Bijlage 1b - Onderzoek huisvesting verenigingen Kerkrade eindrapport excl. financiële consequenties
Tekst van het document
HUISVESTING VERENIGINGEN KERKRADE EINDRAPPORT 20 JANUARI 2026
Aan
Gemeente Kerkrade
Van
Leijen Accommodatie Advies Sint Hubertuslaan 31 6212 BH Maastricht
Auteurs
Dick Leijen Project
Huisvesting Verenigingen Kerkrade Betreft
Eindrapport Ons kenmerk
R25.11 20.01/DL Datum
20 januari 2026
© 2026 Leijen Accommodatie Advies
Behoudens uitzonderingen door de wet gesteld mag, zonder uitdrukkelijke schriftelijke toestemming van de rechthebbenden c.q. door de rechthebbenden gemachtigden, niets uit deze uitgave worden vermenigvuldigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of anderszins, hetgeen ook van toepassing is op de gehele of gedeeltelijke bewerking.
INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING
1
1.1 De context
1
1.2 Werkwijze
1
1.3 Leeswijzer
2
2 DE HUIDIGE HUISVESTING
3
2.1 Inleiding
3
2.2 De vitaliteit van de Kerkraadse verenigingen
3
2.3 De huisvesting van de verenigingen
4
2.4 Samenvattend
9
3 DE OPLOSSINGEN
10
3.1 Inleiding
10
3.2 Uitgangspunten
10
3.3 Chevremont e.o.
13
3.4 Haanrade e.o.
15
3.5 Kerkrade west
18
3.6 Samenvattend
21
4 PRIORITEITEN EN PLANNING
23
4.1 Inleiding
23
4.2 Prioriteiten
23
4.3 Planning
24
BIJLAGE 1: ACCOMMODATIES
25
BIJLAGE 2: GESPREKSVERSLAGEN
27
BIJLAGE 3: TEVREDENHEID OVER DE ACCOMMODATIES
28
BIJLAGE 4: DE MAATSCHAPPELIJKE OPGAVE
30
BIJLAGE 5: BEVOLKINGSPROGNOSES
31
BIJLAGE 6: VERSLAG VERENIGINGSAVONDEN
33
1
INLEIDING
1.1
DE CONTEXT
De gemeente Kerkrade beschikt over een rijk en gevarieerd aanbod van maatschappelijke accommodaties. Er zijn meerdere voetbalcomplexen, binnensportaccommodaties, gemeenschapshuizen, scoutinggebouwen, et cetera. Ook zijn er private accommodaties (bijvoorbeeld zaalverhurende horecabedrijven) die een maatschappelijke functie vervullen. Deze accommodaties bieden huisvesting aan een groot aantal verenigingen. Er zijn signalen dat het bestaande aanbod van accommodaties niet meer voldoet aan de huidige en toekomstige vraag/behoefte van de verenigingen. Sommige verenigingen zijn bijvoorbeeld gehuisvest in accommodaties die het einde van de technische levensduur hebben bereikt. Ook zijn er accommodaties waarvan de eigenaren/exploitanten de komende jaren de exploitatie zullen beëindigen. Daardoor dreigt de situatie te ontstaan dat verenigingen op (korte) termijn geen goede huisvesting meer hebben. Een aantal verenigingen heeft daarom de afgelopen periode ‘aan de bel getrokken’ bij de gemeente om te pleiten voor toekomstbestendige huisvesting. De gemeente Kerkrade voelt zich sterk verantwoordelijk voor de huisvesting van de verenigingen en heeft daarom het initiatief genomen om een onderzoek uit te voeren naar vraag en aanbod van maatschappelijke accommodaties.
De gemeente wil zicht krijgen op de huidige en toekomstige vraag/behoefte aan accommodatie vanuit de verenigingen en de robuustheid van die behoefte. Dat beeld wil de gemeente vergelijken met het bestaande aanbod van accommodaties (capaciteit, kwaliteit, functionaliteit). Op basis van deze vergelijking wil de gemeente oplossingsrichtingen uitwerken om te komen tot passende en toekomstbestendige huisvesting van verenigingen en andere maatschappelijke organisaties. De gemeente is dit onderzoek in september 2025 gestart en heeft zich daarbij laten ondersteunen door Leijen Accommodatie Advies (LA-Advies). Dit rapport is het eindrapport van het onderzoek naar de huisvesting van de verenigingen in Kerkrade.
1.2
WERKWIJZE
Dit rapport is gebaseerd op de volgende onderzoeksactiviteiten: DE VRAAG/BEHOEFTE AAN HUISVESTING Gestart is met het in kaart brengen van de vitaliteit van de verenigingen en hun behoefte aan huisvesting. Dat is gedaan door middel van: ▪ Vitaliteitstool: 39 Verenigingen in Kerkrade hebben een uitnodiging ontvangen om de vitaliteitstool in te vullen. De vitaliteitstool is een digitale vragenlijst die zicht geeft op een aantal belangrijke aspecten van de vitaliteit van de verenigingen. Het betreft het aantal leden, de bestuurskracht, het vrijwilligerskader, de financiën, de maatschappelijke functie, et cetera. 26 Verenigingen hebben de vragenlijst ingevuld. Met deze vragenlijst is een eerste beeld ontstaan over de vitaliteit van de Kerkraadse verenigingen. ▪ Gesprekken met verenigingen: Met in totaal 31 verenigingen zijn gesprekken gevoerd. Tijdens die gesprekken is ingegaan op de vereniging zelf en de vitaliteit (een verdieping van de ingevulde tool), op de huidige huisvesting en het oordeel daarover en op de wensen/eisen over toekomstige huisvesting. Er zijn gesprekken gevoerd met: ▪ De buitensportverenigingen (atletiek, tennis en voetbal). ▪ De Judo- en Taekwondoverenigingen. ▪ De Scoutingverenigingen. ▪ De HaFa-orkesten en zangkoren. Deze verenigingen zijn uitgekozen omdat de signalen over tekortschietende huisvesting juist uit dit type verenigingen naar voren kwam.
Daarbij is als uitgangspunt gehanteerd dat gesprekken gevoerd worden met alle verenigingen binnen een bepaalde groep. Overigens geldt dat verenigingen die niet binnen deze groepen
EINDRAPPORT
01 | 33
vallen, binnenkort de vitaliteitstool zullen ontvangen. In de bijlagen treft u het overzicht aan van de verenigingen waarmee is gesproken en de gespreksverslagen. ▪ De maatschappelijke opgave en bevolkingsprognoses: Ook is per wijk de maatschappelijke opgave geactualiseerd en zijn de laatste bevolkingsprognoses bestudeerd. Deze activiteiten tezamen hebben een goed beeld gegeven van: ▪ ▪ ▪ ▪
De vitaliteit van de verenigingen. De huidige en te verwachten behoefte aan accommodatie van de verenigingen in Kerkrade De huidige huisvesting van de verenigingen en hun oordeel daarover. De wensen ten aanzien van de toekomstige huisvesting.
HET AANBOD VAN ACCOMMODATIES Tegelijkertijd is het aanbod van accommodaties in kaart gebracht. Dat is vooral gebeurd door gegevens over het aanbod, zoals in kaart gebracht met recente onderzoeken en projecten (beleid gemeenschapshuizen, aanbesteding binnensport), te gebruiken en te actualiseren. VERGELIJKING VRAAG EN AANBOD EN OPLOSSINGSRICHTINGEN Daarna zijn vraag en aanbod vergeleken en zijn de belangrijkste knelpunten opgesomd. Vervolgens zijn oplossingsrichtingen benoemd, waarbij meerdere scenario’s en opties zijn uitgewerkt. Die scenario’s en opties zijn vervolgens vergelijkend beoordeeld waarna voorkeursscenario’s zijn gekozen. Die voorkeursscenario’s zijn vervolgens nader uitgewerkt. EINDRAPPORT De resultaten van alle werkzaamheden zijn neergelegd in een conceptrapport. Dat rapport is eerst besproken binnen de gemeente zelf. Daarna zijn drie avonden georganiseerd met verenigingen. Tijdens die avonden konden de verenigingen hun oordeel geven over het conceptrapport. Het verslag van die bijeenkomsten treft u in de bijlage aan. Na die bijeenkomsten is dit eindrapport uitgebracht. Voor de leesbaarheid is dit rapport zo kort en bondig als mogelijk gehouden. Details zijn neergelegd in bijlagen.
