Agendabundel

Maar wel: waarom het niet lukt om die samenwerking zodanig op orde te krijgen, dat die geweldspiraal niet door blijft gaan in dat gezin als er gemeld wordt. John Roland

Dat is ons punt. Dank u wel, voorzitter. -Dank u wel. Dan kijk ik even naar de wethouder voor de beantwoording. Voorzitter, dank u wel. Er is natuurlijk gereflecteerd op hetgeen er al een keer geweest is. Maar u heeft een punt. De evaluatie wordt meegenomen in het communicatieplan, dus we komen terug op uw vraag. De AMO nemen we altijd serieus en u heeft daar zonder meer een punt. Het zou schandalig zijn als we de adviezen van de AMO niet mee zouden nemen in dit stuk. Als we daar niet volledig in zijn geweest, hoor ik graag van u wat we dan niet meegenomen hebben. Volgens mijn info hebben we wel alles. Kunt u mij dat schriftelijk mededelen? Dan gaan we daar nog een keer naar kijken. En uiteraard komt het uitvoeringsplan naar de raad ter goedkeuring. gemeente Kerkrade

Dan heb ik denk ik alle vragen. -Om nog even een aanvulling te geven, Raoul Vinken

als dat mag? Ik heb contact gehad met de schrijvers van het uitvoeringsplan. Het is nog niet definitief. Maar ik heb bevestigd gekregen dat alle adviezen van de AMO serieus zijn genomen en ook allemaal verwerkt zijn in het uitvoeringsplan. De een iets concreter dan de ander. Het een is echt expliciet uitgewerkt. De AMO had bijvoorbeeld ook geadviseerd dat de evaluatie sneller moet plaatsvinden. Dat is allemaal uitgewerkt. Andere zijn iets meer vermomd. Maar ik heb wel de toezegging gekregen van de gemeente Heerlen dat alle adviezen verwerkt zijn in het uitvoeringsplan. Dus als u ze niet terugziet in de visie, ze zijn wel meegenomen in het uitvoeringsplan. Voor alle duidelijkheid, voorzitter: er wordt altijd gewezen naar Heerlen. Heerlen is penvoerder hierin. -Ik zie nog SP Kerkrade

een verhelderende interruptie, SP. -Ik hoor de wethouder net zeggen dat hij met de evaluatie naar de raad komt. Kan dat dan als toezegging geformuleerd worden? En wanneer bent u van plan met die evaluatie naar de raad te komen? John Roland

Ik heb niet toegezegd dat ik met de evaluatie naar de raad kom. Ik heb toegezegd dat ik met het uitwerkingsplan naar de raad kom. De evaluatie wordt gedaan, en uiteraard gaan we die aan de raad geven, op het moment dat wij ze hebben. Welk tijdstip dat is, weet ik niet. Het wordt in het communicatieplan vastgesteld wanneer we dat gaan evalueren, SP Kerkrade

en dan kom ik naar de raad. -Dat zie ik dan toch als een toezegging, Raoul Vinken

dat de evaluatie naar de raad komt. En dan zonder termijn, eventueel samen met het uitvoeringsplan. Volgende keer via de voorzitter, mevrouw Wevers. Dan concludeer ik dat we dit ontwerpbesluit als akkoordstuk of bespreekstuk naar de raad laten gaan. Wie is er voor een akkoordstuk? Alle fracties, dan hoef ik niet te vragen wie voor een bespreekstuk is. Dan gaat het als akkoordstuk naar de raad. Dan dank ik de wethouder en de ambtelijke ondersteuner

8 Lijst van toezeggingen Raoul Vinken

voor de aanwezigheid. Dan zijn we gekomen bij agendapunt 8. Dat is de lijst van toezeggingen. We bespreken nu de lijst van toezeggingen. Zijn hier vragen of opmerkingen over? Ik kijk even rond.

9 Sluiting Raoul Vinken

Nee, die zijn er niet. Dan zijn we gekomen bij agendapunt 9. Dat is de sluiting. Ik heb iets meer ruimte gegeven in de spreektijd van de interrupties in de eerste en tweede termijn. Ik zou u wel willen meegeven om daar de volgende keer rekening mee te houden. Dan dank ik eenieder voor zijn of haar aanwezigheid en inbreng. Dan sluit ik de vergadering om 20.05 uur. Fijne avond.

Agenda Commissie Burgers en Samenleving Nr. 24it02965 Datum

18-06-2024

Tijd

19:00 - 22:00

Locatie

Raadzaal

Voorzitter

Arie Gramsma

Commissieleden kunnen voorafgaand ook vragen stellen. Stuur uw vragen naar de griffie. Vragen en antwoorden worden ook opgenomen bij het betreffende agendapunt. 1

Opening door de voorzitter

2

Vragenuurtje

3

Spreektijd voor het publiek

4

Vaststelling van de agenda

5

Vaststelling van de besluitenlijst commissie B&S 28 mei 2024

6

Akkoordstukken

7

Bespreekstukken

7.1

Ontwerpbesluit uitvoeringsplan gemeenschapshuizen

7.2

Ontwerpbesluit over het committeren aan de visie “Samen sterk, iedereen veilig” en het uitvoeringsplan middels het ondertekenen van een intentieverklaring

8

Lijst van toezeggingen Lijst van toezeggingen: https://portal.ibabs.eu/ListReport/View/cadde85a-f243-4e34-92ab2b12cc1629dd

9

Sluiting

Raadsgriffie Bezoekadres:

Alle leden van de Raadscommissies en leden van het college B&W

Markt 1 Ambtenaar

Griffie Telefax Zaaknummer Uw brief van

Uw kenmerk

Ons kenmerk

Datum

6 juni 2024 Onderwerp

Uitnodiging portefeuillehouders commissies 17, 18 en 19 juni 2024 Bijlage(n) -0-

Onder verwijzing naar artikel 19 RvO–commissies worden de volgende personen uitgenodigd de vergaderingen bij te wonen:

Gezamenlijke commissies maandag 17 juni aanvang 19.00 uur Ontwerpbesluit behandeling begrotingen GR’en: Veiligheidsregio ZL GGD ZL Kredietbank Limburg

burgemeester Dassen-Housen wethouder van Drunen wethouder Roland

Commissie B&S dinsdag 18 juni aanvang 19.00 uur Ontwerpbesluit uitvoeringsplan gemeenschapshuizen Ontwerpbesluit Samen Sterk, Iedereen Veilig

wethouder Schlangen wethouder Roland

Commissie GEZ woensdag 19 juni aanvang 20.00 uur Ontwerpbesluit uitvoeringskrediet Kaalheide Bruist

wethouder Weijers

Postbus 600 6460 AP Kerkrade Telefoon 045 – 567 67 67 Telefax 045 – 567 63 95

ING Bank Kerkrade 67.31.10.672 Postbank 1031755 BNG 28.50.04.484

Raadsgriffie BESLUITENLIJST RAADSCOMMISSIE BURGERS EN SAMENLEVING 28 mei 2024 Nr. 24it02954 Voorzitter: Dhr. A. Gramsma (Burgerbelangen) Aanwezige raadsleden: Dhr. R.F.A.C. Creusen (VVD) Dhr. S.H.G. Gorissen (PvdA) Mw. N.M. Heijltjes (Burgerbelangen) Dhr. N. Krasovec (Ons Kerkrade) Mw. M.A.K.J. Laumann (SP) Dhr. M. Meijer (CDA) Dhr. A.R.J. Otten (Hart voor Vrijheid) Mw. C.E. Paul-Ubachs (Burgerbelangen) Dhr. R.L.K. Vinken (Burgerbelangen) Dhr. L.H.J.F. Schlenter (Ouderenpartij Kerkrade) Mw. A.J.C. Snijders-Mahr (Burgerbelangen) Dhr. M.C. Struver (Ons Kerkrade) Mw. C.J.A. Szalata-Thomas (Lokaal Alternatief) Mw. A.C. Wevers (SP)

Aanwezige niet-raadsleden: Dhr. A. van Beek (SP) Dhr. P. van Bree (Burgerbelangen) Dhr. P.J. Caumon (CDA) Dhr. L.J.M. Christiani (Burgerbelangen) Dhr. D.H.L. Douma (Ons Kerkrade) Mw. J.M.L.W. van Drunen (PvdA) Dhr. J.H.M. Hanssen (Lokaal Alternatief) Dhr. E. ter Horst (PvdA) Dhr. M. Kannapin (VVD) Mw. E.M.C. Kroon-Schoonhen (Burgerbelangen) Dhr. J.A. Schneider (Burgerbelangen) Eveneens aanwezig Wethouder Schlangen Wethouder van Drunen Dhr. F. Ramakers (gemeente Kerkrade) Dhr. J. Schillings (gemeente Kerkrade) Mw. D. Broeders (commissiegriffier)

