bijlage 1 Quickscan NABO Schoufferbosweg Kerkrade 20 -01-2021.pdf

Quickscan flora en fauna NABO Schouffersbosweg Kerkrade

Arnhem, 20 januari 2021

Pagina |2

Colofon Titel Subtitel

: Quickscan flora en fauna : NABO Schouffersbosweg Kerkrade

Projectnummer Datum

: 20.296 : 20 januari 2021

Veldonderzoek Auteur(s)

: E.W.A. Janssen & M. Stoetzer : E.W.A. Janssen

Collegiale toets

: S. Klein Brinke

Opdrachtgever Contactpersoon

: ProRail, Utrecht : C. de Vries

Bezoekadres Postcode Telefoon

: Snelliusweg 40-18 : 6827 DH Arnhem : 026-2001900

info@ekoza.nl www.ekoza.nl

Ekoza B.V. is lid van het Netwerk Groene Bureaus: www.netwerkgroenebureaus.nl

Quickscan flora en fauna NABO Schouffersbosweg Kerkrade

Pagina |3

Inhoudsopgave 1. 2.

Inleiding ...........................................................................................................................................................4 Wettelijk kader ................................................................................................................................................5 2.1 Natura 2000-gebieden .............................................................................................................................5 2.2 Natuurnetwerk Nederland ......................................................................................................................5 2.3 Soorten....................................................................................................................................................6 2.4 Houtopstanden .......................................................................................................................................8 2.5 Invasieve exoten .....................................................................................................................................9 3.

Gebiedsbeschrijving .......................................................................................................................................10 3.1 Gebiedsbeschrijving ..............................................................................................................................10 3.2 Voorgenomen ingreep ...........................................................................................................................12 4. Onderzoeksmethode ......................................................................................................................................13 4.1 Gebiedsbescherming .............................................................................................................................13 4.1.1 Natura 2000 ........................................................................................................................................ 13 4.1.2 Natuurnetwerk Nederland .................................................................................................................. 13 4.2 Soorten..................................................................................................................................................13 4.2.1 Bronnenonderzoek..............................................................................................................................

14 4.2.2 Veldonderzoek .................................................................................................................................... 14 4.2.3 Effectenbeoordeling ............................................................................................................................ 14 4.3 Houtopstanden .....................................................................................................................................15 4.4 Invasieve exoten ...................................................................................................................................15 5. Resultaten ......................................................................................................................................................16 5.1 Gebiedsbescherming .............................................................................................................................16 5.1.1 Natura 2000 ........................................................................................................................................ 16 5.1.2 Natuurnetwerk Nederland ..................................................................................................................

17 5.2 Soorten..................................................................................................................................................18 5.2.1 Grondgebonden zoogdieren ............................................................................................................... 19 5.2.2 Vleermuizen ........................................................................................................................................ 20 5.2.3 Vogels .................................................................................................................................................. 21 5.2.4 Reptielen, amfibieën en vissen ........................................................................................................... 23 5.2.5 Flora .................................................................................................................................................... 24 5.2.6 Ongewervelden ...................................................................................................................................

26 5.3 Houtopstanden .....................................................................................................................................27 5.4 Invasieve exoten ...................................................................................................................................27 6. Conclusies en aanbevelingen ..........................................................................................................................28 6.1 Gebiedsbescherming .............................................................................................................................28 6.1.1 Natura 2000 ........................................................................................................................................ 28 6.1.2 Natuurnetwerk Nederland .................................................................................................................. 28 6.2 Soortbescherming .................................................................................................................................28 6.2.1 Grondgebonden zoogdieren ............................................................................................................... 29 6.2.2 Vleermuizen ........................................................................................................................................

29 6.2.3 Vogels .................................................................................................................................................. 29 6.2.4 Reptielen, amfibieën en vissen ........................................................................................................... 29 6.2.5 Flora .................................................................................................................................................... 30 6.2.6 Ongewervelden ...................................................................................................................................

30 6.3 Houtopstanden .....................................................................................................................................30 6.4 Invasieve exoten ...................................................................................................................................30 Bronnen ..................................................................................................................................................................31 Literatuur ...........................................................................................................................................................31 Websites.............................................................................................................................................................31

Quickscan flora en fauna NABO Schouffersbosweg Kerkrade

Pagina |4

1.

Inleiding ProRail wil een bestaande niet actief beveiligde overweg (NABO) in Kerkrade gaan omzetten in een spooronderdoorgang voor wandelaars. Vanuit Europese- en nationale regelgeving dient onderzocht te worden welke effecten deze ingreep heeft op beschermde gebieden (Natura 2000 en Natuurnetwerk Nederland) en op beschermde flora en fauna. De voorliggende rapportage beschrijft de resultaten van een quickscan. Het betreft een beoordeling van de huidige en potentiële aanwezigheid van beschermde soorten planten en dieren op de onderzoekslocatie en de te verwachten effecten van de voorgenomen ingreep op beschermde soorten en gebieden. De quickscan vindt plaats op grond van bronnenonderzoek en een terreinbezoek. Tijdens het terreinbezoek is een inschatting gemaakt welke soorten voor kunnen komen en welke soorten op voorhand uit te sluiten zijn. Deze quickscan is een momentopname en kan slechts in beperkte mate uitsluitsel geven over de afwezigheid van soorten. Dit onderzoek betreft geen volledige veldinventarisatie. Mochten er effecten te verwachten zijn van de werkzaamheden op beschermde soorten die mogelijk aanwezig zijn, dan wordt een nader onderzoek geadviseerd. In hoofdstuk 2 staat het wettelijk kader uiteengezet, waaraan getoetst dient te worden. Hoofdstuk 3 geeft een beschrijving van het onderzoeksgebied en de voorgenomen ingrepen.

Hoofdstuk 4 geeft een beschrijving van de onderzoeksmethode. In hoofdstuk 5 worden de resultaten van het onderzoek en de mogelijke effecten van de ingreep op beschermde soorten besproken. Ten slotte volgen in hoofdstuk 6 de conclusies, aanbevelingen en eventuele vervolgstappen.

Quickscan flora en fauna NABO Schouffersbosweg Kerkrade

Pagina |5

2.

Wettelijk kader Sinds 1 januari 2017 is de nieuwe Wet natuurbescherming van kracht. Deze wet vervangt 3 wetten: de Natuurbeschermingswet 1998, de Boswet en de Flora- en faunawet. Het bevoegd gezag ligt bij de provincies. De Rijksoverheid blijft verantwoordelijk voor handelingen en projecten in gebruik, beheer of aanleg door het rijk, zoals hoofdwegen, spoorwegen, hoofdvaarwegen, waterkeringen, militaire terreinen, gastransportnet, hoogspanningsleidingen, delfstoffen, kustlijn, bepaalde visserij etc. De Wet natuurbescherming is gericht op de bescherming van: • Natura 2000-gebieden • Soorten • Houtopstanden

2.1 Natura 2000-gebieden De basis voor Natura 2000 zijn de Europese Vogelrichtlijn en de Habitatrichtlijn. Deze natuurbeschermingsrichtlijnen hebben naast de bescherming van specifieke flora en fauna eveneens als doel om de leefgebieden van deze soorten te behouden, te herstellen of uit te breiden. In Nederland zijn ruim 160 gebieden als Natura 2000-gebied aangewezen door het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV). Door de toenmalige Minister van LNV zijn instandhoudingsdoelstellingen vastgesteld voor de Natura 2000-gebieden, deze staan vermeld in het (ontwerp-) aanwijzingsbesluit. Daarin staan ook de instandhoudingsdoelstellingen voor alle habitattypen, -soorten en broedvogels die in het Natura 2000-gebied voorkomen beschreven. Daarnaast staat beschreven op welke wijze de instandhoudingsdoelstellingen te realiseren zijn. Onder ‘instandhouding’ wordt verstaan het geheel aan maatregelen die nodig zijn ter behoud of herstel van een gunstige staat van instandhouding van de natuurlijke habitats en populaties van wilde dier- en plantensoorten.

