Begroting 2027 - DEFINITIEF b aangepast
Tekst van het document
Begroting 2027
3 Inhoudsopgave Aanbieding ..................................................................................................................... 5 Beleidsbegroting ............................................................................................................. 7 Financiële samenvatting ...................................................................................................................... 9 Begroting in één oogopslag ............................................................................................................... 11 Programma's ................................ ................................ ................................ .......................... 13 0 Bestuur en ondersteuning .............................................................................................................. 15 1 Veiligheid ........................................................................................................................................ 27 2 Verkeer, vervoer en waterstaat ..................................................................................................... 37 3 Economie ........................................................................................................................................
45 4 Onderwijs ....................................................................................................................................... 55 5 Sport, cultuur en recreatie ............................................................................................................. 63 6 Sociaal domein ............................................................................................................................... 73 7 Volksgezondheid en milieu............................................................................................................. 89 8 Wonen, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing ............................................................... 99 Paragrafen ................................ ................................ ................................ ............................ 109 §1. Lokale heffingen ........................................................................................................................ 111 §2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................................... 116 §3. Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................... 125 §4. Financiering (treasury) ..............................................................................................................
137 §5. Bedrijfsvoering .......................................................................................................................... 142 §6. Verbonden partijen ................................................................................................................... 150 §7. Grondbeleid ............................................................................................................................... 184 §8. Wet open overheid .................................................................................................................... 191 Financiële begroting ..................................................................................................... 193 1. Lasten en baten ......................................................................................................................... 195 2. Financiële positie ....................................................................................................................... 220 Bijlagen ........................................................................................................................ 227 Lijst van afkortingen ........................................................................................................................
228 Nadere toelichting reserves en voorzieningen ............................................................................... 230 Staat van Langlopende Leningen .................................................................................................... 234 EMU-saldo ....................................................................................................................................... 235 Overige risico's ................................................................................................................................ 236
5 Aanbieding Geachte leden van de raad, Dit is de begroting 2027! Met het coalitieakkoord 2026-2030 ‘Tsezame vuur ’t jeluk va Kirchroa’ hebben we de koers vastgelegd voor een stad die staat voor leefbaarheid, verbondenheid, perspectief en financiële verantwoordelijkheid. Het collegeprogramma dat momenteel in voorbereiding is en de voorliggende begroting 2027 vormen hierbij belangrijke vo lgende stappen in de vertaling van die ambities naar de praktijk. Kerkrade kiest nadrukkelijk voor een stad waarin iedereen mee kan doen en waarin de wijken het fundament vormen. Daarom investeren we in sterke en leefbare wijken, in een veilige en verzorgde openbare ruimte, en in voorzieningen die dichtbij inwoners staan. We zetten in op sociale samenhang, op ontmoeting en op initiatieven die bewoners, verenigingen en maatschappelijke partners verbinden. Daarbij blijft de inwoner niet alleen gebruiker van beleid, maar ook medevormgever van de stad. In 2027 krijgen ook de ambities op het gebied van wonen, welzijn en zorg verder vorm. We werken aan voldoende en passende woningen, aan een goede balans in de wijken en aan ondersteuning voor inwoners die dat nodig hebben. Ook blijven we investeren in kans en voor kinderen en jongeren, op goed onderwijs, op sport en beweging, en op een inclusieve stad waarin talent zich kan ontwikkelen en niemand wordt buitengesloten.
Daarnaast vragen bestaanszekerheid, gezondheid, cultuur, vrijwilligerswerk en digitale toegankelijkheid aandacht. Deze thema’s vormen samen de bouwstenen voor een sterke en sociale samenleving. Naast deze maatschappelijke opgaven willen we in 2027 vooruitgang boeken op het gebied van economie, werkgelegenheid, de ontwikkeling van het centrum, mobiliteit, duurzaamheid en klimaat. We willen Kerkrade aantrekkelijk houden als stad om te wonen, werken , ondernemen en bezoeken. Daarom investeren we in een sterk centrum, goede bereikbaarheid, een toekomstbestendige economie en een leefomgeving die tegen de gevolgen van klimaatverandering kan. Ook innovatie, digitalisering en regionale samenwerking krijgen hierin een duidelijke plek. Dit alles moet gebeuren binnen de financiële kaders die voor de komende jaren krapper zijn geworden. Daarom kiest het college voor focus, realisme en verantwoordelijkheid. We blijven investeren in wat noodzakelijk en kansrijk is en werken tegelijk aan een solide financiële huishouding. Deze begroting laat zien hoe we toch gericht bouwen aan een sterke, sociale gemeente die klaar is voor de toekomst. Met deze begroting vragen we de gemeenteraad om richting, vertrouwen en ruimte om samen verder te bouwen aan Kerkrade.
Niet alleen voor vandaag, maar ook voorde stad van morgen: een stad waar mensen zich thuis voelen, waar kansen ontstaan en waar we samen werken aan geluk. Het college, De secretaris, dr. T.P. Dassen-Housen R.M.J.S. Stijns 6 7 Beleidsbegroting 8 Financiële samenvatting In de tabellen hieronder zijn de financiële mutaties van de exploitatie en het investeringsprogramma opgenomen. Bij de diverse programma's worden de mutaties toegelicht in onderdeel D. Exploitatie bedragen * € 1.000 Progr. | Omschrijving | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo november 2025 | 67 | 72 | -2.257 | -808 | -808 div. | Onttrekking(+)/toevoeging reserves(-) | 2.152 | 1.275 | 100 | -200 | -3.150 div. | Gemeenschappelijke regelingen | -689 | -1.585 | -1.651 | -78 | -262 div. | Parkstadwet | 0 | 277 | 346 | 370 | 398 div. | Rente/Kapitaallasten | 605 | 50 | -426 | -902 | -978 div. | Loonsom | -1.013 | -1.375 | -1.185 | -835 | -285 div.
| Diverse belastingen en leges | 120 | 960 | 1.752 | 2.400 | 3.302 0 | Algemene uitkering | -356 | 2.206 | 2.095 | 1.667 | 4.601 0 | ICT | -328 | -410 | -440 | -475 | -510 0 | Bedrijfsvoering diversen | -606 | -158 | -209 | -222 | -234 0 | Dividend BNG/Enexis | -200 | -200 | -100 | -100 | -100 1 | Veiligheid | -30 | -29 | -328 | -327 | -326 1 | Preventie | 0 | 35 | -210 | -210 | -210 2 | Gladheidsbestrijding | -125 | 0 | 0 | 0 | 0 2 | Degeneratievergoeding | 125 | 25 | 25 | 25 | 25 3 | Flexiforum | 40 | 14 | 40 | 40 | 40 4 | Onderwijs | -70 | -13 | 67 | 32 | -15 0/5 | Evenementen | -110 | 81 | -124 | -129 | -134 5 | Sport, Cultuur & Recreatie | 30 | 50 | 61 | 59 | 57 5 | Groenonderhoud | -10 | -45 | -50 | -50 | -50 6 | Inkomensregelingen | 918 | 583 | 482 | 684 | 2.156 6 | Wmo | -411 | -277 | -816 | -946 | -1.200 6 | Jeugdhulp | 54 | 83 | -588 | -588 | -588 6 | Welzijn | -55 | -968 | -870 | -823 | -1.076 7 | Milieubeheer | 127 | -50 | -50 | -50 | -50 8 | Stedelijke ontwikkeling | -102 | -232 | -252 | -272 | -292 8 | Woonwagenbeleid | -115 | -165 | -90 | -90 | -90 8 | Omgevingsvisie | 0 | -175 | -175 | -175 | -175 Actueel begrotingssaldo | 18 | 29 | -4.852 | -2.003 | 46 9 Investeringen bedragen * € 1.000 Progr.