Afgemeld m.k.: Mw. G.M.C. Kortland (Ons Kerkrade) Dhr. D.H.M. Pouwels (Burgerbelangen) Dhr. A.G. van der Sleen (Ouderenpartij) Mw. I. Wiermans (Burgerbelangen) Mw. L. Bacher (Hart voor Vrijheid)

Geluidsfragment kunt u terugvinden:

Agenda Kerkrade - Commissie Burgers en Samenleving dinsdag 28 mei 2024 19:00 22:00 - iBabs Publieksportaal (bestuurlijkeinformatie.nl) 1 Opening door de voorzitter De voorzitter opent de vergadering om 19.00 uur en maakt melding van de afwezigen. Hij trekt een lootje ter bepaling van de spreekvolgorde; nr. 26. Dat betekent dat de fractie Lokaal Alternatief vandaag het eerste recht van spreken heeft. 2 Vragenuurtje Er zijn geen vragen ingediend. 3 Spreektijd publiek Er is geen aanmelding voor de spreektijd voor publiek. 4 Vaststelling van de agenda De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld. 5

Vaststelling van de besluitenlijst van de commissievergadering B&S van 20 februari 2024 De besluitenlijst wordt ongewijzigd vastgesteld.

1

6

Ontwerpbesluit inzake Stichting Kerkraads Openbaar Ontdekkend Leren (SKOOL)

Naar de raad: Ja, Als akkoordstuk na beraadslaging in één termijn. De commissie adviseert de raad het volgende besluit te nemen: I. II. III. IV. V.

Besluiten tot het oprichten van de Stichting Kerkraads Openbaar Ontdekkend Leren; Vaststellen van de statuten zoals deze in concept zijn bijgevoegd bij deze nota; Besluiten tot de overdracht van het bevoegd gezag van het Martin Buber aan de Stichting Kerkraads Openbaar Ontdekkend Leren per 1 augustus 2024; Akkoord gaan met de inhoud van de concept akte van overdracht zoals deze is bijgevoegd bij deze nota; Besluiten tot de benoeming van de directeur-bestuurders en de leden van de raad van toezicht van de Stichting Kerkraads Openbaar Ontdekkend Leren, zijnde: College van bestuur: 1. B. Schroen 2. M. Dings Raad van toezicht: 1. H. Wiertz 2. W.H.H. De Groot 3. J.M.P. Essers 4. Y. Custers-Slots 5. G. Sauren

Toezeggingen: Openstaande vragen: 7

Ontwerpbesluit inzake beleidskader, de visie en het Service Level Agreement verwerving jeugdhulp 2024-2028 en de uitvoeringsplannen verwerving en beleid 2024 van de Jeugdhulpregio Zuid-Limburg

Naar de raad: Ja, Als akkoordstuk na beraadslaging in twee termijnen. De commissie adviseert de raad het volgende besluit te nemen: I. II.

Het regionaal Beleidskader Jeugdhulp Zuid-Limburg 2024-2028 vaststellen. Kennis nemen van de regiovisie en het Service Level Agreement verwerving jeugdhulp 2024-2028 en de uitvoeringsplannen verwerving en beleid 2024.

Toezeggingen:Openstaande vragen: De vergadering is kort geschorst in verband met overleg tussen mevrouw Wevers en wethouder Schlangen over de reikwijdte van de openbare / besloten bespreking.

2

8 Agendaverzoek fractie SP inzake herstelplan en toekomst WMC Naar aanleiding van een agendaverzoek WMC beantwoord de wethouder met ondersteuning van mevrouw Engels de vragen van de commissie. Naar de raad: Niet van toepassing, In het 3e kwartaal is er een vervolgbijeenkomst over het WMC. Toezeggingen:Openstaande vragen:9 Lijst van toezeggingen De lijst van toezeggingen wordt conform vastgesteld. 10 Rondvraag Er wordt geen gebruik gemaakt van de rondvraag. 11 Sluiting De voorzitter sluit de vergadering om

3

B E H A N D E L B R I E F

Registratienummer: 24it00961 Het Presidium van de gemeente Kerkrade, handelend met mandaat van de gemeenteraad – ex artikel 3a lid 1 van het Reglement van orde voor de vergaderingen van de raadcommissies ter voorbereiding van de vergaderingen van de raad der gemeente Kerkrade – stelt de hieronder gekozen commissie(s) voor om in de openbaarheid te doen behandelen, het onderwerp: Onderwerp Uitvoeringsplan gemeenschapshuizen Algemene informatie Dit onderwerp is toegekend aan de commissie:

Te behandelen d.d.:

Burgers en Samenleving

18 juni 2024

Aanleiding / toelichting In december 2022 is door de gemeenteraad het beleidskader gemeenschapshuizen vastgesteld. Na de vaststelling van het beleidskader, is in opdracht van het college het project gemeenschapshuizen van start gegaan. In 2023 is gewerkt aan de ontwikkeling van de dashboards gemeenschapshuizen. De dashboards zijn gepresenteerd tijdens de informatiebijeenkomst voor raads- en commissieleden op 21 november 2023. Vervolgens is in opdracht van het college gewerkt aan het uitvoeringsplan gemeenschapshuizen, hetgeen nu ter besluitvorming voorligt.

Kader / afbakening Beleidskader gemeenschapshuizen

Gemeente Kerkrade, afdeling Griffie Telefoonnummer: 045-5676767 Gemeentehuis@kerkrade.nl

Bezoekadres: Markt 1 6461 EB Kerkrade Postadres: Postbus 600 6460 AP Kerkrade

1

B E H A N D E L B R I E F

Wijze van behandelen Doel: Ter besluitvorming door de Raad

Aard van het onderwerp: Eigen/ nieuw beleid

Vorm: Schriftelijke stukken:

Reeds toegezonden

Mondelinge toelichting: Ja Presentatie: Anders, namelijk:

Tijdsduur Tijdsduur Tijdsduur

5 minuten minuten minuten

Bestuurlijke verantwoordelijke(n) Wethouder Schlangen

Ambtenaren en externen Aanwezig zullen zijn: Externen:

Ambtenaren:

Dick Leijen (Hospitality Group)

Hans Keulers

Gemeente Kerkrade, afdeling Griffie Telefoonnummer: 045-5676767 Gemeentehuis@kerkrade.nl

Bezoekadres: Markt 1 6461 EB Kerkrade Postadres: Postbus 600 6460 AP Kerkrade

2

B E H A N D E L B R I E F

Bijlage(n) Uitvoeringsplan gemeenschapshuizen, Eindrapport gemeenschapshuizen Kerkrade (Hospitality Group)

Gemeente Kerkrade, afdeling Griffie Telefoonnummer: 045-5676767 Gemeentehuis@kerkrade.nl

Bezoekadres: Markt 1 6461 EB Kerkrade Postadres: Postbus 600 6460 AP Kerkrade

3

Agendapunt nr.:

Registratienummer: 24it00960 Sector: Burger

Kerkrade, 4 juni 2024

Aanbiedingsbrief aan de raad. Nr.: 24it00960 Hierbij bieden wij u ter overweging en beslissing een ontwerpbesluit, nr. 24Rb019, inzake Uitvoeringsplan gemeenschapshuizen aan. In de nota van toelichting, nr. 24Tl019, die het ontwerpbesluit vergezelt, zijn de overwegingen en nadere gronden aangegeven waarop het ontwerpbesluit berust.

Het college,

De secretaris,

dr. T.P. Dassen-Housen

R.M.J.S. Stijns

Ontwerpbesluit Nr.: 24Rb019

De raad van de gemeente Kerkrade; overwegende, • de uitgangspunten vanuit het beleidskader gemeenschapshuizen, zoals vastgesteld door de gemeenteraad d.d. 14 december 2022; • de dashboards gemeenschapshuizen, zoals gepresenteerd tijdens de informatiebijeenkomst d.d. 21 november 2023; • de uitwerking van het Uitvoeringsplan gemeenschapshuizen

kennis genomen hebbende van, • de nota van toelichting, nr. 24Tl019, behorende bij dit besluit; • het Uitvoeringsplan gemeenschapshuizen, behorende bij dit besluit; • het Eindrapport van de Hospitality Group, behorende bij dit besluit; • de beraadslagingen in de commissie Burgers & Samenleving d.d. 18 juni 2024

gelet op, • programma: Sociaal domein • gemeentelijk/regionaal beleidskader: Beleidskader gemeenschapshuizen • wetsartikel:

besluit: I. In te stemmen met de inhoudelijke richting van het Uitvoeringsplan gemeenschapshuizen; II. In te stemmen met de financiële dekking voor 2025 vanuit de Reserve Sociaal Domein.

