Bijlage 1 - Begrotingwijziging 2023 , ontwerpbegroting 2024, Meerjarenraming.PDF
Tekst van het document
« Coördinatieteam vergunningen en specialismen Als gevolg van de extra taken die op de dienst afgekomen zijn in de afgelopen járen en ook in 2024 weer, is de formatie van het Coördinatieteam (C-team) dat onderdeel uitmaakt van het primaire proces als ondersteunende unit niet meer toereikend. Het C-team verzorgt alle backoffice activiteiten van ontvangst en registratie en distributie van aanvragen om vergunningen, meldingen, adviesopdrachten et cetera tot en met afhandeling gereed product. Daarnaast ontzorgt het C-team alle medewerkers in het primair proces, met name op het gebied van standaard correspondentie en de zelfstandige afhandeling ervan. Voorbeelden van het toegenomen takenpakket zijn de registratie en administratieve verwerking van o.a. sloopVasbestmeldingen (circa 2.700 meldingen in 2022), meldingen Besluit bodemkwaliteit (circa 1.000 meldingen in 2022), meldingen bodemsaneringen (circa 700 meldingen in 2022) en het toegenomen aantal meldingen Activiteitenbesluit milieubeheer (circa 300 meldingen in 2022). Met de groei van formatie bij bijvoorbeeld het toezicht asbest, is niet de formatie van de administratieve behandeling meegegroeid maar is de werkdruk in deze eerste en laatste schakel in het primaire proces wel toegenomen.
De toename van de aantallen te behandelen meldingen heeft ertoe geleid dat in 2022 het C-team moest worden versterkt met de inhuur van tijdelijk personeel (1 fte) en uitbreiding uren van vast personeel (0,05 fte). Vanwege het structurele karakter van deze producten, behorend tot het basistakenpakket, willen wij deze 1.05 fte formaliseren vanaf deze begroting met C 76.500. Ook gelet op de komende uitbreiding van het takenpakket als gevolg van de nieuwe bodemtaken bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Deze uitbreiding is per abuis niet meegenomen in de kaderbrief.
17
Begroting RUD Zuid-Limburg 2024
Zwi/Limburg
2.2
Toezicht
De RUD Zuid-Limburg houdt toezicht in overeenstemming met de vastgestelde dienstverleningsovereenkomsten en werkprogramma's van de partners, en (landelijke) kaders/afspraken die voor toezicht gelden. Het uitoefenen van toezicht bij de BRZO- en RIE-4-bedrijven wordt eveneens landelijk afgestemd met de collega BRZO-omgevingsdiensten en via BRZO+ met Veiligheidsregio's, de Nederlandse Arbeidsinspectie, het Openbaar Ministerie en het Rijk. De uitvoering van het toezicht zal steeds meer gericht zijn op (duurzaamheids-)thema's zoals emissies van stoffen naar de lucht, het terugdringen van C02-uitstoot, maar ook het terugdringen van emissies van Zeer Zorgwekkende Stoffen. Daarnaast zal het naleefgedrag op basis van de Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingswet een nog belangrijkere rol gaan innemen bij de inzet van het toezicht. Op basis van data-analyses kunnen we steeds betere prioriteiten stellen en inzicht geven in de prioritering, maar ook in de monitoring van de resultaten van het toezicht. Randvoorwaardelijk daarbij is dat de digitale infrastructuur ook goed functioneert. Ook zal de focus in 2024 liggen op een steeds meer risicogerichte aanpak volgens een uniforme benaderingswijze. Naleefgedrag, maar ook gedrag en thema’s zoals onder andere gezondheid, veiligheid zullen hierin een belangrijke rol innemen.
In voorkomende gevallen zal ook intensiever worden ingezet op het uitvoeren van onaangekondigde controles. De samenwerking met de inspectiepartners, zoals de veiligheidsregio en de Inspectie Leefomgeving en Transport zal verder worden geïntensiveerd. Bij overtredingen gebruiken we de bestuursrechtelijke instrumenten om overtredingen te beëindigen. Hierbij is de net genoemde Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingswet leidend. Onze beschikbare toezichtcapaciteit zetten wij met name in voor het uitvoeren van reguliere veiligheidsinspecties, de afhandeling van klachten en incidenten. Tevens wordt er meer ingezet op inspecteren van bedrijven op basis van een projectmatige aanpak. Met een overspannen arbeidsmarkt voor VTH-personeel en vergrijzend personeelsbestand staat onze beschikbare toezichtcapaciteit meer en meer onder druk. Wij sluiten niet uit dat dit ook in 2024 consequenties zal hebben voor de uitvoering van de werkprogramma’s. Dan zullen we hierover ook het gesprek voeren met de opdrachtgevers. Ook in 2024 zullen de werknemers opleidingen volgen om te kunnen blijven voldoen aan de landelijk vastgestelde kwaliteitscriteria voor toezicht en handhaving. Bij toezicht wordt informatie verzameld over het feit of een activiteit voldoet aan de in de vergunning en/of algemene regels gestelde eisen. Waarna over de verzamelde informatie een oordeel wordt gevormd.
18 Begroting RUD Zuid-Limburg 2024
rM
/M/c/Limburg
Onder handhaving wordt verstaan: het overgaan tot het opleggen van bestuursrechtelijke en/ of strafrechtelijke (herstel)sancties indien uit het toezicht blijkt dat niet aan de gestelde eisen wordt voldaan. Bij het opleggen van sancties is steeds juridisch advies aan de orde. Speerpunt
Prestatie indicator
Informatievoorziening/meten
Kwaliteit
Toezichtrapporten voldoen aan de meest actuele wet- en regelgeving en het beleid
Rechterlijke toets c.q. uitspraak Raad van State
van de opdrachtgever. 950Zo van de handhavingsbesluiten worden genomen binnen de daarvoor afgesproken
VTH applicatie op basis van (verzoek- én) besluitdatum
termijn. Uitvoering werkprogramma opdrachtgever
Voortgangsrapportages
zoals onderling afgesproken Hanteren van vastgesteld handhavingsbeleid opdrachtgever
Voortgangsrapportages
Tijdigheid Uniformiteit
Juridische advisering en procesvoering zijn over de járen toegenomen. De juridische producten zijn in de nieuwe productcatalogus afzonderlijk benoemd en worden ook afzonderlijk in de werkprogramma s opgenomen. Op basis van feitelijk geschreven uren vindt de afrekening met de deelnemers plaats.
2.3
Advisering en Onderzoek
De organisatie toetst, controleert, adviseert, voert onderzoeken/metingen uit dan wel voert beheersmaatregelen uit over de onderwerpen energie, geluid, lucht, bodem en omgevingsveiligheid. Daarnaast participeren de medewerkers in de ontwikkeling, uitvoering en evaluatie van beleid op deze taakvelden en houden zij rekening met eventuele innovaties bij de uitvoering van de geleverde producten en gevolgde werkwijzen. Speerpunt Kwaliteit
Tijdigheid
Prestatie indicator De adviezen bevatten heldere conclusies en zijn transparant in de afwegingen 95To van de adviezen is voor de afgesproken termijn aan de opdrachtgever verzonden
Informatievoorziening/meten Tevredenheid opdrachtgever
Voortgangsrapportages
Adviestaken Specialistische adviezen buiten het werkprogramma om worden op basis van een kostenraming achteraf gefactureerd. Besluit Cö2-reductie werkgebonden personenmobiliteit 19
Begroting RUD Zuid-Limburg 2024
/iwZUmburg
In het klimaatakkoord dat in 2019 door het kabinet werd gepresenteerd, zijn afspraken gemaakt tussen overheden en het bedrijfsleven over verduurzaming van onder meer de werkgebonden personenmobiliteit. Dit vanwege het feit dat meer dan de helft van het aantal afgelegde kilometers van de personenmobiliteit gerelateerd is aan woon-werk en zakelijk verkeer. Daarbij werd ook geconstateerd dat de tot dat moment gevolgde vrijwillige aanpak voor de klimaatopgave onvoldoende effect zal hebben en er een meer dwingende aanpak wenselijk was. Om de C02-uitstoot van werkgebonden personenmobiliteit te verminderen komt er per 1 juli 2023 derhalve een rapportageverplichting voor werkgevers en/of organisaties die 100 of meer werknemers in dienst hebben. In de zomer van 2022 is bepaald dat het toezien op de naleving van het frequent, tijdig, goed en volledig indienen door bedrijven van een dergelijke C02-rapportage als extra basistaak door gemeenten moet worden ingebracht bij de omgevingsdiensten en dat deze diensten verder uitvoering geven aan de daadwerkelijke bijbehorende werkzaamheden. Onlangs werd melding gemaakt van het feit dat landelijk gebleken is dat ongeveer 8.000 werkgevers/organisaties te maken zullen krijgen met voornoemde rapportageverplichting.
Nadere informatie over de verdeling van dit genoemd aantal bedrijven per omgevingsdienst in Nederland werd daarbij niet gegeven, maar het betekent wel dat ook wij als RUD Zuid-Limburg voor ons werkgebied hiermee geconfronteerd zullen worden. Niet alleen het aantal bedrijven dat onder deze regelgeving valt is onbekend, maar ook de exacte omvang van de daarbij uit te voeren werkzaamheden is op dit moment (nog) niet volledig uitgekristalliseerd. Concluderend kan gesteld worden dat landelijk verwacht wordt dat de hiervoor aangegeven werkzaamheden door omgevingsdiensten in 2023 worden opgepakt, maar dat op dit moment nog niet bekend is hoe groot de daarvoor benodigde capaciteit moet zijn en hoeveel financiële middelen daarvoor benodigd zijn dan wel gereserveerd moeten worden.