Omschrijving | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Vervangings- en uitbreidingsinvesteringen I Reguliere investeringen 0 | Gebouwen | 0 | 0 | 100 | 100 | 100 2 | Wegen | 2.840 | -562 | 0 | 0 | 0 2 | Civieltechnische kunstwerken | 0 | 1.600 | 3.735 | 860 | 850 3 | Impuls winkelgebieden | 0 | 150 | 150 | 150 | 150 5 | Sportaccomodaties | 0 | 410 | 0 | -350 | -350 5 | Hub | 0 | 93 | 250 | 100 | 100 5 | PLT | 0 | 275 | 315 | 95 | 150 5 | Volkstuinen | 0 | 30 | 0 | 0 | 0 7 | Klimaatadaptatie | 0 | 100 | 100 | 100 | 100 7 | Riolering | 0 | 500 | 400 | -100 | -100 8 | Vhf2 | 663 | 178 | 170 | -167 | -167 10 11 Begroting in één oogopslag
12 13 Programma's De begroting 2027 bestaat uit 9 programma's (0 tot en met 8). Die zijn gebaseerd op de (hoofd)taakvelden uit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de Informatievoorschriften voor derden (IV3). De programma's in de begroting zijn: 0. Bestuur en ondersteuning 1. Veiligheid 2. Verkeer, vervoer en waterstaat 3. Economie 4. Onderwijs 5. Sport, cultuur en recreatie 6. Sociaal domein 7. Volksgezondheid en milieu 8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing. Per programma komen aan bod: Onderdeel A Een algemene omschrijving van het programma en de taakvelden waaruit het bestaat. Waar dat van toepassing is, staat ook bij welke paragrafen het programma een relatie heeft. Onderdeel B Hier staan de speerpunten van beleid. Deze sluiten aan bij het coalitieakkoord. Ook staan hier welke activiteiten we uitvoeren en hoe ver we daarmee zijn. De speerpunten blijven in principe de hele bestuursperiode hetzelfde. In verband met de overgang naar de nieuwe bestuursperiode zijn wel nog verfijningen mogelijk. Onderdeel C Hier staan in tabellen de financiën van het programma, zowel voor de exploitatie als voor de investeringen per taakveld. Een analyse van de afwijkingen staat in het onderdeel ''Financiële begroting''.
Een gedetailleerd overzicht per product van de kosten en baten van de Begroting 2027 en de meerjarenraming staat in de bijlage "Productenbegroting". Onderdeel D Hier staat een toelichting op de financiële mutaties uit het overzicht "Samenvatting financiële mutaties". Daarnaast kunnen andere zaken worden genoemd die het vermelden waard zijn. Onderdeel E Dit onderdeel bevat de landelijk uniforme "basisset beleidsindicatoren". De meeste gegevens zijn van het CBS en landelijke databanken afkomstig en gemeenten nemen deze in hun begroting over. Meer uitleg over deze indicatoren is te vinden op de website "waarstaatjegemeente.nl". Daarnaast bevat dit onderdeel de eigen indicatoren.
14 Portefeuilleverdeling Petra Dassen-Housen Nicolle Heijltjes Burgemeester Wethouder - AB/DB Parkstad Limburg (0) - Duurzaamheid (7) - Communicatie (0/3) - Marketing en evenementen (3/5) - Coördinatie handhaving (1) - Ruimtelijke ordening (1/3/8) - Eurode en internationale zaken (0) - Speeltuinen en speelplekken (5) - Informatisering en automatisering (0) - Sport (5) - Openbare orde en veiligheid (1) - Veteranenzaken (5) - Publiekszaken en dienstverlening (0) - Weekmarkten en kermissen (3) - Rampenbestrijding (1) - Wijk Oost (8) - Woonwagenbeleid (8) Raoul Vinken Alexander Geers Wethouder Wethouder - Centrummanagement (3) - Economie en toerisme (3/8) - Cultuur (5) - Openbare ruimte (2/5) - Dialect - Personeel en organisatie (0) - Mobiliteit (0/2) - Vastgoed (OBK) (8) - Onderwijs (4) - Wonen en volkshuisvesting (8) - Wijk Noord (8) - Wijkontwikkeling (6/8) Jo Paas Wethouder John Roland - Financiën (0) Wethouder - Integraal ouderenbeleid (6) - Euregionale arbeidsmarkt (3) - Milieu en afval (1/7) - Jeugdzorg en jeugdbeleid (4/6) - Welzijn (5) - Maatschappelijke zorg (6) - Wijk West (8) - Sociale zaken en werkgelegenheid (6) - Wmo (6) - Volksgezondheid (7) 15 0 Bestuur en ondersteuning A. Algemeen Omschrijving van het programma Dit programma gaat over de bestuurlijke en ondersteunende taken van de gemeentelijke organisatie. We willen deze taken goed uitvoeren.
Het programma ondersteunt de bestuurlijke ambities en doelstellingen van de andere programma’s en geeft daar richting aan. Relatie met paragrafen Dit programma heeft een relatie met de paragrafen Lokale heffingen (§1), Financiering ( Treasury) (§4) en Bedrijfsvoering (§5).
16 Taakvelden 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 0.4 Overhead 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.63 Parkeerbelasting 0.64 Belastingen overig 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (Vpb) 0.10 Mutaties reserves 0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten B. Speerpunten van beleid 1. Burgerparticipatie Relatie met taakveld(en): 0.4 Burgerparticipatie is een integraal onderdeel van de gemeentelijke werkwijze en draagt bij aan een open, betrokken en responsieve overheid. Dit wordt ook benadrukt in het coalitieakkoord. We richten ons op: • het verder ondersteunen en faciliteren van participatieprocessen binnen de organisatie; • het versterken van de betrokkenheid van inwoners bij beleid, projecten en de leefomgeving; • het verbeteren van de transparantie, onder meer door een overzicht van participatietrajecten op de gemeentelijke website te realiseren. Wijziging in de financiering Vanaf 2026 is er geen structureel budget meer beschikbaar voor algemene participatieactiviteiten. Initiatieven die voortvloeien uit het coalitieakkoord — zoals de ondersteuning van burgerinitiatieven — betalen de verantwoordelijke vakafdelingen zelf. Participatie wordt hierdoor nog meer onderdeel van het beleid zelf en van de uitvoering daarvan.
Vakafdelingen betalen en organiseren van participatie voortaan zelf binnen hun eigen beleidsterrein. De centrale ondersteuning zich richt op de voorzieningen die daarvoor nodig zijn, op kennis en op het bewaken van de kwaliteit. Inzet van het resterende budget: voorzieningen voor participatie Het resterende budget gebruiken we om de voorzieningen voor participatie in de gemeente te onderhouden en verder te ontwikkelen. Het gaat om vaste kosten die gedekt moeten blijven, zoals: • beheer en inzet van het digitale participatieplatform Gemeentepeiler; • uitvoering van kwalitatief onderzoek, zoals de Barometer Burgerparticipatie; • ondersteuning van vakafdelingen bij participatiebijeenkomsten, informatieavonden en overige participatieactiviteiten; • samenwerking met interne en externe partners, gericht op een toegankelijke, transparante en effectieve vormgeving van participatie. 17 Conclusie Met deze ondersteunende en faciliterende rol blijft participatie stevig verankerd in de gemeentelijke organisatie, ook zonder vast algemeen budget. Zo houden we participatie van goede kwaliteit en toegankelijk. De financiële verantwoordelijkheid voor concrete initiatieven ligt bij de vakafdelingen— dichter bij de inhoud en de uitvoering van het beleid. 2.
Regionale en euregionale samenwerking Relatie met taakveld(en): 0,1 In 2027 werken we verder aan samenwerking over de grens, zowel met onze buurgemeente Herzogenrath als ook met andere euregionale partners. Samenwerking binnen Eurode We blijven de samenwerking tussen Kerkrade en Herzogenrath versterken. Daarbij bouwen we voort op de ambities uit het Actieplan GROS 2025 -2029. Zo maken we de uitwisseling van medewerkers tussen beide gemeenten mogelijk, organiseren we samen UM ITEM inform atiebijeenkomsten en zetten we de cursus spreekvaardigheid Duits voor medewerkers voort. In 2027 bereiden we ons ook voor voorbereidingen op het 30-jarig jubileum van het Openbaar Lichaam Eurode in 2028. We willen Eurode bekender maken bij inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Ook ontwikkelen we de subsidieregeling voor proje cten over de grens verder, zodat die ook in de toekomst werkt. Zo versterken deze projecten zowel de samenwerking als de zichtbaarheid van Eurode. Samenwerking met partners in de Euregio. Naast de samenwerking binnen Eurode werken we ook samen met andere partners uit de Euregio Maas-Rijn. Eurode doet mee aan het project “Demokratiekompass” van de Städteregion Aachen. Dit project wordt ondersteund door de Europese Groepering voor Territorial e Samenwerking (EGTS) Euregio Maas-Rijn.