Aldus vastgesteld door de raad der gemeente Kerkrade in zijn openbare vergadering d.d. 3 juli 2024. De voorzitter van de raad,

dr. T.P. Dassen-Housen.

Documentnummer: 24Rb019

De griffier,

mr. drs. D.G.M.G. Franssen.

Nota van toelichting Nummer.: 24Tl019

Kerkrade, 22 mei 2024

Behorend bij ontwerpbesluit nummer: 24Rb019

Onderwerp Uitvoeringsplan gemeenschapshuizen Beslispunten 1. In te stemmen met de inhoudelijke richting van het Uitvoeringsplan gemeenschapshuizen; 2. In te stemmen met de financiële dekking voor 2025 vanuit de Reserve Sociaal Domein. Inleiding In december 2022 is door de gemeenteraad het beleidskader gemeenschapshuizen vastgesteld: 1. Het beleid met betrekking tot het actief ondersteunen van het genoemde zestal gemeenschapshuizen1 wordt gecontinueerd. 2. De sociale doelstelling staat voorop en in het teken van het leveren van bijdragen aan het realiseren van vitale wijken, met een hoge mate van sociale cohesie, een actief verenigingsleven en inwoners die elkaar dichtbij huis (kunnen) ontmoeten en op betekenisvolle wijze meedoen aan de lokale samenleving. 3. Commerciële activiteiten zijn primair ondergeschikt aan en/of een afgeleide van de sociale doelstellingen. 4. Commerciële activiteiten zonder directe link met de sociale wijkdoelstellingen hebben primair een financiële doelstelling en vinden, daar waar de sociale agenda het toelaat, op juridisch rechtmatige wijze plaats. 5.

Gemeenschapshuizen hebben een vooraanstaande rol en functie in “de kanteling van het programma VIE naar de wijken”, “de decentrale implementatie van inwonersparticipatie”, “de implementatie van het gebieds- en wijkgerichte werken” (gekanteld werken, Omgevingswet) en “de lokale opdrachtverstrekking, organisatie en inrichting van de ambulante begeleiding en dagactiviteiten Wmo en Jeugdhulp”. 6. Het uitvoeringsbeleid gemeenschapshuizen doet passende voorstellen, daar waar nodig op het niveau van het individuele gemeenschapshuis, voor de organisatie, inrichting en invulling van de reeds geïnventariseerde specifieke aandachtspunten als “beheer en exploitatie”, “bestuurskracht”, “energielasten” en “onderhoud en duurzaamheid”. Na de vaststelling van het beleidskader, is in opdracht van het college het project gemeenschapshuizen van start gegaan. Na een aftrap met alle besturen van de gemeenschapshuizen, is in 2023 gewerkt aan de ontwikkeling van de dashboards gemeenschapshuizen. De dashboards zijn gepresenteerd tijdens de informatiebijeenkomst voor raads- en commissieleden op 21 november 2023. Vervolgens is in opdracht van het college gewerkt aan het uitvoeringsplan gemeenschapshuizen, hetgeen nu ter besluitvorming voorligt.

Bij een positief besluit wordt in de resterende maanden van 2024 gewerkt aan de invoering van het nieuwe uitvoeringsbeleid gemeenschaphuizen, dat ingaat op 1 januari 2025. Gedurende het volledige project is de gemeente begeleid door de Hospitality Group, wat geresulteerd heeft in een Eindrapport waarin een uitgebreide advisering is opgenomen. Dit advies vormt de onderlegger voor het voorgestelde uitvoeringsplan. Het Eindrapport en het Uitvoeringsplan zijn als bijlage opgenomen.

1 Westhoes, Sjevemethoes, Patronaat, Sjtaaterhoes, Catharinahoes, Socioproject.

1

Doelstelling Een toekomstbestendige vorm van beheer en exploitatie van de Kerkraadse gemeenschapshuizen, inhoudelijk passend binnen het beleidskader zoals vastgesteld door de gemeenteraad. Argumenten Binnen de uitgangspunten van het beleidskader is gewerkt aan het voorliggende uitvoeringsplan. De voorstellen met betrekking tot de organisatorische invulling van het beheer zijn het resultaat van de gevoerde discussies in de projectgroep en de klankbordgroep. In de projectgroep is samengewerkt door de interne stakeholders vanuit de diverse beleidsterreinen, terwijl in de klankbordgroep de externe stakeholders vanuit de besturen van de gemeenschapshuizen, de Adviesraad Maatschappelijke Ondersteuning (AMO) en de welzijnsinstelling Impuls betrokken zijn. Verder zijn ook de opgehaalde meningen in de informatiebijeenkomst met de raads- en commissieleden en het uitgebreide traject burgerparticipatie meegenomen. Uit de dashboards gemeenschapshuizen bleek in 2023 reeds het volgende beeld, zoals ook gepresenteerd aan het college en de raad. Het Westhoes, Sjevemethoes en Socioproject vervullen een grote maatschappelijke functie. Een breed pakket aan activiteiten voorziet in deze gemeenschapshuizen in een groot deel van de maatschappelijke opgave in de wijk.

Voor het Catharinahoes en het Patronaat geldt dat de match tussen de maatschappelijke opgave in de wijk en de maatschappelijke functie van het gemeenschapshuis in veel mindere mate aanwezig is. De accommodaties Westhoes, Sjevemethoes en Socioproject hebben een toekomstbestendige beheer- en exploitatieopzet, waarbij aangemerkt moet worden dat de negatieve exploitatiesaldi van het Westhoes en Sjevemethoes, in de huidige meerjarenbegroting tot en met het jaar 2024, financieel gedekt worden door de gemeente Kerkrade. Overigens moet hierbij worden opgemerkt dat een gemeenschapshuis dat voornamelijk een sociaalmaatschappelijke functie dient, in principe geen positief exploitatiesaldo kan hebben. De in deze locaties georganiseerde activiteiten dienen een maatschappelijk doel en zijn daarmee doorgaans niet winstgevend. De voormalige besturen van het Patronaat en Catharinahoes zijn reeds opgehouden te bestaan, waarmee deze gemeenschapshuizen momenteel geen toekomstbestendige beheer- en exploitatieopzet hebben. In deze gemeenschapshuizen is momenteel sprake van een vorm van semi-commercieel beheer, daar de gemeente hier, onder voorwaarden, samenwerkt met een commerciële exploitant. De maatschappelijke openstelling van deze gemeenschapshuizen, voor de aldaar gehuisveste verenigingen en sociaalmaatschappelijke organisaties, wordt financieel gedekt door de gemeente Kerkrade.

Het Socioproject wordt kostendekkend geëxploiteerd door de Sport- en Cultuurstichting Eygelshoven. Voor het Sjtaaterhoes geldt dat de maatschappelijke functie onbekend is, daar het stichtingsbestuur heeft besloten niet deel te nemen aan het onderzoek. Het Sjtaaterhoes wordt, behoudens incidentele subsidies, kostendekkend geëxploiteerd door de Stichting Gemeenschapshuis Terwinselen. Deze stichting oriënteert zich verder op de toekomst. Inwoners geven aan het belangrijk te vinden dat gemeenschapshuizen gelegenheid bieden tot ontmoeting, door het organiseren van diverse activiteiten en door het bieden van ruimte aan het verenigingsleven. Gezien de grote bijdrage van het Westhoes, Sjevemethoes en Socioproject aan de maatschappelijke opgave in de wijken, wordt het van belang geacht de maatschappelijke functie van deze gemeenschapshuizen te behouden. Daarnaast is het, in lijn met de maatschappelijke opgave in de wijk Kerkrade-Oost, wenselijk om de maatschappelijke functie van het Patronaat en Catharinahoes nadrukkelijk te versterken. Daarmee wordt tevens aangesloten bij het Ambitieplan Kerkrade-Oost en de Regiodeal, met als doelstelling het welvaartsen welzijnsniveau van de inwoners in Kerkrade-Oost te verhogen.

