Algemene Beschouwingen OK 2025

Ons Kerkrade / Betoog Algemene Beschouwingen 2025 – Vergadering 12 november 2025

Geachte Voorzitter, Namens Ons Kerkrade danken wij het College en het hele ambtelijk apparaat voor de voorliggende sluitende Begroting. Voorzitter, waar we eerst nog diep in de afgrond keken van het Ravijnjaar 2026, is dit door toedoen van het rijk én constructieve daadkracht van Kerkrade zèlf, vakkundig afgewend. Even opgelucht ademhalen dus! Voorzitter maar eerst even snel naar een primeurtje: Heeft u het nieuwe logo van Ons Kerkrade al gezien? Vandaag wisselt Ons Kerkrade van partijlogo: een rustige, moderne en duidelijke uitstraling! Sjiek, wa! 2e primeur er dan maar meteen achteraan: Ook onze website is vernieuwd en deze is sinds vandaag in de lucht! Neem gerust eens een kijkje en ook u zult zeggen: Sjiek, wa! Voorzitter, dan ook hier maar meteen onze 3e primeur: Déze fractievoorzitter mag ook de kómende gemeenteraadsverkiezingen in 2026 wederom Ons Kerkrade als lijsttrekker aanvoeren: Voorzitter, en dat vind ikzélf nu eens sjiek, wa! Maar nu snel terug naar waar het echt om draait: de Begroting 2026! Voorzitter, een van de uitgangspunten van deze coalitie is ‘Sámen maken we Kerkrade!’ en precies dat is wat we ook samen aan het doen zijn als je om je heen kijkt. Er is afgelopen tijd flink werk gemaakt van oa. de infrastructuur, onderwijs, veiligheid, woningbouw, sociaal domein, duurzaamheid en upgrading in onze wijken.

En hier willen we de komende periode ook graag mee verder en we beseffen dat dit méér vraagt dan beleid alleen. De voorliggende begroting geeft daarvoor alvast een stevige basis! En voorzitter we blijven ook investeren in de toekomst van onze stad en haar burgers. Voor de jongeren is bijvoorbeeld een onderzoek lopende naar een Urban-Sportpark waar de jeugd zich helemaal kan uitleven. Voor menigeen zal ook de financiële injectie voor een functieversterking van het Poppodium in het Flexiforum als muziek in de oren klinken. Voorzitter, er wordt ook verder geïnvesteerd in grootschalige aanpak van wijken, het opkopen van problematisch vastgoed en de inbedding van de zgn. ‘Rotterdamwet’. Ook zal er budget gereserveerd worden om éxtra knelpunten sneller te kunnen oplossen dat weer bijdraagt aan de lèèfbaarheid. In het kader van Openbare orde & Veiligheid zal mogelijk ook ons BOAbestand uitgebreid worden. En gelet op de grimmige sfeer in de wereld zal extra geld geïnvesteerd worden in de Weerbaarheid van burgers en onze stad. Voorzitter, dit alles komende uit het nieuw in het leven geroepen ‘Ontwikkelfonds’ van 5 miljoen.

1

Voor Ons Kerkrade begint veel in de wijk, de straat, het pleintje, het gemeenschapshuis – dáár is het échte leven. De afgelopen jaren is al veel verbeterd: Wegen zijn her en der aangepakt, een nieuwe grote rotonde op Chevremont is in de maak, groen is opgeknapt, verlichting vernieuwd, veiligheid aangepakt, voortgezet onderwijs naar de stad gehaald, veel nieuwe woningen gebouwd, de uitrol van Vie in de wijken begint haar vruchten af te werpen, een splinternieuw BOOST-project in Oost en nog veel en veel meer! Voorzitter, Ons Kerkrade is al jaren regelmatig in onze Kerkraadse wijken te vinden met onze eigen OK-Wijkschouw. We bekijken ter plaatse de staat van de wijk en zien de vele kansen maar ook de risico’s van de wijk. Véél is ook al oké maar er is ook nog genoeg aan te pakken. Helaas kan niet alles tegelijk. Daarom ondersteunt Ons Kerkrade bijvoorbeeld ook volledig de plannen voor een upgrading van de marktpleinen en aanloopstraten in Eygelshoven-Centrum. Ons Kerkrade is hierbij als een van de initiatiefnemers zeer benieuwd naar wat de toekomst in deze mag brengen. Voorzitter, bij een sociale stad zijn onze Gemeenschapshuizen hét kloppend hart van de wijken en belangrijke ontmoetingsplekken.