Elke activiteit (in de wet: project of handeling) zowel binnen als buiten een Natura 2000gebied die gelet op de instandhoudingsdoelstellingen: • de kwaliteit van de natuurlijke habitats of de habitats van soorten in dat gebied kan verslechteren; of • een significant verstorend effect kan hebben op de soorten waarvoor dat gebied is aangewezen is ingevolge artikel 2.7, tweede lid verboden. De activiteit kan slechts doorgang vinden wanneer het bevoegd gezag een vergunning verleent.

2.2 Natuurnetwerk Nederland Het doel van het Natuurnetwerk Nederland (voorheen de Ecologische Hoofdstructuur of EHS) is om een samenhangend netwerk te creëren van kwalitatief hoogwaardige natuurgebieden en natuurrijke cultuurlandschappen. Het huidige netwerk bestaat voor het merendeel uit Natura 2000-gebieden en andere bestaande natuurgebieden. Daarnaast worden

Quickscan flora en fauna NABO Schouffersbosweg Kerkrade

Pagina |6

natuurgebieden uitgebreid, nieuwe natuurgebieden ontwikkeld en ecologische verbindingszones aangelegd. Onderdeel van het Natuurnetwerk Nederland zijn Ecologische Verbindingszones (EVZ), die natuurgebieden met elkaar verbinden om het migreren van dieren en planten tussen natuurgebieden mogelijk te maken. De provincies zijn sinds 2014 verantwoordelijk voor de begrenzing en de ontwikkeling van dit natuurnetwerk. Bij toetsing van de ingreep aan het Natuurnetwerk Nederland (NNN) zijn de 'Spelregels EHS' van toepassing, een uitwerking van de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte en een door Rijk, provincies en maatschappelijke organisaties gezamenlijk opgesteld beleidskader. Provincies hebben de Spelregels laten doorwerken in hun eigen ruimtelijk beleid. Het compensatiebeginsel voor de EHS is het sluitstuk van het ‘nee, tenzij’ beschermingsregime. Volgens dat regime zijn nieuwe projecten, plannen en handelingen, die afwijken van het bestemmingsplan, in het NNN met een significant negatief effect op de wezenlijke kenmerken en waarden niet toegestaan, tenzij er sprake is van een groot openbaar belang én het ontbreken van reële alternatieven.

De hoofdlijnen van de regels voor de bescherming en compensatie van het NNN zijn juridisch verankerd in de uitbreiding van het Besluit Algemene Regels Ruimtelijke ordening (Barro, voorheen AMvB Ruimte), die op 1 oktober 2012 in werking is getreden (bekendmaking inhoud Stb. 2012, 388; bekendmaking inwerkingtreding Stb. 2012, 434).

2.3 Soorten Onder de Wet natuurbescherming geldt, net als onder de Flora- en faunawet, een zorgplicht voor alle in het wild levende dieren. De Wet natuurbescherming kent drie beschermingsregimes: • soorten van de Vogelrichtlijn • soorten van de Habitatrichtlijn • andere soorten

Vogelrichtlijnsoorten Onder de soorten van de Vogelrichtlijn vallen alle van nature in Nederland in het wild levende vogels. Ingevolge artikel 3.1 is het verboden om: 1. Opzettelijk vogels te doden of te vangen; 2. Opzettelijk vogelnesten, -rustplaatsen en -eieren te vernielen of te beschadigen of vogelnesten weg te nemen; 3. Eieren van vogels te rapen en deze onder zich te hebben; 4. Opzettelijk vogels te storen, tenzij de storing niet van wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding van de desbetreffende vogelsoort.

Habitatrichtlijnsoorten Onder de soorten van de Habitatrichtlijn vallen soorten die genoemd zijn in Bijlage IV van de Habitatrichtlijn, Bijlage I en II van het Verdrag van Bern en Bijlage I van het Verdrag van Bonn. In de Bijlagen van de Verdragen van Bern en Bonn worden ook vogels genoemd.

Quickscan flora en fauna NABO Schouffersbosweg Kerkrade

Pagina |7

Wat betreft deze soorten is het ingevolge artikel 3.5 (Bern bijl. II, Bonn bijl. I) verboden om: 1. Opzettelijk dieren te doden of te vangen; 2. Opzettelijk dieren te verstoren; 3. Opzettelijk eieren van dieren te vernielen of te rapen; 4. Voortplantingsplaatsen of rustplaatsen van dieren te beschadigen of te vernielen; 5. Opzettelijk planten in hun natuurlijke verspreidingsgebied te plukken, te verzamelen, af te snijden, te ontwortelen of te vernielen. Wat betreft deze soorten is het ingevolge artikel 3.6 (Bern bijl. I en II, Bonn bijl. I) verboden om dieren of planten te verkopen, te vervoeren voor verkoop, te verhandelen, te ruilen of te koop of te ruil aan te bieden, tenzij het gaat om aantoonbaar gefokte of gekweekte dieren of planten.

Andere soorten Onder het beschermingsregime andere soorten vallen soorten waarvan er geen Europese verplichting tot bescherming is. Dit zijn soorten die vanuit nationaal belang extra bescherming behoeven. De beschermde status van soorten kan per provincie verschillen. Provincies hebben de bevoegdheid om bij provinciale verordening vrijstelling te verlenen voor nationaal beschermde soorten. RVO (bevoegd gezag in deze) heeft een lijst met vrijgestelde soorten welke te vinden zijn in de Regeling natuurbescherming artikel 3.31 en Bijlage 11. Ingevolge de Wet natuurbescherming artikel 3.10 is het verboden om: 1. Opzettelijk dieren te doden of te vangen; 2. Voortplantingsplaatsen of rustplaatsen van dieren te beschadigen of te vernielen; 3. Opzettelijk planten in hun natuurlijke verspreidingsgebied te plukken te verzamelen, af te snijden, te ontwortelen of te vernielen.

Zorgplicht Artikel 1.11 Wet natuurbescherming voorziet in een algemene verplichting voor eenieder om voldoende zorg te dragen voor Natura 2000-gebieden, bijzondere nationale natuurgebieden en voor in het wild levende dieren en planten en hun directe leefomgeving. Het betreft bovendien niet alleen dieren en planten van soorten waarvoor de Vogelrichtlijn en de Habitatrichtlijn specifieke beschermingsmaatregelen eisen, maar alle in het wild levende dieren en planten. De zorgplicht is als een open norm geformuleerd in het eerste lid van artikel 1.11. In het tweede lid wordt de zorgplicht iets geconcretiseerd door te bepalen dat de zorgplicht in elk geval inhoudt dat eenieder die weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat door zijn handelen of nalaten nadelige gevolgen kunnen worden veroorzaakt voor een Natura 2000-gebied, een bijzonder nationaal natuurgebied of voor in het wild levende dieren en planten: • dergelijke handelingen achterwege laat, dan wel, • indien dat achterwege laten redelijkerwijs niet kan worden gevergd, de noodzakelijke maatregelen treft om die gevolgen te voorkomen, of • voor zover die gevolgen niet kunnen worden voorkomen, deze zoveel mogelijk beperkt of ongedaan maakt. Quickscan flora en fauna NABO Schouffersbosweg Kerkrade

Pagina |8

Voor de bescherming van dieren en planten van soorten waarvoor geen specifiek beschermingsregime geldt op grond van hoofdstuk 3, heeft de zorgplicht zelfstandig betekenis. Op grond van de zorgplichtbepaling moeten schadelijke handelingen in beginsel achterwege worden gelaten dan wel moeten maatregelen worden genomen om schadelijke gevolgen (zoveel mogelijk) te voorkomen.