20 Begroting RUD Zuid-Limburg 2024
rM
Zw/í/Limburg
3 FINANCIEEL Voor de RUD Zuid-Limburg is het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) van toepassing. Conform het BBV zijn wij verplicht de baten en lasten uit te splitsen in taakvelden. Aangezien wij voor zowel de Provincie Limburg als voor de Zuid-Limburgse gemeenten werken dienen wij hierbij onze baten en lasten te splitsen volgens de gemeentelijke indeling. Volgens deze gemeentelijke indeling werken wij voor onze primaire taakuitvoering uitsluitend in één taakveld, namelijk het taakveld "Milieubeheer". Het taakveld Overhead is opgenomen in hoofdstuk 5 van deze begroting. Algemeen Zie het financieel overzicht in paragraaf 5.4 voor de totale begroting en bijlage 6.2 voor de bijdrage per deelnemer. Aanpassingen De belangrijkste wijzigingen in 2024 ten opzichte van de gewijzigde begroting 2023 zijn: Toename begrote kosten x C 1.000,Loonindex Index materiële kosten 6 fte nieuwe bodemtaken 0,8 fte extra bouw 1,05 fte extra Coördinatieteam 1 fte concernjurist 1 fte databeheer Kosten licenties 3 fte extra energie gefinancierd uit SPUK gelden -0,5 BOA capaciteit (einde pilot) 2 fte BOA capaciteit (Provinciale taken) Overige (risico opslag) Totaal mutatie begroting 2024 t.o. v. 2023
482 107 592 80 75 126 99 50 300 -51 250 10 2.120
» Toename personeel. De belangrijkste toename in personeel betreft de nieuwe bodemtaken die bij het ingaan van de Omgevingswet worden belegd bij alle gemeenten en die, omdat het een basistaak is, verplicht moet worden ingebracht. Becijferd is dat dit 6 fte aan capaciteit vraagt. Landelijk wordt de komende 3 jaar monitoring gestart om inzicht te krijgen in de inzet, opdracht en uitgaven voor de VTH-bodemtaken en het effect van de verschuiving van bodemtaken op de uitvoering daarvan. Het gebruik van data als informatiebron en als element van sturing en duiding van ontwikkelingen wordt steeds belangrijker. Dit vraagt om investeringen in personele capaciteit. In de begroting 2024 is hiertoe 1 fte functioneel beheer opgenomen. In de vorige begroting is een data-analist opgenomen, om ons te ondersteunen in het gebruik van data als informatiebron en als element van sturing en duiding van informatie voor kwalitatief en kwantitatief onderzoek. Een functioneel beheerder ondersteunt op het technische vlak: het beheren van applicaties en het bewaken van functionaliteiten en de functionele inrichting van systemen. Deze persoon begeleid implementaties van nieuwe (versies van) applicaties, test nieuwe functionaliteiten, voert het wijzigingsbeheer uit en ondersteunt de gebruikers bij het werken met systemen/applicaties. 21
Begroting RUD Zuid-Limburg 2024
/««/Limburg
In de uitvoering van werkzaamheden blijkt er tekort aan vergunningverlener op het gebied van bouwtaken, hier is een toename noodzakelijk van 0,8 fte hiermee wordt de formatie in overeenstemming gebracht met de urenbesteding van het werkprogramma. De bouwtaken worden uitgevoerd ten behoeve van de Provincie Limburg, die deze uitvoering financiert en voor deze dienstverlening leges kan heffen. In het kader van het voorkomen van milieuschade en het aanpakken van milieucriminaliteit is handhaving een belangrijk instrument. Strafrechtelijke handhaving maakt daar onderdeel van uit. De commissie Van Aartsen wees al eerder op deze punten en de noodzakelijke afstemming tussen bestuursrechtelijke en strafrechtelijke handhaving om dit maatschappelijk doel te bereiken. Nu de BOA-pilot in 2023 afloopt en een eerste bevinding is dat 0,5 fte verdeeld over twee BOA's niet de gewenste aansluiting van het strafrecht bij de Big 8 oplevert, wordt 2 fte BOA capaciteit opgenomen naar aanleiding van de beslissing van provinciale staten om gedeputeerde staten meer prioriteit te laten geven aan de inzet van BOA’s bij de RUD ZuidLimburg. Deze capaciteit en het benodigde materieel wordt gefinancierd door de Provincie Limburg en wordt alleen ingezet in het kader van handhaving van activiteiten waarvoor gedeputeerde staten bevoegd gezag zijn en binnen het mandaat aan de omgevingsdienst vallen.
Resultaten »
Strafrecht zodanig aangesloten bij big 8 dat bijdrage wordt geleverd aan probleem-en risicoanalyse, de prioriteiten gezamenlijk afgesfemd terecht komen in o.a. meerjarenprogramma en uitvoerings- en handhavingsbeleid,
versterking van handhaving Door de toename van taken over de járen is de capaciteit van de ondersteuning in het primaire proces door het coördinatieteam niet meer toereikend. Deze capaciteit is nog nagenoeg op het peil van de start van de RUD Zuid-Limburg terwijl de activiteiten inmiddels fors zijn toegenomen. Voor het C-team vergunningen/specialismen is een toename van 1,05 fte in deze begroting opgenomen. Een nadere onderbouwing van deze capaciteit is opgenomen in paragraaf 2.1 Vergunningverlening. De Provincie Limburg heeft de behoefte om een strafrechtpoot binnen de RUD Zuid-Limburg te creëren In deze behoefte wordt voorzien in deze begroting middels 2 fte met een dienstauto ten behoeve van deze werkzaamheden. De kosten zijn opgenomen vanaf de begroting 2024, deze worden volledig gedragen door de Provincie Limburg. Er is binnen de organisatie behoefte aan een concernjurist, waarbij kennis van (Europese) wetgeving rondom digitale overheid (onder meer elektronische publicaties, toegankelijkheid), contractenrecht, aansprakelijkheidsrecht, inkooptrajecten, wijzigingen Wgr, Awb, Archiefwet etc. is geborgd. De persoon is zowel initiator, adviseur als regisseur en creëert bewustwording bij bestuur en organisatie over de juridische aspecten en de juridische risico’s bij handelingen van onze organisatie.
Bij de bouw van de dienst zijn de deelnemers uitsluitend van VTH-juristen uitgegaan, terwijl er wel een noodzaak is om ook op overkoepelend concernniveau te voldoen aan alle wetgeving hieromtrent. Aangezien de genoemde rechtsgebieden in de praktijk - ook in de advocatuur en rechtsbijstand - specialismen betreffen, is het geen optie deze taken te beleggen bij de (gespecialiseerde) VTH-juristen. Het voldoen aan de diverse wettelijke bepalingen buiten het VTH-domein is steeds op ad hoe basis door het management ingevuld of ingekocht. Beide varianten hebben geen structurele basis, wat wel nodig is voor de bedrijfsvoering van een professionele organisatie. In 2022 is met succes een aanvraag voor de specifieke uitkering (SPUK THE) ondersteuning extra ondersteuning toezicht en handhaving op de energiebesparingsplicht ingediend. Er zijn drie fte extra voor 22 Begroting RUD Zuid-Limburg 2024
q ĮĴ ü y.miiI
/«íí/Limburg
deze taak ingepland in 2024. Deze extra fte worden geheel verantwoord en gefinancierd uit de hiervoor toegekende middelen. « De prijsindex 2024 In voorgaande begrotingen is gerekend met het indexcijfer voor materiële overheidsconsumptie uit de septembercirculaire van het CPB. Deze is nu niet beschikbaar. In plaats daarvan is het prijsindexcijfer van DNB (de Nederlandsche Bank) als uitgangspunt gekozen. DNB gaat voor 2024 uit van een prijsindex van 5Vo. De onderhandelingen over een nieuwe cao SGO 2023 - 2024 zijn in september 2022 gestart. Op 22 februari 2023 hebben de bonden met onze werkgeversorganisatie een onderhandelaarsakkoord bereikt voor de nieuwe cao SGO tot en met 1 januari 2024. Kern van het akkoord is een nominale structurele loonsverhoging van ĉ 240 voor alle schalen met daaroverheen een procentuele verhoging van 20Zo. Daarnaast komt er vanaf 2023 een extra vakantiedag en in 2024 een extra feestdag bij. Het akkoord wordt definitief na de ledenraadplegingen van de afzonderlijke partijen en bekrachtiging door de afzonderlijke besturen. De salarisstijging voor werknemers in schaal 10 max, zijnde de schaal waarin de meeste medewerkers zitten, is 1,2A0Zo. De onderhandelingen voor de cao vanaf 2 januari 2024, het jaar waarop deze begroting ziet, moeten nog starten.