Gemeenschapshuizen met een primaire focus op een sociaal-maatschappelijke programmering kunnen hier fundamenteel aan bijdragen, zoals we reeds ervaren in het Westhoes, Sjevemethoes en Socioproject. Door in gemeenschapshuizen ruim baan te geven aan een sociaal-maatschappelijke programmering, wordt een nadrukkelijke bijdrage geleverd aan de positieve gezondheid van inwoners van de wijk. Tot slot wordt hierbij ook de verbinding gelegd met het gebiedsgericht werken. In de gemeenschapshuizen kunnen de randvoorwaarden hiertoe worden gecreëerd, door hier ruimte aan te bieden. Gemeenschapshuizen maken hiermee deel uit van de zorg- en welzijnsinfrastructuur van Kerkrade, mede door als uitvalsbasis te dienen voor professionals in deze vakgebieden. 2

Om voornoemde redenen wordt sociaal-maatschappelijk beheer als uitgangspunt gehanteerd voor de gemeenschapshuizen Westhoes, Sjevemethoes, Patronaat en Catharinahoes. Om het sociaalmaatschappelijk beheer in de gemeenschapshuizen Westhoes, Sjevemethoes, Patronaat en Catharinahoes vorm te geven, kan worden aangehaakt bij de bestaande facilitaire organisatie van welzijnsinstelling Impuls. Impuls vervult deze taak reeds naar tevredenheid in het Westhoes en het Sjevemethoes. In de opzet van het beheer worden de reeds opgedane ervaringen en de daarmee bekende diverse succesfactoren alsook de faalfactoren van de gemeenschapshuizen als basis genomen. De rol van Impuls bij het beheer en de exploitatie van de gemeenschapshuizen wordt uitgebreid en gestandaardiseerd. Daarnaast wordt gestreefd naar het instellen van een programmagroep in de vier gemeenschapshuizen, die verantwoordelijk is voor de programmering van het betreffende gemeenschapshuis. Deze programmagroep bestaat uit betrokken inwoners uit de buurten enerzijds, en vertegenwoordigers van de maatschappelijke instellingen die de accommodatie als thuisbasis hebben anderzijds. Een overkoepelend gremium, bestaande uit vertegenwoordigers van de verschillende programmagroepen en voorgezeten door de gemeente, draagt zorg voor de onderlinge afstemming tussen de programmagroepen.

Dit om successen te kunnen delen en ervaringen met elkaar uit te wisselen, maar ook om te waarborgen dat de gemeenschapshuizen zich ontwikkelen binnen het beleidsmatige kader voor het sociaal domein van de gemeente en haar sociaalmaatschappelijke partners. Het Socioproject en Sjtaaterhoes zijn eigendom van en worden beheerd door de Sport- en Cultuurstichting Eygelshoven en de Stichting Gemeenschapshuis Terwinselen. Beide gemeenschapshuizen staan daarmee op enige afstand van de gemeente. Het voorstel is om deze werkwijze niet aan te passen. Het Socioproject draait goed, terwijl het Stjaaterhoes zich momenteel oriënteert op de toekomst. Verder bestaan er in Kerkrade enkele kleinschalige buurtvoorzieningen, zoals buurtkamers. Deze kunnen een waardevolle toevoeging zijn op het aanbod van de gemeenschapshuizen, bijvoorbeeld wanneer de buurtvoorziening zich bevindt in een meer perifeer gebied, of wanneer deze zich richt op activiteiten die een nadrukkelijke toevoeging vormen op het aanbod in de gemeenschapshuizen. Het college beoordeelt op individueel niveau en op basis van de toegevoegde waarde van het initiatief, in hoeverre het deze kleinschalige buurtvoorzieningen wenst te ondersteunen. Kanttekeningen Gedurende het project zijn uiteraard ook alternatieve scenario’s onderzocht en besproken met de projectgroep en de klankbordgroep.

Een tweetal alternatieven valt hierbij met name te onderscheiden. Allereerst kan gewerkt worden met een vorm van semi-commercieel beheer, zoals nu reeds plaatsvindt in het Patronaat en Catharinahoes. Echter leert de ervaring dat, zoals in 2023 gepresenteerd, deze vorm van beheer onvoldoende ruimte biedt aan een sociaal-maatschappelijke programmering. Een commerciële exploitant is tenslotte voornamelijk gebaat bij activiteiten met een verdienmodel. Maatschappelijke activiteiten zijn dit nadrukkelijk niet. Gezien de grote uitdagingen in de wijk Kerkrade-Oost is een vorm van semi-commercieel beheer daarmee niet voor de hand liggend. Een ander, verdergaand, alternatief is het afstoten van één of meerdere gemeenschapshuizen. Echter bieden de gemeenschapshuizen huisvestingsmogelijkheden voor het verenigingsleven. Gezien het belang dat hieraan gehecht wordt, is ook dit alternatief op dit moment niet voor de hand liggend. Tevens zou hiermee een belangrijk wijkpunt verloren gaan, dat met een goede sociaal-maatschappelijke programmering van grote waarde kan zijn voor het welzijn van de wijkbewoners. Voor Bleijerheide geldt overigens wel dat aangehaakt kan worden bij de toekomstige IKC-ontwikkelingen aldaar. Het grondgebied van het Patronaat zou in dat toekomstige scenario een alternatieve bestemming kunnen krijgen.

Uit het traject burgerparticipatie blijkt dat inwoners waarde hechten aan de organisatie van feesten en partijen van persoonlijke aard in de gemeenschapshuizen. Hier zitten echter enkele haken en ogen aan, voornamelijk op het gebied van rechtmatigheid. Het college onderzoekt in de loop van 2024 nader of, en zo ja, in welke mate en onder welke voorwaarden hierin voorzien kan worden in de gemeenschapshuizen. Hierbij wordt ook integraal de verbinding gelegd met het bredere vraagstuk paracommercie, zoals dit bijvoorbeeld ook in de sportkantines speelt. Financiën 3

Door ‘aan de voorkant’ in te zetten op preventie middels het aanbod van voorliggende voorzieningen, zoals de sociaal-maatschappelijke programmering in gemeenschapshuizen, wordt getracht hoge financiële lasten ‘aan de achterkant’, via een beroep op de wettelijke voorzieningen, te voorkomen. Investeren in gemeenschapshuizen staat daarmee voor investeren in preventie en in wijkgericht werken. Dit dient een breed spectrum aan doelen binnen het sociaal domein, maar ook daarbuiten, waarbij onder meer te denken valt aan gezondheid, sociale cohesie, armoede en schulden, leefbaarheid en veiligheid. Op basis van het voorliggende uitvoeringsplan gemeenschapshuizen is door de Hospitality Group een exploitatiebegroting opgesteld. Uit de exploitatiebegroting volgt een geraamd negatief resultaat van € 401.200,- in 2025. Het college stelt voor om dit geraamde exploitatietekort in 2025 financieel te dekken vanuit de Reserve Sociaal Domein. Voor de periode na 2025 gaat het college gesprekken aan met stakeholders, zoals woningcorporaties, om de mogelijkheden tot medefinanciering te verkennen. Communicatie Op passende momenten wordt gecommuniceerd over het beleid gemeenschapshuizen, mede in relatie tot het uitgevoerde traject burgerparticipatie. Burgerparticipatie Inwoners en andere betrokken stakeholders zijn in het kader van burgerparticipatie meegenomen op het niveau: Adviseren.

Een breed traject burgerparticipatie heeft plaatsgevonden, mede dienend als proeftuin in het kader van de ambities en de visie van de gemeente Kerkrade op het gebied van burgerparticipatie. De inwoners van Kerkrade zijn in dit traject meegenomen door de inzet van de Gemeentepeiler en door het voeren van individuele gesprekken. De structurele gebruikers van de gemeenschapshuizen zijn middels een vragenlijst in de gelegenheid gesteld om te reageren. De uitkomsten van dit traject zijn meegenomen in het Eindrapport van de Hospitality Group. Verder is, zoals eerder beschreven, tijdens het project gemeenschapshuizen gewerkt met een klankbordgroep, bestaande uit een afvaardiging van de besturen van de gemeenschapshuizen, de AMO en de welzijnsinstelling Impuls. De klankbordgroep is in de verschillende fases van het project bijeengekomen om te adviseren over het beleid gemeenschapshuizen. Deze adviezen zijn meegenomen in het Eindrapport van de Hospitality Group. Tot slot heeft ook de AMO als zijnde zelfstandig adviesorgaan een positief standpunt ingenomen over het voorliggende uitvoeringsplan. Uitvoering Bij een positief besluit door de gemeenteraad wordt in de tweede helft van 2024 uitvoering gegeven aan het voorstel, waarbij wederom de in- en externe stakeholders betrokken worden.

Gezondheid en Vitaliteit Het bijdragen aan gezondheid en vitaliteit in de wijken is één van de belangrijkste kerntaken van een gemeenschapshuis. Gemeenschapshuizen zijn bij uitstek de plek waar ‘meedoen voor en door de wijk’ vorm en inhoud kan worden gegeven. De kwetsbare doelgroepen inwoners kunnen op deze manier blijven meedoen in onze lokale samenleving. De gemeenschapshuizen bieden de ruimte voor diverse (voorliggende) activiteiten op het welzijnsvlak, waarmee ze een bijdrage leveren aan positieve gezondheid en het sociale netwerk van mensen. Tot slot bieden de gemeenschapshuizen verenigingen huisvestingsmogelijkheden tegen sociale tarieven, waarmee het Kerkraadse verenigingsleven gestimuleerd wordt.