Mede daarom willen wij de komende periode juist investeren in het onderhoud en toekomstbestendig maken van onze Gemeenschapshuizen zodat deze nóg meer van de wijk zélf gaan worden! Ook veiligheid is en blijft een basisvoorwaarde voor een leefbare stad. Het voornemen voor uitbreiding van de wijk-BOA’s en mogelijk méér cameratoezicht zien wij dan ook als een zeer positieve stap: Veiligheid voor alles! Voorzitter, Burgerparticipatie is voor Ons Kerkrade geen doel, maar een toekomstige grondhouding. We zien de positieve stappen die zijn gezet: de participatieverordening, de digitale platforms, de College-Buurtschouwen en de groeiende betrokkenheid in projecten als bijvoorbeeld het Urban Sportpark, de opvang aan de Hammolenweg, de wijkontwikkelingen, etc. Allemaal positief waarbij het vaak gaat om een Co-creatie: Inwoners die sámen met ambtenaren en bestuur oplossingen zoeken èn vormgeven! Voorzitter, een stad is pas sterk en hecht als ook iedereen kan meedoen en niemand langs de zijlijn staat. Hier is Ons Kerkrade altijd een sterk voorvechter van. De realiteit in deze regio is dat té veel ouderen, jongeren en gezinnen moeite hebben om rond te komen. Daarom is het goed dat de gemeente oa.

stevig inzet op armoedebestrijding, het versterken van de sociale basis, het tégengaan van eenzaamheid en het creëren van méér gelijke kansen voor iedereen! Ons Kerkrade vraagt in het kader van de Energiearmoede het volgende aan het College: Vorig jaar konden burgers aanspraak maken op het “Tijdelijk Noodfonds Energie”. Kan dit komende winterperiode wederom of zijn er mogelijk alternatieven? Voorzitter, onze Geldwijzerwinkel is hét voorbeeld van beleid met een hart. Een centrale plek waar onze burgers terecht kunnen voor vragen over geld, schulden of andere regelingen. De kracht zit in de persoonlijke aanpak én de samenwerking met maatschappelijke partners zoals oa. het ‘Vroeg-eropaf-team’. Burgers weten steeds vaker tijdig deze weg te vinden voordat

2

hun problemen uit de hand lopen. En dat is dé essentie van goed sociaal beleid: Niet afwachten, maar voorkómen, niet oordelen, maar hélpen! Voorzitter, het sociaal domein is het hart van een sociale gemeente. Dáár is het waar werk, zorg, participatie en armoede samenkomen. De Werkhubs in het Flexiforum laten zien dat maatwerk ook daadwerkelijk werkt. Juist kijken wat iemand wél kan, in plaats van wat niét! Hier krijgen burgers met afstand tot de arbeidsmarkt begeleiding, scholing én vertrouwen. Soms een korte training, soms een langer traject – maar altijd met perspectief. Hier telt iedere stap vooruit! Voorzitter, werk is meer dan inkomen alleen, het is een gevoel van meedoen, van erbij horen. De sterke inzet op werkgelegenheid in samenwerking met de andere Parkstadgemeenten is daarom een mooi voorbeeld van regionale daadkracht en in deze regio broodnodig. De al eerder vermelde Werk-Hub in het Flexiforum is een voorbeeld van een succesverhaal dat we juist nog verder moeten uitbouwen. Onze industrieterreinen zitten inmiddels al aardig vol en dat is ook goed: Daar is immers werk! En hierbij is goed Openbaar Vervoer in deze Euregio en must! Betere aansluitingen naar bijvoorbeeld Heerlen, Maastricht en Aken zijn hierbij uiterst belangrijk! Mn.

voor vele ouderen in deze regio is een goed Openbaar Vervoer een levensadder voor hun oude dag: Letterlijk! Velen zijn afhankelijk van een goed en bereikbaar Openbaar Vervoer om bijvoorbeeld zorginstellingen en omliggende ziekenhuizen te bereiken. Echter die goede bereikbaarheid baart ons de laatste jaren flinke zorgen: Die zien wij juist aardig achteruitlopen. De sluiting van het ziekenhuis in Heerlen is dan ook onacceptabel, want de ongezondere bevolking in onze Oostelijke Mijnstreek is een nalatenschap van het vroegere landelijke Mijnbeleid: Een ereschuld die nóóit echt is ingelost. Al decennia lang horen we vanuit Den Haag: “ ’t waerd baeter”, maar die beloofde handreiking kwam nooit: de fabrieken en ministeries die ná de mijnsluiting werden gebracht, verdwenen ook weer net zo snel als ze gekomen waren. En nu dreigt zelfs onze spoedeisende zorg te verdwijnen! Ons Kerkrade is duidelijk: Een volwaardig ziekenhuis in Heerlen móét blijven, niet alleen uit noodzaak maar zéker ook uit rechtvaardigheid! Voorzitter, het onderwijs in Kerkrade zit behoorlijk in de lift. Als 1e initiatiefnemer is Ons Kerkrade uiteraard verguld dat Voortgezet Onderwijs weer terug is in Kerkrade. Naast ons mooie vmbo-Holz geeft het Martin-Buber-College onze jongeren een toekomst in onze eigen stad.