Jaarrond beschermde nesten Nesten van vogelsoorten van categorie 1 t/m 4 zijn jaarrond beschermd, de nesten van soorten in categorie 5 zijn beschermd als er onvoldoende alternatieven zijn. Categorieën: 1. Nesten die, behalve gedurende het broedseizoen als nest, buiten het broedseizoen in gebruik zijn als vaste rust- en verblijfplaats. 2. Nesten van koloniebroeders die elk broedseizoen op dezelfde plaats broeden en die daarin zeer honkvast zijn of afhankelijk van bebouwing of biotoop. De (fysieke) voorwaarden voor de nestplaats zijn vaak zeer specifiek en limitatief beschikbaar. 3. Nesten van vogels, zijnde geen koloniebroeders, die elk broedseizoen op dezelfde plaats broeden en die daarin zeer honkvast zijn of afhankelijk van bebouwing. De (fysieke) voorwaarden voor de nestplaats zijn vaak zeer specifiek en limitatief beschikbaar. 4. Vogels die jaar in jaar uit gebruik maken van hetzelfde nest en die zelf niet of nauwelijks in staat zijn een nest te bouwen. 5. Nesten van vogels die weliswaar vaak terugkeren naar de plaats waar zij het jaar daarvoor hebben gebroed of de directe omgeving daarvan, maar die wel over voldoende flexibiliteit beschikken om, als de broedplaats verloren is gegaan, zich elders te vestigen. Enkele provincies, zoals Limburg en Overijssel, hebben hun eigen lijst van jaarrond beschermde nesten van vogelsoorten.

2.4 Houtopstanden De regels van de Boswet zijn grotendeels onveranderd opgenomen in de Wet natuurbescherming. Een houtopstand is een zelfstandige eenheid van bomen, boomvormers, struiken, hakhout of griend, die: a. een oppervlakte grond beslaat van tien are of meer, of b. bestaat uit een rijbeplanting die meer dan twintig bomen omvat, gerekend over het totaal aantal rijen. Ingevolge artikel 4.1 vallen buiten de bescherming houtopstanden: • houtopstanden binnen de bij besluit van de gemeenteraad vastgestelde grenzen van de bebouwde kom (voor deze wet); • houtopstanden op erven of in tuinen; • fruitbomen en windschermen om boomgaarden; • naaldbomen bedoeld als kerstbomen en niet ouder dan twintig jaar • kweekgoed; o uit populieren of wilgen bestaande wegbeplantingen, Quickscan flora en fauna NABO Schouffersbosweg Kerkrade

Pagina |9

• •

o beplantingen langs waterwegen, en o eenrijige beplantingen langs landbouwgronden; Het dunnen van een houtopstand; uit populieren, wilgen, essen of elzen bestaande beplantingen die zijn bedoeld voor de productie van houtige biomassa indien zij: o ten minste eens per tien jaar worden geoogst; o bestaan uit minstens tienduizend stoven per hectare per beplantingseenheid o bestaande uit een aaneengesloten beplanting die niet wordt doorsneden door onbeplante stroken breder dan twee meter; o zijn aangelegd na 1 januari 2013.

2.5 Invasieve exoten Sinds 3 augustus 2016 is er een Europees verbod op bezit, handel, kweek, gebruik, transport en vrijlaten van schadelijke exotische planten en dieren. Deze soorten staan op de zogenaamde Unielijst. Een exoot is een plant, dier of ander organisme dat van nature niet in Nederland voorkomt. Als een soort schadelijk is voor de natuur is dit een invasieve exoot. Invasieve exoten komen door menselijk handelen in Nederland terecht. Exoten die zich thuis voelen in Nederland vestigen zich in de natuur en vermeerderen snel. Om de schade die invasieve exoten aanrichten aan te pakken is een Europese verordening ontwikkeld. In deze verordening staan ge- en verboden om schade in de Europese Unie zo veel mogelijk te voorkomen. Op de Unielijst staan soorten die voorkomen en schade toebrengen of dit in de toekomst kunnen doen. Verschillende soorten hebben een verschillend effect op de natuur in Nederland en behoeven dus ook andere maatregelen. Voor een aantal krabben en kreeften mag bevissing, transport en handel voor consumptie wel, omdat dit een beheersmaatregel is voor deze soorten. De provincies zijn verantwoordelijk voor de aanpak van de invasieve exoten die in 2016 en 2017 op de Unielijst zijn geplaatst (zie bijlage 10 van de Regeling natuurbescherming).

Uitgezonderd zijn de wolhandkrab en de Amerikaanse rivierkreeften (waarvoor het Rijk verantwoordelijke blijft) en de beverrat (waarvoor de waterschappen verantwoordelijk blijven). Niet elke exoot die schadelijk is in Nederland of andere delen van de EU staat op de Unielijst. Er zijn een aantal criteria waaraan een soort moet voldoen om op de Unielijst te komen. Enkele soorten staan niet op de Unielijst, maar kunnen echter wel schade veroorzaken, zoals Aziatische duizendknopen. Daarom adviseert de overheid om maatregelen te nemen om te voorkomen dat deze invasieve exoten in de natuur terechtkomen of zich verder verspreiden.

Quickscan flora en fauna NABO Schouffersbosweg Kerkrade

P a g i n a | 10

3.

Gebiedsbeschrijving

3.1 Gebiedsbeschrijving De toekomstige onderdoorgang is gelegen aan de Torenstraat in Kerkrade, ter hoogte van het Schouffertsbosch en tussen km 24.05 en 24.14 (geocode 066). Zie figuur 1. Hierbij worden de grenzen van het werkterrein aangegeven. De daadwerkelijke onderdoorgang is kleiner van oppervlakte. Hierover is meer te lezen in §3.2. Figuur 2 geeft een impressie van het projectgebied. Het gaat om een spoorlijn gelegen aan de zuidrand van het Schouffertsbosch. Een wandelpad wat uit het bos komt kruist hier het spoor om vervolgens in westelijke richting het steile spoortalud geleidelijk naar beneden te vervolgen om zo op de Torenstraat uit te komen.

Landgraaf

Heerlen

Kerkrade

Figuur 1. Globale ligging van het projectgebied. Rode lijn is grens werkgebied, oranje lijn is het huidige wandelpad.

Quickscan flora en fauna NABO Schouffersbosweg Kerkrade

P a g i n a | 11

Figuur 2. Impressie van het projectgebied.

Quickscan flora en fauna NABO Schouffersbosweg Kerkrade

P a g i n a | 12

3.2 Voorgenomen ingreep ProRail is voornemens een onderdoorgang (geocode 066, km 24.039) voor wandelaars te realiseren onder het spoor ter hoogte van een bestaand wandelpad aan de Torenstraat in Kerkrade. Het bestaande onbeveiligde overpad wordt daarbij gesaneerd. Een impressie van de toekomstige situatie is in figuur 3 weergegeven. Mogelijk worden er bomen in het werkterrein (fig. 4) gekapt. De planning is om in 2022 te starten. Een exacte planning is nog niet bekend. De Treinvrije Periodes (TVP’s) zijn wel bekend: van 4 maart t/m 6 mei 2022 en van 8 tot 10 juli 2022.

Figuur 3. Impressie van de toekomstige onderdoorgang.

Depot

Figuur 4. Grenzen werkterrein en indeling ervan. Er worden voornamelijk graafwerkzaamheden uitgevoerd. Ook zullen er mogelijk bomen en struiken in het werkterrein/projectgebied verwijderd worden. Welke bomen is nog niet bekend. Aanwezige bomen staan aan de noordkant en zuidkant van het spoor, buiten de spoorbermen. Aan de zuidkant staan ze op het spoortalud langs de Torenstraat. Alleen ten westen van de geplande trap staan geen bomen langs het spoor. Watergangen en gebouwen zijn afwezig in het werkterrein.

Quickscan flora en fauna NABO Schouffersbosweg Kerkrade

P a g i n a | 13

4.

