basis-)registraties en geometrie. Hierdoor kunnen overheden voldoen aan wettelijke verplichtingen op dit gebied en kunnen dienstverlening en bedrijfsvoering kwalitatief hoogwaardig en kosteneffectief worden uitgevoerd.

2

Het Gegevenshuis is door de opdrachtgevende overheden tevens opgericht om innovatie in technologieën te vertalen naar de toepassing van object- en ruimtegerelateerde data in het publieke domein, waardoor Het Gegevenshuis een substantiële bijdrage kan leveren aan het imago van de regio en de regionale (economische) ontwikkelingen en bijbehorende werkgelegenheid. 2. De strategische ontwikkelingen. Het onderscheidend vermogen van Het Gegevenshuis zit enerzijds in de integrale benadering van (basis)registraties in administratieve en geometrische zin en waar mogelijk en relevant bij te dragen aan datagestuurd beleid, - uitvoering en – dienstverlening door de deelnemers, anderzijds in het vermogen om nieuwe ontwikkelingen, nieuwe technologieën, nieuwe bedrijfs-voeringconcepten van lagere overheden en nieuwe vormen van (publieke) dienstverlening toepasbaar aan te bieden (uiteraard via de gemeentelijke portal). Nieuwe producten, nieuwe diensten en nieuwe afnemers vloeien hieruit voort. Voor alles geldt dat de levering van producten en diensten de marktconformiteitstoets moet doorstaan. Het Gegevenshuis fungeert als ware het een profit-organisatie, solide en betrouwbaar. 3. Een toelichting op specifieke ontwikkelingen die financiële gevolgen hebben voor de uitvoering van de kerntaken. Op dit moment zijn er geen specifieke ontwikkelingen.

Daarnaast wordt de raad in de gelegenheid gesteld om een gemotiveerde zienswijze te geven op de Bijgestelde Begroting 2026 en de Ontwerpbegroting 2027 van Het Gegevenshuis. Deze zienswijze wordt aangeboden aan het dagelijks bestuur, zodat deze kan worden meegenomen in de definitieve besluitvorming door het Algemeen Bestuur van de GR Het Gegevenshuis op 9 juli 2026. Voorstel tot afgeven positieve zienswijzen Voorgesteld wordt om een positieve zienswijze af te geven op zowel de bijstelling van de Begroting 2026 als de Ontwerpbegroting 2027. Aanleiding voor de bijstelling is de toetreding van de gemeente Beek sinds 1-1-2026 en het afnemen van aanvullende diensten door Landgraaf en Kerkrade. Deze wijzigingen geven aanleiding tot bijstelling van de Begroting 2026. Hierover zijn geen op- of aanmerkingen. De Ontwerpbegroting 2027 is gebaseerd op de geïndexeerde bijgestelde Begroting 2026. Er zijn geen relevante (beleids)wijzigingen voorzien en het indexpercentage bedraagt 3,3%. Hierover zijn geen op- of aanmerkingen. Leidt ertoe dat evenals vorig jaar aan de raad kan worden voorgesteld om over beide begrotingen een positieve zienswijze af te geven en kennis te nemen van de meerjarenbegroting 2027–2030 en de jaarstukken 2025. Kanttekeningen Gemeenten krijgen de komende jaren landelijk te maken met een korting op het gemeentefonds.

Daardoor moet ook de gemeente Kerkrade zoeken naar noodzakelijke bezuinigingen. In de zienswijzen op de ontwerpbegrotingen 2025 en 2026 is de gemeenschappelijke regelingen al gevraagd om – als verlengd lokaal bestuur – hun verantwoordelijkheid te nemen binnen deze krappe financiële kaders. 3

Ook in de huidige zienswijzenbrieven over de begrotingen 2027 van alle gemeenschappelijke regelingen is een uniforme passage opgenomen. Hierin wordt opnieuw gevraagd om noodzakelijke bezuinigingen door te voeren, zowel in de bedrijfsvoering als, waar nodig, in de kerntaken van de organisatie. Financiën Gemeenten krijgen de komende jaren landelijk te maken met een korting op het gemeentefonds. Met name voor de periode na 2027 zijn de vooruitzichten nog onzeker. Daardoor staat ook de gemeente Kerkrade voor een grote financiële opgave. Het ravijnjaar is opgeschoven van 2026 naar 2028. In samenspraak met uw raad is reeds een aantal maatregelen genomen om de meerjarige begrotingstekorten vanaf 2028 deels terug te dringen tot meer behapbare proporties. Dit in de veronderstelling dat het Rijk gemeenten toch nog tegemoet zal (moeten) komen gelet op de maatschappelijke effecten van verdere gemeentelijke bezuinigingen. In de zienswijzen op de ontwerpbegrotingen 2025 en 2026 zijn de gemeenschappelijke regelingen al gevraagd om – als verlengd lokaal bestuur – hun verantwoordelijkheid te nemen binnen deze krappe financiële kaders. De komende periode blijft echter financieel onzeker en er blijft sprake van steeds nieuwe ontwikkelingen, zowel internationaal, nationaal als lokaal die elk hun impact kunnen hebben.