4

Uitvoeringsplan gemeenschapshuizen Kerkrade 2025-2029

Beleidskader In december 2022 is door de gemeenteraad het beleidskader gemeenschapshuizen met uitgangspunten vastgesteld: 1. Het beleid met betrekking tot het actief ondersteunen van het genoemde zestal gemeenschapshuizen1 wordt gecontinueerd. 2. De sociale doelstelling staat voorop en in het teken van het leveren van bijdragen aan het realiseren van vitale wijken, met een hoge mate van sociale cohesie, een actief verenigingsleven en inwoners die elkaar dichtbij huis (kunnen) ontmoeten en op betekenisvolle wijze meedoen aan de lokale samenleving. 3. Commerciële activiteiten zijn primair ondergeschikt aan en/of een afgeleide van de sociale doelstellingen. 4. Commerciële activiteiten zonder directe link met de sociale wijkdoelstellingen hebben primair een financiële doelstelling en vinden, daar waar de sociale agenda het toelaat, op juridisch rechtmatige wijze plaats. 5. Gemeenschapshuizen hebben een vooraanstaande rol en functie in “de kanteling van het programma VIE naar de wijken”, “de decentrale implementatie van inwonersparticipatie”, “de implementatie van het gebieds- en wijkgerichte werken” (gekanteld werken, Omgevingswet) en “de lokale opdrachtverstrekking, organisatie en inrichting van de ambulante begeleiding en dagactiviteiten Wmo en Jeugdhulp”. 6.

Het uitvoeringsbeleid gemeenschapshuizen doet passende voorstellen, daar waar nodig op het niveau van het individuele gemeenschapshuis, voor de organisatie, inrichting en invulling van de reeds geïnventariseerde specifieke aandachtspunten als “beheer en exploitatie”, “bestuurskracht”, “energielasten” en “onderhoud en duurzaamheid”. De uitgangspunten zoals deze in het beleidskader zijn beschreven, vormden de basis voor het project gemeenschapshuizen. De gemeente Kerkrade wil iedereen in de samenleving laten meedoen, waarbij ook de kwetsbare doelgroepen moeten kunnen blijven meedoen in onze lokale samenleving. Gemeenschapshuizen bieden daarnaast ontspanningsmogelijkheden voor inwoners en huisvestingsmogelijkheden voor verenigingen. Daarmee zijn de gemeenschapshuizen de plek waar meedoen voor en door de wijk vorm en inhoud kan worden gegeven. In het kader van het programma Vie en de beweging Limburg Positief Gezond leveren de gemeenschapshuizen een bijdrage aan verschillende pijlers voor positieve gezondheid. Door mensen de mogelijkheid te bieden andere mensen te ontmoeten, te genieten van een beleving en mee te doen aan betekenisvolle activiteiten, dragen de gemeenschapshuizen bij aan sociaal maatschappelijk participeren, zingeving en het verbeteren van de kwaliteit van leven.

Het gemeenschapshuis maakt met zijn rol als wijkpunt onderdeel uit van de zorg- en welzijnsinfrastructuur van Kerkrade, waar inwoners informatie ontvangen over voor hen relevante zaken en daarnaast voorliggende voorzieningen te vinden zijn. Het gemeenschapshuis als wijkpunt vormt tot slot de uitvalsbasis voor het gebiedsgericht werken, waar professionals het contact met inwoners kunnen leggen en van waaruit informele netwerken met en tussen inwoners kunnen worden opgebouwd.

1

Westhoes, Sjevemethoes, Patronaat, Sjtaaterhoes, Catharinahoes, Socioproject.

1

Opdracht en aanpak Na de vaststelling van het beleidskader gemeenschapshuizen, is het project gemeenschapshuizen van start gegaan. De gemeente Kerkrade wordt gedurende het volledige project begeleid door de Hospitality Group. Verder zijn de betrokken in- en externe stakeholders bij het project betrokken in de vorm van een projectgroep en een klankbordgroep. Het project is gefaseerd opgepakt. Na een aftrap met alle besturen van de gemeenschapshuizen, is in 2023 gewerkt aan de ontwikkeling van de dashboards gemeenschapshuizen. Hierbij heeft een kwantitatieve analyse plaatsgevonden op basis van objectieve data, waarmee de maatschappelijke opgave in de wijk in kaart is gebracht. De dashboards zijn gepresenteerd tijdens de informatiebijeenkomst voor raads- en commissieleden op 21 november 2023. Vervolgens is gewerkt aan het uitvoeringsplan gemeenschapshuizen, hetgeen nu ter besluitvorming voorligt. Bij een positief besluit wordt in de resterende maanden van 2024 gewerkt aan de invoering van het nieuwe uitvoeringsbeleid gemeenschapshuizen, dat ingaat op 1 januari 2025. Daarnaast heeft een breed traject burgerparticipatie plaatsgevonden. De inwoners van Kerkrade zijn in dit traject meegenomen door de inzet van de Gemeentepeiler en door het voeren van individuele gesprekken.

De structurele gebruikers van de gemeenschapshuizen zijn middels een vragenlijst in de gelegenheid gesteld om te reageren. De uitkomsten van dit traject zijn meegenomen in het Eindrapport van de Hospitality Group. Verder is, zoals eerder beschreven, tijdens het project gemeenschapshuizen gewerkt met een klankbordgroep, bestaande uit een afvaardiging van de besturen van de gemeenschapshuizen, de Adviesraad Maatschappelijke Ondersteuning en de welzijnsinstelling Impuls. De klankbordgroep is in de verschillende fases van het project bijeengekomen om te adviseren over het beleid gemeenschapshuizen. Deze adviezen zijn meegenomen in het Eindrapport van de Hospitality Group. Uitvoeringsplan De voorstellen met betrekking tot de organisatorische invulling van het beheer zijn het resultaat van de gevoerde discussies in de projectgroep en de klankbordgroep, alsook van de opgehaalde meningen in de eerder genoemde informatiebijeenkomst voor raads- en commissieleden en het traject burgerparticipatie. Het advies zoals door de Hospitality Group opgesteld in het Eindrapport vormt daarmee de onderlegger voor het voorliggende uitvoeringsplan gemeenschapshuizen. De staat van de gemeenschapshuizen Het Westhoes, Sjevemethoes en Socioproject vervullen een grote maatschappelijke functie.

Een breed pakket aan activiteiten voorziet in deze gemeenschapshuizen in een groot deel van de maatschappelijke opgave in de wijk. Voor het Catharinahoes en het Patronaat geldt dat de match tussen de maatschappelijke opgave in de wijk en de maatschappelijke functie van het gemeenschapshuis in veel mindere mate aanwezig is. De maatschappelijke functie van het Sjtaaterhoes is grotendeels onbekend, daar het bestuur van het Sjtaaterhoes heeft besloten niet deel te nemen aan dit project. De accommodaties Westhoes, Sjevemethoes en Socioproject hebben een toekomstbestendige beheer- en exploitatieopzet, waarbij aangemerkt moet worden dat de negatieve exploitatiesaldi van het Westhoes en Sjevemethoes, in de huidige meerjarenbegroting tot en met het jaar 2024, financieel gedekt worden door de gemeente Kerkrade. Overigens moet hierbij worden opgemerkt dat een gemeenschapshuis dat voornamelijk een sociaal-maatschappelijke functie dient, in principe geen positief exploitatiesaldo kan hebben. De in deze locaties georganiseerde activiteiten dienen een maatschappelijk doel en zijn daarmee doorgaans niet winstgevend. De voormalige besturen van het Patronaat en Catharinahoes zijn reeds opgehouden te bestaan, waarmee deze gemeenschapshuizen momenteel geen toekomstbestendige beheeren exploitatieopzet hebben.