En voorzitter, we zien ze hand in hand groeien: de kids en ‘t Buber! Sjun, wa! Mooi ook om te zien dat we onlangs raadsbreed een motie hebben aangenomen om ook daadwerkelijk werk te maken met de opgehaalde adviezen van onze eigen jeugd, onze jonge studenten, de jongerenraad, etc.: Want wie de jeugd heeft, heeft de toekomst!

3

En met het nieuwe IKC De Droomhof in Eygelshoven bewijzen we dat we ook investeren in kinderen vanaf hun eerste schooldag en zélfs nog vroeger! Inmiddels zijn we ook op zoek naar een geschikte locatie voor een nieuw IKC in het Centrumgebied. U ziet, ook op onderwijsgebied zit de gemeente Kerkrade niet stil! Voorzitter, en met taalonderwijs zetten we zelfs in op de allerkleinsten. Onlangs werd in Kerkrade het koninklijk startschot gegeven voor het project “Taalrijke Start” waarbij het doel is dat alle kinderen het juiste taalniveau hebben als ze naar de basisschool gaan. Sjun, wa! Maar ook aan ons éigen Kirchröadjs-plat wordt voortvarend gewerkt. Verschillende moties zijn hierover al aangenomen en de samenwerking met de universiteit en andere instellingen is inmiddels opgestart. Wij blijven ons sterk maken voor een stevigere én officiële erkenning van onze Limburgse taal, zodat deze een volwaardige plek krijgt binnen ons onderwijs en cultuur. Het gebruik ervan, met name op de basisscholen, moet wél nog iets meer handen en voetjes krijgen, zodat ós sjun Kirchröadjs-plat nooit verloren gaat! Voorzitter, Kerkrade bouwt weer volop en dat is oké! Projecten als bijvoorbeeld Rolduckerveld, Kerkrade-Oost, Centro-Meta, en Super-Local brengen nieuwe energie in onze wijken en geven ons ingezet Woonoffensief flink wat kleur op de wangen.

Het geheel vernieuwde Rolduckerveld zal hier een mooi en positief voorbeeld van worden! En Voorzitter, hopelijk komt het gepresenteerde Bruis-project, in combinatie met de nieuwe huisvesting van de BVO Roda JC, snel van de grond. Dit kan aan meerdere sectoren een positieve impuls geven, zoals de zorgsector, het woonbeleid en op sportgebied! Ons vernieuwde centrum staat inmiddels ook aardig in de lift en je ziet steeds meer reuring in de stad. En ook onze horecagelegenheden en terrassen op d’r Maat zitten vaak gezellig vol. Onze HuB en het Martin-Buber-College spelen hier zeer zeker een belangrijke rol in. Maar uiteraard zal ook de mooie en indrukwekkende theatervoorstelling in onze Rodahal ‘Het Geluk Van Limburg’ hier een rol in spelen. Laten we dit dan maar gemakshalve ‘Het geluk va Kirchroa!’ noemen! Glück auf! Voorzitter, een flinke doorn in het oog zijn de zogenaamde ‘Uitkeringsshoppers’, mn. komende óf soms zelfs gestùùrd van ‘boven de rivieren’. Niet goed voor ons eigen woningaanbod, niet goed voor onze eigen sociale schatkist, niet goed voor al dat éxtra werk voor onze ambtenaren: kortom: Niét wenselijk dus! Met de zgn. ‘Rotterdamwet’ op komst krijgen we nu een instrument in handen om hier een rem op te zetten! Eindelijk! Hiernaast zijn we nu nog op zoek naar de toverdrank tegen de aardige leegstand van winkel- en kantoorpanden.

Maar ook dié gaan we vinden! Voorzitter, de constructieve samenwerking met Parkstad en de omliggende regio’s neemt steeds serieuzere vormen aan. Het gezamenlijk binnengehaalde geld via de vele Regiodeals is hier een mooi financieel voorbeeld van!