Door deel te nemen aan dit project en door de Eurode Geschiedenismijl verder te ontwikkelen als buitenschoolse leerlocatie, versterken we de positie van Eurode in de Euregio Wij blijven ons ook inzetten voor meer erkenning van Eurode als dubbelstad. De samenwerking op het gebied van openbare orde en veiligheid vormt hierbij een belangrijk speerpunt. In 2025 is dit onderwerp op de Grenslandagenda gezet. In 2027 willen we samen met andere partners in Euregio aan de slag en de eerste stappen zetten naar een blijvende juridische oplossing. Samen met partners in de Euregio onderzoeken we ook hoe we tweetalige kinderdagopvang laagdrempelig kunnen aanbieden. We willen daarvoor een proefproject (pilot) dat blijvend is en als voorbeeld kan dienen voor eventuele uitbreiding naar heel Eurode en de Euregio. Kerkrade blijft ook meewerken aan projecten over de grens binnen de samenwerking met Stadsregio Parkstad Limburg Zo werken we aan de verdere ontwikkeling van het Parkstad -Aken Daily Urban System (het gezamenlijke stedelijke gebied van Parkstad en Aken). Wij richten ons daarbij op thema’s als energie, mobiliteit en infrastructuur. C. Wat mag het kosten? Exploitatie bedragen * € 1.000 0 | Bestuur en ondersteuning | REK. | BEGR. | MJR.
Bijgesteld | Primair 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 LASTEN 0.1 Bestuur | 6.566 | 4.350 | 4.246 | 4.267 | 4.267 | 4.306 0.2 Burgerzaken | 2.078 | 2.207 | 2.157 | 2.120 | 2.140 | 2.152 0.3 Beheer ov. gebouwen en gronden | 88 | 125 | 121 | 121 | 119 | 119 0.5 Treasury | 47 | -310 | -390 | -470 | -521 | -675 0.63 Parkeerbelasting | 87 | 57 | 56 | 57 | 57 | 57 0.64 Belastingen overig | 924 | 1.003 | 1.015 | 1.045 | 1.085 | 1.144 TOTAAL LASTEN | 9.791 | 7.431 | 7.206 | 7.140 | 7.148 | 7.104 BATEN 0.1 Bestuur | 92 | 66 | 17 | 17 | 17 | 17 0.2 Burgerzaken | 958 | 998 | 1.001 | 966 | 981 | 996 0.3 Beheer ov. gebouwen en gronden | 222 | 213 | 238 | 213 | 214 | 214 0.5 Treasury | 526 | 162 | 159 | 157 | 156 | 156 0.61 OZB woningen | 8.951 | 9.019 | 9.340 | 9.747 | 10.178 | 10.624 0.62 OZB niet-woningen | 7.025 | 7.528 | 7.947 | 8.286 | 8.646 | 9.016 0.63 Parkeerbelasting | 470 | 474 | 644 | 644 | 644 | 644 0.64 Belastingen overig | 197 | 321 | 327 | 333 | 339 | 345 0.7 Alg. uitk. e ov. uitk.
gem.fonds | 152.515 | 152.817 | 157.591 | 153.380 | 152.761 | 157.028 TOTAAL BATEN | 170.956 | 171.597 | 177.264 | 173.743 | 173.935 | 179.039 DIVERSE LASTEN 0.4 Overhead | 34.293 | 31.980 | 29.640 | 30.334 | 30.220 | 30.236 0.8 Overige baten en lasten | 198 | 1.427 | 5.592 | 9.925 | 13.156 | 15.001 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) | 50 | 45 | 14 | 14 | 14 | 14 TOTAAL DIVERSE LASTEN | 34.542 | 33.452 | 35.246 | 40.273 | 43.390 | 45.251 DIVERSE BATEN 0.4 Overhead | 1.484 | 749 | 293 | 134 | 134 | -134 0.8 Overige baten en lasten | 1.369 | 918 | 918 | 1.018 | 1.018 | -1.018 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 TOTAAL DIVERSE BATEN | 2.852 | 1.667 | 1.211 | 1.152 | 1.152 | -1.152 RESERVES 0.10 | Vermeerderingen | 34.255 | 18.952 | 6.229 | 3.337 | 3.951 | 6.751 0.10 | Verminderingen | 30.933 | 27.671 | 5.652 | 5.039 | 4.580 | 3.652 SALDO MUTATIES RESERVES | -3.323 | 8.719 | -577 | 1.702 | 629 | -3.099 0.11 | RESULTAAT | 1.246 | -18 | 29 | -4.852 | -2.003 | 46 18 Investeringen bedragen * € 1.000 TV | Omschrijving | V/U¹ | E/M² | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | Totaal I Reguliere investeringen 0.4 | ICT investeringen | v | e | 327 | 327 | 327 | 327 | 327 | 1.635 0.4 | Telefooncentrale | v | e | 65 | 0 | 0 | 0 | 0 | 65 0.4 | Diverse transportmiddelen | v | e | 708 | 340 | 391 | 350 | 350 | 2.139 0.4 | Gemeentelijke gebouwen | v | e | 1.300 | 1.300 | 1.400 |
1.400 | 1.400 | 6.800 0.4 | Verduurz. stadskant. en raadhuis | v | e | 1.142 | 1.000 | 370 | 0 | 0 | 2.512 0.8 | Onvermijdbaar / algemeen | v | e/m | 206 | 58 | 58 | 58 | 58 | 438 Totaal Programma 0 | 3.748 | 3.025 | 2.546 | 2.135 | 2.135 | 13.589 ¹ V = vervangingsinvestering, U = uitbreidingsinvestering ² E = investering met economisch nut, M = investering met maatschappelijk nut 19 20 D. Toelichting op financiële mutaties en overige vermeldenswaardige zaken Financiële mutaties Exploitatie Reserves In de begroting 2026 werd een bedrag opzij gezet om de financiële opgave voor de jaren 2028 gelijk te laten zijn aan die van 2029. Het ging om € 700.000 in 2026 en € 750.000 in 2027. Omdat de reeksen door actuele ontwikkelingen anders zijn geworden, worden deze stortingen nu teruggedraaid en dus niet meer gedaan. Dat heeft een positief effect op de jaren 2026 en 2027. Het jaar 2028 wordt daardoor helaas negatiever. In 2026 wordt evenee ns € 225.000 onttrokken aan de reserve exploitatie om onder aan de streep tot een sluitende jaarschijf 2026 te komen. Het jaar 2027 biedt ruimte om deze € 225.000 weer terug te storten, zodat de reserve exploitatie per saldo hierdoor niet extra wordt belast. Vanaf 2027 wordt voorgesteld om vooralsnog structureel € 350.000 jaarlijks te reserveren om straks de doelenagenda vanuit het collegeprogramma te kunnen gaan realiseren.
Dit is dan met name gericht op de proceskosten om verschillende ontwikkelingen mogelij k te kunnen maken. Voor specifieke projecten of activiteiten die de grensbedragen uit de Financiële verordening te boven gaan zullen wij uw raad uiteraard in de toekomst nog concrete voorstellen voorleggen. Voor de jaren 2028 en 2029 is sprake van een tekort c.q. financiële opgave. We hebben hierin de VNG gevolgd en de keuze gemaakt om de tekorten zichtbaar te maken. De vooruitzichten voor 2030 zijn wel positief. Verder wacht ons in de nabije toekomst een uitdaging op het gebied van onderwijshuisvesting, gelet op de bouwjaren van de huidige schoolgebouwen. Deze ontwikkelingen moeten nog verder worden uitgewerkt. Vooruitlopend daarop wordt voorgesteld om alvast in 2 030 € 1,1 mln. vrij te maken en te reserveren voor (de kapitaallasten van) de toekomstige investeringen in onderwijshuisvesting. Hiermee kan in de toekomst een substantieel investeringsvolume worden gerealiseerd. Het spreekt voor zich dat wij uw raad ook v oor deze projecten in de toekomst nog concrete voorstellen zullen voorleggen met inachtneming van de Financiële verordening Met het oog op de opgeschoven ravijnjaren en de nog onzekere toekomstige ontwikkelingen, wordt voorgesteld om in 2030 vooralsnog aanvullend € 1.700.000 opzij te zetten in de reserve exploitatie.