In deze gemeenschapshuizen is momenteel sprake van een vorm van semicommercieel beheer, daar de gemeente hier, onder voorwaarden, samenwerkt met een commerciële exploitant. De maatschappelijke openstelling van deze gemeenschapshuizen, voor de aldaar gehuisveste verenigingen en sociaal-maatschappelijke organisaties, wordt financieel gedekt door de gemeente Kerkrade. Het Socioproject wordt kostendekkend geëxploiteerd door de Sport- en Cultuurstichting Eygelshoven. Uitvoeringsplan 2025-2029 Het is van belang dat de maatschappelijke functie van het Westhoes, Sjevemethoes en Socioproject behouden blijft. Daarnaast is het, in lijn met de maatschappelijke opgave in de wijk Kerkrade-Oost, wenselijk om de maatschappelijke functie van het Patronaat en Catharinahoes nadrukkelijk te versterken. Daarmee wordt tevens aangesloten bij het Ambitieplan Kerkrade-Oost en de Regiodeal, met als doelstelling

2

het welvaarts- en welzijnsniveau van de inwoners in Kerkrade-Oost te verhogen. Door in de gemeenschapshuizen ruim baan te geven aan een sociaal-maatschappelijke programmering, wordt een nadrukkelijke bijdrage geleverd aan positieve gezondheid onder inwoners. Tot slot wordt hierbij ook de verbinding gelegd met het gebiedsgericht werken, door hier in de gemeenschapshuizen ruimte aan te bieden. Sociaal-maatschappelijk beheer wordt in dit uitvoeringsplan gemeenschapshuizen daarmee als uitgangspunt gehanteerd voor de gemeenschapshuizen Westhoes, Sjevemethoes, Patronaat en Catharinahoes. Het Socioproject en Sjtaaterhoes zijn eigendom van en worden beheerd door de Sport- en Cultuurstichting Eygelshoven en de Stichting Gemeenschapshuis Terwinselen. Beide gemeenschapshuizen staan daarmee op enige afstand van de gemeente. Deze werkwijze wordt niet aangepast. Verder bestaan er in Kerkrade enkele kleinschalige buurtvoorzieningen, zoals buurtkamers. Deze kunnen een waardevolle toevoeging zijn op het aanbod van de gemeenschapshuizen, bijvoorbeeld wanneer de buurtvoorziening zich bevindt in een meer perifeer gebied, of wanneer deze zich richt op activiteiten die een nadrukkelijke toevoeging vormen op het aanbod in de gemeenschapshuizen.

Het college beoordeelt op individueel niveau en op basis van de toegevoegde waarde van het initiatief, in hoeverre het deze kleinschalige buurtvoorzieningen wenst te ondersteunen. Om het sociaal-maatschappelijk beheer in de gemeenschapshuizen Westhoes, Sjevemethoes, Patronaat en Catharinahoes vorm te geven, wordt aangehaakt bij de bestaande facilitaire organisatie van welzijnsinstelling Impuls. In de opzet van het beheer worden de reeds opgedane ervaringen en de daarmee bekende diverse succesfactoren alsook de faalfactoren van de gemeenschapshuizen als basis genomen. De rol van Impuls bij het beheer en de exploitatie van de gemeenschapshuizen wordt uitgebreid en gestandaardiseerd. Daarnaast wordt gestreefd naar het instellen van een programmagroep in de vier gemeenschapshuizen, die verantwoordelijk is voor de programmering van het betreffende gemeenschapshuis. Deze programmagroep bestaat uit betrokken inwoners uit de buurten enerzijds, en vertegenwoordigers van de maatschappelijke instellingen die de accommodatie als thuisbasis hebben anderzijds. Een overkoepelend gremium, bestaande uit vertegenwoordigers van de verschillende programmagroepen en voorgezeten door de gemeente, draagt zorg voor de onderlinge afstemming tussen de programmagroepen.

Dit om successen te kunnen delen en ervaringen met elkaar uit te wisselen, maar ook om te waarborgen dat de gemeenschapshuizen zich ontwikkelen binnen het beleidsmatige kader voor het sociaal domein van de gemeente en haar sociaal-maatschappelijke partners. Financiën Door ‘aan de voorkant’ in te zetten op preventie middels het aanbod van voorliggende voorzieningen, zoals de sociaal-maatschappelijke programmering in gemeenschapshuizen, wordt getracht hoge financiële lasten ‘aan de achterkant’, via een beroep op de wettelijke voorzieningen, te voorkomen. Investeren in gemeenschapshuizen staat daarmee voor investeren in preventie en in wijkgericht werken. Dit dient een breed spectrum aan doelen binnen het sociaal domein, maar ook daarbuiten, waarbij onder meer te denken valt aan gezondheid, sociale cohesie, armoede en schulden, leefbaarheid en veiligheid. Op basis van het voorliggende uitvoeringsplan gemeenschapshuizen is door de Hospitality Group een exploitatiebegroting opgesteld. Uit de exploitatiebegroting volgt een geraamd negatief resultaat van € 401.200,- in 2025. Het college stelt voor om dit geraamde exploitatietekort in 2025 financieel te dekken vanuit de Reserve Sociaal Domein. Voor de periode na 2025 gaat het college gesprekken aan met stakeholders, zoals woningcorporaties, om de mogelijkheden tot medefinanciering te verkennen.

3

Evaluatie Uiteraard evalueert het college op continue basis de uitvoering van het beleid, mede in het kader van de reguliere planning- & controlcyclus rondom de begroting en de jaarrekening. Daarnaast wordt echter voorgesteld om een tweetal formele evaluatiemomenten in te bouwen bij de vaststelling van het uitvoeringsplan gemeenschapshuizen. Een eerste formeel evaluatiemoment door het college vindt plaats na drie jaar. Beoordeeld zal worden of de ingeslagen route van het uitvoeringsplan voorziet in de gewenste resultaten, of dat bijsturing nodig is. Voor een periode van drie jaar wordt geopteerd om gemeenschapshuizen de benodigde tijd te geven om hun sociaal-maatschappelijke rol en positie in de maatschappij in te nemen. De raad zal over deze evaluatie geïnformeerd worden. Daarnaast vindt er een tweede formeel evaluatiemoment plaats aan het einde van de looptijd van het uitvoeringsplan, na vijf jaar, waarna in samenspraak met de gemeenteraad besluitvorming kan plaatsvinden over het al dan niet continueren of aanpassen van het Kerkraadse gemeenschapshuizenbeleid.

4

Uitwerking beleid gemeenschapshuizen Kerkrade Eindrapport

Aan

Gemeente Kerkrade Markt 33 6461 EC Kerkrade

Van

Hospitality Group Nijverheidsweg-Noord 78 Postbus 2186 3800 CD Amersfoort Auteurs

Dick Leijen Ruud Manenschijn Project

Uitwerking beleid gemeenschapshuizen Kerkrade Betreft

Eindrapport Ons kenmerk

2010/R240110.02/DL Datum

10 april 2024

© 2024 Hospitality Group

Behoudens uitzonderingen door de wet gesteld mag, zonder uitdrukkelijke schriftelijke toestemming van de rechthebbenden c.q. door de rechthebbenden gemachtigden, niets uit deze uitgave worden vermenigvuldigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of anderszins, hetgeen ook van toepassing is op de gehele of gedeeltelijke bewerking.

2

Inhoud 1.

2.

3.

4.

5.

6.

De context

4

1.1.

Inleiding

4

1.2.

Opdracht en werkwijze

4

1.3.

Leeswijzer

5

De staat van de gemeenschapshuizen

6

2.1.

Inleiding

6

2.2.

De maatschappelijke functie

6

2.3.

Beheer en exploitatie

6

2.4.

Samenvattend

7

De beheerproblematiek

9

3.1.

Inleiding

9

3.2.

Beheervormen in Kerkrade

9

3.3.

Succesfactoren

10

3.4.

Faalfactoren

11

3.5.

Samenvattend

11

Oplossingsrichtingen

13

4.1.

Inleiding

13

4.2.

Maatschappelijke functie

13

4.3.

Aanbod

16

4.4.

Beheer en exploitatie

17

4.5.

Wat vinden de inwoners?

20

Het beleid gemeenschapshuizen 2025-2029

23

5.1.

Inleiding

23

5.2.

Beheer en exploitatie

23

5.3.

Programmabeheer

30

5.4.

De accommodaties

32

Hoe verder?

35

Bijlage 1: Aanbod overige accommodaties

36

Bijlage 2: Taken en verantwoordlijkheden

38

Bijlage 3: Resultaten burgerparticipatie

39

3

1. De context 1.1. Inleiding In de gemeente Kerkrade zijn zes gemeenschapshuizen gevestigd die door de gemeente worden ondersteund. Het zijn ’t Westhoes, Patronaat, Sjtaater Hoes, Sjevemethoes, Catharina Hoes en Socioproject. De gemeenschapshuizen vervullen een rol voor het verenigingsleven, als basisvoorziening binnen het sociale domein en soms ook voor commerciële activiteiten. Het gemeentelijke beleid op het gebied van gemeenschapshuizen dateert van 2008. Dat beleid is inmiddels toe aan herziening. Dit omdat de visie op het sociale domein is veranderd, wet- en regelgeving is veranderd, maar vooral omdat de gemeenschapshuizen in toenemende mate problemen ervaren bij beheer en exploitatie. Het meest urgente probleem is de bestuurskracht en het gebrek aan bestuurders en vrijwilligers. Ook de stijgende energiekosten en problemen met het (grote) onderhoud spelen een rol. De problematiek is inmiddels dusdanig dat sommige besturen ‘de handdoek in de ring’ willen gooien of dat al hebben gedaan. De gemeente Kerkrade is daarom gestart met het ontwikkelen van nieuw beleid voor de gemeenschapshuizen. Doelstelling is om nog voor de zomer 2024 dit nieuwe beleid vast te stellen. De aandacht gaat daarbij vooral naar het ontwikkelen van een robuuste opzet voor beheer en exploitatie van de gemeenschapshuizen.