4

Maar voorzitter, Kerkrade kijkt ook met een open blik óver haar grenzen. Ons Kerkrade ziet in deze euregionale samenwerking juist éxtra kansen voor de toekomst voor onze burgers. Door beter af te stemmen met bijvoorbeeld onze Duitse partners kunnen we werkzoekenden sneller aan de slag helpen. Dit moeten we blijven stimuleren en hierin is ons eigen EBCgebouw met oa. het Grens-infoPunt een belangrijke spil! Voorzitter, onze verenigingen met hun vele vrijwilligers zijn vaak het cement van onze stad. Ze brengen mensen samen, houden tradities levend en zorgen voor verbondenheid. Maar veel van onze verenigingen hebben te maken met verouderde accommodaties, ledenteruggang, minder bestuursslagkracht en/of financiële druk. En juist dáár komt het nieuwe Ontwikkelfonds om de hoek kijken! Juist déze middelen kunnen als aandrijfmotor fungeren om de voormelde problemen snel en adequaat te tackelen of te ondersteunen! Voorzitter, de gevolgen van klimaatverandering zijn ook in Kerkrade merkbaar: wateroverlast, hittestress, energiearmoede, etc. Het is daarom goed dat wij blijven investeren in een klimaatbestendige stad.

Wij waren zelfs de éérste Nederlandse gemeente met een volwaardig Hitteplan! Zo zijn ook de genomen én nog te nemen maatregelen tegen de hevige wateroverlast een concreet voorbeeld van een daadkrachtig en effectief lokaal en regionaal beleid! Voorzitter, hierbij vraagt Ons Kerkrade in het kader van klimaat en duurzaamheid aandacht voor het plaatsen van méér bomen in onze stad. De zgn. Leefbomenbosjes zijn in Kerkrade erg in trek en onze motie ‘Aanplanting bomen nieuwe grondgebonden woningen’’, gericht op het herstel van het groenbeeld en verbetering van de leefomgeving, sluit hier naadloos op aan. Voorzitter, we mogen vaststellen dat de financiële positie van Kerkrade de komende periode redelijk stabiel is, de begroting voor de komende jaren sluitend is en het zogenaamde Ravijnjaar daadkrachtig naar 2028 is verschoven. En dit alles zónder bijna geheel onze burgers te raken! Ons Kerkrade complimenteert het College en de hele organisatie dan ook met dit huzarenstukje! Want we willen juist blijven investeren in onze wijken, in jongeren, in verenigingen, in veiligheid, in ónze Stad en het nieuwe Ontwikkelfonds is hier dan ook een goed voorbeeld van. En voorzitter, de rijksoverheid, de Provincie Limburg, de Europese Unie en diverse fondsen stellen jaarlijks ook nog eens omvangrijke middelen beschikbaar ter versterking van lokale en regionale ontwikkelingen.

Volgens ons zou eens een breed onderzoek in deze wirwar van subsidiemogelijkheden géén overbodige luxe zijn en biedt mogelijk nóg meer financiële kansen: Want wie niet waagt wie niet wint, toch!? Daarom bij deze onze motie “Versterking van de financiële slagkracht door benutting van subsidiemogelijkheden”. Voorzitter, we nemen met veel genoegen kennis van het positieve oordeel van onze accountant. Deze prijst Kerkrade om zijn verbeterde solvabiliteit en gezonde financiële positie, en noemde dit zelfs ‘het Wonder van Kerkrade’.

5

Echter de groeiende overheidstaken vergen ook steeds meer mensen: Geld op de plank helpt dan alleen als het óók een keertje wordt ingezet. En daar knelt het juist té vaak: Té weinig handjes voor al dat extra overheidswerk! En met een nieuw te vormen kabinet weten we óók niet wat ons te wachten staat. Daarom moeten we zelf ook vooruit durven denken: ‘out of the box’ denken, voorzitter, en misschien eens over Blockchain nadenken. Blockchain kan een gemeente helpen slimmer te werken, júist nu personeel schaars is. Dit bespaart tijd, voorkomt fouten en geeft ambtenaren méér ruimte voor het échte werk! Bij deze dan ook onze motie voor een Blockchain-onderzoek. Voorzitter, ik ga afronden en laten we tot slot vooral koesteren wat we allemaal wél hebben! Ons jubilerend WMC, ozze sjunne Carnaval, een uit de dood herrezen Flexiforum dat groeit en bloeit, ons sportief hoogtepunt, d’r Roda JC! Onze beestachtig mooie GaiaZoo! Al onze mooie Kerkraadse verenigingen, al die mantelzorgers, os sjun Kirchröadsj plat, onze erg in trek zijnde toeristische regio en nog zóveel meer! En dit moet dan ook nog eens allemaal passen binnen ons financieel plaatje! Ga er maar aan staan! Ons Kerkrade blijft hierbij altijd positief-kritisch de vinger aan de pols houden: Wij steunen waar het kán en we sturen bij waar het moèt.

We kiezen voor een constructieve sámenwerking, niet voor tègenwerking, wij bouwen geen luchtkastelen, maar aan echte resultaten en doen dat met één doel: een sociaal, veilig en trots Kerkrade. Dáár waar de ‘menselijke maat’ de boventoon blijft voeren in òns maar vooral úw Kerkrade! Dank u wel, voorzitter.

6