Onderzoeksmethode

4.1 Gebiedsbescherming Het onderzoek naar gebiedsbescherming betreft een bureaustudie.

4.1.1 Natura 2000 Voor het bepalen van de ligging van beschermde gebieden ten opzichte van het projectgebied is gebruik gemaakt van de gebiedendatabase op de website van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Hier is alle informatie over Natura 2000gebieden te vinden zoals de habitattypen en -soorten waarvoor de Natura 2000-gebieden zijn aangewezen. In dit onderzoek worden o.a. de onderstaande vragen beantwoord: 1. Ligt de ingreeplocatie in een Natura 2000-gebied, of ligt er een Natura 2000-gebied binnen de invloedsfeer van de ingreeplocatie, zodat externe en/of cumulatieve effecten te verwachten zijn. 2. Wat zijn de mogelijke negatieve en/of positieve effecten van de voorgenomen ingrepen op de instandhoudingdoelstellingen van een Natura 2000-gebied in kwestie. 3. Kunnen deze effecten: a. Verstorend zijn voor kwalificerende soorten b. Leiden tot een verslechtering van de kwaliteit van de kwalificerende habitats c. Significant negatief zijn voor het realiseren van de instandhoudingsdoelstellingen

4.1.2 Natuurnetwerk Nederland Het Natuurnetwerk Nederland (NNN) werd vroeger de Ecologische Hoofdstructuur (EHS) genoemd. Het Natuurnetwerk is een Nederlands netwerk van bestaande en nieuw aan te leggen natuurgebieden. Het netwerk moet natuurgebieden beter verbinden met elkaar en met het omringende agrarisch gebied. De provincies zijn verantwoordelijk voor de begrenzing en de ontwikkeling van dit natuurnetwerk. Voor het bepalen van de ligging van het projectgebied ten opzichte van het NNN is gebruikt gemaakt van de websites van de provincie Limburg. Hierbij is bekeken hoe de ligging van het projectgebied is ten opzichte van het Natuurnetwerk, in Limburg de Goudgroene Natuurzone genoemd. Bij ruimtelijke ontwikkelingen binnen het NNN worden de effecten van de ingreep op de wezenlijkheidskenmerken en -waarden van het NNN getoetst.

4.2 Soorten Het onderzoek naar beschermde soorten bestaat uit twee delen. Er is begonnen met een literatuurstudie, gevolgd door een veldonderzoek in het projectgebied. Aan de hand van de literatuurgegevens en het veldbezoek wordt bepaald welke soorten daadwerkelijk in het projectgebied voor kunnen komen.

Quickscan flora en fauna NABO Schouffersbosweg Kerkrade

P a g i n a | 14

4.2.1 Bronnenonderzoek Het bronnenonderzoek gaat uit van bestaande en beschikbare gegevens. Een belangrijke bron zijn de gegevens afkomstig uit de Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF). Deze databank geeft het meest actuele overzicht van beschermde soorten die in de regio voorkomen. Het is een koppeling van databases zoals waarneming.nl en telmee.nl. Hierin participeren onder andere de Particuliere Gegevensverzamelende Organisaties (PGO’s) zoals Sovon, Ravon en de Zoogdiervereniging. Voor de gegevens uit de NDFF is een zoekgebied geselecteerd rondom de te onderzoeken locatie. Er is gekeken naar de gegevens van de laatste 3-10 jaar, afhankelijk van de soortgroep en hoeveelheid gegevens. De NDFF is op 7 januari 2021 geraadpleegd. Verder zijn ecologische verspreidingsatlassen geraadpleegd: Bos, 2006; Broekhuizen, 2016; Creemers, 2009; NVL 2002.

4.2.2 Veldonderzoek Het projectgebied is eenmaal bezocht op 8 januari 2021. Dit was een bewolkte, frisse dag (± 3 °C) met in Zuid-Limburg wat sneeuw op de grond. Verder viel er soms wat miezerregen en was er nauwelijks wind. Het veldwerk voor dit onderzoek is uitgevoerd in de vorm van een quickscan. Het onderzoek bestaat uit het uitvoeren van een habitatgeschiktheidsbeoordeling. Dit is een veldonderzoek waarbij op basis van de fysieke kenmerken van het projectgebied een indicatie wordt gegeven van het mogelijk voorkomen van beschermde plant- en diersoorten. Er is zowel (globaal) gekeken naar de daadwerkelijk aanwezige flora en fauna als naar de mogelijke waarden die het gebied herbergt in andere tijden van het jaar die tijdens een eenmalig bezoek niet kunnen worden vastgesteld. Tijdens het terreinbezoek is zoveel mogelijk concrete informatie verzameld met betrekking tot de aan- of afwezigheid van beschermde soorten (zicht- en geluidswaarnemingen, sporenonderzoek naar de aanwezigheid van nesten, holen, uitwerpselen, haren, etc.). Het veldbezoek is uitgevoerd in januari. Veel soorten zijn in deze periode van het jaar niet waar te nemen.

4.2.3 Effectenbeoordeling Als bepaald is welke beschermde soorten in het projectgebied voor kunnen komen vindt een inschatting van de effecten plaats. Aan de hand van de ingreep worden de effecten van de activiteiten op de mogelijk aanwezige soorten bepaald. Effecten kunnen optreden tijdens de realisatiefase van het project en zijn dan meestal tijdelijk van aard. In de gebruiksfase van het project kunnen blijvende effecten optreden. Effecten van de ingreep op aanwezige soorten zijn sterk afhankelijk van een aantal variabelen, zoals: de voorgenomen werkzaamheden, de exacte locatie, de periode van het jaar, het tijdstip van de dag, de doorlooptijd van de werkzaamheden, de gebruikte machines of materialen enzovoort. Niet alleen de effecten op de aanwezige verblijfplaatsen van de soort zijn van belang, maar ook of het leefgebied blijvend kan voorzien in alles wat nodig is om succesvol te kunnen voortplanten of te kunnen verblijven. Verder is het van belang te weten welke effecten de werkzaamheden hebben op de gunstige staat van instandhouding van de soort. Bij kans op negatieve effecten kan nader onderzoek worden geadviseerd en is mogelijk een ontheffing van de verbodsbepalingen in de Wet natuurbescherming nodig.

Quickscan flora en fauna NABO Schouffersbosweg Kerkrade

P a g i n a | 15

4.3 Houtopstanden Bij het kappen van bomen binnen het projectgebied wordt middels een bureaustudie bepaald of het houtopstanden betreft die buiten het besluit van de betreffende gemeente vastgestelde grenzen van de bebouwde kom (voor deze wet) liggen.

4.4 Invasieve exoten Tijdens het veldonderzoek wordt er gekeken naar de eventuele aanwezigheid van invasieve soorten. Bij aanwezigheid of mogelijke aanwezigheid wordt beschreven wat de maatregelen zijn die genomen moeten worden om te voldoen aan de Europese verordening. Het onderzoek is echter geen volledige inventarisatie, waardoor enkel de aanwezigheid van exoten kan worden bepaald, maar de afwezigheid van invasieve exoten niet.

Quickscan flora en fauna NABO Schouffersbosweg Kerkrade

P a g i n a | 16

5.

Resultaten

5.1 Gebiedsbescherming 5.1.1 Natura 2000 Het projectgebied ligt op 3,3 kilometer afstand van het dichtstbijzijnde Natura 2000-gebied Brunsummerheide (Figuur 5). Andere Natura-2000 gebieden in de buurt (Geleenbeekdal en Kunderberg liggen op meer dan 4 kilometer afstand.