1.3
LEESWIJZER
Dit rapport is als volgt opgebouwd. In het volgende hoofdstuk treft u het beeld aan van de vitaliteit van de verenigingen in Kerkrade, de accommodaties die zij gebruiken en hun oordeel over die accommodaties. Ook zijn de belangrijkste knelpunten op het gebied van huisvesting benoemd. In het hoofdstuk daarna is beschreven op welke manier de knelpunten in onze ogen het beste kunnen worden opgelost. Per oplossing zijn ook alternatieve oplossingen beschreven. De financiële gevolgen van de oplossingen zijn niet in dit rapport opgenomen. De financiën zijn in een ander rapport neergelegd. In hoofdstuk 4 tenslotte treft u de planning aan voor het verder uitwerken en realiseren van de huisvestingsoplossingen.
EINDRAPPORT
02 | 33
2
DE HUIDIGE HUISVESTING
2.1
INLEIDING
In dit hoofdstuk geven we het beeld van de huidige huisvesting van de verenigingen in Kerkrade. We starten met het beeld over de vitaliteit van de verenigingen zelf. Daarna geven we het overzicht van de huidige huisvesting van de verenigingen. U krijgt een beeld van de accommodaties waarin de verenigingen zijn gehuisvest en ook van de problemen die op het gebied van huisvesting spelen.
2.2
DE VITALITEIT VAN DE KERKRAADSE VERENIGINGEN
Sterk samengevat stemt de vitaliteit van de verenigingen in Kerkrade tot tevredenheid. Vanzelfsprekend zijn er de nodige problemen, maar de problemen zijn niet zodanig dat de gemeente Kerkrade zich zorgen moet maken over de continuïteit van het gros van de verenigingen. Deze algemene conclusie baseren wij op de resultaten van de vitaliteitstool en de gesprekken die wij met 31 verenigingen hebben gevoerd. Onderstaand de toelichting. RESULTATEN VITALITEITSTOOL 26 Verenigingen hebben de vitaliteitstool ingevuld. Daaruit is gebleken dat het over het algemeen redelijk tot goed gaat met deze verenigingen. In de volgende tabel treft u de resultaten aan van enkele belangrijke aspecten van de vitaliteit (voldoende vrijwilligers, leden, financiën). De resultaten zijn uitgesplitst naar culturele verenigingen en naar sport (2 scoutingverenigingen zijn bij sport ondergebracht). De getallen geven het aantal verenigingen weer dat het betreffende antwoord hebben gegeven. Tabel 1: Antwoorden verenigingen op vragen uit Vitaliteitstool. Cultuur
Sport
ja
nee
ja
nee
Voldoende vrijwilligers?
6
5
10
5
Ledenaantal gestegen?
5
6
10
5
Neutraal of positief financieel resultaat?
6
5
14
1
Voldoende inkomsten?
9
2
14
1
Uit de beantwoording blijkt dat het grootste knelpunt het aantal vrijwilligers betreft. De meerderheid van de verenigingen geeft aan dat zij over voldoende vrijwilligers beschikken, maar een relatief grote groep (10 verenigingen) niet. Opvallend is dat het aantal leden, van een ruime meerderheid van de verenigingen, de afgelopen jaren is gestegen. Ook geven de meeste verenigingen aan over voldoende inkomsten te beschikken. RESULTATEN GESPREKKEN MET DE VERENIGINGEN Het is in de inleiding al genoemd, maar wij hebben gesprekken gevoerd met 31 verenigingen. Tijdens die gesprekken is ook ingegaan op de vitaliteit van de verenigingen. Ook deze gesprekken gaven een redelijk positief beeld over de kracht van het verenigingsleven, een beeld dat in hoge mate overeenkomt met de resultaten van de vitaliteitstool. Tijdens deze gesprekken kwamen vanzelfsprekend ook problemen naar voren. Veel genoemde problemen zijn: ▪ Vergrijzing van het ledenbestand en moeite met het vinden van jeugdleden, een probleem dat vooral speelt bij zangkoren en Hafa-orkesten. ▪ Een dalend aantal vrijwilligers dat zich structureel wil inzetten voor de vereniging. Vele verenigingen draaien op de inzet van ‘bevlogen enkelingen’.
EINDRAPPORT
03 | 33
▪ Het ontbreken van een ‘doorgaande ontwikkelingslijn’ (van jongste jeugd tot elftallen onder 19) bij de voetbalverenigingen. DE GROOTSTE PROBLEEMGEVALLEN Ondanks het feit dat het beeld over het algemeen positief is, zijn er enkele verenigingen waarvan de continuïteit op dit moment ernstig wordt bedreigd. De oorzaken daarvan zijn divers, maar voor deze verenigingen geldt dat zij, zonder ingrijpen/hulp, binnen afzienbare tijd ophouden te bestaan. De belangrijkste probleemgevallen zijn: ▪ Achilles-Top: Deze atletiekvereniging kampt, door verschillende oorzaken, op dit moment met een groot financieel probleem. De problematiek is zodanig dat er een reële kans is dat de vereniging binnenkort niet meer aan de betalingsverplichtingen kan voldoen. ▪ Zangkoor Con Amore: Door vergrijzing en krimp van het ledenbestand is het voor deze vereniging in toenemende mate lastig om het hoofd boven water te houden. De kans is reëel dat de vereniging binnen enkele jaren moet ophouden te bestaan. In dat geval zullen de leden zich waarschijnlijk gaan aansluiten bij een ander koor. ▪ Zangkoor David Spekholzerheide: Voor deze vereniging geldt hetzelfde als voor Con Amore. Vergrijzing en minder leden hebben ertoe geleid dat de vereniging het lastig heeft. Ook voor David geldt dat, bij opheffing, de leden zich waarschijnlijk zullen gaan aansluiten bij een ander koor.
▪ Cheon Kwon: Deze teakwondo vereniging is sterk gekrompen en wordt op dit moment gedragen door drie vijwilligers waarvan er twee willen stoppen. Voor deze vrijwilligers is geen vervanging beschikbaar. Naast deze vier verenigingen hebben nog enkele verenigingen zorgen geuit, maar die zorgen zijn vooralsnog niet bedreigend voor de continuïteit.
2.3
DE HUISVESTING VAN DE VERENIGINGEN
DE ACCOMMODATIES De 31 verenigingen waarmee wij hebben gesproken, zijn gehuisvest in 27 verschillende accommodaties. Dat aantal is op zichzelf al een conclusie. Veel verenigingen zijn versnipperd en standalone gehuisvest. In sommige gevallen kan dat ook niet anders, maar het aanbod in Kerkrade bestaat vooral uit standalone, monofunctionele accommodaties. In de bijlagen treft u aan waar de verenigingen hun thuisbasis hebben. In de volgende figuren treft u het accommodatieaanbod aan, waar de 31 verenigingen zijn gehuisvest. Daarbij geldt dat dit niet alle accommodaties in Kerkrade zijn. Dit zijn uitsluitend de accommodaties waarin de 31 verenigingen zijn gehuisvest.
EINDRAPPORT
04 | 33
Figuur 1: De accommodaties waarin de 31 verenigingen zijn gehuisvest. Buitensport
Judo en Taekwondo
Scouting
Gemeenschapshuizen en zalen
DE TEVREDENHEID OVER DE ACCOMMODATIES Met alle 31 verenigingen is uitvoerig gesproken over de mate waarin zij tevreden zijn over de huisvesting. De conclusie is dat de verenigingen over het algemeen tevreden zijn over hun huisvesting. Doorgaans is men te spreken over de kwaliteit van de accommodaties, de geschiktheid, de locatie en (indien van toepassing) de klantvriendelijkheid van het beheer. Dit neemt niet weg dat op het gebied van huisvesting er ook (grote) problemen zijn. Onderstaand worden die problemen benoemd, beginnend met de meest urgente problemen, gevolgd door de minder urgente problemen. Daarbij geldt dat het niet noodzakelijkerwijs een gemeentelijke verantwoordelijkheid is om deze problemen op te lossen.
EINDRAPPORT
05 | 33
DE URGENTE PROBLEMEN In de volgende figuur zijn de meest urgente problemen op het gebied van huisvesting van de verenigingen benoemd. Elk van deze urgente problemen wordt daarna toegelicht. Figuur 2: Overzicht urgente huisvestingsproblemen.
Achilles-Top Achilles Top is gevestigd in het voormalige Roda-stadion Kaalheide. De vereniging heeft daar de beschikking over een goed geoutilleerde atletiekbaan (6 baans, inclusief alle technische nummers) die in goede technische staat verkeert. Echter, het kleed-/clubgebouw verkeert in een zeer slechte toestand. Deze accommodatie, deels gevestigd onder één van de voormalige tribunes, is zodanig slecht dat de basale kwaliteit (schoon, heel en veilig) niet meer geboden kan worden. Chevremont (VV) VV Chevremont heeft de beschikking over twee voetbalvelden, een clubgebouw (kantine en annexen) en een kleed- wasaccommodatie. Deze laatste verkeert inmiddels in een slechte staat. De technische staat is niet zo slecht als die van Achilles, maar de accommodatie is op korte termijn aan vervanging toe. Gregor Brokamp (scouting) Scouting Gregor Brokamp heeft op dit moment de beschikking over een voormalig schoolgebouw. Dit gebouw is goed geschikt voor de scoutingactiviteiten, maar moet wijken als gevolg van woningbouwontwikkeling. Er dient dus binnen afzienbare termijn vervangende huisvesting voor deze vereniging gevonden te worden. Haanrade: ’t Trefpunt, Oad Haander (horecabedrijven met zaalruimte) en Rolduc In Haanrade is ’t Trefpunt gevestigd. Dit horecabedrijf beschikt over een grote zaal, waarin enkele verenigingen gehuisvest zijn.