Hiermee wordt beoogd om vooralsnog een buffer te hebben, totd at er meer duidelijkheid is over een aantal kwesties. Dit betreft dossiers waarover het Rijk gemeenten nog duidelijkheid moet bieden en gemeenten ook tegemoet zou moeten komen. Het gaat hier om zaken als de kosten van de jeugdzorg, de indexeringen van het gemeentefonds die achteraf steeds te laag blijken en de voorgenomen afschaffing van de huishoudelijk hulp. Maar bijvoorbeeld ook om de onzekerheden over de meerjarige kostenontwikkelingen in zijn algemeenheid en de gevolgen van alle ontwikkelingen op het wereldtoneel. Om de gemeentelijke financiële opgave te verlichten, vallen in 2026 middelen vrij uit de reserve reeds bestemde nog uit te geven middelen, in totaal € 2.577.000. Uit een nieuwe prognose bleek dat een aantal posten te ruim was begroot, waardoor deze middele n voor andere doeleinden kunnen worden ingezet. Ten eerste wordt € 750.000 gestort voor de uitvoering van de omgevingsvisie, in te zetten met € 150.000 per jaar van 2027 tot en met 2031. Deze looptijd volgt uit de transitieperiode waarin de programma’s en het omgevingsplan worden ontwikkeld, die loopt tot zeker 1 januari 2032. Voor de inhoudelijke toelichting verwijzen wij naar de speerpunten van beleid in programma 8.
Ten tweede wordt € 1.200.000 gestort voor personele capaciteit voor de Parkstadwet, in te zetten met 21 € 300.000 per jaar van 2027 tot en met 2030. Deze looptijd volgt uit de initiële periode waarvoor de wet met toestemming van het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening mag worden toegepast. Vanwege de beperkte looptijd zijn beide stortinge n aangemerkt als incidenteel. Het resterende bedrag van € 627.000 komt in 2026 ten gunste van het begrotingssaldo. In 2027 wordt € 500.000 onttrokken voor de bijdrage van € 100 voor kinderen en jongeren van 5 tot en met 16 jaar voor sport en cultuur. In 20 30 wordt tot slot € 150.000 gereserveerd voor het WMC, onder meer voor het buitenfestival. ICT Per 1 -1-2026 is de afdeling Informatie en cluster Facilitymanagement samengevoegd tot één afdeling. De nieuwe afdeling Informatie & Facility Management werkt aan diverse strategische opgaven die essentieel zijn voor de doorontwikkeling van de organisatie. Dit betreft onder meer de concern brede implementatie van informatie gestuurd werken, de verdere professionalisering van procesmanagement en een versnelde digitaliseringsslag binnen alle domeinen. Daarnaast vinden er structurele innovaties plaats, zoals de inzet van robotisering, kunstmatige intelligentie (AI) en een toenemend gebruik van geautomatiseerde oplossingen binnen de bedrijfsvoering.
Deze ontwikkelingen zorgen ervoor dat de afhankelijkheid van digitale systemen sterk toeneemt, wat leidt tot stijgende kosten voor softwarelicenties, beheer, hosting, informatieveiligheid en het continu verbeteren van applicaties. Een belangrijke oorzaak v an de oplopende licentiekosten is de aanzienlijke groei van de formatie, inclusief inhuur en stagiaires, die leiden tot meer gebruikersaccounts, applicatierechten en beveiligde toegangsmiddelen. Leveranciers indexeren de kosten jaarlijks (voor 2026 zelfs met een gemiddelde van 6 %). Dit betekent dat de kostenstijging in de komende jaren substantieel en structureel van aard is. Deze kosten lopen op van 328.000 in 2026 naar 510.000 in 2030. Gemeenschappelijke regelingen (diverse taakvelden) In de raadsvergadering van 1 juli 2026 zijn de ontwerpbegrotingen 2027 en meerjarenramingen (alsook in enkele gevallen begrotingswijzigingen 2026) van de gemeenschappelijke regelingen behandeld en is hierop een zienswijze afgegeven. De individuele begrotingen, die daarbij gedeeld en behandeld zijn leiden tot een stijging van de bijdragen. Bij programma 0 gaat het om: • GR BsGW • GR Eurode • GR Gegevenshuis • GR Omgevingsdienst • GR Rd4 • GR Solido • GR Stadsregio Parkstad Algemene uitkering De uitkomsten van de circulaires zijn verwerkt in het begrotingssaldo.
In de informatiebrief naar aanleiding van de circulaire van december 2025 en de informatiebrief naar aanleiding van de circulaire van mei 2026 heeft de raad hierover kunnen lezen. Gelet op het relatief korte tijdsverloop tussen het bekend worden van de resultaten van de septembercirculaire en de publicatie van de begroting wordt zoals gebruikelijk geen informatiebrief over de septembercirculaire gezonden. In onderstaande tabel staat welke effecten de circulaires hebben op het begrotingssaldo. Algemene uitkering | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Decembercirculaire 2025 (incl. | -36 | -190 | -280 | -265 | -265 afwikkeling oude jaren) Meicirculaire 2026 | -460 | 1.540 | 1.600 | 960 | 3.790 Septembercirculaire 2026 | 140 | 856 | 775 | 972 | 1.076 TOTAAL | -356 | 2.206 | 2.095 | 1.667 | 4.601 Diverse belastingen en leges Hierin zijn verschillende mee- en tegenvallers op diverse belastingen en leges verwerkt. | In paragraaf 1, lokale heffingen, verderop in deze begroting is bij onderdeel b een overzicht opgenomen van de diverse belastingen en leges per programma. De extra opbrengst vanaf 2027 komt doordat de diverse belastingen en leges jaarlijks extra met 3% wordt geïndexeerd, naast de 1,5% waartoe eerder is besloten. Tenzij dit niet kan of mag.
Zo gelden er soms maximumtarieven (bijvoorbeeld bij de rij- | en reisdocumenten) of moet er rekening worden gehouden met het principe van (maximaal) 100% kostendekkendheid (bijvoorbeeld bij de afvalstoffen- of rioolheffing). Of als er voor specifieke posten andere verhogingen worden voorgesteld (bijvoorbeeld bij parkeren, toeristenbelasting, ingebruikgeving grond). Hierna worden enkele posten die betrekking hebben op programma 0 specifiek toegelicht. Bij programma 2 | (parkeerabonnementen | e.d.), | 3 | (toeristenbelasting), | 7 | (afval, | riool) | en 8 | (leges omgevingsvergunningen) zijn nog enkele andere specifieke toelichtingen opgenomen. OZB Door de eerdere verhoging van 1,5% jaarlijks ook door te trekken naar het nieuwe jaar in de meerjarenraming | (van | 2029 | naar | 2030) | ontstaat | voor | de | OZB | een | voordeel | van € 200.000. De extra verhoging van 3% jaarlijks levert bij de OZB in 2027 een voordeel op van € 390.000, oplopend naar € 1.560.000 in 2030. Daarnaast | is | sprake | van | aanzienlijke | nieuw- | en | verbouw | van | woningen | en | bedrijfspanden (areaaluitbreiding) | en | staan | er | minder | (grote) | bedrijfspanden | leeg. | Verder | was | door | alle ontwikkelingen een herrekening aan de orde van de reeds bestaande meerjarige indexering en de meerjarige vertaling daarvan in de begroting, met name vanaf 2028.
Per saldo is sprake van een meevaller van € 330.000 in 2026, € 290.000 in 2027, € 630.000 in 2028, € 830.000 in 2029 en € 1.055.000 in 2030. Opgemerkt wordt dat deze reeks geen effect heeft op de gemiddelde lastendruk ten opzichte van 2026 (onder gelijkblijvende overige omstandigheden). Parkeren De parkeergelden worden vanaf 1 januari 2027 aangepast naar een meer marktconform niveau. Het tarief in zone 1 komt op € 1,75 per uur en in zone 2 op € 1,20 per uur. Dit levert vanaf 2027 jaarlijks € 25.000 aan extra opbrengsten op. De afgelopen jaren hebben we de begrote parkeeropbrengsten niet gehaald. Vanaf 2027 passen we de parkeeropbrengsten aan naar een meer passend niveau. Dit leidt in 2026 tot een nadeel van € 145.000 en vanaf 2027 tot en met 2030 tot een nadeel van € 130.000 per jaar. Vanaf 2027 is het effect per saldo € 0, omdat hier de parkeeropbrengsten van parkeergarage Vie tegenover staan. De werkzaamheden aan parkeergarage Vie zijn in 2026 afgerond, waardoor betaald parkeren is ingevoerd. Dit betekent dat er vanaf 2027 parkeerinkomsten worden gegenereerd uit openbaar parkeren en de uitgegeven | parkeerabonnementen. | Voor | de | periode | 2027 | tot | en | met | 2030 | worden 22 23 parkeeropbrengsten van € 130.000 per jaar verwacht. Dit zijn schattingen, omdat er nog geen gegevens zijn over de bezettingsgraad bij betaald parkeren.