Voor 2024 is gerekend met een loonstijging van 4Vo ten opzichte van de gewijzigde begroting 2023, die daarmee dus licht onder de verwachte prijsindex blijft. 3.1
Lasten
Personeelskosten De personeelskosten van de RUD Zuid-Limburg zijn in 2024 gebaseerd op een formatie omvang van de RUD Zuid-Limburg van 133,9 FTE, waarvan 118,1 FTE direct. Deze formatie wordt niet volledig ingevuld met vast personeel, maar er wordt gewerkt met een flexibele schil om pieken en dalen op te vangen. De flexibele schil is in personen gerekend bij het opstellen van deze begroting 160Zo, in FTE gerekend is het ongeveer 12^0. Opleidingskasten personeel Het bedrag dat is opgenomen in de begroting als opleidingskosten betreft het onder meer op peil houden van de kennis van volledig voor de taakuitoefening toegerust personeel om aan de landelijke kwaliteitscriteria te voldoen. Eveneens valt onder deze post de opleidingskosten om medewerkers zich verder te laten ontwikkelen maar ook om nieuwe jonge medewerkers in de vorm van een traineeship aan te trekken. Het belang van opleiding(en) voor eigen medewerkers manifesteert zich meer en meer zeker nu ervaren medewerkers moeilijk te vinden zijn in de gespannen arbeidsmarkt. Men mag van onze dienst tevens verwachten dat wij inzetten op behoud en uitbouw van kennis, ook op het vlak van digitalisering. Zeker in een toekomstige, krimpende arbeidsmarkt. Kosten van ICT De focus voor 2024 ligt op het verder ontwikkelen van de organisatie op het gebied van datagedreven werken.
We verbeteren onze informatievoorziening om beter te kunnen voldoen aan de informatiebehoefte van onze opdrachtgevers en voor het beter kunnen sturen van de organisatie. We verwachten in 2024 in steeds meer processen digitaal te kunnen werken, zowel intern als in de communicatie met opdrachtgevers en met bedrijven en burgers. Verder werken wij, als vervolg op de implementatie van een nieuwe versie van ons VTH-systeem medio 2023, aan de verdere digitalisering van ons primaire proces en met name aan het kunnen gebruiken van de informatie die wíj daarin genereren. Hiervoor zullen aparte softwaremodules 23
Begroting RUD Zuid-Limburg 2024
rU Hm y.uniu ZuuAjmburg
aangeschaft moeten worden, hetgeen naast de initiële kosten voor aanschaf en implementatie 6 250.000 eenmalig zal leiden tot extra licentiekosten C 50.000 per jaar. De aanschaf en implementatie kunnen worden gefinancierd uit de hiertoe gevormde bestemmingsreserve, de licentiekosten zijn opgenomen in deze begroting. Kapitaallasten De opgenomen kapitaallasten zijn gebaseerd op het afschrijvings- en vervangingsplan dat is afgestemd met de provincie, aangezien nagenoeg alle kapitaalgoederen worden gebruikt voor de taakuitvoering van de meetdiensttaken ten behoeve van de Provincie Limburg. Deze kosten worden rechtstreeks doorbelast en zijn niet in de uurtarieven opgenomen. 3.2
Baten
Hoofdinkomsten De inkomsten van de RUD Zuid-Limburg bestaan nagenoeg volledig uit bijdragen van de deelnemers in de gemeenschappelijke regeling RUD Zuid-Limburg. Deze bijdragen zijn gebaseerd op het afgesproken werkprogramma, waarin per deelnemer de uit te voeren taken en daarmee gemoeide uren zijn beschreven, alsmede overige te verlenen diensten. Bij de start van de RUD Zuid-Limburg is afgesproken dat er vanaf 2017 wordt gewerkt met outputfinanciering recent is de productcatalogus geactualiseerd. De uitgangspunten voor de outputfinanciering blijven overeind. * Er worden prijzen gehanteerd per product uit de productencatalogus; * Tarieven zijn afhankelijk zijn van de complexiteit van de taak; * Er zijn 4 complexiteitsniveaus met elk een tarief; * Elk tarief is gebaseerd op integrale uurkosten van de directe personeelsleden belast met de uitvoering; Alle kosten gemoeid met afschrijving, exploitatie en huisvesting van de overgebrachte taken van de meetdienst lucht en geluid worden afzonderlijk doorbelast naar de Provincie Limburg. De uurtarieven voor 2024 zijn voor de 4 complexiteitsniveaus als volgt: zeer complex complex gemiddeld eenvoudig
e e 6 e
124,00 111,00 101,00 88,00
Dit betreft tarieven exclusief gebruik materieel. De tarieven zijn geïndexeerd ten opzichte van 2023. De toegepaste index is voor 2023 gemiddeld 6 “/o. Dit betreft 407o inflatie en 20Zo voor toename overhead. Adviestaken Specialistische adviezen buiten het werkprogramma om worden op basis van een kostenraming achteraf gefactureerd. Materieel budget Provincie en huisvesting locatie Sittard De Provincie stelt een specifiek materieel budget beschikbaar voor de uitvoering van de provinciale wettelijke taken. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om de exploitatiekosten en de afschrijvingskosten en rentekosten van de specifiek voor de Provincie bestemde voertuigen en meetinstrumenten. Hiervoor is in de begroting
Begroting RUD Zuid-Limburg 2024
rU
Zmi/Limburg
opgenomen C 424.210. Dit betreft de door de Provincie ingebrachte taken lucht en geluid. Dit bedrag zal in zijn geheel in rekening worden gebracht aan de Provincie zodat er geen financiële gevolgen ontstaan, conform eerder geaccordeerde begrotingen, voor de overige deelnemers. Hetzelfde geldt voor de huisvesting op locatie Sittard die met deze taken gemoeid is. Dit betreft een bedrag van C 32.962,50. Exploitatiesaldo Er wordt bij het opstellen van de begroting ervan uitgegaan dat er geen exploitatiesaldo is. De begroting wordt geacht precies kostendekkend te zijn en zo doorgerekend aan de deelnemers in de gemeenschappelijke regeling.
25
Begroting RUD Zuid-Limburg 2024
Zn/i/Limburg
4
VERPLICHTE PARAGRAFEN
In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) staat aangegeven dat in de Programmabegroting ten minste de navolgende paragrafen opgenomen moeten zijn: 1. Lokale heffingen 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3. Onderhoud kapitaalgoederen 4. Financiering 5. Bedrijfsvoering 6. Verbonden partijen en 7. Grondbeleid. De paragrafen "lokale heffingen", "verbonden partijen" en "grondbeleid" zijn niet op de RUD Zuid-Limburg van toepassing, omdat de RUD Zuid-Limburg niet wordt gefinancierd door heffingen, niet participeert in verbonden partijen en geen gronden in bezit heeft. De overige paragrafen zijn hieronder toegelicht.
4.1 Lokale heffingen Niet van toepassing.
4.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen geeft aan hoe robuust de meerjarenbegroting is en geeft inzicht in de financiële draagkracht van de RUD Zuid-Limburg indien zich onvoorziene gebeurtenissen voordoen. Een exact sluitende meerjarenbegroting zonder toereikende buffer betekent dat elke onvoorziene financiële tegenvaller direct dwingt tot bezuinigen om alsnog een structureel sluitende begroting te houden. In dat geval staat het beleid van de RUD Zuid-Limburg ook direct onder druk. Daarom heeft de RUD Zuid-Limburg op elk moment voldoende weerstandscapaciteit nodig. Begripsomschrijving Het weerstandsvermogen is de relatie tussen de risico's, waarvoor geen specifieke maatregelen zijn getroffen enerzijds, en de capaciteit van middelen en mogelijkheden (weerstandscapaciteit) die de organisatie heeft om niet begrote kosten op te vangen anderzijds (art. 11 BBV). Hoe groot die weerstandscapaciteit moet zijn, is afhankelijk van de risico's die de RUD Zuid-Limburg op dat moment loopt. Hiertoe worden strategische risico's onderscheiden van de reguliere. Reguliere risico's doen zich regelmatig voor en zijn over het algemeen goed meet- en beheersbaar. Voorbeelden van beheersmaatregelen zijn het afsluiten van verzekeringen, het vormen van voorzieningen, het creëren van bestemmingsreserves en het inrichten van de administratieve organisatie en interne controle.
Kenmerkend aan strategische risico's is dat er sprake is van niet of nauwelijks beïnvloedbare (externe) risico's. Meestal is de kans dat het risico zich voordoet klein, terwijl de financiële gevolgen groot kunnen zijn. Beide zijn moeilijk in te schatten. Dergelijke risico's kunnen samenhangen met rijksbrede bezuinigingen, onvoorziene kostenstijgingen, productiviteitsverlies en veranderingen in de vraag. Om te voorkomen dat de RUD Zuid-Limburg bij het voordoen van een niet afgedekt strategisch risico ingrijpende wijzigingen moet doorvoeren, dient de RUD Zuid-Limburg weerstandscapaciteit te bezitten om tegenvallers te kunnen opvangen.