1.2. Opdracht en werkwijze Hospitality Group (HG) heeft de opdracht gekregen om de gemeente te ondersteunen bij de ontwikkeling van het nieuwe beleid. HG heeft de volgende activiteiten uitgevoerd: ▪

Dashboard gemeenschapshuizen: Voor vijf van de zes gemeenschapshuizen is de huidige situatie gedetailleerd in kaart gebracht. Het betreft de staat van de accommodaties zelf, het gebruik/de maatschappelijke functie, de beheer- en exploitatieopzet en de exploitatieresultaten. Deze gegevens zijn vervolgens per accommodatie in een overzichtelijk dashboard neergelegd.

▪

Op basis van de dashboards zijn de belangrijkste knelpunten geanalyseerd en zijn oplossingsrichtingen voor de gemeenschapshuizen ontwikkeld. Die oplossingsrichtingen hadden betrekking op beheer en exploitatie, op programmering en op de accommodaties zelf. De oplossingsrichtingen zijn neergelegd in een notitie die is besproken met de vertegenwoordigers van de stichtingen die de accommodaties beheren en exploiteren. Ook met verschillende medewerkers van de gemeente is de notitie besproken.

▪

Daarna zijn de oplossingsrichtingen verder uitgewerkt. Gelijktijdig met die uitwerking heeft een uitgebreid participatietraject plaatsgevonden. Dat traject bestond uit een peiling die door alle inwoners van de gemeente ingevuld kon worden en uit individuele gesprekken. Die gesprekken zijn zeer laagdrempelig gevoerd op verschillende locaties in Kerkrade.

4

De resultaten van alle werkzaamheden zijn neergelegd in een concept eindrapport. Dat rapport is besproken met de vertegenwoordigers van de gemeenschapshuizen en met medewerkers van de gemeente. Daarna is dit eindrapport verschenen.

1.3. Leeswijzer Deze notitie is als volgt opgebouwd. In hoofdstuk 2 wordt de huidige situatie van gemeenschapshuizen in Kerkrade samengevat weergegeven. In hoofdstuk 3 wordt ingegaan op de beheervormen in Kerkrade, de beheerproblematiek en worden enkele succes- en faalfactoren beschreven. In hoofdstuk 4 zijn oplossingsrichtingen voor de problematiek van de gemeenschapshuizen beschreven. In hoofdstuk 5 zijn die oplossingsrichtingen uitgewerkt en zijn de financiële gevolgen daarvan weergegeven.

5

2. De staat van de gemeenschapshuizen 2.1. Inleiding In het vorige hoofdstuk is vermeld dat de huidige situatie van de gemeenschapshuizen gedetailleerd in kaart is gebracht. De resultaten daarvan zijn gerapporteerd in dashboards per gemeenschapshuis. In dit hoofdstuk wordt het oordeel over de huidige situatie samengevat weergegeven.

2.2. De maatschappelijke functie Een beeld met meerdere gezichten Sterk samengevat is er een divers beeld over de gemeenschapshuizen in de gemeente Kerkrade ontstaan. Aan de ene kant zijn er accommodaties die een grote maatschappelijke functie vervullen, die goed is afgestemd op de maatschappelijke opgave in het verzorgingsgebied. Er zijn echter ook gemeenschapshuizen die, vaak door omstandigheden gedwongen, een andere koers hebben moeten varen, waardoor de maatschappelijke functie (te) beperkt is. Die omstandigheden zijn dat deze gemeenschapshuizen de opdracht hebben om kostendekkend te exploiteren. Daardoor is de gerichtheid op de, vaak verliesgevende, maatschappelijke activiteiten in het gedrang geraakt.

De gemeenschapshuizen met een sterke maatschappelijke functie Er zijn drie gemeenschapshuizen in Kerkrade die een maatschappelijke functie van betekenis vervullen, die past bij de maatschappelijke opgave van het verzorgingsgebied. Dat zijn het Sjevemethoes, het Westhoes en het Socio-project. Deze drie gemeenschapshuizen verschillen overigens onderling op het gebied van voorzieningen, van beheer- en exploitatieopzet en eigendom.

De gemeenschapshuizen met een (te) beperkte maatschappelijke functie Er zijn twee gemeenschapshuizen die op dit moment een te beperkte maatschappelijke functie vervullen. Dat zijn het Patronaat en Catharina Hoes. Dat terwijl de maatschappelijke opgave in hun verzorgingsgebieden stevig is en vraagt om een toegesneden aanbod van maatschappelijke activiteiten in deze accommodaties. De maatschappelijke functie van het Sjtaater Hoes is onbekend, omdat het bestuur van deze accommodatie niet heeft meegewerkt aan ons onderzoek.

2.3. Beheer en exploitatie Ook op het vlak van beheer en exploitatie kennen de gemeenschapshuizen in Kerkrade meerdere gezichten. Grofweg geldt:

6

▪

De accommodaties met een sterke maatschappelijke functie hebben een beheer- en exploitatieopzet die toekomstbestendig is. De andere kant van de medaille is dat twee van de drie accommodaties met een toekomstbestendige opzet, een exploitatieverlies kennen (Sjevemethoes en Westhoes). Het Socio-project wordt kostendekkend geëxploiteerd. De kostendekkende exploitatie van het Socio-project wordt echter ook veroorzaakt doordat zij vele vierkante meters permanent kunnen verhuren aan maatschappelijke partners.

▪

De accommodaties met een (te) beperkte maatschappelijke functie hebben geen toekomstbestendige beheer- en exploitatieopzet. Sterker nog, de besturen van het Patronaat en het Catharina Hoes hebben beiden hun verantwoordelijkheid overgedragen aan de gemeente. Het bestuur van het Catharina Hoes heeft dat onlangs gedaan, het bestuur van het Patronaat al enkele jaren eerder. Het bestuur van het Stjtaater Hoes orienteert zich op dit moment op de toekomst van de accommodatie. Echter, deze accommodaties kennen geen of slechts een beperkt exploitatietekort.

Kortom, de accommodaties die een maatschappelijke functie van betekenis vervullen hebben een toekomstbestendige opzet van beheer en exploitatie. De accommodaties die een (te) beperkte maatschappelijke functie vervullen hebben dat niet. Financieel gezien, zijn de accommodaties met een beperkte maatschappelijke functie, ‘voordelig’ voor de gemeente. De accommodaties met een sterke maatschappelijke functie hebben een hogere directe gemeentelijke bijdrage nodig, behalve het Socio-project. Tegenover die hogere directe gemeentelijke bijdrage staat een hoog maatschappelijk rendement.

2.4. Samenvattend In de volgende figuur is ons oordeel over de huidige situatie van de gemeenschapshuizen samengevat weergegeven. Op de verticale as zijn de onderwerpen weergegeven die in kaart zijn gebracht. Op de horizontale as de verschillende gemeenschapshuizen. Het Sjtaater Hoes ontbreekt, omdat het bestuur van deze accommodatie niet heeft meegewerkt aan het onderzoek. Naarmate de ‘meter’ meer groen uitslaat is het oordeel gunstiger. N.B.: Voor het Socio-project zijn geen scores gegeven voor de aspecten ‘duurzaamheid’ en ‘exploitatieresultaten’. Reden is dat informatie over deze aspecten ontbreekt.

7

Figuur 1.

Oordeel gemeenschapshuizen in Kerkrade. CATHARINASJEVEMETHOES

WESTHOES

PATRONAAT

HOES

SOCIO-PROJECT

DE ACCOMMODATIE CAPACITEIT FUNCTIES FUNCTIONALITEIT TECHNISCHE KWALITEIT DUURZAAMHEID

GEBRUIK/BEZETTING BEZETTINGSGRAAD MATCH MET MAATSCH OPGAVE BEREIK EN BEZOEK

BEHEER EN EXPLOITATIE TOEKOMSTBESTENDIG GERICHT OP MAATSCH OPGAVE PARTICIPATIE INWONWERS MAATSCHAPPELIJK RENDEMENT EXPLOITATIERESULTATEN

8

3. De beheerproblematiek 3.1. Inleiding In het vorige hoofdstuk is vermeld dat sprake is van problemen op het gebied van beheer en exploitatie van de gemeenschapshuizen in Kerkrade. Voor twee van de zes gemeenschapshuizen is dit probleem inmiddels manifest. In dit hoofdstuk wordt samengevat beschreven welke beheervormen er op dit moment voor de gemeenschapshuizen in Kerkrade zijn. Het hoofdstuk eindigt met een overzicht van sterke en zwakke punten.