Ingebruikgeving grond De tarieven voor het gebruik van gronden worden vanaf 1 januari 2027 aangepast naar een meer marktconform niveau. De huidige tarieven liggen in Kerkrade relatief laag ten opzichte van de markt. Dit levert vanaf 2027 structureel € 25.000 aan extra opbrengsten op. Loonsom De ontwikkeling van de loonsom (de totale kosten van het personeel) blijft een belangrijk aandachtspunt. In de jaarrekening 2025 was er een tekort. Dat kwam zowel door een overschrijding van de reguliere loonsom als door variabele personeelskosten. Variabele kosten zijn niet helemaal in te schatten. Ze hangen onder meer samen met overwerk, onregelmatige diensten, vergoedingen, jubilea, pensionering en tijdelijke inzet. Daarnaast zorgen ontwikkelingen waar we weinig of geen invloed op hebben, zoals cao-afspraken, periodieke verhogingen en functieonderhoud, voor extra druk op de personeelslasten. De ruimte om deze ontwikkelingen binnen de bestaande begroting op te vangen is de afgelopen jaren vrijwel verdwenen. Vacatures worden eerder ingevuld zodat kennis goed wordt overgedragen en het werk doorloopt. Daarnaast is soms tijdelijke inhuur nodig om de dienstverlening te kunnen blijven uitvoeren. Het tekort is daardoor niet zomaar op te vangen binnen de bestaande formatie (het aantal formatieplaatsen).
Daarom blijft het nodig om zorgvuldig en gericht te blijven sturen op loonsom, formatie en inzet. De gemeente Kerkrade staat voor grote maatschappelijke opgaven. De ambities uit het coalitieakkoord vragen om een slagvaardige, toekomstbestendige en financieel gezonde organisatie. Een professionele en goed toegeruste ambtelijke organisatie is daarvoor een noodzakelijke randvoorwaarde. Tegelijkertijd zorgt de aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt ervoor dat gemeenten zich bevinden in een concurrerende arbeidsmarkt waarin schaarse expertise moeilijker beschikbaar is en personeelskosten stijgen. Volgens de CAO Gemeenten kunnen medewerkers gebruikmaken van de Regeling Vervroegd Uittreden (RVU). Als werkgever moet de gemeente meewerken aan aanvragen die aan de gestelde voorwaarden voldoen. Om de financiële verplichtingen die daaruit volgen te kunnen betalen, vor mt de gemeente voorzieningen (geld dat apart wordt gezet). De omvang van die voorziening wordt jaarlijks geactualiseerd op basis van de meest actuele inzichten. Om hier een goed evenwicht in te houden, wordt verder ingezet op een meer strategische en datagedreven sturing van personeel en organisatie. Inzicht in formatie, bezetting, inhuur, verzuim en loonsom wordt verder versterkt door de inzet van realtime manage mentinformatie en dashboards. We beoordelen vacatures kritisch op hun bijdrage aan de doelen van de organisatie.
Daarbij kijken we nadrukkelijk naar een andere verdeling van werkzaamheden, talentontwikkeling, digitalisering en vernieuwende werkprocessen. We onderzoeken ook actief wat digitalisering, robotisering en kunstmatige intelligentie kunnen bieden, en passen deze toe waar dat verantwoord is . Zo kunnen we processen efficiënter inrichten, de werkdruk beheersen en medewerkers zo goed mogelijk ondersteunen. Wij kijken daarbij ook naar de gevolgen voor functies, taken en benodigde vaardigheden, zodat medewerkers en leidinggevenden op tijd mee kunnen veranderen met het werk. Zo geven we invulling aan de ambitie uit het coalitieakkoord om een moderne, efficiënte organisatie te zijn die klaar is voor de toekomst. Bedrijfsvoering diversen (diverse taakvelden) 24 Voor 2026 is door hogere energiekosten een extra budget van € 60.000 nodig. Het energiecontract met Vattenfall wordt voor 2026 verlengd. De recente aanbesteding voor gebouwenbeheer en schoonmaak levert een nadeel op van € 104.000 in 2027, oplopend tot € 124.000 in 2030. Verder bevat deze post naast de hogere kosten voor gas en elektriciteit ook de gevolgen van de aanbesteding voor de accountantscontrole 2026-2030. Dividend Enexis / BNG bank (0.8) De gemeente ontvangt dividendinkomsten van Enexis en de BNG Bank. Dividend is de uitkering van (een deel van) de winst aan de aandeelhouders.
Vanwege de grote opgave in de energietransitie heeft Enexis vanaf 2026 een maximum (plafond) ingesteld voor de div idenduitkeringen. Enexis heeft uitgekeerd wat begroot was. De BNG heeft door een lagere winst minder dividend uitgekeerd. Dit leidt tot een nadeel van € 200.000. Voorlopig gaan we er in 2027 van uit dat het dividend gelijk blijft aan dat van 2026, in lijn met de richtlijnen van de provincie. Vanaf 2028 verwachten we dat de winst zich enigszins herstelt. Rente/Kapitaallasten (0.8) Voorlopig kunnen we met de eerder aangetrokken langlopende leningen voorzien in de financieringsbehoefte tot 2026. In 2026 voorzien we voorlopig in de financieringsbehoefte met daggeldleningen. Dat zijn kort lopende leningen met een lagere rente. In het voorjaar 2027 bekijken wij de portefeuille opnieuw waarbij we ook langlopende financiering meenemen. De verschillende aanpassingen in het investeringsprogramma, zowel verlagingen/ faseringen als nieuwe investeringen leiden tot aanpassingen in de begrote kapitaallasten (rente en afschrijving). Die staan in de financiële samenvatting aan het begin van deze begroting. Meer informatie over de investeringen zelf staat in het onderdeel 'Samenvatting financiële mutaties: investeringen'. Investeringen Gebouwen Het investeringsbudget voor gebouwen wordt voor de jaren 2028 tot en met 2030 verhoogd van € 1,3 mln. naar € 1,4 mln. per jaar.
Deze verhoging is noodzakelijk om prijsontwikkelingen op te vangen en de kwaliteit van het gemeentelijke gebouwenbestand op peil te houden. Overige vermeldenswaardige zaken Algemene dekkingsmiddelen (incl. onvoorzien) (diverse taakvelden pr. 0) Algemene dekkingsmiddelen zijn die inkomsten die niet voor een bepaald doel bestemd zijn. De belangrijkste daarvan zijn de uitkering uit het Gemeentefonds en de opbrengst van de onroerendezaakbelasting (OZB). Daarnaast zijn er nog enkele kleinere inkomsten zonder vast bestedingsdoel. Volgens artikel 8, lid 5 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) moet de programmabegroting een overzicht van de algemene dekkingsmiddelen bevatten. Dit overzicht laat tenminste zien: • de lokale heffingen (waarvan de bestedingen niet gebonden zijn) en de algemene uitkering, • het dividend, • het saldo van de financieringsfunctie, en • de overige algemene dekkingsmiddelen, namelijk de onttrekkingen aan en stortingen in de reserves. In het overzicht hieronder staat per post het saldo aangegeven van baten (positief) en lasten (negatief).