DUITSLAND

Figuur 5. Ligging van het projectgebied ten opzichte van Natura 2000-gebieden. Brunsummerheide De Brunssummerheide is een sterk geaccidenteerd heide- en bosgebied in de oostelijke mijnstreek. Door het gebied lopen een aantal aardbreuken waardoor de grote hoogteverschillen zijn ontstaan. De hoogste delen liggen op het oude Maasterras en bevatten een grofgrindige zandbodem. In de lagere delen is tertiair zand aanwezig dat is afgezet door de zee in een vochtige en warme klimaatsperiode. Dit zogenaamde zilverzand is uiterst voedselarm. In de oorsprong van de Rode Beek en op de Brandenberg zijn doorstroomveentjes aanwezig en er zijn een tweetal hellingveentjes op locaties waar aardbreuken liggen. Het gebied bestaat uit droge en natte heide, actief hoogveen, bron- en broekbos, aangeplant grove dennenbos, een open zandvlakte, vochtige hooilanden, droge schraalgraslanden en een beek die zijn natuurlijk karakter heeft behouden. Quickscan flora en fauna NABO Schouffersbosweg Kerkrade

P a g i n a | 17

De Brunssumerheide is aangewezen tot Natura 2000-gebied vanwege 9 habitattypen en één habitatsoort (de kamsalamander). Dichtstbijzijnde stikstofgevoelige habitattypen liggen op 4,81 km (H91D0 Hoogveenbossen) en zeer stikstofgevoelige habitattypen liggen op 4,20 km (H4030 Droge Heide). Ze zijn beide aanwezig op de Brunsummerheide.

Effectenbeoordeling De storingsfactoren die plaats kunnen vinden door de werkzaamheden zijn trilling, geluid, optische verstoring en verzuring/ vermesting door stikstofuitstoot. De werkzaamheden zijn beperkt van aard en worden op grote afstand (> 4 km) uitgevoerd van de dichtstbijzijnde (zeer) stikstofgevoelige habitattypen. Elk Natura 2000-gebied ligt op meer dan 3 kilometer van de geplande ingreep en daarmee buiten de invloedsfeer van de werkzaamheden. Er zijn geen negatieve effecten op beschermde gebieden te verwachten.

5.1.2 Natuurnetwerk Nederland Het projectgebied ligt gedeeltelijk in het Natuurnetwerk Nederland, in Limburg de Goudgroene natuurzone (Figuur 6). De overweg zelf en een deel van het pad aan de noordzijde liggen buiten de Goudgroene natuurzone; ook het deel aan de zuidkant van het spoor, ten oosten van de NABO ligt erbuiten. De rest van het werkterrein ligt erin. Ruimtelijke ontwikkelingen die geen significant negatief effect hebben op de wezenlijke waarden en kenmerken van het Natuurnetwerk Nederland mogen plaatsvinden.

Figuur 6. Ligging van het projectgebied ten opzichte van het Natuurnetwerk Nederland (Goudgroene Natuurzone). Oranje: grenzen werkterrein is oranje; rood: onderdoorgang.

In het Natuurnetwerk Nederland heeft de provincie de volgende doelstellingen: • het herstel en behoud van de rijkdom aan soorten, de biodiversiteit. Hiervoor moeten natuurgebieden worden uitgebreid, verbeterd, en met elkaar worden verbonden, waardoor een netwerk ontstaat. Dit netwerk moet functioneren in ruimte en tijd, waardoor planten en dieren een duurzame, robuuste en klimaatbestendige leefomgeving krijgen;

Quickscan flora en fauna NABO Schouffersbosweg Kerkrade

P a g i n a | 18

•

het bieden van ruimte aan de groeiende behoefte aan rust en ruimte. Hierdoor kunnen inwoners en bezoekers de natuur beleven en het draagvlak voor natuurbeleid waarborgen.

De beheertypen die voorkomen op en rond de te realiseren onderdoorgang zijn (fig. 7): -

N16.01 Droog bos met productie; N12.02 Kruiden en faunarijk grasland; N15.02 Dennen-, eiken-, en beukenbos.

Figuur 7. Ligging van het projectgebied ten opzichte van beheertypen in de Goudgroene natuurzone (Bron: Natuurgegevens Provincie Limburg).

Effectenbeoordeling Het werkterrein bevindt zich grotendeels in het Natuurnetwerk Nederland/ Goudgroene natuurzone. De locatie van de onderdoorgang zelf en een deel van het noordelijke pad ligt erbuiten. In hoeverre er door de werkzaamheden sprake zal zijn van aantasting van wezenlijke kenmerken en waarden van de Goudgroene natuurzone en de verplichting tot natuurcompensatie dient in overleg met de Provincie Limburg te worden bepaald.

5.2 Soorten Er is een bronnenonderzoek verricht naar de aanwezigheid van beschermde soorten in het projectgebied en in de directe omgeving van het projectgebied. De belangrijkste gegevensbron is de NDFF. De NDFF geeft echter geen volledig beeld van de aanwezigheid van soorten. Dat komt omdat niet alle gebieden even goed worden onderzocht. Daarnaast worden bepaalde soortgroepen beter onderzocht dan andere. Dit kan te maken hebben met de interesse van de waarnemer, toegankelijkheid van een gebied of omdat sommige soorten moeilijk te inventariseren zijn. Ten slotte worden niet alle waarnemingen doorgegeven. Door middel van het veldbezoek is een inschatting gemaakt van de te verwachte beschermde soorten in het projectgebied. Daarna is onderzocht welke effecten de werkzaamheden kunnen hebben op de mogelijk aanwezige beschermde soorten.

Quickscan flora en fauna NABO Schouffersbosweg Kerkrade

P a g i n a | 19

5.2.1 Grondgebonden zoogdieren Bronnenonderzoek Een aantal grondgebonden zoogdieren zijn in het projectgebied of in de omgeving van het projectgebied waargenomen volgens de NDFF. Tabel 1 geeft een overzicht van deze soorten.

Tabel 1. Overzicht van waargenomen grondgebonden zoogdieren in het projectgebied of in de nabije omgeving volgens de NDFF van de laatste 10 jaar, tot 2 km. Soort

Beschermingsstatus Habitatrichtlijnsoort

Algemene muizen Bunzing Egel Haas Hermelijn Konijn Ree Vos Wezel Das Eekhoorn Steenmarter Bever

andere soorten

vrijgestelde soorten x x x x x x x x x

x x x x

De das wordt verspreid langs de randen van Eygelshoven waargenomen. In het Schouffertsbosch is de soort ook enkele malen gezien, tot op 150 meter van het overpad. Voor de eekhoorn geldt hetzelfde, ze wordt geregeld waargenomen in de bossen en parken in en rond Eygelshoven, met name aan de westkant ervan. De steenmarter daarentegen is alleen in de bebouwde delen van Eygelshoven gemeld. De bever komt ten slotte uitsluitend voor rond de beek de Worm, ten oosten van Eygelshoven. Er zijn rond het overpad en in het werkterrein verder geen meldingen van beschermde grondgebonden zoogdieren bekend.

Veldonderzoek Het projectgebied bestaat uit een spoorwegoverpad op een talud tussen een weg en een bos. Zoogdieren zouden zich hier in holen in de grond of in bomen kunnen bevinden. In de bomen zijn geen eekhoornnesten aangetroffen en daarmee zijn er geen verblijfplaatsen van eekhoorns in het projectgebied. De bomen waren goed te overzien. Er zijn geen sporen van of mogelijke verblijfplaatsen van beschermde soorten waargenomen. In de bomen in het werkterrein zijn geen holten aanwezig die groot genoeg zijn voor beschermde boombewonende zoogdiersoorten. Algemene grondgebonden zoogdieren als diverse muizensoorten, konijn, bruine rat en mol kunnen voorkomen op de locatie, maar hier zijn geen aanwijzingen voor gevonden, met uitzondering van muizenholletje hier en daar.

Effectenbeoordeling De voorgenomen werkzaamheden hebben geen negatief effect op beschermde grondgebonden zoogdieren. Quickscan flora en fauna NABO Schouffersbosweg Kerkrade

P a g i n a | 20

5.2.2 Vleermuizen Vleermuizen vallen onder het beschermingsregime van de Habitatrichtlijnsoorten. Verblijfplaatsen (kraam-, zomer-, paar- en winterverblijven) en essentiële vliegroutes en foerageergebieden van deze soorten zijn beschermd.

Bronnenonderzoek Er zijn vijf soorten vleermuizen in de omgeving waargenomen volgens de NDFF (tabel 2). Het gaat vooral om algemene soorten. De meeste vleermuiswaarnemingen betreffen de gewone dwergvleermuis. Deze soort is veelal foeragerend en passerend gemeld rond Eygelshoven met de meeste waarnemingen in de buurt van het Strijthagerbeekdal en het Cranenweyerbeekdal. Verblijfplaatsen rond het Schouffertsbosch zijn in de NDFF niet bekend.