Begroting RUD Zuid-Limburg 2024
ZmiŕLimburg
De verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit geeft het weerstandsvermogen aan. Het weerstandsvermogen wordt daarom uitgedrukt in de ratio. De paragraaf weerstandvermogen bevat een aanduiding van het risicoprofiel, de risico's en het gewenste weerstandsvermogen. Vervolgens wordt ingegaan op de termijn die naar verwachting nodig is om het weerstandsvermogen op niveau te brengen. Hiermee wordt een indicatie gegeven hoe robuust de begroting is. Er is een risicomatrix opgesteld ten behoeve van het bepalen van het weerstandsvermogen. Beleid inzake risico's en weerstandsvermogen Het beleid van de RUD Zuid-Limburg inzake risico's en weerstandsvermogen is vastgesteld door het algemeen bestuur. Het weerstandvermogen (ratio) aldus bepaald komt voor 2024 uit op 3,50Zo van de omzet. In de gemeenschappelijke regeling artikel 30 is bij de vorming van de RUD Zuid-Limburg de gewenste weerstandscapaciteit bepaald op maximaal 1007o van de structurele omzet. Risicoprofiel
Benodiqde omvanq weerstandscapaciteit
Gemiddeld profiel
d0,0 Vo van de structurele omzet
Uitgangspunt is dat de begroting van de RUD Zuid-Limburg sluitend is. Echter als de RUD Zuid-Limburg geconfronteerd wordt met incidentele uitgaven die leiden tot een nadelig exploitatieresultaat, dan wordt dit additionele nadelige resultaat ten laste gebracht van de deelnemers in de gemeenschappelijke regeling RUD Zuid-Limburg. Het weerstandsvermogen van de RUD Zuid-Limburg vormt een buffer en voorkomt dat er ingeval van tegenvallers onmiddellijk actie moet worden ondernomen in de richting van de deelnemers. Het weerstandsvermogen/de algemene reserve van de RUD Zuid-Limburg wordt gevoed uit de positieve exploitatieresultaten, totdat de vereiste weerstandscapaciteit is bereikt. Indien de vereiste weerstandscapaciteit niet binnen afzienbare tijd wordt bereikt zal er een afzonderlijk plan worden voorgelegd om de vereiste weerstandscapaciteit te bereiken. De vereiste weerstandscapaciteit is bepaald door een inventarisatie van risico's die jaarlijks wordt uitgevoerd, deze inventarisatie wordt uitgevoerd tezamen met een afvaardiging van onze deelnemers. Kengetallen met betrekking tot weerstandsvermogen en risicobeheersing De BBV-kengetallen zijn geënt op begroting en verantwoording van gemeenten en provincies en verplicht (maar beperkt toepasbaar) voor de RUD Zuid-Limburg.
Aangezien de RUD Zuid-Limburg geen bancaire schuld heeft (en deze ook niet voorzien is in de komende járen) geen exploitatieruimte en geen grondexploitatie kent en geen belastingen heft zijn deze niet van toepassing. Voor de RUD Zuid-Limburg is het enige relevante verplichte kengetal de solvabiliteitsratio. Deze wordt berekend door de verhouding Eigen vermogen gedeeld door Totaal Vermogen (balanstotaal). We zien een geleidelijk teruglopen van de solvabiliteitsratio in de komende járen. Dat betekent dat het eigen vermogen ten opzichte van het totaal vermogen van de RUD Zuid-Limburg (balanstotaal) afneemt. De reden hiervoor ligt in de afname van componenten in het balanstotaal die als eigen vermogen zijn te bestempelen. Met name de uitkering van het onverdeeld resultaat en de inzet van bestemmingsreserves zijn hier de oorzaak van.
27
Begroting RUD Zuid-Limburg 2024
Zuic/Limburg
4.3
Onderhoud kapitaalgoederen
Het betreft kapitaalgoederen die gebruikt worden in de uitoefening van de primaire taken van de RUD ZuidLimburg, met uitzondering van meetapparatuur ‘lucht en geluid', die de dienst heeft overgenomen van de Provincie Limburg. De RUD Zuid-Limburg kiest ervoor de kapitaalgoederen buiten bovenbedoelde meetapparatuur ‘lucht en geluid’, bij voorkeur voor lease in plaats van koop van kapitaalgoederen en daarmee is de omvang van de kapitaalgoederen op de balans laag. Daar staat tegenover een verschuiving naar de gebruikskosten. De kosten worden gedekt in de gehanteerde tarieven. Voor specifieke apparatuur en speciale voertuigen is een aparte opslag in de tarieven berekend teneinde ook deze kostendekkend te kunnen exploiteren en de kosten daar te laten landen waar deze diensten worden afgenomen. De lasten van de overgenomen meetapparatuur ‘lucht en geluid’ worden conform afspraak volledig in rekening worden gebracht aan de Provincie Limburg. Bij inzet van deze apparatuur voor anderen dan de Provincie Limburg worden in overleg met de Provincie Limburg tarieven aan deze opdrachtgevers in rekening gebracht. Opdracht en facturering loopt via de Provincie Limburg. Zodat de revenuen van dit gebruik landen bij de Provincie Limburg.
4.4 Financiering De financieringsparagraaf in de begroting is, in samenhang met de financiële verordening die in artikel 212 Gemeentewet en artikel 216 van de Provinciewet is voorgeschreven, een belangrijk instrument voor het transparant maken en daarmee voor het sturen, beheersen en controleren van de financieringsfunctie. In het Treasurystatuut zijn het begrippenkader en de doelstellingen van de treasuryfunctie geformuleerd en geconcretiseerd naar de verschillende deelgebieden van treasury, risicobeheer, financiën en kasbeheer. Ook zijn de organisatorische randvoorwaarden weergegeven. Tot slot zijn in het statuut de uitgangspunten vastgelegd voor de informatie die noodzakelijk is om het gehele proces beheersbaar en meetbaar te houden.
4.4.1 Algemene ontwikkelingen De treasuryfunctie is gebaseerd op de Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet FIDO). Een belangrijk element daarbij is het meer zicht krijgen op de ontwikkeling van de financieringspositie, zowel op de korte als lange termijn. Dit betreft dan met name het in beeld brengen van de behoefte aan financieringsmiddelen, gerelateerd aan de investeringsplanning en de inzet van vrijvallende dan wel beschikbaar komende financieringsmiddelen.
4.4.2 Risicobeheer De algemene uitgangspunten met betrekking tot het risicobeheer luiden als volgt: De RUD Zuid-Limburg beperkt haar interne liquiditeitsrisico’s door haar treasuryactiviteiten te baseren op een adequate/actuele liquiditeitsplanning. Het Dagelijks Bestuur neemt bij het aantrekken van financieringen de volgende uitgangspunten in acht: * Financieringen worden enkel aangetrokken ten behoeve van de uitoefening van de publieke taak. * Financiering met vreemd vermogen wordt zoveel mogelijk beperkt door primair de beschikbare liquide middelen te gebruiken teneinde het renteresultaat te optimaliseren.
28 Begroting RUD Zuid-Limburg 2024
dUD
Bm /idí/ümburg
4.4.3 Renterisicobeheer De algemene uitgangspunten met betrekking tot het renterisicobeheer zijn: . De kasgeldlimiet wordt volgens de ministeriële regelingen beheerd; * De renterisiconorm wordt niet overschreden conform ministeriële regelingen; Nieuwe ieningen/uitzettingen worden afgestemd op de bestaande financiële positie, rentevisie en de . liquiditeitenplanning. De rentetypische looptijd en het renteniveau van de betreffende lening/uitzetting wordt zoveel mogeiijk afgestemd op de actuele rentestand en de rentevisie. 4.4.4 Kasgeldlimiet Met de kasgeldlimiet is in de wet FIDO een norm gesteld voor het maximumbedrag waarop de organisatie haar financiële bedrijfsvoering met kortlopende middelen (looptijd < 1 jaar) mag financieren. Deze norm bedraagt 8,2Vo van het begrotingstotaal aan lasten voor bestemming, dus met uitzondering van de stortingen in de reserves. Voor 2023 bedraagt deze limiet 8,20Zo van ë 17,5 miljoen (omvang begroting) s ë 1,43 miljoen. De liquide middelen betreffen rekening-courant tegoeden, deposito's komen voort uit de financiering van het lopende bedrijf en de bestemmingsreserves. De huidige financiële positie geeft geen aanleiding om op de korte termijn maatregelen voor te stellen.
29
Begroting RUD Zuid-Limburg 2024
/««/Limburg
5
BEDRIJFSVOERING Ã OVERHEAD
Dit hoofdstuk beschrijft de stand van zaken en de voornemens ten aanzien van de bedrijfsvoering. In de Financiële verordening zijn kaders geformuleerd betreffende financieel administratieve verwerking en administratieve organisatie. Tevens is hier opgenomen een overzicht van de overhead in de begroting. 5.1 Personeel- en organisatiebeleid In 2024 is de geplande formatieomvang van eigen en ingehuurd personeel tezamen 133,9 FTE waarvan 15,8 FTE overhead. De krapte op de arbeidsmarkt is ook voor de RUD Zuid-Limburg steeds meer voelbaar. Het gegeven dat bij het vertrek van een ervaren medewerker niet een nieuwe medewerker met dezelfde ervaring aangetrokken kan worden, moeten we aanvaarden. Het komt er steeds meer op neer dat wij medewerkers zelf moeten gaan opleiden (theorie en praktijk). In de afgelopen tijd is hier nadrukkelijk in geïnvesteerd door het aantrekken van trainees en zij-instromers. Van belang hierbij is dat de RUD Zuid-Limburg als werkgever meer bekendheid gaat krijgen, potentiële medewerkers ons weten te vinden en ook een naamswijziging naar Omgevingsdienst gerealiseerd gaat worden. Ons wervingsbeleid zal onder de loep genomen moeten worden en meer afgestemd moeten worden op de hedendaagse faciliteiten (social media enz.). In de kennis en kwaliteiten van de medewerkers wordt volop geïnvesteerd.