Bedrag * € 1.000 Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lokale heffingen (0) | 18.789 | 19.551 | 20.358 | 21.190 Algemene uitkering (0.7) | 157.591 | 153.380 | 152.761 | 157.028 Dividend (0.8 / 7.3) | 769 | 869 | 869 | 869 Saldo van de financieringsfunctie (0.5) | 549 | 627 | 676 | 831 Overige / mutatie reserves (0.10) | -577 | 1.702 | 629 | -3.099 TOTAAL | 177.121 | 176.129 | 175.293 | 176.819 E. Indicatoren Basisset beleidsindicatoren Omschrijving | Bron | Eenheid | Periode | Kerkrade | Nederland | Limburg Formatie | Eigen | Fte per 1.000 inwoners | 2027 | 11,75 | n/b | n/b gegevens Bezetting | Eigen | Fte per 1.000 inwoners | 2027 | 11,75 | n/b | n/b gegevens Apparaatkosten | Eigen | Kosten per inwoner | 2027 | 1.345 | n/b | n/b gegevens Externe inhuur | Eigen | Kosten als % loonsom + | 2027 | 6,60% | n/b | n/b begroting | inhuur externen Overhead | Eigen | % totale lasten | 2027 | 12,09% | n/b | n/b begroting 25 Overige indicatoren Omschrijving | Bron | Eenheid | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 Waardering | Burgeronderzoek | Rapport- | * | 6,8 gemeentelijke | cijfer dienstverlening | (0 - 10) Digitale producten/ | Afdeling Burgerplein | Aantal | 23 | 25 | 25 | 25 | 28 aanvraagformulieren voor de klant beschikbaar Contacten aan de balie | Afdeling Burgerplein | Aantal | 11.154 | 9.564 | 14.054 | 21.890 | 50.951 tijdens openingsuren Telefonische | Afdeling Burgerplein | %
| 86,1 | 85,3 | 80,2 bereikbaarheid** Afgehandelde | Bezwaarschriften- / | Aantal bezwaarschriften: | klachtencommissie - beslissingen | 135 | 115 | 119 | 113 | 125 - ingetrokken | 62 | 68 | 52 | 62 | 98 Gemeentepersoneel | Afdeling P&O | % op 31 dec.: - jonger dan 35 jaar | 18 | 18 | 19 | 21 | 24 - 55 jaar en ouder | 40 | 40 | 41 | 37 | 36 Deeltijdfactor | Afdeling P&O | 1 | 0,93 | 0,94 | 0,92 | 0,91 | 0,91 (gemiddeld fte per medewerker op 31 dec.) Gemeentepersoneel: | Afdeling P&O | % - instroom | 12,1 | 16,2 | 18,5 | 18,1 | 12,1 - uitstroom | 9,7 | 11,3 | 9,3 | 11,8 | 5,8 *In 2021 is het dienstverleningsonderzoek niet uitgevoerd i.v.m. de Coronapandemie. ** Percentage opgenomen telefonie 26 27 1 Veiligheid A. Algemeen Omschrijving van het programma Veiligheid is een basisvoorwaarde voor een aantrekkelijk en leefbaar Kerkrade. Kerkrade moet niet alleen veilig zijn, mensen moeten zich ook veilig, welkom en vrij voelen. Door samen te werken zorgen we voor een leefbaar en veilig Kerkrade, waarin we overlast en criminaliteit zo veel mogelijk voorkomen. We werken daarbij actief samen met andere instanties en private partijen. Relatie met paragrafen N.v.t. Taakvelden 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid
28 B. Speerpunten van beleid 1. Verhogen veiligheidsgevoel en verbeteren leefbaarheid in de wijken Relatie met taakveld(en): 1.1, 1.2 Integraal Veiligheidsplan 2027-2030 Wijkgericht, flexibel, maatwerk, communicatief en een aanpak van de lange adem zijn de kernwoorden om de veiligheid te vergroten en de leefbaarheid in onze stad verder te verbeteren. Zo ontwikkelen onze wijken zich tot veerkrachtige wijken. Het Integraal V eiligheidsplan (IVP) Kerkrade en het Coalitieakkoord geven daarin richting. In december 2026 ligt het nieuwe Integraal Veiligheidsplan 2027-2030 ter besluitvorming voor aan de gemeenteraad. In het voorjaar van 2027 (en 2029) stelt het college vervolgens op basis van het IVP het tweejaarlijks uitvoeringsprogramma vast. Dat programma werkt de actielijnen verder uit. Hieronder staan de vaste thema’s waaraan we consequent en voor meerdere jaren werken, om binnen één generatie te komen tot een bovengemiddeld vei lige en leefbare stad. Verhogen veiligheidsgevoel en verbeteren leefbaarheid in de wijken Wijkgerichte aanpak Elke wijk en buurt heeft een eigen karakter, mooie kanten, veerkracht en uitdagingen. Daarom zetten we in 2027 verder in op een wijkgerichte aanpak. Elke wijk, en waar nodig elke buurt, krijgt een eigen analyse van leefbaarheid- en veiligheid en een eigen plan van aanpak. De ene wijk is immers de andere niet.
Wat in de ene wijk dringend moet worden aangepakt, speelt in een andere wijk niet of nauwelijks. In 2027 leggen we de nadruk meer op preventie. We werken niet alleen aan concrete meldingen, maar zijn ook actief aanwezig in de wijken, zodat we problemen vroeg herkennen en aanpakken. Daarbij werken we nauw samen met het sociaal domein dat ook buurtgericht werkt. Zo voorkomen we dat wijken en buurten waar het nu nog goed gaat te weinig aandacht krijgen en kunnen verslechteren. We letten extra op het voorkomen dat jongeren overlast veroorzaken of in de criminaliteit terechtkomen. De wijken hebben tegelijk ook gemeenschappelijke uitdagingen, zoals drugsoverlast en woonoverlast. Die pakken we voor de hele stad aan. Zo ontstaan aanpakken die op elkaar aansluiten en die de leefbaarheid en veiligheid in de wijken én in de hele stad verbeteren. Aanpak Sociaal Veilig De methodiek Aanpak Sociaal Veilig kijkt per wijk en met een vaste structuur naar leefbaarheid - en veiligheid. Daarvoor is er een vaste, korte overlegstructuur met alle relevante zorg - en veiligheidspartners zodat we snel en samen kunnen handelen. Sociaal Veilig is een aanvulling op langer bestaande aanpakken . Het is b edoeld om de meer ingewikkelde, bijzondere of langdurige problematieken aan te pakken. We pakken die aan, houden vol en laten pas los als er een blijvende oplossing is.
De gemeente houdt hierbij stevig de regie. Overleggen vinden plaats in gemeenschapshuizen in de wijken. Afspraken voeren we zoveel mogelijk meteen uit in de wijk, voor of na het overleg. Doordat wijkcoördinatoren, boa’s en regisseurs sociaal veilig actief in de wijken aanwezig zijn, kennen ze de wijk echt goed. Ze bouwen een goed netwerk op met instanties, buurtorganisaties en bewoners. Zo halen ze actief informatie op en signaleren ze overlastsituaties en verborgen sociale problemen sneller. Met steun van het bestuur handelen we waar nodig creatief en onorthodox zodat we oplossingen vinden die anders niet mogelijk waren. De aanpak vergt extra personele inzet. Met de bijdrage uit de Regio Deal Parkstad 2.0 en deels uit eigen middelen is dat tijdelijk (medio 2027) geborgd. In 2027 bouwen we de aanpak verder uit. We werken er ook aan om deze projectaanpak vast te leggen als dé manier van werken en deze op te nemen in de organisatie maar ook in deze begroting. 29 Handhaving Een van de bekendste gezichten op straat voor inwoners en ondernemers zijn de buitengewone opsporingsambtenaren (boa’s) van het cluster Handhaving. De meldkamer krijgt elk jaar meer dan 10.000 telefoontjes. Dat kan een vraag om informatie zijn , maar meestal gaat het om een concrete melding of klacht. Het aantal meldingen dat de boa’s behandelen, stijgt ook sterk: van 4500 in 2025 naar ruim 7000 in 2026.
In 2027 stijgt dit waarschijnlijk verder. De druk op het cluster Handhaving neemt daardoor toe. Tegelijk werken we aan snellere en betere afhandeling en terugkoppeling aan melder. Op de drukke dagen moeten we soms kiezen welke meldingen prioriteit hebben. Toch blijven we elke dag inzetten op snelle afhandeling van alle meldingen én blijven we ook zichtbaar en gemakkelijk aanspreekbaar op straat. Het aantal meldingen stijgt deels doordat inwoners en ondernemers de handhavers sneller en beter weten te vinden. Daar zijn we blij mee en dat blijven we stimuleren. Een ander deel van de stijging komt helaas door de beperkte politiecapaciteit. Voor meldingen die normaal gesproken door de politie worden afgehandeld, wordt nu steeds vaker een beroep gedaan op de boa’s. Daarom blijven we ons in 2027 inzetten voor meer politiecapaciteit in Kerkrade en Parkstad , zodat onze boa’s veilig kunnen blijven werken. Naast de reguliere boa’s die de dagelijkse meldingen afhandelen zijn er drie specialisten wijkgericht werken ingezet. Deze wijkcoördinatoren handelen niet de reguliere meldingen af, maar ‘adopteren’ de meldingen die complexer van aard zijn of een trend weergeven van een problematiek die breder in een buurt of de wijk speelt. Zij zijn veel in de wijk aanwezig en werken zoveel mogelijk vanuit de buurtpunten.