3.2. Beheervormen in Kerkrade Eigenaarbeheer Vier van de zes gemeenschapshuizen zijn eigendom van de gemeente Kerkrade. Twee gemeenschapshuizen (Sjtaater Hoes en Socio-project) zijn eigendom van de stichtingen die deze accommodaties beheren en exploiteren. Het eigenaarbeheer is daarmee ook verschillend geregeld. De gemeente is vanzelfsprekend verantwoordelijk voor het eigenaarbeheer van de vier accommodaties die zij in eigendom heeft. Dit betekent dat de gemeente zorg draagt voor het grote, planmatige onderhoud, voor het eigenaardeel van verzekeringen, belastingen en heffingen en voor het contractbeheer. De gemeente verhuurt de accommodaties aan de partijen (stichtingen, coöperatie) die verantwoordelijk zijn voor het gebruikerbeheer. Het eigenaarbeheer van Stjaater Hoes en Socio-project ligt bij de beide stichtingen.

Gebruikerbeheer Het gebruikerbeheer betreft de beheertaken die voortvloeien uit het dagelijkse gebruik van de accommodatie. Het gaat dan om openen en sluiten, schoonmaak, klein onderhoud, het houden van toezicht, de verhuur/exploitatie van de zalen, de exploitatie van het buffet, et cetera. Deze beheertaken zijn voor alle gemeenschapshuizen globaal hetzelfde, maar worden in Kerkrade door verschillende instellingen verzorgd. Dat zijn: ▪

Coöperatie: Binnen het Westhoes worden de beheertaken uitgevoerd door een combinatie van betaalde beheerders, cliënten van de maatschappelijke partners en vrijwilligers. De coördinatie van deze beheertaken en de backoffice liggen bij de welzijnsinstelling Impuls. Een coöperatie, bestaande uit vertegenwoordigers van maatschappelijke partners en de gemeente, is eindverantwoordelijk voor het beheer en exploitatie.

▪

Impuls: Welzijnsinstelling Impuls organiseert in het Westhoes en in het Sjevemethoes de beheertaken achter de schermen. In het Westhoes is dat in opdracht van de coöperatie en in het Sjevemethoes in opdracht van de gemeente. De beheertaken die Impuls uitvoert zijn de

9

(financiële) administratie, de vergunningen, planning/rooster, inkoop, et cetera. De beheerders van het Westhoes en het Sjevemethoes zijn in dienst bij Impuls. ▪

Stichting: In het Socio-project is er sprake van een stichting. Deze stichting beheert en exploiteert een aantal ruimten in de accommodatie (sportzaal en gymzaal) en verhuurt de overige onderdelen aan verschillende partijen (commerciële exploitanten, maatschappelijke instellingen en vrijwilligersinitiatieven).

▪

Stichting/exploitant: In het Sjtaater Hoes is een stichting eindverantwoordelijk voor het beheer en exploitatie van de accommodatie. De dagelijkse gang van zaken en de exploitatie van het buffet zijn de verantwoordelijkheid van een exploitant die voor eigen rekening en risico exploiteert. Deze exploitant draagt zorg voor de dienstverlening richting de maatschappelijke gebruikers. Deze exploitant is inmiddels dezelfde als in Catharina Hoes en Patronaat.

▪

Gemeente/exploitant: Op dit moment worden het Catharina Hoes en het Patronaat beheerd en geëxploiteerd door de gemeente Kerkrade, in combinatie met een exploitant (in beide accommodaties dezelfde exploitant).

Programmabeheer Het Programmabeheer betreft de inhoudelijke samenwerking en afstemming tussen de gebruikers, het ontwikkelen en uitvoeren van activiteiten binnen het sociaal domein voor senioren, mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt/samenleving, et cetera. In Kerkrade is er niet in alle gemeenschapshuizen sprake van programmabeheer. In het Sjevemethoes en het Westhoes is wel programmabeheer aanwezig. In het Sjevemethoes is een Klankbordgroep in het leven geroepen. Deze Klankbordgroep (een vrijwilligersorganisatie) denkt mee over de programmering, initieert activiteiten en vormt in wezen de schakel tussen de accommodatie en de buurt. Binnen het Westhoes is het programmabeheer de verantwoordelijkheid van de samenwerkende maatschappelijke instellingen binnen de coöperatie.

3.3. Succesfactoren Zoals in het vorige hoofdstuk beschreven scoren het Sjevemethoes, het Westhoes en het Socioproject goed op de onderdelen gebruik, bezetting en beheer en exploitatie. Deze accommodaties leveren een grote maatschappelijke bijdrage. Voor het Sjevemethoes en het Westhoes liggen hier de volgende succesfactoren aan ten grondslag: ▪

Doordat het eigenaarbeheer voor deze twee panden de verantwoordelijkheid is van de gemeente, kunnen instellingen zich volledig focussen op het gebruiker- en programmabeheer.

▪

Doordat het gebruikerbeheer bij een professionele organisatie Impuls is belegd worden bestuursleden en vrijwilligers ontzorgd van de meer complexe beheertaken, zodat zij zich volledig kunnen richten op programmering, binding met de buurt en de dienstverlening richting de bezoekers.

10

▪

Voor de schermen is er sprake van programmabeheer, waarbij maatschappelijke partners, gemeente, verenigingen en/of buurtbewoners samen verantwoordelijk zijn voor de activiteiten die gefaciliteerd worden. De focus ligt hier op het faciliteren van toegankelijke activiteiten met een hoog maatschappelijk rendement.

Opgemerkt dient te worden dat de succesfactoren voornamelijk betrekking hebben op het maatschappelijk rendement en in mindere mate een positief effect hebben op het exploitatieresultaat. Zonder exploitatiebijdrage is het niet mogelijk om dusdanig goed te scoren op de bezetting en het maatschappelijk rendement. De succesfactoren voor het Socio-project zijn anders van aard. Vele delen van het gebouw zijn onderverhuurd aan zelfstandige exploitanten, aan maatschappelijke instellingen of aan vrijwilligersinitiatieven. In wezen is het Socio-project, naast een sportaccommodatie en gemeenschapshuis, ook een voorzieningenverzamelgebouw met een commerciële bistro en kegelhal en diverse ruimtes voor alle dienstverlening in het sociaal domein. Door een ervaren stichtingsbestuur bestaande uit vrijwilligers, een goed gevulde gym- en sportzaal en een groot aantal onderhuurders kan het Socio-project op eigen benen staan en is er geen sprake van een gemeentelijke exploitatiebijdrage.

3.4. Faalfactoren Tegenover succesfactoren staan ook faalfactoren die het gebruik, de bezetting en het maatschappelijk rendement negatief beïnvloeden. Zoals in hoofdstuk 2 al gemeld scoren de gemeenschapshuizen Patronaat en Catharina Hoes hierop laag. Ondanks dat ook hier de gemeente verantwoordelijk is voor het eigenaarbeheer, liggen de volgende faalfactoren ten grondslag aan een lage bezetting en een laag maatschappelijk rendement: ▪

Het gebruikerbeheer ligt voor een groot deel bij een commerciële exploitant. Alhoewel de betreffende exploitant wordt gedragen door en goede banden heeft met besturen en met de gebruikers is dit geen constructie die leidt tot een goed maatschappelijk rendement. De exploitant heeft nu eenmaal andere belangen (een positief financieel rendement). Dat belang is vaak in strijd met het belang van een goede bezetting met maatschappelijke activiteiten.

▪

Er is geen sprake van programmabeheer in deze accommodaties.

3.5. Samenvattend Versterking van de maatschappelijke functie van het Patronaat en het Catharina Hoes is mogelijk als programmabeheer wordt geïntroduceerd en als op een meer maatschappelijke manier wordt beheerd en geëxploiteerd. Vanzelfsprekend gaat hier eerst de vraag aan vooraf: is het noodzakelijk dat deze accommodaties een sterkere maatschappelijke functie gaan vervullen (waarover later meer)?

11

Voor de accommodaties die momenteel een maatschappelijke bijdrage van betekenis vervullen, die goed aansluit bij de opgaves in de omliggende buurten, is het ook van belang om te weten of het voorzieningenaanbod wel voldoende is. Hiermee bedoelen we of er niet meer capaciteit nodig is om extra activiteiten te kunnen organiseren die eveneens bijdragen aan de maatschappelijke opgave in de buurten.