Ontwikkeling wordt gestimuleerd en medewerkers ervaren de mogelijkheid die ze krijgen om zich te ontwikkelen als belangrijk punt waarom ze de RUD Zuid-Limburg een aantrekkelijke werkgever vinden. Het kunnen blijven voldoen aan de kwaliteitscriteria en het kunnen blijven uitvoeren van de taken voor onze opdrachtgevers staat voorop en daar dient alle aandacht naar uit te gaan. Zoals vorenstaand aangegeven verlaten gekwalificeerde en ervaren medewerkers de organisatie en krijgen we er minder ervaren medewerkers voor terug. Om toch de opgedragen werkzaamheden uit te kunnen blijven voeren, wordt geïnvesteerd in extra formatie voor de begeleiding van nieuwe medewerkers zodat de tijd die gemoeid is met de begeleiding niet ten koste gaat van de beschikbare tijd voor de uitvoering van de taken. Zo proberen wij ook medewerkers die met keuzepensioen gaan voor een aantal uren per week te behouden voor de organisatie. Om te kunnen blijven voldoen aan de kwaliteitscriteria is het noodzakelijk dat nieuwe medewerkers gestimuleerd worden de noodzakelijke opleidingen te gaan volgen. Het beschikbare opleidingsbudget is hier op afgestemd en is toereikend daarvoor. De geschetste ontwikkeling is niet alleen bij de RUD Zuid-Limburg waarneembaar maar is ook bij andere omgevingsdiensten actueel. De RUD Zuid-Limburg voert, samengevat, het volgende capaciteitsbeleid.
Er zijn daarbij drie ‘soorten’ van tijdelijke capaciteit: Soort Formatieve capaciteit
Omschrijving Inhuur vacatures bij dalbezetting (samen met het eigen personeel is dit de formatieve omvang vast personeel)
30 Begroting RUD Zuid-Limburg 2024
Zim/Limburg
Flexibele capaciteit, flexibele schil
Tezamen met het eigen personeel en vacatures vormt dit de basis voor de begroting
Incidentele capaciteit
Dit is niet begrote capaciteit welke niet regulier in de begroting is opgenomen. Deze komt aan de orde als er speciale opdrachten met bijbehorende budgets worden verstrekt.
Met dit capaciteitsbeleid wil de RUD Zuid-Limburg beogen om flexibel te kunnen reageren op veranderingen in de vraag van de opdrachtgevers/deelnemers. Op 31 december 2022 was 16To van de personen werkzaam binnen de organisatie op basis van inhuur. In FTE was de inhuur 12To van de formatie. Bij de bestaande inhuur zijn relatief veel mensen die maar een zeer beperkt aantal uren voor de RUD Zuid-Limburg werken ten opzichte van de mensen die in dienst zijn. Met betrekking tot het vraagstuk rondom een krapper wordende arbeidsmarkt, wordt door ons de verbinding met deelnemers, partners, andere omgevingsdiensten en opleidingsinstituten gezocht om deze problematiek te benaderen. Zoals ook in de Toekomstagenda is geduid, zal stevig op arbeidsmarktcommunicatie en aantrekkelijk werkgeverschap moeten worden ingezet. Het gaat hierbij om het kunnen aantrekken van nieuwe medewerkers maar zeker ook om deskundige en ervaren medewerkers te kunnen behouden voor de organisatie. Het strategisch personeelsplan 2021 - 2025 geeft ons oplossingsrichtingen om dit verder uit te werken. Het investeren in opleiding en ontwikkeling van medewerkers heeft hierbij nadrukkelijk de aandacht.
5.2
Kwaliteitsbeleid
De invulling van het systeem voor kwaliteitsborging voor de RUD Zuid-Limburg is gebaseerd op het zogenaamde OverheidsOntwikkelModel (variant van INK-model). Als gevolg daarvan zijn alle processen die binnen de RUD Zuid-Limburg worden uitgevoerd zoveel als mogelijk gestandaardiseerd en wordt de uitvoering van die processen periodiek beoordeeld en zo nodig aangepast. De borging van de uitvoering van deze periodieke kwaliteitstoetsing vindt plaats middels jaarlijkse audits. Daarnaast zijn er landelijk kwaliteitscriteria opgesteld. Deze moeten ervoor zorgen dat de medewerkers die betrokken zijn bij de uitvoering van de VTH-taken over voldoende kritische massa (opleiding, werkervaring, aanvullende kennis en frequentie) beschikken. Op dit moment gelden de VTH-kwaliteitscriteria versie 2.2 en met het in werking treden van de Omgevingswet zal deze versie vervangen worden door de versie 2.3. Dit totaal aan kwaliteitseisen en kwaliteitsbeleid draagt bij aan de uiteindelijke kwaliteit van de dienstverlening die de RUD Zuid-Limburg bij haar werkprocessen hanteert en komt tot uitdrukking bij het perspectief van onze opdrachtgevers (klanttevredenheid, dienstverlening, aanpassen producten, klachten). 5.3
Ondersteuning
ICT en telefonie ICT maakt onderdeel uit van de afspraken die de RUD Zuid-Limburg heeft gemaakt met de Provincie Limburg. Telefoontoestellen worden door de RUD Zuid-Limburg gehuurd van de Provincie Limburg. De
Begroting RUD Zuid-Limburg 2024
Xuii/Limburg
maandelijks huur is opgenomen onder telefoonkosten. De kosten van gebruik van de telefoon worden door de RUD Zuid-Limburg betaald op basis van de rekeningen van de provider. HR Taken op het gebied van HR worden uitgevoerd door de HR-medewerkers van de RUD Zuid-Limburg met dien verstande dat de saiarisadministratie onderdeel uitmaakt van de daartoe met de Provincie Limburg overeengekomen afspraken, vastgeiegd in een dienstverleningsovereenkomst. De HR-functionarissen vertegenwoordigen 2,6 FTE in begroting 2024, waarvan 0,6 FTE voor de ondersteuning. Overig De financiële functie wordt door de RUD Zuid-Limburg uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van de controller. De financiële administratie maakt onderdeel uit van de daartoe met de Provincie Limburg overeengekomen afspraken. Dienstverlening op het gebied van inkoop, verzekeringen en facilitair, waaronder archivering, maken eveneens deel uit van de hiervoor vermelde afspraken, vastgelegd in een dienstverleningsovereenkomst. Huisvesting Huisvesting maakt onderdeel uit van de met de Provincie Limburg gesloten overeenkomst per 1 juli 2020 voor huisvesting en ICT. In de begroting is in totaal C 711.884 opgenomen voor huisvesting en ICT. De huur voor de locatie Sittard, deze is in de begroting opgenomen voor ê 32.965 wordt doorbelast naar de Provincie Limburg.
32 Begroting RUD Zuid-Limburg 2024
uJD
lam Zii/t/Umburg e
5.4
Financieel kader voor 2024 en meerjarenperspectief 2025-2027
PERSONELE LASTEN C 11.816.868
C 13.612.665
C 14.021.045
C 14.357.550
C 14.702.131
C 847.926
C 941.673
C 969.042
C 991.348
C 1.012.238
PERSONEEL DERDEN
C 1.067.179
C 1.148.687
C 1.100.153
C 1.100.909
C 749.675
KAPITAALLASTEN
C 165.797
C 165.797
C 164.043
C 168.042
C 168.916
Salariskosten en inhuur personeel Overige personele kosten
Verbruikskosten en onderhoudskosten materieel INDIRECTE KOSTEN
C 252.513
C 258.413
C 271.334
C 279.474
C 283.666
C 1.374.377
C 1.502.102
0.549.318
C 1.574.805
C 1.598.427
ONVOORZIEN C 154.381
C 165.994
070.248
C 173.180
C 158.404
C 15.676.774
C 17.796.335
C 18.294.047
C 18.692.141
C 18.726.418
CO
CO
CO
C 17.796.335
C 18.294.047
C 18.692.141
C 18.726.418
Afgedekt uit SPUK energie
C 390.000
C 390.000
C 390.000
C 390.000
Afgedekt uit kapitaallasten en materialen
C 424.210
C 435.377
C 447.516
C 452.582
C 16.982.125
C 17.468.670
C 17.854.626
C 17.883.837
Onvoorzien 596 (incl afronding)
Totale af te dekken begrotin
Af te dekken via werkprogramma's
C 15.676.774
33
Begroting RUD Zuid-Limburg 2024
dUD
3 m /WLimburg
Overhead
'
Overhead Management en Ondersteunende functies Overige personele kosten PERSONEEL DERDEN tbv overheadfuncties
'*W. ••WV'*^ŴÍź;;‘í‘ï'î’--
B9Üİ ' 'f'l' * v*i
2027
C 1.505.264
C 1.808.601
e 1.862.859
C 1.907.568
C 1.953.350
C 827.872
C 941.673
C 969.042
C 991.348
C 1.012.238
C 617.914
C 697.803
C 697.803
C 697.803
C 697.803
INDIRECTE KOSTEN
C 1.290.072
C 1.502.102
Ê 1.549.318
C 1.574.805
C 1.598.427
Totaal Overhead
C 4.241.123
C 4.950.179
C 5.079.022
C 5.171.523
C 5.261.817
Totale af te dekken beeroti Percentage overhead in begroting waarvan kosten leiding en ondersteuning overige personele kosten en opleiding inhuur overhead derden Facilitaire kosten (w.o. huisvesting en automatisering)