Ze hebben een breed en divers netwerk in de wijk en zoeken proactief contacten op. Ze werken daarbij intensief en wijkgericht samen met de regisseurs sociaal veilig en gebiedsregisseurs. Onze boa’s zijn ondanks alle uitdagingen ook in 2027 weer bereikbaar op maandag tot en met zaterdag tussen 08.00 en 22.00 uur en op zondag tussen 13.00 en 21.00 uur. Zij werken in twee diensten (ochtend en middag/avond) en worden operationeel aangestuurd d oor een coördinator met ondersteuning van centralisten die meldingen aannemen en het cameratoezicht bedienen. In 2027 gaan we ons voorbereiden op een landelijk geheel vernieuwd boa -stelsel waarbij de huidige versnippering van taken en bevoegdheden en beperkte beschermingsmiddelen worden aangepakt. Deze herijking van het huidige stelsel gaat in de praktijk gevolgen hebben over de inzet, informatiepositie en handelingsbevoegdheid van boa’s. Drugsoverlast Drugsoverlast speelt in elke stad en elk dorp in Nederland. Kerkrade vormt hier, mede door de grensligging, helaas geen uitzondering op. We pakken drugsoverlast op verschillende manieren aan. We zetten in op preventie en zorg voor mensen die met verslaving in de problemen komen. Tegelijk treden we hard op tegen iedereen d ie deel uitmaakt van de drugsketen. We gebruiken daarvoor alle bestuursrechtelijke middelen die we ter beschikking hebben.
Drugspanden worden gesloten en straatdealers krijgen dwangsommen en/of gebiedsverboden opgelegd. Het strafrechtelijk onderzoek naar drugscriminaliteit is de bevoegdheid en taak van de politie. Doordat we als gemeente wijkgericht werken, zijn wij en onze boa’s en andere toezichthouders extra ogen en oren voor de politie. Zo kan de politie de beperkte opsporingscapaciteit gerichter inzetten en vergroten we de pakkans. Daarbij houden we ons aan de wet en letten op de veiligheid van onze medewerkers.. Komend jaar onderzoeken we hoe gemeente en politie nog intensiever kunnen samenwerken om de overlast door drugsgebruik- en handel in de wijken tegen te gaan. 30 Woonoverlast Met nieuwe beleidsregels pakken we ernstige woonoverlast sneller en steviger aan met gedragsaanwijzingen, dwangsommen en in het uiterste geval een tijdelijk verblijfsverbod. Daar zetten we bovendien extra juridische capaciteit op in. Het onbedoeld verplaatsen van de overlast voorkomen we door meer aandacht te besteden aan de achtergronden van overlastgevend gedrag en het wegnemen daarvan. Daarvoor werken we samen met zorg- en welzijnpartners en de woningcorporaties. In de aanpak van woonoverlast is de Parkstadwet een nieuw instrument om te voorkomen dat overlastveroorzakers en criminelen een huisvestigingsvergunning krijgen in de aangewezen gebieden en straten.
De burgemeester kan daartoe een woonverklaring weigeren. De politie levert hiervoor de relevante gegevens aan. In 2027 wordt op basis van reeds doorlopen dossiers een nader beleidskader vastgesteld in welke gevallen een woonverklaring wordt geweigerd. Jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit Het versterken van de ontwikkelkansen van jongeren en het voorkomen dat zij overlast veroorzaken en in de criminaliteit terechtkomen heeft al enkele jaren hoge prioriteit. De afgelopen jaren hebben we veel geïnvesteerd in betere informatie voor alle betrokken zorg - en veiligheidspartners en in het op tijd signaleren van problemen. In 2027 gaan we het programma Preventie met Gezag (PmG) borgen als reguliere aanpak. We bouwen daarmee voort op eerdere investeringen in samenwerking, signalering en een gezamenlijke aanpak rond jongeren die extra ondersteuning nodig hebben. Dit doen we samen met de andere gemeenten in Parkstad , want jongeren trekken zich niets aan van gemeentegrenzen. We zetten in op preventie en ondersteuning waar dat kan en grijpen gericht in als dat nodig is. Binnen Parkstad werken we daarvoor via de structuur van de Integrale Jeugdaanpak Parkstad (IJAP). Door betere informatie en meer kennis van wat er op straat speelt, onder meer via jongerenwerkers en sfeerkeepers, weten we sneller en beter welke jongere dreigt af te glijden en waarom.
Dat is belangrijk, want we willen niet alleen het effect van repressi ef optreden meten , maar vooral de oorzaak van het gedrag begrijpen en passende hulp bieden. Als we de leefwereld van deze jongeren beter begrijpen, in een samenleving die razendsnel ve randert, kunnen we ook passende activiteiten voor jongeren ontwikkelen. Dit versterkt ook hun fysieke en mentale gezondheid. Er is een eerste voorzichtige trendbreuk dat de jeugdoverlast in Kerkrade afneemt, zeker in vergelijking met andere gemeenten. Tegelijk blijft het belangrijk om alert te zijn op ontwikkelingen in wijken en buurten en op tijd in te spelen op veranderingen in de leefwereld van jongeren. De behaalde resultaten lopen risico, omdat de financiering van dit programma door het Ministerie van Justitie en Veiligheid eind 2027 stopt. Interventieteam Kerkrade In navolging van de afgelopen jaren continueren we de inzet van het Interventieteam Kerkrade. Dit blijft onmisbaar om preventief te controleren op onder meer niet toegestane kamerverhuur, woningsplitsing, bedrijventerreinen, horeca, thuisprostitutie, seksinrichtingen en coffeeshops. Gemiddeld worden jaarlijks ruim 200 adressen/panden gecontroleerd. Op basis van de constateringen worden juridische handhavingstrajecten opgestart en hercontroles uitgevoerd.
Daarbij wordt intensief samengewerkt met de Aanpak Sociaal Veilig en de Bestuurli jke aanpak georganiseerde (ondermijnende) criminaliteit. Bij iedere controle worden waar mogelijk en nodig samenwerkingspartners gevraagd deel te nemen. Hierbij kan gedacht worden aan de Belastingdienst, Arbeidsinspectie, politie en Douane. 31 In 2027 starten we met de projectmatige aanpak van garageboxen om te controleren of deze niet voor (ondermijnende) criminaliteit gebruikt worden. Steekproefsgewijs wordt komend jaar een deel van de ruim 2800 garageboxen (uitgezonderd garages behorende bij een woning) gecontroleerd. Deze controles zijn nodig nu uit landelijke onderzoeken blijkt dat garageboxen steeds vaker worden gebruikt voor onder meer de opslag van gestolen goederen, wapens, explosieven en drugs. Ook worden deze garageboxen soms gebruikt voor illegale bewoning of bedrijfsactiviteiten. Bestuurlijke aanpak georganiseerde (ondermijnende) criminaliteit Samen met partners in het RIEC Limburg samenwerkingsverband en via publiek-private samenwerking blijven we ook in 2027 kennis en capaciteit bundelen om signalen van (ondermijnende) criminaliteit vroegtijdig te herkennen. Intern blijven we medewerkers train en in weerbaarheid en het herkennen van signalen van (ondermijnende) criminaliteit.
Ook gaan we weer activiteiten opzetten om ondernemers en burgers bewust te blijven maken van de vormen van (ondermijnende) criminaliteit. De meldingsbereidheid is essentieel om een goed beeld te krijgen van vormen en locatie van mogelijke ondermijnende criminaliteit. Binnen de bestuursrechtelijke mogelijkheden starten we onderzoeken, werpen barrières op om de vestiging van criminelen tegen te gaan en werken intensief samen met veiligheidspartners zoals politie en Belastingdienst. Naast een veilige samenleving levert deze aanpak ook een belangrijke bijdrage aan een eerlijk economisch speelveld, waarbij ondernemers veilig en op basis van eerlijke concurrentie kunnen ondernemen. Het Interventieteam en de boa’s helpen de coördinator bestuurlijke aanpak georganiseerde criminaliteit met het verder onderzoeken van signalen. Door een breed netwerk binnen Parkstad, Limburg en nationaal wordt doorlopend een vinger aan de pols gehouden van nieuwe criminele trends om vroegtijdig daarop actie te ondernemen. In 2027 onderzoeken we de mogelijkheden om met AI analyses te maken in welke buurten, locaties en/of branches een verhoogd risico op ondermijnende criminaliteit is. Op die manier kunnen we gerichter onderzoeken starten en actie ondernemen. Zorgfraude en zorgcriminaliteit hebben een negatieve impact op het toch al onder druk staand zorgstelsel.