Eén van de belangrijke verenigingen is de Harmonie Sint Gregorius. De uitbater van ’t Trefpunt is inmiddels op hoge leeftijd en de accommodatie is dringend aan onderhoud toe. De continuïteit van ’t Trefpunt staat onder druk, waardoor de kans groot is dat de Harmonie Sint Gregorius binnenkort haar thuisbasis verliest. In dezelfde omgeving zijn twee verenigingen gehuisvest die hun oorsprong hebben in Chevremont. Deze verenigingen (Chevremonts Mannenkoor en Harmonie Philomena) maakten voorheen gebruik van Zaal Kloth in
EINDRAPPORT
06 | 33
Chevremont. Dat horecabedrijf heeft onlangs de deuren gesloten en sindsdien maken deze verenigingen gebruik van Rolduc (mannenkoor) en Oad Haander (Philomena). Beide verenigingen zouden graag terugkeren naar een accommodatie in de wijk Chevremont, bij voorkeur het Sjevemethoes. Sporting HAC De kleed- en wasruimten van Sporting HAC verkeren op dit moment in een matige staat van onderhoud. Belangrijker is dat er sprake is van legionella problematiek, waardoor renovatie van de kleed- en wasruimten en installaties op korte termijn nodig is. DE MINDER URGENTE PROBLEMEN Naast de grote probleemgevallen zijn er ook huisvestingsproblemen die van een mindere orde zijn, maar de komende jaren wel aandacht vragen. In de onderstaande figuur het overzicht, daarna een toelichting in alfabetische volgorde. Figuur 3: Overzicht minder urgente huisvestingsproblemen.
Arashi Nulland Deze judovereniging is gevestigd in een eigen accommodatie. Op zichzelf is dit een goed functionerende accommodatie en de vereniging is over algemeen tevreden over het gebouw. Echter, er is sprake van een stevig vochtprobleem dat de komende jaren aandacht vraagt. Ook zal op onderdelen groot onderhoud noodzakelijk zijn. Het is maar de vraag of de vereniging deze kosten kan dragen. Heidsjer Tref Deze accommodatie is eigendom van een stichting en wordt gebruikt door meerdere verenigingen. Heidsjer Tref is binnenkort aan groot onderhoud toe, waarbij het onduidelijk is of de stichting in staat is om die kosten te dragen. Kerkrade West FC De FC Kerkrade West loopt tegen de grenzen van de capaciteit van de accommodatie aan. Door de groei van het aantal leden de afgelopen jaren is in ieder geval de kleed- en wasaccommodatie te klein en is er
EINDRAPPORT
07 | 33
parkeerproblematiek. De vereniging geeft zelf ook aan dat er te weinig velden zijn. De normen van de KNVB spreken dat echter tegen. Socio-project De Harmonie Sint Caecilia Eygelshoven repeteert in de sporthal van het Socio-project. Dit is een zeer grote zaal die, voor repetities, sfeer mist. De harmonie zou het liefst repeteren in een repetitieruimte van circa 150 m² (multifunctioneel) die meer sfeer heeft en beter is ingericht voor musiceren. TCK ‘54 TCK ’54 is als één van de weinige tennisverenigingen in Nederland de afgelopen jaren behoorlijk gegroeid. Die groei is zodanig geweest dat de vereniging inmiddels een tekort heeft aan tennisbanen (ook volgens de normen van de KNLTB). Binnenkort zal het College van B&W een besluit nemen over de mogelijke uitbreiding van het aantal banen. ‘t Westhoes Over het algemeen is de tevredenheid over ’t Westhoes onder de gebruikers groot. Er is slechts één punt dat regelmatig in de gesprekken terugkwam, de akoestiek van de grote zaal. Het betreft met name de mate waarin het geluid vanaf het podium de grote zaal inkomt. Wieëtsjaf De repetitieruimte in de Wieëtsjaf is eigenlijk te klein en de klimaatbehandeling voldoet niet. Ook is er regelmatig sprake van geluid vanuit het restaurantdeel naar de repetitieruimte. RESULTATEN VITALITEITSTOOL Met de vitaliteitstool is de verenigingen ook gevraagd naar de tevredenheid over de accommodatie.
In de volgende tabel treft u de scores aan. De verenigingen die ontevreden zijn, zijn nagenoeg dezelfde als in de figuren 2 en 3 zijn weergegeven. In de bijlagen zijn de toelichtingen op de scores opgenomen die de verenigingen hebben ingevuld. Tabel 2: Tevredenheid verenigingen over de huidige accommodatie. Tevreden over accommodatie
Accommodatie voldoet aan behoeften
cultuur
sport
cultuur
sport
zeer oneens
1
3
1
3
oneens
2
1
1
0
neutraal
2
2
2
4
eens
4
5
5
4
zeer eens
2
4
2
4
DE BIJVANGST Tijdens de gesprekken hebben enkele verenigingen nog opmerkingen geplaatst bij de wijze waarop de accommodaties worden beheerd en geëxploiteerd. Daarbij geldt dat de tevredenheid over beheer en exploitatie over het algemeen groot is. Er zijn echter twee punten van kritiek ingebracht die in deze rapportage benoemd moeten worden:
EINDRAPPORT
08 | 33
▪ Optisport: De firma Optisport beheert en exploiteert de binnensportaccommodaties in Kerkrade. Een aantal verenigingen heeft ingebracht dat de dienstverlening van en de communicatie met deze partij voor verbetering vatbaar is. ▪ Coöperatie Maatschappelijke Voorzieningen Kerkrade: Deze instelling beheert en exploiteert vier gemeenschapshuizen in Kerkrade. De gebruikers zijn tevreden over de dienstverlening, maar minder tevreden over de communicatie.
2.4
SAMENVATTEND
In totaal hebben 26 verenigingen de vragenlijst ‘Vitaliteitstool’ ingevuld en hebben met 31 verengingen gesprekken plaatsgevonden. Daaruit is het volgende beeld naar voren gekomen: ▪ Het gaat over het algemeen redelijk tot goed met de verenigingen in Kerkrade. Het merendeel van de verenigingen is levensvatbaar. Van slechts 4 verenigingen staat het voortbestaan op korte termijn op het spel. ▪ De verenigingen zijn over het algemeen behoorlijk tevreden over hun huisvesting. Dat neemt niet weg dat er voor zes verenigingen op korte termijn een oplossing gevonden moet worden voor hun huisvesting (AchillesTop, Scouting Gregor Brokamp, Harmonie Sint Gregorius, Harmonie Philomena en Chevremonts Mannenkoor). Voor ongeveer 10 verenigingen geldt dat verbetering aan de accommodatie wenselijk zijn, zij het dat die verbeteringen minder urgent zijn (maar wel nodig).
EINDRAPPORT
09 | 33
3
DE OPLOSSINGEN
3.1
INLEIDING
In het vorige hoofdstuk is een beeld gegeven over de huisvestingsbehoefte van de Kerkraadse verenigingen en de knelpunten op het gebied van huisvesting. In dit hoofdstuk worden de oplossingen voor de huisvestingsproblemen weergegeven. Het hoofdstuk begint met de uitgangspunten die aan de basis hebben gestaan van de oplossingen. Daarna worden, per gebied, de oplossingen en mogelijke alternatieven beschreven.
3.2
UITGANGSPUNTEN
De volgende uitganspunten zijn richtinggevend geweest bij de ontwikkeling van de huisvestingsoplossingen voor de Kerkraadse verenigingen. MAATSCHAPPELIJKE OPGAVE CENTRAAL Met het onderzoek naar de gemeenschapshuizen is een typering gemaakt van de maatschappelijke opgave in de verschillende wijken en buurten van Kerkrade. Sterk samengevat (Bron: Sofie Verbindt, Dashboard Sociaal Domein): ▪ Buurten met een zeer grote maatschappelijke opgave: Chevremont, Erenstein, Eygelshoven-Kom, Heilust en Rolduckereveld. 25% van de inwoners van Kerkrade is woonachtig in deze buurten. ▪ Buurten met een grote maatschappelijke opgave: Bleijerheide, Holz, Kerkrade Centrum, Nulland en Spekholzerheide. In deze wijken woont 38% van de Kerkradenaren. ▪ Buurten met een gemiddelde tot lage opgave: Gracht, Haanrade, Hopel, Kaalheide, Terwinselen, Vink en Waubacherveld (36% van de inwoners van Kerkrade). Het belang van maatschappelijke voorzieningen, de functie die deze voorzieningen vervullen en de vraag/behoefte naar voorzieningen verschilt per type buurt. In de basis geldt: ▪ Het belang van maatschappelijke voorzieningen en de vraag/behoefte aan maatschappelijke voorzieningen zijn het grootst in de buurten met een zeer grote maatschappelijke opgave.