C 15.356.236 28Vo
C 17.796.335 28-/0
C 18.294.047 28-/0
C 18.692.141 28-4
C 18.726.418 28-/0
100/.. 5Vo 404 8-/0
10-/O 5-/0 4Vo 8-/0
10-/O 5-A 4-/0 8-/0
10-/O 5-/0 4-/0 8-/0
10-/O 5-/0 4-/0 9-/0
34 Begroting RUD Zuid-Limburg 2024
5.5
Geprognoticeerde balans 2022-2025
(in euro's)
31 december 2022 31 december 2023 31 december 2024 31 december 2025
Activa vaste activa
vervoermiddelen, machines, apparaten en installaties
e
551.870
e
585.100
ë
635.100
ë
582.100
Totaal vaste activa
e
551,870
ë
585.100
ë
635.100
ē
582,100
ë ë
346.376 1.003.198
ë
200.000 765.000
ë ē
200.000 765.000
ë
e
e
200.000 765.000
banksaldi
e
1.556.037
ë
1.093.900
e
1.033.900
ë
1.065.300
Totaal vlottende activa
e
2.905.611
ë
2.058.900
ë
1.998.900
ë
2.030.300
Totaal activa
e
3.457.481
ë
2.644.000
ë
2.634.000
e
2.612.400
eigen vermogen Algemene reserve Bestemmingsresene ICT Bestemmingsreserve juridische ondersteuning Bestemmingsreserve BOA Onverdeeld resultaat
ë ë ë ë ë
534.000 470.000 10.000 132.500 -18.219
e
609.000 10.000 -
ë ë ë
609.000
ë ë ë ē ë
609.000
Totaal vaste passiva
ë
1.128.281
ë
Schulden aan openbare lichamen Ovenge schulden Overlopende passiva Totaal vlottende passiva
ë ë ë ë
219.122 2.110.079 2.329.201
e
Totaal passiva
ē
3.457.481
vlottende activa
vorderingen op openbare lichamen overlopende activa Liquide middelen
Passiva vaste passiva
ë
e e
e ë
ë
" “
619.000
ë
609.000
ë
609.000
ë ë ë
300.000 1.725.000 2.025.000
ë ë ë ë
300.000 1.725.000 2.025.000
c ë ë ë
300.000 1.703.400 2.003.400
ë
2.644.000
ë
2.634.000
ë
2.612.400
vlottende passiva
-
Zm/Limburg
5.6 jaar
Geplande investeringen 2024-2026 omschrijving 2024 1 Ozon 4- NOX monitor GCMS Vouershof 10 PC's voor meetstations en centrale PC meetstations Breitfuss software laser voor Fidas fìjnstofmonitoren
2025 1 Ozon 4- NOX monitor 5 Leckl fijnstof samplers laser \oor Fidas fìjnstofmonitoren
2026 Accu's MOL Laser \oor Fidas fìjnstofmonitoren
investeringsbedrag C C c c c
16.000,00 125.000,00 12.000,00 40.000,00 32.000,00
e
225.000,00
e e
16.000,00 100.000,00 16.000,00
e e e e e
132.000,00 20.000,00 16.000,00 36.000,00
36 Begroting RUD Zuid-Limburg 2024
DÜŨ I m /wiiíLimburg
6
BIJLAGEN
6.1
Tarievenoverzicht
Deze tabel is conform de Productcatalogus volgens de methodiek zoals vastgesteld door het Algemeen Bestuur op 7 december 2022 en Omgevingswetproof met de tarieven zoals in deze begroting genoemd.
tarief per uur (*n C)
Pakketdeel
tijd per inrichting (in uur)
totaal (inÉ)
BRZO inrichting
ë 124,00
384
ë
47.616,00
RIE 4 inrichting
ë 124,00
236
ë
29.264,00
RIE overig (Limburg Zuid)
e iii,oo
87
ë
9.657,00
RIE overig (Limburg Noord)
e 111,00
87
ë
9.657,00
categorie C inrichting
e 101,00
35
ë
3.535,00
e ioi,oo HHH ë
909,00
categorie B basistaak inrichting Totalen
uurtarief
Programmadeel
(in ë)
kengetal (in uur)
Vergunningverlening Rapportage-1 Meldplicht Milieu
e iii,oo
Omgevingsvergunning Bouw(acliviteit)
ë 111.00
Melding Sloop i Asbest
e 101,00
e ioi,oo
Ö O
Milieu Melding Melding Sloop I Asbest
pO
U t»
Omgevingsvergunning Milieu Omgevingsvergunning Bouw
Bouw Melding Bodem Melding
e 101,00
Milieu Effect Rapportage (MER)
ë 111,00
Ontheffing
ë ioi,oo
Bezwaar 8 Beroep Vergunningverlening
e 124,00
Toezicht 8, Handhaving e 101,00
Milieu Toezicht
e 111,00
Bouw Toezicht Bodem Toezicht
Bodem Toezicht
e iii,oo E 111,00
Energie Toezicht Afhandelen Incident
Afhandelen Incident
e m.oo
Afhandelen Klacht
Afhandelen Klacht
ë 101,00 e 124,00
Bezwaar en Beroep Toezicht 8. Handhaving Ha ndhavings verzoek
Handhavingsverzoek
ë 124,00 ë 124.00
Bestuursrechtelijke Handhaving Strafrechtelijke Handhaving
V
ë 124.00
37
Begroting RUD Zuid-Limburg 2024
/iiíi/Limburg
Specialismen
Advies Externe Veiligheid
ą 111,00
Advies (water) bodem - water -
Advies (water) bodem - water - bouwstoffen
ç
Advies Geur, Lucht
Advies Geur. Lucht
■I Advies Externe Veiligheid I Advies Afval
e 111.00 111,00 111.00 111.00
Advies Geluid, Trilling en Licht
Advies Geluid. Trilling en Licht
Advies Asbest
Advies Asbest
111.00
Advies Energie
Advies Energie
Advies Omgevingsplan
Advies Omgevingsplan
111.00 111.00
Advies Bibob
Advies Bib
E 111,00
mam
m Advies Bouw Verzoek Woo
Verzoek Woo
e 111,00
Informatieverstrekking l Algemeen Advies
Informatieverstrekking / Algemeen Advies
o
E 111,00
öo
E 111,00
Beleidsadvies 1 - ondersteuning
dn
Adves Bouw
Beleidsadvies /- ondersteuning
I
I
wmmmsmĚĚmmmm Projecten
m
Project Omzetting Inrichting - MBA (2023) Project Y... Project Z....
111.00 111.00 111,00
afdeling overstijgend -
post onvoorzien, actuele casuïstiek (partner) overstijgende projecten, beleidsintensivering
■i Ter inzage leggen Pubicatie
101,00 101,00 101.00
38 Begroting RUD Zuid-Limburg 2024
Au/ifl-imburg
6.2
Bijdrage per deelnemer
Geschatte kosten per deelnemer op de omzetverhoudingen uit de werkprogramma s en een
deelnemer Beek Beekdaelen Brunssum Eijsden-Margraten Gulpen-Wittem Heerlen Kerk rade Landgraaf Maastricht Meers sen Simpelveld Sittard-Geleen Stein Vaais Valkenburg a/d Geul Voerendaal Provincie Limburg Totaal
Nieuwe Bodemta ken
2024 vanuit 2023 na 12023 na ļ begrotingswijziging begrotingswijziging 482.276 679.508 127.398 162.772 159.061 677.052' 297.211 272 297 1.336.994 273.110 68.020 796 487 645.027 124.934 63.827 145.266 9.345.977 15.657.218.55
501 567.24 706 .688,65 132 493.63 169 283.35 165 423,38 704 134.41 309 099,54 283 188,45 1.390 474.24 284 .034,34 70 .741,22 828 346.35 670 828,02 129 931.54 66 380.54 151 076.72 9 969 400,71 16 533 092.30
e 6 e c e c
23.754,00 37 962,00 4.773.00 237 540,00 47 508.00 39627.00 37 962.00
e e 6
18.981.00 184 926.00
e e 6 e c č 6
23.754,00 4.773,00 147 297.00 23.754,00 4.773,00 42.735,00 12 987.00
Ê
893 106,00
Bijdrage incl nieuwe bodemta ken ë e ë ë ë ë ë
Financiering nieuwe bodemtaken VNG/IPO
525.321.24 rë 744.650,65 re 137.266,63 re 406.823,35 'ë 212.931,38 rë 743.761.41 ë 347.061.54 ''ë 302.169,45 'ë
e e 1.575.400.24 ë 307.788,34 'ë ë 75.514,22 'e e 975.643.35 re e 694.582.02 rë ë 134.704.54 rë ë 109.115,54 re ë 164.063.72 rë e ë 9.969.400.71 'ë 6 17 426 198 30 'į
Te betalen per deelnemer
-23.754.00 -37.962,00 -4.773.00 -237.540.00 -47.508,00
e ë ë ë ë 39.627,00 'ë -37.962.00 ë -18.981.00 ē 184.926.00 'e
-23.754.00 -4.773,00 -147.297.00 -23.754,00 -4.773,00 ^12.735.00 -12.987.00
668.553,00
501.567,24 706.688.65 132.493,63 169.283,35 165.423.38 743.761.41 309.099.54 283.188.45 1.575.400,24 284.034,34
ë 70.741,22 ë 828.346,35 e 670.828.02 ë 129.931.54 e 66.380.54 e 151.076.72 ë ë 10.637.953.71 c 17 426 198.30
Bovenstaande tabel is gemaakt op basis van de concept werkprogramma’s 2023. Met de invoering van de Omgevingswet zal de tariefstelling, voor wat betreft het pakketdeel, gewijzigd worden van ‘inrichtingen’ naar ‘milieubelastende activiteiten behoudens voor de Seveso-inrichtingen (BRZO-inrichtingen). Dit kan consequenties hebben voor de hoogte van de bijdragen. Ten opzichte van de concept versies van de werkprogramma’s zullen de definitieve werkprogramma's 2023 in onderling overleg nog wijzigen de besprekingen met de individuele deelnemers worden op dit moment nog gevoerd en de wijzigingen moeten nog doorgevoerd worden. Voor 2024 kunnen gewijzigde omstandigheden (bijvoorbeeld ander aantal inrichtingen) ook consequenties hebben voor de bijdragen. In de bovenstaande prognose zijn apart weergegeven de kosten die gepaard gaan met de inbreng van de nieuwe bodemtaken. Hierbij is uitgegaan van volledige inbreng in 2024. Inmiddels zijn landelijke afspraken gemaakt met VNG en IPO over de financiering van de bodemtaken. Deze houden in dat de provincies en de bevoegd gezaggemeenten hun financiële (rijks)bijdragen continueren in de omgevingsdienst. Hiermee worden de 'nieuwe bodemtaken’ t.b.v. alle gemeenten gefinancierd. De afspraken lopen tot en met 2030.