Het valt niet uit te sluiten dat er aanvullende maatregelen genomen moeten worden om de meerjarenbegroting volledig sluitend te krijgen. Ook in de huidige zienswijzenbrieven ten aanzien van de begrotingen 2027 van alle gemeenschappelijke regelingen is derhalve een uniforme passage opgenomen. Hierin worden de gemeenschappelijke regelingen opnieuw gevraagd om noodzakelijke bezuinigingen door te voeren, zowel in de bedrijfsvoering als, waar nodig, in de kerntaken van de organisatie. Jaarrekening 2025 De jaarrekening 2025 sluit met een positief resultaat van € 68.451. Het positieve resultaat wordt veroorzaakt door het restant bestemmingsreserve ICT 2024. Het positieve saldo wordt bestemd als voorziening voor de ICT-migratie in 2026 waarvan de 2e fase (het dataplatform) nog moet worden gerealiseerd en waarvoor het eerder ook bestemd was. Bijgestelde Begroting 2026 De Bijgestelde Begroting 2026 is € 238.605 hoger dan de primaire begroting 2026, te weten: 1. door toename Personeelslasten met € 112.566 als gevolg toetreden Beek en aanvullende diensten voor Landgraaf en Kerkrade; 2. door toename kosten Ondersteuning bedrijfsvoering met € 96.069 als gevolg toetreden Beek en aanvullende diensten voor Landgraaf en Kerkrade; 3. door toename kosten Software met € 14.862 door toetreden Beek; 4. door toename kosten Inhuur Derden met € 15.109 door toetreden Beek.

De begrotingswijziging heeft structurele consequenties. Begroting 2027 4

De begroting 2027 is € 153.343 groter dan de Bijgestelde Begroting 2026 (totaal GR), te weten: 1. door indexering van relevante posten met 3,3%. Meerjarenraming 2028-2030 In meerjarenperspectief zien we dat de bijdrage van deelnemers nagenoeg gelijk op loopt met de gehanteerde index per jaar bruto binnenlands product. De verwachte omvang van de begroting voor de GR als geheel neemt toe van € 5.919.775 in 2028 naar € 6.314.654 in 2030.

5

Samengevat hebben de begrotingswijziging 2026 en de ontwerpbegroting 2027 e.v. voor Kerkrade de volgende financiële consequenties: 2026

2027

2028

2029

2030

Gemeentebegroting

181.762

186.700 192.700

198.700

198.700

Primaire begroting GR 2026

181.762

Begrotingswijziging GR 2026

193.763 208.314 215.188

222.289

Begroting GR 2027

201.659

Financiële consequenties (begroting GR-Gemeentebg)

+12.001

+14.959 +15.614

+16.488

+23.589

Maatschappelijke betrokkenheid De ontwerpbegroting en de zienswijze van onze gemeente kunnen via de gemeentelijke kanalen door belanghebbenden worden ingezien. Dit is de participatietrede Informeren. Vervolg De Bijgestelde Begroting 2026 en de Ontwerpbegroting 2027 is in de vergadering van het Dagelijks Bestuur behandeld. De aanbiedingsbrief is op 27-3-2026 ontvangen. Vanaf die datum geldt de wettelijke termijn van 12 weken. De Jaarrekening 2025 wordt ter kennisname voorgelegd. Voordat de begroting wordt vastgesteld, vindt een terugkoppeling plaats. Het Dagelijks Bestuur laat dan schriftelijk en gemotiveerd weten hoe het de zienswijzen beoordeelt en tot welke conclusies dit heeft geleid. Het Algemeen Bestuur stelt de ontwerpbegroting 2027 vast op 9 juli 2026. Uiterlijk twee weken na die vaststelling, maar in ieder geval vóór 15 september, wordt de begroting toegestuurd aan Gedeputeerde Staten. Evaluatie In de jaarrekening zal de GR Het Gegevenshuis verantwoording afleggen over realisatie van de ontwerpbegroting voorgenomen strategische plannen en financiële ontwikkelingen. Bijlagen 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Ontwerpbesluit Het Gegevenshuis Nota van Toelichting Het Gegevenshuis Concept-Zienswijzebrief Het Gegevenshuis Dasboard Het Gegevenshuis Het Gegevenshuis, Begrotingswijziging 2026 Het Gegevenshuis, Ontwerpbegroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Het Gegevenshuis, voorlopige Jaarrekening en Jaarverslag 2025 6

7