Juist in deze buurten zijn de inwoners vooral aangewezen op maatschappelijke accommodaties voor hun vrijetijdsbesteding, voor informatie en voor hulpverlening. Dit houdt niet in dat de accommodaties in andere buurten niet belangrijk zijn, maar de betekenis is van een andere orde. ▪ In de buurten met een zeer grote maatschappelijke opgave is het wenselijk dat verschillende voorzieningen zoveel als mogelijk onder één dak of binnen één ruimtelijk gebied worden gehuisvest. De maatschappelijke problemen in deze buurten zijn zodanig dat die problemen niet vanuit bewegen, cultuur, onderwijs, sport, welzijn of zorg afzonderlijk kunnen worden opgelost. Die problemen kunnen alleen het hoofd worden geboden als deze domeinen samenwerken en idealiter ook samenhangend worden gehuisvest. Bij de ontwikkeling van oplossingen voor huisvestingsproblemen is om deze redenen geprobeerd om het voorzieningenaanbod in de buurten met de grote tot zeer grote opgaves zoveel als mogelijk intact te laten. Ook is in die buurten geprobeerd om, als verandering van accommodaties nodig is, zoveel als mogelijk uit te gaan van bundeling en clustering. CLUSTEREN EN SAMENHANG In het vorige hoofdstuk is vermeld dat de 31 verenigingen in 27 verschillende accommodaties zijn gehuisvest. Dit geeft een beeld van een sterk versnipperd aanbod van standalone, monofunctionele accommodaties in Kerkrade.
Daarbij moet direct worden opgemerkt dat deze 27 accommodaties niet alle accommodaties in Kerkrade zijn. Er zijn bijvoorbeeld nog vele buurtsteunpunten, huiskamers en binnensportaccommodaties. Dit gegeven, gecombineerd met resultaten van eerdere onderzoeken (bijvoorbeeld het onderzoek naar de gemeenschapshuizen) geven een beeld van een overdaad aan versnipperde accommodaties, die vaak mondjesmaat bezet zijn.
EINDRAPPORT
10 | 33
Het is wenselijk dat het accommodatieaanbod in Kerkrade zich meer beweegt naar multifunctionele, geclusterde accommodaties, waar meerdere gebruikers, vanuit meerdere domeinen, gezamenlijk worden gehuisvest. Deze beweging van clusteren en samenhang is wenselijk vanwege: ▪ Inhoudelijk motief: Het is al eerder vermeld, maar in veel buurten in Kerkrade is de maatschappelijke opgave groot. In die buurten is het wenselijk dat verenigingen en instellingen vanuit verschillende domeinen (bewegen, cultuur, onderwijs, welzijn en zorg) in samenhang worden gehuivest, zodat zij gezamenlijk effectiever kunnen zijn dan elk afzonderlijk. ▪ Beheer en exploitatie: Mede vanwege het grote aanbod van accommodaties is de bezetting in vele gevallen mondjesmaat. Dat leidt direct tot exploitatieproblemen en daardoor problemen in de continuiteit. Kortom, Kerkrade heeft geen behoefte aan meer accommodaties, maar vooral aan betere accommodaties die beter zijn afgestemd op de aard en de omvang van de vraag/behoefte. Bij het vinden van oplossingen voor de huisvestingsproblemen is dit, voor zover mogelijk, als uitgangspunt meegenomen. BELEID GEMEENSCHAPSHUIZEN De gemeente Kerkrade heeft in mei 2024 nieuw beleid voor de gemeenschapshuizen vastgesteld. Kern van dit beleid is: ▪ Er zijn en blijven zes gemeenschapshuizen in Kerkrade aanwezig.
Er is onvoldoende behoefte en noodzaak om het aanbod aan gemeenschapshuizen uit te breiden. ▪ Twee van de zes gemeenschapshuizen functioneren min of meer zelfstandig en blijven ook in de toekomst min of meer zelfstandig functioneren (Sjtaater Hoes en Socio-project). ▪ De gemeente Kerkrade heeft een actieve rol richting de overige vier gemeenschapshuizen (Catharinahoes, Patronaat, Sjevemethoes en Westhoes). Dat houdt in dat gebruik, rooster en wijze van beheren van deze gemeenschapshuizen volledig wordt gericht op de maatschappelijke opgave in de gebieden waar zij liggen. ▪ Voor het Sjevemethoes en voor ’t Westhoes is deze beleidslijn min of meer een voortzetting van het beleid dat de gemeente de afgelopen jaren heeft gevoerd. ▪ Voor Catharinahoes en voor Patronaat betekent dit dat de gemeente stevig gaat inzetten op het versterken van de maatschappelijke functie van deze accommodaties. ▪ De gemeente gaat dus actief beleid voeren om meer maatschappelijke gebruikers in de gemeenschapshuizen te huisvesten, vooral in Catharinahoes en Patronaat. Deze beleidslijn is ook als uitgangspunt gehanteerd bij het vinden van huisvestingsoplossingen. BEVOLKINGSPROGNOSE Vanzelfsprekend is ook de te verwachten bevolkingsontwikkeling als uitgangspunt meegenomen. Immers, de huisvestingsoplossingen moeten ook voor de toekomst soelaas bieden.
Daarbij geldt dat er een verschil is tussen enerzijds de ‘officiële’ prognoses van CBS/PBL en anderzijds de ambities en verwachtingen van de Parkstad gemeenten (nieuwe narratief). De CBS-prognose laat voor de komende 15 jaar een stevige krimp van de bevolking van Kerkrade zien, gekoppeld aan een verdere vergrijzing. Het nieuwe narratief daarentegen gaat uit van een min of meer gelijkblijvend of wellicht groeiend inwonersaantal. Wij hebben een inschatting gemaakt van de te verwachten bevolkingsontwikkeling binnen het nieuwe narratief. Dit is dus een inschatting van ons en zeker geen prognose die zondermeer kan gelden als deugdelijke onderbouwing voor toekomstige ontwikkelingen in Kerkrade. Binnen onze inschatting zal het aantal senioren min of meer gelijk zijn aan de CBS-prognose, maar de andere leeftijdsgroepen zullen in aantal toenemen. In de volgende figuur is de bevolkingsontwikkeling volgens de CBS/PBL prognose en onze inschatting van het nieuwe narratief weergegeven.
EINDRAPPORT
11 | 33
Figuur 4: Bevolkingsontwikkeling Kerkrade volgens twee prognoses.
In bijlagen zijn de details van zowel de CBS-prognose als onze inschatting van de bevolkingsontwikkeling volgens het nieuwe narratief opgenomen. Voor beide prognoses hebben wij vervolgens een raming gemaakt van de te verwachten behoefte aan maatschappelijke accommodaties. Sterk samengevat: ▪ CBS/PBL prognose: Als deze prognose werkelijkheid wordt dan ontwikkelt de vraag/behoefte aan maatschappelijke voorzieningen zich hoogstwaarschijnlijk als volgt: ▪ Sociaal-culturele accommodaties/gemeenschapshuizen: De vraag/behoefte aan dit type accommodaties zal in dat geval de komende 15 jaar met ongeveer 10% krimpen. ▪ Binnen- en buitensport: De vraag/behoefte aan binnen- en buitensportaccommodaties zal de komende 15 jaar met ongeveer 20% krimpen. ▪ Nieuwe narratief: Als de bevolking min of meer op peil blijft, dan ontwikkelt de vraag/behoefte aan maatschappelijke voorzieningen zich hoogstwaarschijnlijk als volgt: ▪ Sociaal-culturele accommodaties/gemeenschapshuizen: De vraag/behoefte aan dit type accommodaties zal in dat geval min of meer gelijk blijven. ▪ Binnen- en buitensport: De vraag/behoefte aan binnen- en buitensportaccommodaties zal de komende 15 jaar met ongeveer 10% krimpen. Dit houdt in dat de vraag/behoefte in ieder geval niet zal stijgen. Alleen in het gunstige scenario blijft de vraag/behoefte ongeveer op peil.