Dit raakt de eerlijke en hardwerkende zorgprofessionals tot aan de zorgbehoevenden die geen of slechte zorg krijgen door criminele inmenging. Het rapp ort ‘Ondermijning in de zorg: Het Limburgse zorgstelsel in gevaar?’ van het RIEC Limburg onderstreept het belang van het stevig aanpakken van deze vorm van criminaliteit. Na een voorbereidingstraject in 2026 gaan we in 2027 starten met concrete acties. Deze worden in het uitvoeringsprogramma 2027 -2028 van het Integraal Veiligheidsplan verder uitgewerkt. Waar mogelijk blijven we het volledig palet aan bestuursrechtelijke instrumenten inzetten , zoals de Wet Bibob, bestuurlijk afpakken criminele gelden en sluitingsbevoegdheden om criminele activiteiten te verstoren en misbruik van vergunningen, subsidies en vastgoed te voorkomen. Zorg en veiligheid In Zuid-Limburg is de samenwerking op het snijvlak van zorg en veiligheid de afgelopen jaren verder versterkt. De regionale Commissie Zorg en Veiligheid Zuid -Limburg vervult hierbij een belangrijke rol in de bestuurlijke afstemming en de doorontwikkeling v an een gezamenlijke aanpak. Vanuit deze regionale structuur wordt intensief samengewerkt met partners binnen zowel het zorg - als veiligheidsdomein. Deze samenwerking krijgt onder meer vorm via de aanpak Geweld in Afhankelijkheidsrelaties (GIA), de nazorg voor ex-gedetineerden en het Multidisciplinair Interventie Team (MIT).
Dankzij deze integrale werkwijze kunnen zorg - en veiligheidsketenpartners inwoners in kwetsbare situaties tijdig passende ondersteuning bieden. Hiermee wordt niet alleen individuele problematiek aangepakt, maar wordt tevens bijgedragen aan een veilige, inclusieve en leefbare samenleving. 32 Vanaf 2027 staan de komende jaren in het teken van de verdere versterking en borging van deze samenwerking. De huidige periode vormt een belangrijke overgangsfase waarin gemeenten en ketenpartners gezamenlijk werken aan een toekomstbestendige inrichting va n het zorg - en veiligheidsdomein. Daarbij ligt de focus op het verduurzamen van regionale samenwerking, het harmoniseren van werkprocessen, het bestendigen van governance -afspraken en het versterken van de benodigde kennis, capaciteit en uitvoeringskracht. Zo wordt een stevige basis gelegd voor een effectieve en duurzame aanpak van zorg- en veiligheidsvraagstukken in de regio. Weerbaarheidsprogramma De onrustige geopolitieke situatie, geo -economische ontwikkelingen en de gevolgen van klimaatverandering leiden tot tal van verschillende crises. Die raken de weerbaarheid van de samenleving en van onze eigen organisatie. In 2026 is Kerkrade gestart om inv ulling te geven aan de landelijke weerbaarheidsopgave zoals opgenomen in het weerbaarheidsprogramma . Dat doen we samen met de hulpdiensten en de samenleving.
Zo versterken we de continuïteit van onze eigen organisatie en de veerkracht en zelfredzaamheid van de samenleving. Inmiddels zijn er vier noodsteunpunten binnen de gemeente aangewezen en getest en is de interne crisisorganisatie van de gemeente uitgebreid en versterkt door opleiding en training. Doelstelling voor 2027 is om de noodzakelijke faciliteiten te organiseren in het kader va n de eigen operationele continuïteit en samenredzaamheid in de samenleving, door onder andere te voorzien in een brandstofvoorziening voor de gemeentelijke organisatie, een digitaal platform voor de samenleving en calamiteitenoefeningen met de samenleving. C. Wat mag het kosten? Exploitatie bedragen * € 1.000 1 | Veiligheid | REK. | BEGR. | MJR. Bijgesteld | Primair 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 LASTEN 1.1 Crisisbeheersing en brandweer | 4.154 | 4.325 | 4.529 | 4.679 | 4.846 | 5.016 1.2 Openbare orde en veiligheid | 3.564 | 5.128 | 3.980 | 3.906 | 3.942 | 3.975 TOTAAL LASTEN | 7.718 | 9.453 | 8.508 | 8.585 | 8.788 | 8.990 BATEN 1.2 Openbare orde en veiligheid | 387 | 828 | 486 | 323 | 24 | 25 TOTAAL BATEN | 387 | 828 | 486 | 323 | 24 | 25 Investeringen N.v.t. D.
Toelichting op financiële mutaties en overige vermeldenswaardige zaken Financiële mutaties Exploitatie Veiligheid De Aanpak Sociaal Veilig Kerkrade wordt van 1 september 2025 tot 1 september 2027 met subsidie (€575.500 voor twee jaar) uit de Regio Deal Parkstad Limburg II gefinancierd. De cofinanciering bestaat uit het inzetten van reguliere capaciteit gericht op leefbaarheid en veiligheid. In 2026 heeft het dagelijks bestuur (DB) | van de Stadsregio Parkstad het principebesluit genomen | om | de lopende projecten binnen het thema Veiligheid uit Regio Deal II te verlengen in Regio Deal III. Daardoor is de financiering van de Aanpak Sociaal Veilig Kerkrade zeker tot en met 31 december 2028 geborgd. Vanaf 1 januari 2029 dient de financiële dekking (jaarlijks € 300.000) uit eigen middelen ter beschikking gesteld te worden om de aanpak te continueren. Preventie Voor Preventie met Gezag (PmG) heeft het Ministerie van Justitie en Veiligheid incidentele middelen ter beschikking gesteld van in totaal € 1.470.600 voor de uitvoeringsperiode 1 juli 2024 tot 1 juli 2027. De uitvoering is echter begin 2025 opgestart en desgevraagd heeft het Ministerie van Justitie en Veiligheid de uitvoeringsperiode verlengd tot en met 31 december 2027. Voor de voortzetting van de aanpak vanaf 1 januari 2028 dient financiële dekking (jaarlijks € 245.000) te worden opgenomen in de reguliere begroting.
33 Gemeenschappelijke regelingen (diverse taakvelden) In de raadsvergadering van 1 juli 2026 zijn de ontwerpbegrotingen 2027 en meerjarenramingen (alsook in enkele gevallen begrotingswijzigingen 2026) van de gemeenschappelijke regelingen behandeld en is hierop een zienswijze afgegeven. Zie verder bij programma 0. Bij programma 1 gaat het om: • | GR Veiligheidsregio Zuid-Limburg • | GR Zorg- en Veiligheidshuis Parkstad Investeringen N.v.t. Overige vermeldenswaardige zaken N.v.t. E. Indicatoren Basisset beleidsindicatoren Omschrijving | Bron | Eenheid | Periode | Kerkrade | Nederland | Limburg Verwijzingen Halt | Bureau | Aantal per | 2025 | 20 | 10 | 10 Halt | 1.000 jongeren Winkeldiefstal | CBS | Aantal per | 2025 | 2,3 | 2,1 | 1,8 1.000 inwoners Geweldsmisdrijven | CBS | Aantal per | 2025 | 5,3 | 4,6 | 4,7 1.000 inwoners Diefstallen uit woning | CBS | Aantal per | 2025 | 1,0 | 1,2 | 1,1 1.000 inwoners Vernielingen en | CBS | Aantal per | 2025 | 7,0 | 5,7 | 5,9 beschadigingen in de | 1.000 openbare ruimte | inwoners 34 Overige indicatoren Omschrijving | Bron | Eenheid | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 Woonoverlast | Liber/Binnenbeter | Aantal | 475 | 584 | 529 | 468 meldingen Overlast jeugd | Liber/Binnenbeter | Aantal | 210 | 287 | 326 | 345 Dashboard OOV | meldingen Drugs- en | Liber/Binnenbeter | Aantal | 66 | 80 | 114 | 106 drankoverlast | Dashboard OOV | meldingen Overlast