Per gemeente is transparant aangegeven wat de uitvoering van deze bodemtaken kost, maar de financiering ervan zal conform deze landelijke afspraken door de provincie Limburg, Heerlen en Maastricht zijn. Dat is ook op die manier verwerkt in de tabel. In de bovenstaande bijdragen zijn niet begrepen de kosten van afschrijving * exploitatie (inclusief huur locatie) meettaken lucht en geluid. Deze worden op nacalculatiebasis aan de Provincie Limburg doorberekend, conform besluitvorming begroting 2016 en volgende járen. Hierdoor wordt het verschil verklaard tussen het totaal van de begroting en de bovenstaande kosten per deelnemer opgeteld. In de tabel zijn tevens de kosten verwerkt van een strafrechtpoot met 2 fte BOA capaciteit die volledig gefinancierd worden door de Provincie Limburg.
39
Begroting RUD Zuìd-Limburg 2024
/iíii/Limburg
6.3
Overzicht werkprogramma’s 2023
Werkprogramma RUD taken 2023
Beek tarief pei uur (in E)
Pakketdeel
tijd pei inlichting (in uui)
BRZO inrichting
C 111.00
384
RIE4 inrichtmţ
E 111.00
236
RJE overig (Limburg Zuid
E 100.00
87
R1E overig (Limburg Noord
E 100.00
87
categorie C inrichting
E
90.00
35
categorie B basistaak inrichtmg
E
90.00
9
Totalen
totaal
Aantal
On E)
2022
C
42.597,05 8
0
E
26.198,05 8
0
C
3.689,26 8
0
E
8.689.26 8
0
E
3.159,75 8
7
E
790,15 8
71
uurtarief (»n C)
kengetal (in uur)
0
Aantal
in E‘s
pakketdeel
0
E 8888881
1
C
0
E
8.68926
7
E
22.118.25
69
E
54 520.35 E
77
1
Programmadeel
kos ten
Aantal 2023
Kosten
Uren
Producten
85.327,86
Kosten Totaal
V e rgunmngv* r lening Rapportage-1 Meldplicht Milieu
E 100.00
35
E
Omgevtngsvergunmng Milieu
e 100,00
0
E
On ge vings vergunning Bouw
Omgevings ve rg wining 9o uwfactiviiei n
Milieu Melding
3.500,00
E
E 100.00 E
90,00
132
E
11.880,00
E
90.00
100
C
3.000.00
Bouw Melding
E 100,00
0
881
Bodem Melding
E
90 00
E
Milieu Effect Rapportage (MER)
E
100.00
í
Ontheffing
E
90.00
35
C
3.150,00
Bezwaar i Beroep Vergunningverlening
E 111,00
22
E
2.410,92
Melding Sloop l Asbest
Me*ding Sloop Asbest
E
29.940,92
E
156.538,00
í
153.700,00
E
30.333,33
Toezicht 8. Handhaving Milieu Toezicht
E
7900
717
C
56.643.00
Bouw Toezicht
E 100.00
100
E
10.000.00'
e loo.oo
700
E
70.000,00
Bodem Toezicht
Bodem Toezicht
Energie Toezicht
E 100,00
E
Afhandelen Incident
Alhandeien Incident
E 100.00
20
E
2.000.00
Afhandeleu Klacht
Athandelen Klacht
E
20
C
1.800,00
Bezwaar en Beroep Toezicht 1 Handhaving Handha vings ve rzoe k
90 00
E
E 111.00 Handh aw ngs «ra ek
C 111.00
15
Besžuursrechteiqkő Handhaving
E 111,00
130
Strafrechtelijke Handhaving
E 111.00
E 'c
1.865.00 14.430,00
e
Specialismen Advies Externe Veiligheid
Advies Externe Veiligheid
Advies Áfval
E
100 00
135
E
13.500,00
E
C 100.00
Advies (water) bottom - water -
Advies (water) bodem - «valer - bouwstoffen
E 100.00
■TC
C
17.000,00
Advies Geur. Lucht
Advies Geur, Lucht
e 100.00
200
C
20.000.00
Advws -Geluid. Trilling en Licht
Aflues Getuid. Trilling en Licht
E 100 00
600
E
60.000,00
Advies Asbest
Advies As bes l
E
90 00
75
Advies Energie
E 100 00
35
e e
S.750,00
Advies Energie Advies Omgevingsplan
Atjees Omgevingsplan
E 100.00
E
Advies Bibob
Advies Bi bob
E
100.00
c
Advies EVOA kennisgeving
Advies EVOA kennisgeving
E 100.00
E
Advies Bouw
Advies Bouw
E 100.00
E
Beleidsadvies l - ondersteuning
Beleidsadvies
Verzoek Woo
Verzoek Woo
E 100,00
50
E
5.000,00
Informatieverstrekking Algemeen Advies
informatieverstrekking 'Algemeen Aovies
E
255
E
22.950,00
-ondersteuning
f
E 100,00
9000
3.500,00
Projecten Project Omzetting inrichting - MBA (2023)
E
100,00
C
Project Y....
E 100.00
E
Project Z....
E 100.00
C
30.333,33
afdeling overstijgend post onvoorzien, actuele casuïstiek, (partner) overstijgende projecten, beleidsintensivering
E
90 00
E
Ter inzage leggen
E
9000
C
Pubécatte
E
90 00
BH E
Totaal werkprogramma 2023
3.596
C 455.840,11
40 Begroting RUD Zuid-Limburg 2024
Zuit/limburg
Beekdaelen
Werkprogramma RUD taken 2023 tijd pei innchting (in uur)
111.00
BRZO inrichting
384
RIE overig (Limburg Zuid)
111.00 100,00
RJE overig (Limburg Noord)
100 00
87
categorie C inrichting
90 00
35
categorie B basistaak inrichting
90.00
9
RIE 4 inrichting
236 87
to,a!' (in C)
Aantal 2022
C
42.597.05 1
0
0
C
e
26.196.05 1
0
0
E
C
8.689.26 1
1
C
8.689.26 1
0
C
3.159,75 |
21
C
790,15 1
147 169
Totalen kengetal (in uur)
Programmadeel
kosten pakketdeel
Aantal 2023
Aantal
1
E
0
C
8 68926
22
E
69.514.50
147
E
116.152.05 E 194.355.81 I
170 Kosten Producten
Uren
—
Vergunningverlening Rapportage- f Meldplicht Milieu
E 100.00
Omgeving»vergunning Milieu
E 100.00
Omgevingsvergunning Bouw
Omgevings vergunning Bouw (activiteit)
70
E
7.000,00
E E
E 100 00 E
90.00
250
ć
22.500.00
E
90.00
225
e
20.250.00
Bouw Melding
E 100.00
0
E
Milieu Melding Melding Sloop l Asbest
Melding Sloop Asbest
Bodem Melding
E
Milieu Effect Rapportage (MB?)
E 100.00
Ontheffing
E
E í
90.00
E 111.00
Bezwaar Ä Beroep Vergunningverlening
E
90 Q0
45
E
4.978.35 E
54.728.J5
1
Toezicht İ Handhaving Milieu Toezicht
E
79 00
836
E
66.044.00
E 100 00
225
E
22.500,00
Bodem Toeacht
E 100.00
900
E
90.000,00
Afhandelen Incident
Afhandelen Incident
E 100,00
55
E
5.500.00
Afhandelen Klacht
.Afhandelen Klacht
E
15
E
1.350,00
Bouw Toezicht Bodem Toezicht Energie Toezicht
E
E 100,00
Bezwaar en 8eroep Toezicht í Handhaving
90 00
1
30
E
3.330.00
Bestuursrechtelijke Handhaving
E 111 00
267
E
29.635,89
Straŕrechtelijke Handhaving
E 11100
Handhavings verbek
I
E
E 111.00 E 111.00
Handhaving* verzoek
|
m
E 218.359.69 pj
1
Specialismen Advies Externe Vettigheid.*
Advies Externe Veiligheid
Advies Afval
E 100.00
128
E
12.800,00
E
E 100.00
Advies (water) bodem - water -
Advies íwatei) bodem water bouwstoffen
E 100.00
200
C
Advies Geur. Lucht
Advies Geur. Lucht
E
100 00
100
E
10.000,00
Aitvies Gekild. Trilling en Licht
Advies Geluid. Trilling en Licht
E 100.00
400
f
40.000.00
Advies Asbest
Advies Asbest
E
90.00
1 12
E
10.080.00
Advies Energie
Advies Energie
E 100.00
100
E
10.000,00
Advies Omgevingsplan
Advies Omgevingsplan
E 100,00
Advies Bibob
Advies Bibob
E 100.00
É
Advies EVOA kennisgeving
Advies EVOA kennisgeving
E 100.00
c
Advies Bouw
Advies Bouw
e 10000
É
Beleidsadvies 1 - ondersteuning
Beleidsadvies
Verzoek Woo
N/arzoek Woo
E 10C.00
36
C
3.600.00
informatieverstrekking 1 Algemeen Advies
Informatieverstrekking 'Algemeen Advies
E
100
E
9.000,00
ondersteuning
E
E
E 100 00
90,00
20.000,00
E
115 480 00
E
56.933.33
Projecten Project Omzetting Inrichting - MBA (2023)
E 100,00
E
Project Y....