Dit versterkt de lijn dat Kerkrade geen behoefte heeft aan meer accommodatie, maar waarschijnlijk aan minder. SAMENVATTEND De uitgangspunten die centraal hebben gestaan bij de ontwikkeling van de huisvestingsoplossingen van de verenigingen zijn: ▪ De maatschappelijke opgave in de wijken en buurten is leidend voor de aard, de omvang en de prioriteitsstellig van de oplossingen. ▪ Samenhang en clustering van accommodaties zijn leidende principes om te komen tot toekomstbestendige accommodaties. ▪ Het beleid gemeenschapshuizen is als richtsnoer aangehouden. ▪ Voor het bepalen van de toekomstige behoefte aan accommodaties is een bandbreedte aangehouden, gebaseerd op twee uiteenlopende bevolkingsprognoses (CBS/PBL enerzijds, nieuwe narratief anderzijds).
EINDRAPPORT
12 | 33
3.3
CHEVREMONT E.O.
In en rondom Chevremont zijn er enkele huisvestingsproblemen die op korte termijn om een oplossing vragen. Dat zijn: ▪ De kleed- en wasruimten van VV Chevremont. ▪ Repetitieruimte voor Philomena en Chevremonts Mannenkoor. Om deze problemen op te lossen zijn de volgende accommodaties nodig: ▪ Een kleed- en wasaccommodatie voor VV Chevremont die bestaat uit 6 kleed- en wasruimten (waarvan 2 extra groot uitgevoerd zodat dubbel gebruik mogelijk wordt), EHBO-/massageruimte, ruimte voor scheidsrechters en opslag. In totaal is een accommodatie nodig van ongeveer 425 m². De kantine van VV Chevremont is nog in goede staat, dus deze accommodatie kan ongewijzigd behouden blijven. ▪ Een repetitieruimte met een oppervlakte van circa 125 tot 150 m², met voldoende hoogte (ongeveer 4 meter in verband met akoestiek) en opslagruimte. De accommodatie moet ook beschikken over een ontmoetingsruimte/horecavoorziening. DE VOORGESTELDE OPLOSSING Wij stellen de volgende ingrepen voor om de huisvestingsproblemen op te lossen: Vervangende nieuwbouw kleed-/wasaccommodatie VV Chevremont Voorgesteld wordt om een nieuwe kleed-/wasaccommodatie te realiseren op de plaats van de huidige kleed- en wasaccommodatie van VV Chevremont. Deze kleed- en wasaccommodatie bevat de voorzieningen die in de vorige alinea zijn weergegeven.
Argumenten voor vervangende nieuwbouw zijn: ▪ De huidige accommodatie verkeert in een dusdanige slechte technische staat dat vervangende nieuwbouw op korte termijn onontkoombaar is. Renoveren van de bestaande kleed- en wasruimten is niet mogelijk. ▪ De voetbalvereniging heeft op dit moment en in de voorzienbare toekomst voldoende leden om levensvatbaar te zijn. ▪ Chevremont is een wijk met een zeer grote maatschappelijke opgave. Het behoud van voorzieningen in deze wijk is dus van groot belang. Huisvesting van Chevremonts Mannenkoor en Philomena in Sjevemethoes In de wijk Chevremont ligt de accommodatie het Sjevemethoes. De accommodatie is een voormalige kerk en heeft een monumentale status. Het Sjevemethoes kent overdag een zeer goede bezetting, maar in de avonduren wordt er slechts beperkt gebruik van gemaakt. Er zijn goede argumenten om de beide verenigingen in het Sjevemethoes te huisvesten, zoals: ▪ De kerkzaal is voldoende groot voor de repetities van het mannenkoor en de harmonie en deze zaal heeft bovendien goede akoestische eigenschappen. ▪ De bezetting van het Sjevemethoes biedt volop ruimte voor de beide verenigingen. ▪ Huisvesting van de verenigingen in het Sjevemethoes is ook volledig in lijn met het beleid gemeenschapshuizen. ▪ De verenigingen worden gehuisvest in de wijk waar zij de meeste binding mee hebben.
Huisvesting in het Sjevemethoes is kortom een voor de hand liggende oplossing. Daarbij geldt echter dat de accommodatie onvoldoende geluid geïsoleerd is. De repetities (vooral die van de harmonie) leiden tot het overschrijden van de geluidsnormen met 25 decibel. Het treffen van geluidsisolerende maatregelen is niet mogelijk. De afgelopen periode is uitvoerig onderzoek gedaan naar de haalbaarheid van het isoleren van het Sjevemethoes. De conclusie is dat, gegeven de monumentale eigenschappen van het pand, het praktisch niet mogelijk is om geluidsisolerende maatregelen te treffen. Om huisvesting van de beide verenigingen toch mogelijk te maken wordt voorgesteld om gebruik te gaan maken van de uitzonderingsmogelijkheid die de APV biedt. Het is mogelijk om, in het geval van niet versterkte muziek,
EINDRAPPORT
13 | 33
meer geluidsoverlast toe te staan, zij het met een maximum van 17 uur per week. De duur van de repetities van de beide verenigingen tezamen komt niet in de buurt van deze 17 uur. Kortom, voorgesteld wordt om in te zetten op huisvesting van Philomena en mannenkoor in het Sjevemethoes. Daarbij moeten nog de volgende opmerkingen worden gemaakt: ▪ Er zijn weinig parkeerplaatsen beschikbaar bij het Sjevemhoes. ▪ Er is sprake van een beperkte horecavoorziening in de accommodatie. Uitbreiding van de horecavoorziening is niet mogelijk zonder forse investeringen aan installaties. Beide verenigingen hebben aangegeven dat zij geen uitbreiding van de horeca wensen. ▪ De opslagruimte in het Sjevemethoes moet worden uitgebreid om huisvesting van harmonie en mannenkoor mogelijk te maken. Figuur 5: Voorgestelde oplossing Chevremont.
DE ALTERNATIEVEN Er zijn ook andere mogelijkheden om de huisvestingsproblemen in Chevremont op te lossen. Dat zijn: Huisvesting van Chevremonts Mannenkoor en Philomena in Catharinahoes Het is ook goed mogelijk om deze verenigingen huisvesting te bieden in het Catharinahoes. Deze accommodatie beschikt over een repetitiezaal die voldoet aan de wensen van de verenigingen, biedt opslagruimte, een horecavoorziening en goede bereikbaarheid/parkeervoorzienig. Argumenten om voor deze oplossing te kiezen zijn: ▪ Zoals eerder vermeld, het Catharinhoes beschikt over alle voorzieningen die deze verenigingen nodig hebben. ▪ Huisvesting van de verenigingen in het Catharinhoes leidt niet tot extra investeringen. ▪ Huisvesting in het Catharinahoes leidt tot een betere bezetting van deze accommodatie en is volledig in lijn met het beleid gemeenschapshuizen. Een belangrijk nadeel van het Catharinahoes is echter de ligging. In dat geval worden de verenigingen niet gehuisvest in Chevremont, terwijl zij een stevige binding hebben met die wijk. Ook geldt dat juist in Chevremont behoud van voorzieningen van groot belang is. Daarom is niet gekozen voor deze optie.
EINDRAPPORT
14 | 33
Brede Maatschappelijke Voorziening Chevremont Een tweede alternatief is de ontwikkeling van een Brede Maatschappelijke Voorziening (BMV) Chevremont, In dit alternatief wordt op of rond het voetbalcomplex een nieuw kleed-/clubgebouw gerealiseerd, in combinatie met een repetitieruimte voor mannenkoor en harmonie. In dat geval worden de beide accommodaties van voetbalvereniging (zowel kantine als kleed- en wasaccommodatie) gesloopt en vervangen door een BMV, inclusief een repetitieruimte. De voordelen van deze variant zijn: ▪ Bundeling van meerdere maatschappelijke voorzieningen. ▪ Een goede oplossing voor de harmonie, mannenkoor en voetbalvereniging. ▪ Huisvesting in de wijk waar men de meeste binding mee heeft. Belangrijke nadelen zijn: ▪ De investering is zeer hoog. ▪ De bezetting van de repetitieruimte zal mondjesmaat zijn (aantal avonden per week). Verhogen van de bezetting zal naar alle waarschijnlijkheid ten koste gaan van de bezetting van het Sjevemethoes. ▪ Het is niet nodig om in Kerkrade extra repetitieruimte te bouwen. Er is meer dan voldoende repetitieruimte in de bestaande accommodaties. ▪ Deze variant is niet in lijn met het beleid gemeenschapshuizen. Gegeven deze nadelen, raden wij de realisatie van de BMV Chevremont af.
3.4
HAANRADE E.O.