Tabel 2. Overzicht van vleermuizen die zijn waargenomen in het projectgebied of de omgeving volgens de NDFF van de laatste 10 jaar, tot 2 km. Soort Gewone dwergvleermuis Gewone grootoorvleermuis Laatvlieger Rosse vleermuis Ruige dwergvleermuis

Gezien de provinciale verspreidingskaarten zouden ook Bechsteins vleermuis, vale vleermuis, meervleermuis, watervleermuis, franjestaart, ingekorven vleermuis, grijze grootoorvleermuis, Brandt’s vleermuis en baardvleermuis rond Eygelshoven voor kunnen komen.

Veldonderzoek Verblijfplaatsen van vleermuizen kunnen zich bevinden in gebouwen of bomen. In bomen bevinden vleermuizen zich in holtes, spleten of achter loshangend boomschors. In gebouwen kunnen vleermuizen zich onder andere bevinden in de spouw, onder dakpannen, achter boeiboorden en op zolders. Er is in of direct rond het werkgebied geen bebouwing aanwezig. De aanwezige bomen konden vanwege de grote hoogte niet volledig worden onderzocht op de aanwezigheid van holtes of spleten maar waren in enkele bomen in het werkgebied aanwezig. Zie onderstaande figuur van een dode boom met spechtenholen op het spoortalud.

Figuur 8. Voorbeeld van een potentiële verblijfplaats van vleermuizen. Quickscan flora en fauna NABO Schouffersbosweg Kerkrade

P a g i n a | 21

Niet alleen verblijfplaatsen van vleermuizen, maar ook essentiële vliegroutes zijn beschermd. Vleermuizen zijn plaatstrouw en maken vaak jaren achter elkaar gebruik van hetzelfde netwerk aan verblijfplaatsen. De meeste soorten maken ook gebruik van min of meer vaste vliegroutes tussen hun verblijfplaats en het jachtgebied. Indien er geen alternatieven zijn is de vliegroute van essentieel belang voor een kolonie. Als de dieren niet meer zonder verstoring van hun verblijfplaats bij hun jachtgebied kunnen komen, moeten ze verhuizen. Om deze reden zijn essentiële vliegroutes van vleermuizen beschermd. Lijnvormige landschapselementen die als vliegroute kunnen dienen zijn bijvoorbeeld bomenrijen of watergangen. Bomenrijen die als vliegroute kunnen dienen zijn in het projectgebied aanwezig. De bomenrij langs het spoor loopt door naar het westen en oosten en verbindt woningen in Eygelshoven met het Schouffertsbosch. Deze zou kunnen dienen als vliegroute voor vleermuizen die een verblijfplaats hebben in gebouwen maar ook zou het als vliegroute kunnen dienen voor boombewonende vleermuizen die foerageren in bijvoorbeeld het Wormdal. Ook essentieel foerageergebied van vleermuizen is beschermd. Het projectgebied zelf biedt geschikt gebied om te foerageren, omdat er graslandjes, groene spoorbermen, struiken en boomkronen in het werkterrein voorkomen.

Effectenbeoordeling Het projectgebied biedt geschikte mogelijkheden voor verblijfplaatsen voor vleermuizen, namelijk in de bomen in en langs het werkterrein. Er zal voornamelijk overdag worden gewerkt maar mogelijk ook in enkele weekenden ’s nachts. Daarbij kunnen vleermuizen in bomen in langs het werkterrein worden verstoord. Bij kap worden mogelijk vleermuisverblijfplaatsen vernietigd. Er wordt geadviseerd een nader onderzoek te doen naar eventueel aanwezige vleermuizen in de bomen middels een batdetectoronderzoek (conform de methode van het Vleermuisprotocol 2021). Essentieel foerageergebied is niet aanwezig binnen het projectgebied. Er is voldoende gelijkwaardig alternatief foerageergebied in de directe omgeving dat ten tijde van de uitvoer gebruikt kan worden. Na de aanleg van de onderdoorgang blijft de oppervlakte foerageergebied nagenoeg hetzelfde. Lijnvormige landschapselementen zijn in de vorm van de bomen langs het spoor aanwezig binnen het projectgebied, waardoor op voorhand een negatief effect op een essentiële vliegroute van vleermuizen niet uitgesloten kan worden. De werkzaamheden kunnen door de aanwezigheid van machines en werklicht een blokkerende werking hebben op de vliegroute. Anderzijds kan het weghalen van een deel van een bomenrij (met name de bomen op het zuidelijk talud) ervoor zorgen dat een vliegroute wordt onderbroken.

Nader onderzoek dient de aan-/afwezigheid van een vliegroute aan te tonen.

5.2.3 Vogels Alle inheemse vogelsoorten behoren tot de Vogelrichtlijn. Daarnaast is het nest van enkele vogelsoorten jaarrond beschermd.

Quickscan flora en fauna NABO Schouffersbosweg Kerkrade

P a g i n a | 22

Voor het broedseizoen van vogels is geen standaardperiode. Dit omdat het broedseizoen van soort tot soort en van jaar tot jaar kan verschillen. Globaal kan voor het broedseizoen de periode van 15 maart tot 15 juli worden aangehouden.

Bronnenonderzoek In de omgeving van de planlocatie ligt bosgebied, bebouwd gebied en weilanden waardoor een grote verscheidenheid aan vogelsoorten in de omgeving voorkomt. In Tabel 3 zijn de vogelsoorten met een jaarrond beschermd nest (cat. 1 t/m 4, lijst gehanteerd door RVO) die zijn waargenomen in of in de omgeving van het projectgebied volgens de NDFF weergegeven.

Tabel 3. Overzicht van vogels met jaarrond beschermde nesten die zijn waargenomen in het projectgebied of de omgeving (tot 2 km) volgens de NDFF van de laatste 10 jaar. Soort boomvalk buizerd gierzwaluw grote gele kwikstaart havik huismus kerkuil oehoe ooievaar ransuil roek slechtvalk sperwer steenuil wespendief zwarte wouw

Beschermingsstatus jaarrond beschermde nesten 4 4 2 3 4 2 3 3 3 4 2 3 4 1 4 4

In de directe omgeving van de geplande onderdoorgang is er van deze vogels alleen een relevante melding gemaakt van een territoriale buizerd en een territoriale sperwer in de laatste 10 jaar. Beide op zo’n 400 meter ten westen van het projectgebied.

Veldonderzoek Tijdens het veldbezoek zijn een klein aantal vogels gehoord en gezien, waaronder roodborst, zanglijster, goudhaan en vink. De bomen in en langs de rand van het werkterrein zijn zo ver mogelijk gecontroleerd op jaarrond beschermde nesten. Deze zijn niet aangetroffen. Er is geen bebouwing aanwezig, waardoor nesten van gebouwbewonende soorten, zoals huismus en gierzwaluw kunnen worden uitgesloten. In de bomen en struiken kunnen algemene broedvogels nestelen. In enkele bomen op het talud waren spechtenholen aanwezig.

Effectenbeoordeling Jaarrond beschermde nesten van gebouwbewonende soorten kunnen worden uitgesloten, omdat gebouwen afwezig zijn. In de bomen zijn geen jaarrond beschermde nesten aangetroffen. In de bomen en struiken kunnen vogels in het broedseizoen broeden. Omdat Quickscan flora en fauna NABO Schouffersbosweg Kerkrade

P a g i n a | 23

er mogelijk werkzaamheden plaats gaan vinden aan of nabij deze bomen en struiken hebben de werkzaamheden mogelijk negatief effect op actieve nesten in het broedseizoen. Geadviseerd wordt om te werken buiten het broedseizoen.