E
100.00
E
Project Z....
E 100,00
É
56.933.33
afdaling overstijgend post onvoorzien, actuele casuïstiek, (partner) overstijgende projecten, beleidsintensivering
E
90,00
Ter inzage leggen
E
90 00
E
Pubic at ie
E
90.00
E
Totaal werkprogramma 2023
■■1■H HBHH m■KSS3 ■mlEEEEKüSEËlfl
0
E
E
41
Begroting RUD Zuid-Limburg 2024
/lixiLimburg
Werkprogramma RUD taken 2023
Brunssum tarief per uur (in IE)
Pakketdeel
tijd per inrichting (in uur)
BRZO ĩnrichîMK
ē 111.00
304
RtE 4 inrichtinr
E 111.00
236
WE overig (Limburg Zuŕď
6 100.00
87
R1E overig (Limburg Noord
e 100.00
87
categorie C inrichting
í
90,00
35
categorie B basistaak ĩnrŕchtinç
C
90,00
9
totaal (in C)
Aantal 2022
«
42.597,05 fl
0
C
26.196,05 fl
0
C
8.689,26 fl
0
I uurtarief
Programmadeel
i
(inC)
kengetal (in uur)
e
0
ē
0
ś
5
f
15.798,75
18
e
14.222,70
C
8.683,26 fl
0
3.159,75 fl
6
«
790,15 fl
17 »
23
Aantal
Uren
1 L
0
mC‘s
0
C
Totaíer
kosten pakketdeel
Aantal 2023
C
30.021,45
IKüifllSB
Vergunningverlening Rapportage-1 Meldplicht Milieu
f 100.00
Omgevŵtgsvergunning Milieu Omgeving»vergunning Bouw
Orngevingsvergtmning Bcuwiac8v»teít)
« 100.00 e 100,00 «
80.00
Melding Sloop/Asbest
ą
go .00
Milieu Melding Meiding Sloop 1 Asbest Bouw Meiding
« 100,00
Bodem Meiding
e
Milieu Effect Rapportage (MER)
« 100.00
Ontheffing
e
Bezwaar 8 Beroep Vergunningverlening
« 111.00
e c c 125
e
0
i
90.00
11.250,00
6
90.oo 6
6
674.88 C
11.924.88
«
80.018,81
«
13.650.00
C
3.266.07
C
3.600,00
Toezicht A Handhaving Milieu Toezicht
C
79,00
26
C
2.094,00
Bouw Toezicht
ē 100,00 g 100,00
150
f
15.000.00
400
C
40.000,00
Bodem Toezicht
Bodem Toezicht
Energie Toezicht
« 100,00
C
Afhandelen Incident
Alhandelen incident
g 100,00
C
Afhandelen Klacht
Afhandelen Klacht
g
Handhavmgsverznek
f 11100 g -ţ | i gg
8
ë ē «
888.00
Bestuursrechtefijke Handhaving
« 111.00
I9
C
2.076,81
Strafrechtelijke Handhaving
e moo
Bezwaar en Beroep Toezicht S Handhaving Ha ndhavingaverzoek
90.00
E
Specialismen Advies Externe Veiligheid I
ŵívies Eifleme Veiligheidg 100.00
Advies Afvaí
C
e
.Advies (water) bodem - water -
Advies (water) bodem -water - bouwstoffen
C 100.00 g 100 00
Advies Geur, Lucht
Advies Geur. Lucht
g 100 00
Advies Geluid. Trilling en Licht
Advies Geluid. Trilling «n Licht
g 100.00
Advies Asbest
Advies Asbes!
g
dũ,QQ
25
t
2.250,00
Advies Energie
Advies Energie
g 100 00
84
e
6.400,00
Advies Omgevingsplan
Advies Omgevingsplan
ą too.00
6
Advies Bibob
Advies Bibob
g jqqoo
C
Advies EVOA kennisgeving
Advies ĖVOA kennisgeving
g 100.00
C
Advies Bouw
Advies Bouw
g 100,00
C
c
50
6
5.000.00
e c
Beleidsadvies í * ondersteuning
Beleidsadviesondersteuning
g too.00
Verzoek Woo
Verzoek Woo
g 100,00
f
Informatiever strekking í Algemeen Advies
informatieverstrekking! Algemeen Advies
g
e
90.00
Projecten Project Omzetting inrichting - MBA (2023)
E 100,00
6
Project Y....
C 100,00
«
Project Z....
e 100.00
e
3.266.67
afdeling overstijgend post onvoorzien, actuele oasuïsttek, (partner) overstijgende projecten, beleidsintensivering
90.00
«
90.00
6
Pubic atie
C
9000
e
■1
40
C
0
Ter inzage leggen
3.600,00
■■H■HEEM!■EB»
42 Begroting RUD Zuid-Limburg 2024
/WUmburg
Eijsden-Margraten
Werkprogramma RUD taken 2023 tanef per uur (in O
lijd per innchting frn uur;
„„ Aan,a) 2022
totaal ťrn C)
BRZO inrichting
E 111,00
384
C
42.597.05
RiE 4 inrichting
E 111.00
236
C
26.196,05
R1E overig (Limburg Zuid)
E 100.00
87
C
8.68926
RIE overig (Limburg Noord)
E 100.00
Aantal ^
87
C
8.68926
0 o o
categorie C inrichting
e
90.oo
35
C
3.159,75
14
categorie B basistaak inrichting
C
90.00
9
C
790,15
57
53
71
72
Aantal
Uren
Totalen
ĮWWMļlJ
Programmadeel
I RSn B9ÜSII
kosten pakketdee,
44236.50 45 828.70
Rapportage -1 Meldplicht Milieu
E 100,00
E
Omg© vingsve rgunninq Milieu
e
too.00
E
e
100.00
E
E
90.00
E
9000
100
E
Bouw Melding
E 100.00
0
6
Bodem Melding
E
90.00
E
Milieu Effect Rapportage (MB?)
C 100.00
E
Ontheffing
E
Bezwaar 4 Beroep Vergunningverlening
E 111.00
Omgovmgsvergunning Bouw
Omgevingsvergunning Bouw(activiteit)
Milieu Melding Melding Sloop í Asbest
Mekling Sloop í Asbest
mts
E
90 00 19
E E
9.000.00
2.145.63 C
11.145.63
C
27.579.12
E
10.350.00
E
11.666,6?
Toezicht 4 Handhaving Milieu Toezicht
C
79.00
16
E
1.264.00
Bouw Toezicht
e
100.0c
100
E
10.000.00
e
100.00
70
E
7000.00
e
100.00
E E
Bodem Toezicht
Bodem Toezicht
Energie Toezicht Afhandelen Incident
Amandelen Incident
E 100.00
Afhandeieri Klacht
AJhandelen Klacht
C
Bezwaar en Beroep Toezicht 4 Handhaving Ha ndhavtngs verzoek
Handhavmgs verzoek
Bestuursrechrtelijke Handhaving
90.00
E
f 111,00
E
E 11100
12
E
1332.00
E 11100
72
E
7.983.12
oo
Strafrechtelijke Handhaving
Specialismen Advies Externe Veiligheid 1
Advies Externe VeiHgheia
E
E 100.00
E
E 100,00
Advies Afval
17
Ê
Advies (water) bodem - water -
Advies (water) bodem - water bouwstoffen
E 100.00
.Advies Geur. Lucht
Advies Geur. Lucht
E 100.00
Advies Getuid. Trilling en Licht
.Advies Geluid Trilling en Licht
e ioo,oo
Advies Asbest
Advies Asbest
ë
Advies Energie
Advies Energie
C 100,00
Advies Omgevingsplan
Advies Omgevingsplan
C 100,00
Advies Bibob
Advies Bibob
E 100,00
E
Advies EVOA kennisgeving
Advies EVOA kennisgeving
E 100.00
E
Advies Bouw
Advies Bouw
E 100.00 ondersteuning
90.00
1.700.00
ť E
1 1
35
E
3.150.00
55
C
5.500.00
C
E
Beieidsadvies 1 - ondersteuning
Beleidsadvies
Verzoek Woo
Verzoek 'Woo
E 1QC.0Q
0
E
Informatieverstrekking 1 Algemeen Advies
informatievel»trekking i Algemeen Advies
E
0
E
E 100.00
90 00
Projecten Project Omzetting Inrichting - MBA(2023)
e 10000
E
Project Y....
E 100.00
E
Project Z....
E 100.00
E
11.666.67
afdeling overstijgend post onvoorzien, actuele casuïstiek, (partner) overstijgende projecten, beleidsintensivering
E
90.00
C
Ter inzage leggen