Ook in dit gebied is sprake van een aantal stevige huisvestingsproblemen en van ontwikkelingen die gevolgen hebben voor huisvesting van verenigingen. Dat zijn: ▪ De kleed- en wasaccommodatie van Sporting HAC. Deze verkeren in een matige staat van onderhoud en de installaties zijn zodanig dat er sprake is van een legionella probleem. ▪ De scoutingvereniging Gregor Brokamp die vervangende huisvesting nodig heeft als gevolg van woningbouwontwikkeling. ▪ De harmonie Sint Gregorius die op zoek is naar accommodatie vanwege de hoogstwaarschijnlijke beëindiging van de exploitatie van ’t Trefpunt. Om deze problemen op te lossen zijn de volgende accommodaties/ingrepen nodig: ▪ Renovatie van de kleed- en wasruimten van Sporting HAC. ▪ Realisatie van een scoutingaccommodatie van ongeveer 400 tot 500 vierkante meter, die voldoet aan de wensen van de vereniging. ▪ Een repetitieruimte met een oppervlakte van circa 125 tot 150 m², met voldoende hoogte (ongeveer 4 meter in verband met akoestiek) en opslagruimte. De accommodatie moet ook beschikken over een ontmoetingsruimte/horecavoorziening. DE VOORGESTELDE OPLOSSING Wij stellen de volgende ingrepen voor om de huisvestingsproblemen op te lossen: Renovatie van kleed- en wasaccommodatie Sporting HAC Voorgesteld wordt om de kleed- en wasaccommodatie van Sporting HAC te renoveren.
Dit houdt in dat installaties, leidingen en tegelwerk worden vervangen en groot onderhoud wordt gepleegd. De kantine wordt ongemoeid gelaten omdat dit deel van de accommodatie in goede staat verkeert. Door deze ingreep wordt de levensduur van het totale kleed-/clubgebouw (inclusief kantine) met 15 tot 20 jaar verlengd. Wij kiezen voor deze variant omdat:
EINDRAPPORT
15 | 33
▪ De vereniging heeft nu en in de voorzienbare toekomst waarschijnlijk voldoende leden om de investering te rechtvaardigen. ▪ De accommodatie kan ook huisvesting bieden aan enkele andere verenigingen uit Haanrade (in de kantine). De voetbalvereniging staat daar (meer dan) open voor. ▪ De omvang van de investering is verdedigbaar, zeker in vergelijking tot alternatieven. Renovatie en uitbreiding Berenbos voor Scouting Gregor Brokamp In de buurt van de huidige accommodatie van Gregor Brokamp is de accommodatie Berenbos gelegen. Deze accommodatie is in principe goed geschikt te maken voor de scouting, zij het niet zonder een ingrijpende renovatie en uitbreiding. Na die renovatie zal sprake zijn van een accommodatie die voldoet aan de wensen van de vereniging en ideaal gelegen is (buitengebied). De ligging (buitengebied en bereikbaar voor de leden) in combinatie met hergebruik van bestaande accommodatie (geen extra vierkante meters) zijn argumenten om te kiezen voor deze variant. Bovendien geldt dat de Gregor Brokamp een (meer dan) levensvatbare vereniging is. Reservering Brede Wijkvoorziening Haanrade Het voorzieningenniveau in Haanrade dreigt te verschralen. Scouting Gregor Brokamp krijgt weliswaar goede huisvesting, maar verdwijnt uit de wijk. De verwachting is dat binnenkort ’t Trefpunt en Oad Haander worden gesloten.
In dat geval resteert nog uitsluitend de voetbalvereniging, kan de Harmonie Sint Gregorius niet langer gevestigd blijven in Haanrade en is er voor andere groepen (waaronder de senioren) ook geen voorziening meer in de buurt aanwezig. De gemeente Kerkrade vindt dit geen wenselijke ontwikkeling en zet daarom in op de totstandkoming van een Brede Leefbaarheidsvoorziening Haanrade. De gedachte is om het komende jaar de aard en omvang van een dergelijke voorziening nader te bepalen, in combinatie met het kleed-/clubgebouw van Sporting HAC. Op die manier vindt clustering van voorzieningen plaats in deze buurt. De exacte omvang van de investering is nu nog niet te bepalen. Het is om die reden dat in deze rapportage een reservering wordt opgenomen. Na verdere uitwerking van de gedachte van een brede leefbaarheidsvoorziening kan het definitieve bedrag worden bepaald. Figuur 6: Voorgestelde oplossing Haanrade.
EINDRAPPORT
16 | 33
DE ALTERNATIEVEN Er zijn ook andere mogelijkheden om de huisvestingsproblemen in Haanrade op te lossen. Dat zijn: Sint Gregorius naar Catharinahoes, Patronaat of Sjevemethoes De harmonie Sint Gregorius blijft het liefst gehuisvest in Haanrade, maar leek in eerste instantie ook bereid om te verhuizen naar een accommodatie buiten Haanrade. Dit mede omdat het aandeel van de leden dat niet afkomstig is uit Haanrade e.o. de afgelopen jaren is toegenomen. De leden zijn inmiddels afkomstig uit geheel Kerkrade. Echter, in de loop dan dit project heeft de harmonie het standpunt gewijzigd en pleit nu voor huisvesting binnen de kern Haanrade. Randvoorwaarde is vanzelfsprekend een repetitieruimte die voldoet aan alle wensen. Het is desondanks mogelijk om de vereniging te huisvesten in bijvoorbeeld het Catharinahoes, het Patronaat of het Sjevemethoes. Voordelen zijn: ▪ De huisvesting kan snel worden georganiseerd. In al deze accommodaties is ruimte op de vaste repetitieavond van de vereniging. ▪ De investeringen zijn beperkt (opslagruimte). ▪ De oplossing is in lijn met het beleid gemeenschapshuizen. Deze oplossing heeft echter niet de voorkeur omdat: ▪ De vereniging heeft de voorkeur om in Haanrade gehuisvest te blijven. ▪ Het voorzieningenaanbod in Haanrade dreigt te verschralen als geen vervangende huisvesting voor de harmonie in de wijk zelf wordt geboden.
▪ Als aan of nabij het kleed-/clubgebouw van Sporting HAC een ruimte wordt toegevoegd voor de harmonie, blijft een voorziening in Haanrade behouden. Bovendien is in dat geval ook sprake van bundeling/clustering van voorzieningen. Aankoop en vervangende nieuwbouw ’t Trefpunt Het is mogelijk dat de gemeente Kerkrade ’t Trefpunt koopt van de huidige eigenaar/exploitant. De technische staat van deze accommodatie is zodanig dat renovatie eigenlijk nauwelijks nog mogelijk is. In dat geval zal deels vervangende nieuwbouw moeten plaatsvinden. Deze vervangende nieuwbouw zal bestaan uit een multifunctionele repetitieruimte voor Harmonie Sint Gregorius, die overdag ook kan worden gebruikt voor dagactiviteiten voor senioren. Verder zijn een horeca/ontmoetingsruimte nodig en opslagruimte. Het vloeroppervlak zal ongeveer 430 m² bedragen. Als de accommodatie ook geschikt moet worden voor uitvoeringen dan zal ongeveer 250 m² extra toegevoegd moeten worden. Voordelen van deze variant zijn het behoud van deze accommodatie voor Haanrade en behoud van de harmonie voor deze gemeenschap. Nadelen zijn: ▪ De investering is fors te noemen. Aankoop, renovatie en deels vervangende nieuwbouw leiden tot een hoge investering. ▪ Er zal sprake zijn van een jaarlijks exploitatietekort.
Het is nauwelijks te verwachten dat een exploitant gevonden kan worden voor deze accommodatie, waardoor beheer en exploitatie moet worden toevertrouwd aan de Cooperatie Maatschappelijke Voorzieningen Kerkrade (die ook Catharinahoes, Patronaat, Sjevemethoes en Westhoes exploiteert). ▪ De variant is in strijd met het beleid gemeenschapshuizen. Dat beleid beoogt nu juist het versterken van het gebruik van de bestaande gemeenschapshuizen in plaats van uitbreiding van het aanbod van gemeenschapshuizen. ▪ Er zijn goede andere oplossingen voorhanden (brede wijkvoorziening i.c.m. kantine Sporting HAC, gemeenschapshuizen). Gegeven deze argumenten raden wij de aankoop en vervangende nieuwbouw van ’t Trefpunt af. Wij hebben overigens ook onderzoek gedaan naar de (on)mogelijkheden van huisvesting van de harmonie in de leegstaande
EINDRAPPORT
17 | 33
kerk in Haanrade of in het aangrenzende pand (voormalig buurthuis). Ook voor deze opties geldt dat de investeringen niet in verhouding staan tot de maatschappelijke functie. Nieuwe Multifunctionele Accommodatie Haanrade Een andere variant is de realisatie van een Brede Maatschappelijke Voorziening in Haanrade. In dat geval wordt, in en rondom het kleed-/clubgebouw van Sporting HAC een multifunctionele accommodatie gerealiseerd. Dat gebeurt door: ▪ Renovatie van de kleed- en wasaccommodatie. ▪ Toevoeging van een repetitieruimte, grenzend aan de kantine. ▪ Realisatie van een nieuw scoutinggebouw. Voordelen van deze variant is de bundeling van alle voorzieningen in Haanrade e.o. in één accommodatie. Het nadeel is de investering. Realisatie van deze accommodatie brengt een grote investering met zich mee. De omvang van deze investering is het belangrijkste argument om deze variant af te raden. Sporting HAC heeft overigens nog een extra alternatief naar voren gebracht. Dat extra alternatief behelst ook een Multifunctionele Accommodatie voor Haanrade, maar dan op het zogenaamde ‘tussenveld’ op de accommodatie. Voordelen van dit alternatief zijn het oplossen van geluidsoverlast voor omliggende woningen en wellicht betere mogelijkheden voor verduurzaming.