5.2.4 Reptielen, amfibieën en vissen Bronnenonderzoek In Tabel 4 is een overzicht weergegeven van de waargenomen beschermde amfibieën, reptielen en vissen in het projectgebied of in de omgeving van het projectgebied volgens de NDFF.

Tabel 4. Overzicht van waargenomen reptielen, amfibieën en vissen in of nabij het projectgebied volgens de NDFF van de laatste 10 jaar, tot 2 km. Soort

Beschermingsstatus Habitatrichtlijnsoort

Bastaardkikker Kleine watersalamander Bruine kikker Gewone pad Alpenwatersalamander Elrits Hazelworm Levendbarende hagedis Ringslang Vinpootsalamander Muurhagedis Rugstreeppad

andere soorten

vrijgestelde soorten x x x x

x x x x x x x x

De Alpenwatersalamander wordt vooral waargenomen en gemeld tussen Eygelshoven en Haanrade en nabij de beek de Worm, maar ook nabij het onderhavige spoor, op ca. 600 meter ten westen van werkterrein. De stroomminnende vis elrits wordt waargenomen in de Worm. De hazelworm wordt in de bossen in de omgeving van Eygelshoven regelmatig waargenomen. Ook nabij het spoor op circa 200 meter ten westen van het projectgebied zijn enkele exemplaren van deze reptielensoort in 2016 gemeld (fig. 9). De levendbarende hagedis is niet gemeld in het Schouffertsbosch maar wel rond Waubacherveld (op 700 meter) en op diverse plaatsen rond Eygelshoven. Relevante ringslangen komen vooral voor rond het Wormdal en de oostelijke helft van Eygelshoven. Mogelijk zoeken zij via het spoortalud of de spoorberm in de winter de hogere delen op om in bossen als het Schouffertsbosch te overwinteren en migreren ze in de lente terug naar het dal.

Figuur 9. Waarnemingen van hazelworm (l) en ringslang (r) rond het projectgebied de laatste 10 jaar (NDFF). Quickscan flora en fauna NABO Schouffersbosweg Kerkrade

P a g i n a | 24

Veldonderzoek Er is geen oppervlaktewater aanwezig op de onderzoekslocatie, waarmee de aanwezigheid van beschermde vissen en voortplantingswater voor beschermde amfibieën kan worden uitgesloten. Het dichtstbijzijnde water is de Strijthagerbeek aan de zuidkant van de Torenstraat. Deze komt ondergronds samen met de Anstelerbeek welke uitmondt in de Worm. Het aanwezige bos is in principe geschikt als land- en winterhabitat van de Alpenwatersalamander. Ook al is er geen langzaamstromend of stilstaand water in de buurt van het projectgebied, de Alpenwatersalamander is het een soort die het grootste deel van het jaar op het land leeft en daarbij relatief grote afstanden kan afleggen. Indien ze aanwezig zijn zullen ze zich beperken tot het bos en de bosrand (strooisel, takken, stenen, stronken) aan de noordzijde van het spoor. Daarmee is er kans op aanwezige Alpenwatersalamanders in het deel van het werkgebied waar gewerkt gaat worden / materiaal gedeponeerd gaat worden. Verder kunnen amfibieënsoorten waarvoor een vrijstelling geldt (zwervend) voorkomen in het projectgebied. Tijdens het veldbezoek is een inschatting gemaakt over het gebruik van het projectgebied door reptielen. Het werkterrein biedt geschikt leefgebied voor hazelworm en levendbarende hagedis. Ook komt mogelijk de ringslang er voor tijdens de seizoensmigratie van het bos naar het Wormdal en vice versa.

Effectenbeoordeling Zwaar beschermde vissen, reptielen en amfibieënsoorten stellen kritische eisen aan hun leefomgeving. Het projectgebied is geschikt als leefgebied voor levendbarende hagedis en hazelworm en als migratieroute voor de ringslang. De werkzaamheden zullen dan mogelijk exemplaren en het leefgebied van de hagedissen aantasten. Ook kunnen migrerende ringslangen geblokkeerd of geschaad worden. Nader onderzoek in april/mei kan de aan-/ afwezigheid van deze soorten aantonen.

5.2.5 Flora Bronnenonderzoek Tabel 5 geeft een overzicht van de beschermde planten die in het projectgebied of de naaste omgeving (tot 5 km) zijn waargenomen volgens de NDFF.

Quickscan flora en fauna NABO Schouffersbosweg Kerkrade

P a g i n a | 25

Tabel 5. Overzicht van waargenomen beschermde planten in het projectgebied of in de nabije omgeving volgens de NDFF van de laatste 10 jaar. Soort

Beschermingsstatus Habitatrichtlijnsoort

Bergnachtorchis Brede wolfsmelk Dennenorchis Grote leeuwenklauw Kartuizer anjer Kleine wolfsmelk Kluwenklokje Liggend ereprijs Ruw parelzaad Smalle raai Wolfskers

andere soorten

vrijgestelde soorten

x x x X x x x x x x x

De bergnachtorchis, brede wolfsmelk, dennenorchis, liggend ereprijs en wolfskers zijn waargenomen op enkele kilometers ten noorden van het projectgebied, rond de Brunsummerheide. Kartuizer anjer, kleine wolfsmelk, kluwenklokje, ruw parelzaad en smalle raai zijn waargenomen op enkele kilometers ten zuiden van het projectgebied, rond Simpelveld. De grote leeuwenklauw is het dichtst bij het projectgebied waargenomen, op het bedrijventerrein rond de Bart van Slobbestraat. Daar zijn exemplaren o.a. dicht tegen het spoor waargenomen.

Veldonderzoek Het veldbezoek voor de quickscan heeft plaatsgevonden buiten de bloeitijd van (beschermde) plantensoorten. Er lag sneeuw en er zijn dan ook geen beschermde planten waargenomen. Op de taludmuur langs de Torenstraat zijn geen beschermde muurplanten aangetroffen. Deze was geheel plantenvrij. Van de beschermde planten uit de omgeving kunnen brede wolfsmelk, kartuizer anjer, kleine wolfsmelk, ruw parelzaad, grote leeuwenklauw en smalle raai in het werkterrein voorkomen.

Effectenbeoordeling Het spoor wordt op soorten geïnventariseerd volgens het Protocol Soorten - en Biotoopkartering (Odé, 2016). Tijdens de Soorten- en biotoopkartering zijn er geen beschermde planten waargenomen. Echter wordt er ook buiten het spoorterrein gewerkt en daar heeft recent geen onderzoek plaatsgevonden. De meeste beschermde planten zijn zeer kritisch ten aanzien van hun standplaats. Beschermde planten zijn tijdens het veldbezoek niet aangetroffen. Gezien de aard van het projectgebied met verschillende biotopen (spoor, bos, weiland, talud) kunnen diverse beschermde plant(en) binnen het werkterrein voorkomen, met name brede wolfsmelk, kartuizer anjer, kleine wolfsmelk, ruw parelzaad, grote leeuwenklauw en smalle raai.

Quickscan flora en fauna NABO Schouffersbosweg Kerkrade

P a g i n a | 26

5.2.6 Ongewervelden Bronnenonderzoek Tabel 6 geeft een overzicht van beschermde ongewervelden die in het projectgebied of in de naaste omgeving zijn waargenomen volgens de NDFF.

Tabel 6. Overzicht van waargenomen beschermde ongewervelden in het projectgebied of in de nabije omgeving volgens de NDFF van de laatste 10 jaar. Soort

Gaffellibel Beekrombout Bosbeekjuffer Grote vos Grote weerschijnvlinder Iepenpage Kleine ijsvogelvlinder Sleedoornpage Vliegend hert

Beschermingsstatus Habitatrichtlijnsoort x

andere soorten

vrijgestelde soorten

x x x x x x x x

Bijna alle soorten uit deze tabel zijn waargenomen langs de beek de Worm, ten oosten van Eygelshoven. De grote vos is daarnaast een maal net ten westen van het Schouffersbos waargenomen, de grote weerschijnvlinder enkele malen rond het Cranenmeyermeer, de iepenpage in Hanenrade en Eygelshoven, de kleine ijsvogelvlinder een maal in de Vinkerstraat in Eygelshoven, de sleedoornpage een maal bij de Strijthagerbeek, ten zuidwesten van Eygelshoven en het vliegend hert in Landgraaf, rond de RImburgerweg (op 1 km afstand), maar ook in de bebouwde kom van Eygelshoven.