De kosten voor dit alternatief zijn afhankelijk van de mate waarin de bestaande accommodatie gehandhaafd blijft en de mate waarin nieuwbouw plaatsvindt.
3.5
KERKRADE WEST
In Kerkrade West spelen de volgende huisvestingsproblemen: ▪ ▪ ▪ ▪
Het kleed-/clubgebouw van Achilles-Top verkeert in zeer slechte staat en is dringend aan vervanging toe. Het tekort aan kleed- en wasruimten en opslagruimte bij FC Kerkrade West. Het tekort aan tennisbanen bij TCK ’54. De wens/noodzaak om binnen afzienbare tijd de Heidsjer Tref te verduurzamen en groot onderhoud te plegen.
Om deze problemen op te lossen zijn de volgende accommodaties/ingrepen nodig: ▪ Een nieuw kleed-/clubgebouw voor Achilles-Top bestaande uit twee kleed- en wasruimten, EHBO, krachthonk, opslag, wedstrijdsecretariaat en kantineruimte met een totaal oppervlakte van circa 400 m². ▪ Twee XL-kleed- en wasruimten (dubbel gebruik) en opslagruimte voor FC Kerkrade West, oppervlakte circa 175 m². ▪ Realisatie van twee extra tennisbanen, waarvan één ook geschikt voor pickleball. ▪ Mogelijk een financiële bijdrage aan de verduurzaming en onderhoud van Heidsjer Tref. DE VOORGESTELDE OPLOSSING Wij stellen de volgende ingrepen voor om de huisvestingsproblemen op te lossen: Nieuwbouw kleed-/clubgebouw Achilles Top De onderhoudstoestand van het kleed-/clubgebouw van Achilles-Top is al jaren slecht. Echter, renovatie van de accommodatie is uitgesteld omdat Achilles-Top participeert in het project Bruis. De bedoeling was dat een nieuw kleed-/clubgebouw voor de vereniging geïntegreerd zou worden in dat project. De planvorming rond Bruis heeft echter langer geduurd dan voorzien en op dit moment is er ook geen zekerheid dat Bruis binnen afzienbare termijn gerealiseerd gaat worden. In de tussentijd is de toestand van het bestaande kleed-/clubgebouw dermate verslechterd, dat Achilles-Top niet langer kan wachten op de eventuele realisatie van Bruis.
De vereniging kan bijvoorbeeld op dit moment geen wedstrijden meer organiseren, vanwege de
EINDRAPPORT
18 | 33
slechte staat van het kleed-/clubgebouw. Nog jaren wachten op nieuwe huisvesting zal hoogstwaarschijnlijk het einde van de vereniging betekenen. Voor de zeer korte termijn wordt bekeken of Achilles-Top tijdelijk kan worden ondergebracht bij de Academy van Roda JC. Op de iets langere termijn kan het niet anders dan dat nieuwbouw voor de vereniging wordt gerealiseerd. Het is nog steeds de intentie om die nieuwbouw te koppelen aan Bruis. Echter, als niet op zeer korte termijn duidelijkheid komt over de daadwerkelijke realisatie van Bruis, dan zal een op zichzelf staand kleed-/clubgebouw voor Achilles-Top worden gerealiseerd. Voordelen/argumenten zijn: ▪ Renovatie van de bestaande accommodatie is geen optie. ▪ Gegeven de regionale functie van de vereniging mag worden verwacht dat het ledenaantal groot genoeg blijft voor een levensvatbare vereniging. De nieuwbouw zal hoogstwaarschijnlijk nog een verdere impuls geven aan de ledenaantallen. ▪ Achilles-Top krijgt weer de beschikking over een goed kleed-/clubgebouw en kan weer uitgroeien tot een volwaardige vereniging die ook wedstrijden organiseert. Uitbreiding kleed-/clubgebouw FC Kerkrade West FC Kerkrade West heeft een aantoonbaar tekort aan kleed- en wasruimten en opslagruimte. Niet alleen de vereniging zelf ervaart dit tekort, ook de normen van de KNVB geven dit aan.
Voorgesteld wordt dan ook om aan de wens van FC Kerkrade te voldoen en de uitbreiding te realiseren. Voordelen/argumenten zijn: ▪ FC Kerkrade West is een relatief grote voetbalvereniging en de enige vereniging in Kerkrade met een doorgaande ontwikkellijn (in alle leeftijdsklassen minstens een elftal). De vereniging vervult dus een belangrijke maatschappelijke functie. ▪ Het aantal leden van de vereniging zal naar verwachting groot genoeg blijven om de investering te rechtvaardigen. ▪ Kerkrade West is een wijk waarin maatschappelijke voorzieningen van groot belang zijn. Uitbreiding tennisbanen TCK’54 Door de groei van deze vereniging is inmiddels een tekort ontstaan aan tennisbanen. Daarnaast wil de vereniging inspelen op de groeiende populariteit van pickleball, een racketsport die bij uitstek geschikt is voor senioren. Voorgesteld wordt om het park uit te breiden met twee banen, waarvan één all weather tennisbaan en één hardcourtbaan, inclusief picketball belijning. Argumenten voor deze investering zijn: ▪ De vereniging is de afgelopen jaren sterk gegroeid en verwacht mag worden dat het aantal leden op peil blijft. ▪ Door de groeiende vergrijzing is de investering in pickleball een goede investering richting de groep senioren. ▪ Pickleball is overigens ook voor de jeugd een goed racketsport om te techniek voor tennis te verbeteren.
Verenigingen Heidsjer Tref opvangen in Flexiforum en ’t Westhoes De Heidsjer Tref is geen gemeentelijke accommodatie en behoort ook niet tot de zes gemeenschapshuizen van de gemeente Kerkrade. Ten tijde van de planvorming rond ’t Westhoes was het de bedoeling dat de gebruikers van Heidsjer Tref zouden verhuizen naar ’t Westhoes op het moment dat deze accommodatie haar deuren zou openen. Gaandeweg de realisatie van ’t Westhoes zijn het bestuur van de stichting die Heidsjer Tref beheert en de gebruikers van deze accommodatie van gedachten veranderd. Sindsdien wordt de Heidsjer Tref nog steeds gebruikt door enkele verenigingen Echter, ’t Westhoes biedt nog steeds de mogelijkheid voor deze verenigingen om te verhuizen naar ’t Westhoes. Ook in Flexiforum is capaciteit beschikbaar. Er is kortom geen reden om de stichting Heidsjer Tref te ondersteunen bij verduurzaming en/of groot onderhoud. Mocht de Heidsjer Tref daarom gesloten moeten worden, dan kunnen de gebruikers moeiteloos in andere accommodaties in de wijk worden gehuisvest.
EINDRAPPORT
19 | 33
Figuur 7: Voorgestelde oplossing Kerkrade West.
DE ALTERNATIEVEN Er zijn ook andere mogelijkheden om de huisvestingsproblemen in Kerkrade West op te lossen. Dat zijn: Bijdragen aan renovatie en verduurzaming Heidsjer Tref Het staat de gemeente Kerkrade vanzelfsprekend vrij om een bijdrage te leveren aan de renovatie en verduurzaming van de Heidsjer Tref. Indien de levensduur van deze accommodatie met 20 jaar verlengd moet worden, in combinatie met een stevige verduurzaming, dan is sprake van een forse investering. Wij raden dit echter af om de volgende redenen: ▪ Investeren in Heidsjer Tref staat haaks op het beleid voor de gemeenschapshuizen. ▪ Het is wenselijk dat het accommodatieaanbod meer geclusterd en minder versnipperd wordt. Investeren in de Heidsjer Tref staat daar haaks op. ▪ De Heidsjer Tref is niet nodig om de verenigingen adequaat te kunnen huisvesten. Er is alternatieve huisvesting in de directe omgeving (Flexiforum en Westhoes). Vervanging natuurgrasveld door kunstgras FC Kerkrade West FC Kerkrade West is van mening dat de capaciteit van velden onvoldoende is. Vooral bij slecht weer periodes is het natuurgrasveld onvoldoende bespeelbaar waardoor de capaciteit voor trainingen in het geding komt. De KNVB-normen geven echter aan dat de capaciteit van velden voldoende is. Desondanks kan de gemeente overwegen om één natuurgrasveld om te vormen tot een kunstgrasveld.
Wij hebben echter niet gekozen voor deze mogelijkheid omdat: ▪ De huidige capaciteit voldoende is volgens de KNVB-normen. ▪ Een dergelijke investering zouden wij vooral verantwoord vinden in combinatie met het terugdringen van het aantal sportparken in Kerkrade. Daar is op dit moment echter nog geen sprake van.
EINDRAPPORT
20 | 33
3.6
SAMENVATTEND
In dit hoofdstuk zijn de huisvestingsoplossingen voor de verenigingen in Kerkrade beschreven. Daarbij is onderscheid gemaakt naar onze voorkeur en naar mogelijk alternatieven. Die alternatieve oplossingen hebben niet onze voorkeur vanwege: ▪ Hoge investeringen, zoals het geval bij de Brede Maatschappelijke Voorzieningen Chevremont en Haanrade. ▪ Te beperkte maatschappelijke functie, bijvoorbeeld in het geval van ’t Trefpunt. ▪ Strijdigheid met het beleid gemeenschapshuizen bij de alternatieven voor ’t Trefpunt en Heidsjer Tref. DE RESTERENDE PROBLEMEN Met de voorgestelde investeringen wordt een oplossing geboden voor alle urgente huisvestingsproblemen in Kerkrade. Ook wordt een oplossing geboden voor de meeste, minder urgente, huisvestingsproblemen. Voor een aantal problemen wordt (nog) geen oplossing geboden. Onderstaand de opsomming van resterende huisvestingsproblemen en de argumentatie om deze problemen op dit moment niet op te lossen: ▪ Repetitieruimte Sint Caecilia Eygelshoven: Er is geen oplossing voorgesteld voor deze wens omdat: ▪ De harmonie is op dit moment gehuisvest in Socio-project. De huisvesting is niet ideaal, maar er is geen urgent probleem. ▪ De kans is reëel dat op termijn repetitieruimte gerealiseerd kan worden in het socio-project zelf. Dat heeft om meerdere redenen de voorkeur (past bij beleid gemeenschapshuizen, versterkt socio-project).
▪ Repetitieruimte horecabedrijven Markt: Een aantal verenigingen repeteert in horecabedrijven aan de Markt in Kerkrade en is daar niet altijd tevreden over. Wij hebben echter geen voorstellen ontwikkeld voor vervangende huisvesting voor deze verenigingen. Vanzelfsprekend kunnen de verenigingen zelf en/of de gemeente in overleg treden met de betreffende ondernemers, maar de gemeente zal geen initiatief nemen om gebruikers/klanten van deze bedrijven alternatieven te bieden. ▪ Arashi Nulland: Deze accommodatie kent een vochtprobleem en is binnenkort aan onderhoud toe. De accommodatie is echter eigendom van de judoclub. Bovendien heeft de judoclub niet gevraagd om directe ondersteuning door de gemeente. De judoclub heeft uitsluitend gevraagd om een coulante houding van de gemeente op het moment dat de club (tijdelijk) de onderhoudskosten niet kan dragen. ▪ Scouting Eygelshoven: Voor deze scoutingvereniging geldt hetzelfde als voor Arashi Nulland. Men vraag geen directe ondersteuning, maar coulance. ▪ Akoestiek ’t Westhoes: Voor dit knelpunt stellen wij voor nader onderzoek te doen naar de (on)mogelijkheden. BIJDRAGE DOOR VERENIGINGEN In deze rapportage zijn vier voorstellen gedaan voor vervangende nieuwbouw, renovatie en/of uitbreiding van kleed- en wasaccommodatie van buitensportverenigingen.
Daarbij moet direct worden opgemerkt dat investeringen in deze accommodaties tot dusver door de gemeente als een verantwoordelijkheid van de verenigingen zelf werden gezien. In de meeste gevallen (Sporting HAC is de uitzondering) zijn de verenigingen zelf eigenaar en zelf ook verantwoordelijk voor groot onderhoud, renovatie en uitbreiding. Daarbij moet direct worden opgemerkt dat voor de (meeste) verenigingen geldt dat de gemeente de accommodatie ooit heeft gerealiseerd en daarna voor een symbolisch bedrag heeft overgedragen. In dit rapport is nog geen voorschot genomen op een eventuele bijdrage van de verenigingen zelf aan de investeringen die zijn genoemd. Als uitgangspunten voor de komende gesprekken met de verenigingen zou kunnen gelden: ▪ Van de vier buitensportverenigingen mag redelijkerwijs een eigen bijdrage worden verwacht. ▪ Andere buitensportverenigingen hebben de afgelopen jaren zelf hun accommodatie aangepast. Die verenigingen hebben daartoe in een aantal gevallen een lening bij de gemeente afgesloten. ▪ Als de gemeente gaat investeren in de vier buitensportaccommodaties, dan zou een vorm van compensatie, voor de verenigingen die zelf hebben geïnvesteerd, niet meer dan redelijk zijn.
EINDRAPPORT
21 | 33
NIET-GEMEENTELIJKE ACCOMMODATIES Meerdere verenigingen in Kerkrade beschikken over een eigen accommodatie. Ook zijn er accommodaties die meerdere verenigingen huisvesten, maar desondanks geen eigendom zijn van de gemeente, maar van bijvoorbeeld een stichting. Deze stichtingen en verenigingen hechten aan het eigendom van de accommodatie en aan de onafhankelijkheid ten opzichte van de gemeente. Echter, de mogelijkheid bestaat dat deze stichtingen en verenigingen de toekomstige kosten voor groot onderhoud en/of verduurzaming niet geheel zelf kunnen dragen. In dat geval zouden zij een beroep willen doen op een vorm van gemeentelijke ondersteuning (b.v. lening). Meerdere verenigingen en stichtingen hebben gevraagd om deze passage op te nemen in dit eindrapport (zie bijlage 6).
EINDRAPPORT
22 | 33
4
PRIORITEITEN EN PLANNING
4.1
INLEIDING
In het vorige hoofdstuk zijn de oplossingen voor de huisvestingsproblemen van de verenigingen in Kerkrade besproken. Het is goed denkbaar dat de realisatie van deze voorstellen gefaseerd moet plaatsvinden. De beschikbare ambtelijke capaciteit en/of beschikbare budgetten kunnen daarvoor de aanleiding zijn. In dit hoofdstuk wordt daarom een aanzet gegeven voor mogelijke prioriteitsstelling van alle voorstellen. Ook wordt een planning weergegeven voor het komende jaar. In dat jaar zullen de voorstellen uitgewerkt moeten worden tot uitvoeringsgerede plannen.
4.2
PRIORITEITEN
Alle voorstellen zijn beoordeeld op twee aspecten, te weten: ▪ De urgentie: Hoe urgent is de oplossing van het huisvestingsprobleem? Daarbij is gekeken naar de termijn waarbinnen een oplossing nodig is en ook naar de mate waarin de huidige huisvesting nog (enigszins) houdbaar is (zijn er bijvoorbeeld veiligheidsrisico’s). ▪ De maatschappelijke functie: Bij dit aspect is gekeken naar het aantal leden/gebruikers dat wordt geholpen met de huisvestingsoplossing en naar de kenmerken van het verzorgingsgebied. Kort gezegd, hoe meer leden/gebruikers en hoe groter de maatschappelijke opgave, hoe hoger de maatschappelijke functie. In de volgende figuur is het resultaat van deze beoordeling weergegeven. Elk voorstel is weergegeven in de vorm van een cirkel. De omvang van de cirkel correspondeert met de omvang van de benodigde investeringen. De kleur van de cirkel geeft de prioriteit aan (donkergroen prioriteit 1, lichtgroen prioriteit 2, oranje prioriteit 3). Figuur 8: Aanzet tot prioriteitstelling.
* = De toplagen van de bestaande tennisbanen moeten dringend worden vervangen. Het is logisch om die werkzaamheden te combineren met uitbreiding van het aantal banen.
EINDRAPPORT
23 | 33
4.3
PLANNING
Dit is het eindrapport van het project ‘Huisvesting Verenigingen Kerkrade’. De voorstellen medio januari in procedure worden gebracht, waarna besluitvorming zal plaatsvinden in februari 2026. Onderdeel van het Raadsbesluit is de opdracht aan college en ambtelijk apparaat om de voorgestelde huisvestingsoplossingen uit te werken tot uitvoeringsgerede plannen. De ambitie is om in 2026 de meeste van de voorstellen zodanig uit te werken dat deze in 2027 kunnen worden gerealiseerd.