Veldonderzoek Tijdens het veldbezoek is een inschatting gemaakt van het voorkomen van beschermde ongewervelden in het projectgebied. Iedere soort is afhankelijk van een bepaald habitat met bepaalde waardplanten. Deze habitats zijn in het projectgebied niet aanwezig. Zo zijn er geen beken of andere soorten waterpartijen en er zijn geen iepen, sleedoorns, kamperfoelie of andere relevante waardplanten. Het projectgebied is geschikt als habitat voor het vliegend hert vanwege dode en omgevallen bomen. Deze zijn aanwezig rond de geplande locatie van het depot. De larven van het vliegend hert zijn afhankelijk van rottend hout (fig. 10).

Figuur 10. Dood hout in het werkterrein. Quickscan flora en fauna NABO Schouffersbosweg Kerkrade

P a g i n a | 27

Effectenbeoordeling Het projectgebied is geschikt als habitat voor het vliegend hert. Indien bepaalde omgevallen bomen en dode bomen worden weggehaald rond het depot of elders in het werkterrein, dient eerst vastgesteld te worden of er vliegende herten voorkomen

5.3 Houtopstanden De bomen vallen niet onder de bebouwde kom houtopstanden. De te kappen bomen hebben mogelijk een groter oppervlakte dan tien are en het betreft mogelijk ook rijbeplanting. Een meld- en herplantplicht is daarom mogelijk noodzakelijk.

5.4 Invasieve exoten De invasieve exoten beverrat, hemelboom, muskusrat, nijlgans, reuzenbalsemien en reuzenberenklauw en Japanse duizendknoop zijn volgens de NDFF in de afgelopen 10 jaar waargenomen in de omgeving van het projectgebied. Dit is op minstens enkele honderden meter ervandaan. Tijdens de quickscan zijn geen invasieve exoten waargenomen. Het werkgebied is dermate klein en de meest relevante invasieve soorten (reuzenberenklauw, reuzenbalsemien en Japanse duizendknoop) dermate groot dat het beeld van deze soorten volledig genoemd kan worden. Andere invasieve exoten worden er niet verwacht. Gevaar voor verspreiding van invasieve exoten door de ingreep is daarmee niet aan de orde.

Quickscan flora en fauna NABO Schouffersbosweg Kerkrade

P a g i n a | 28

6.

Conclusies en aanbevelingen Aan de hand van het voorgaande kan een aantal conclusies worden getrokken en worden aanbevelingen gegeven voor de te nemen vervolgstappen. In de effectenbeoordeling en de daaruit volgende conclusies is uitgegaan van de werkzaamheden zoals die zijn omschreven in paragraaf 3.2. Veranderingen of afwijkingen hiervan kunnen tot andere conclusies leiden. Natuuronderzoek heeft doorgaans een juridische houdbaarheid van drie jaar.

6.1 Gebiedsbescherming 6.1.1 Natura 2000 Er zijn geen negatieve effecten, dan wel significant negatieve effecten te verwachten van het project op het nabijgelegen Natura 2000-gebied.

6.1.2 Natuurnetwerk Nederland Het werkgebied ligt gedeeltelijk binnen de grenzen van Natuurnetwerk Nederland/ Goudgroene natuurzone. Er dient met de Provincie Limburg overlegd te worden of de bomenkap en het verwijderen en aantasten van groen dermate ingrijpend is dat er sprake is van aantasting van kernkwaliteiten en mogelijk van een compensatieplicht.

6.2 Soortbescherming De Wet natuurbescherming is gericht op het duurzaam in stand houden van soorten in hun natuurlijk leefgebied. Niet alleen de instandhouding van verblijfplaatsen is van belang, maar ook de instandhouding van het leefgebied. Te allen tijde dient men de zorgplicht in acht te nemen. Deze zorgplicht houdt in dat nadelige gevolgen voor flora en fauna zoveel mogelijk moet worden voorkomen. De zorgplicht geldt voor alle planten en dieren, beschermd of niet. Tabel 7 geeft een overzicht van de maatregelen per soortgroep.

Tabel 7. Samenvatting onderzoeksresultaten en maatregelen. Soortgroep

Soort

Maatregelen

Grondgebonden zoogdieren Vleermuizen

n.v.t. Vleermuizen

Vogels

Algemene

Reptielen

Hazelworm, levendbarende hagedis en ringslang Alpenwatersalamander n.v.t. Diverse Vliegend hert

n.v.t. Nader onderzoek naar verblijfplaatsen in bomen en vliegroute van vleermuizen middels batdetectoronderzoek. Bomenkap en struikverwijdering buiten broedseizoen. Nader onderzoek naar leefgebied levendbarende hagedissen en hazelwormen en naar migratieroute ringslang. Nader onderzoek land- en winterhabitat. n.v.t. Nader onderzoek beschermde planten in werkgebied. Bij verwijderen van dode bomen of rottend hout eerst nader onderzoek naar aan-/afwezigheid.

Amfibieën Vissen Flora Ongewervelden

Quickscan flora en fauna NABO Schouffersbosweg Kerkrade

P a g i n a | 29

6.2.1 Grondgebonden zoogdieren De voorgenomen werkzaamheden hebben geen negatief effect op beschermde grondgebonden zoogdieren. Voortplantingsplaatsen, vaste rust- of verblijfplaatsen en (functionele) leefomgeving van beschermde grondgebonden zoogdieren zijn in het projectgebied niet aanwezig. Een ontheffing in het kader van de Wet natuurbescherming is niet nodig.

6.2.2 Vleermuizen Op de locatie zijn bomen met gaten en loszittende schors aanwezig, waardoor verblijfplaatsen van vleermuizen niet kunnen worden uitgesloten. Het projectgebied is mogelijk ook onderdeel van een belangrijke vliegroute voor vleermuizen langs het spoor. Wanneer men bomen gaat kappen kunnen verblijfplaatsen worden aangetast en wanneer men in de actieve periode van vleermuizen (half maart - half oktober) meerdere opeenvolgende nachten gaat werken, kunnen verblijfplaatsen in bomen worden verstoord en vliegroutes worden geblokkeerd. Als men buiten de actieve periode gaat werken dan dienen enkel de te kappen bomen onderzocht te worden, indien ze potentiële verblijfplaatsen hebben. Nader onderzoek moet uitwijzen wat de functie van het projectgebied voor vleermuizen is en of een ontheffing in het kader van de Wet natuurbescherming nodig is. Verblijfplaatsen vleermuizen Het gaat om boombewonende soorten. In de periode 1 juni tot half juli vinden 2 bezoeken plaats, waarvan minimaal één in de ochtend. Daarnaast vinden er in de periode half augustus tot en met september 2 bezoeken plaats in de nacht. Vliegroute vleermuizen. In de periode 15 mei tot en met 15 september vinden 2 veldbezoeken plaats, waarvan er één in de kraamperiode (half mei – half juli) plaatsvindt.

6.2.3 Vogels De bomen zijn gecontroleerd op de aanwezigheid van jaarrond beschermde nesten. Deze zijn niet aangetroffen. Een ontheffing in het kader van de Wet natuurbescherming is niet nodig. De bomen en struiken zijn geschikt als nestlocatie voor vogels. Actieve nesten mogen geen negatief effect ondervinden. De bomen en struiken dienen buiten het broedseizoen (half maart – half juli) verwijderd te worden. Indien het verwijderen niet plaats kan vinden buiten het broedseizoen, dienen de bomen en struiken voor verwijdering te worden gecontroleerd op de aanwezigheid van actieve nesten. Dit brengt echter het risico met zich mee dat actieve nesten aanwezig zijn.